{"id":1148,"date":"2021-09-27T10:39:09","date_gmt":"2021-09-27T10:39:09","guid":{"rendered":"http:\/\/dsz.katowice.pl\/status-kapelana-szpitalnego-archidiecezji-katowickiej-obowiazuje-od-1-stycznia-2017-r-copy\/"},"modified":"2021-10-07T18:02:01","modified_gmt":"2021-10-07T18:02:01","slug":"kwestie-bioetyczne-w-duszpasterstwie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1148","title":{"rendered":"KWESTIE BIOETYCZNE W DUSZPASTERSTWIE"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
KWESTIE BIOETYCZNE W DUSZPASTERSTWIE<\/h5>\n
KS. DR WITOLD KANIA
<\/span>
<\/div>
\n
\n
\n

Min\u0105\u0142 ju\u017c niew\u0105tpliwie czas, gdy s\u0142owo \u201ebioetyka\u201d budzi\u0142o zdziwienie i rodzi\u0142o pytania typu: \u201eCo to jest?\u201d, czy te\u017c \u201eCzym si\u0119 ta dziedzina wiedzy zajmuje?\u201d. Z terminem bioetyka i z zagadnieniami bioetycznymi spotykamy si\u0119 bardzo cz\u0119sto. Okazj\u0105 do tego s\u0105 nie tylko przesuwaj\u0105ce si\u0119 przez nasz kraj fale dyskusji zwi\u0105zane z projektami regulacji prawnych zap\u0142odnienia \u201ein vitro\u201d<\/em>, czy te\u017c g\u0142osami domagaj\u0105cymi si\u0119 prawa do aborcji, eutanazji lub powszechnej dost\u0119pno\u015bci do \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych. Artyku\u0142y publikowane na \u0142amach presti\u017cowych pism naukowych, kt\u00f3re niemal natychmiast goszcz\u0105 w \u015brodkach spo\u0142ecznego przekazu, zasypuj\u0105 nas informacjami o nowych dokonaniach w dziedzinach genetyki, transplantacji, chirurgii itd. Z jednej strony budzi si\u0119 w nas podziw nad geniuszem ludzkiego umys\u0142u, a z drugiej, towarzysz\u0105 nam w\u0105tpliwo\u015bci co do moralnej oceny naukowych i bioetycznych \u201enowinek\u201d.<\/p>\n

Poza tym \u201ezewn\u0119trznym\u201d forum dyskusji publicznej jako duszpasterze podejmujemy kwestie bioetyczne w \u015brodowiskach, kt\u00f3re s\u0105 w\u0142a\u015bciwe naszej pracy i pos\u0142udze. Pomimo systematycznej pracy niszcz\u0105cej autorytet kap\u0142a\u0144ski wci\u0105\u017c dla wielu jeste\u015bmy istotnym punktem odniesienia w ocenie moralnej skomplikowanych kwestii etycznych. Czy to na forum wewn\u0119trznym w pos\u0142udze konfesjona\u0142u, czy w kancelarii, szkole, szpitalu oraz na formalnych i nieformalnych spotkaniach z lud\u017ami jeste\u015bmy proszeni o wyra\u017cenie opinii lub udzielenie rady. Bardzo cz\u0119sto sami czujemy si\u0119 w obowi\u0105zku, by zaj\u0105\u0107 stanowisko, kt\u00f3re jednoznacznie przypomni nauczanie Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a w kwestiach moralnych dotycz\u0105cych \u017cycia i zdrowia ludzkiego. Czasami pytania skierowane przez uczni\u00f3w w szkole lub przedstawicieli s\u0142u\u017cby zdrowia zaskakuj\u0105 nas. Trudno na podstawie podstawowej formacji, kt\u00f3r\u0105 otrzymali\u015bmy cz\u0119sto przed wielu laty, rozstrzyga\u0107 kwestie zwi\u0105zane z kom\u00f3rkami macierzystymi lub z tworzeniem kom\u00f3rki bakteryjnej kontrolowanej przez chemicznie zsyntetyzowany genom[1]<\/a>. By m\u00f3c oceni\u0107 z moralnego punktu widzenia jak\u0105\u015b rzeczywisto\u015b\u0107 nale\u017cy wpierw dobrze zna\u0107 jej natur\u0119. Nie jest wskazane przy tym opieranie si\u0119 na doniesieniach publikowanych w codziennej prasie lub zamieszczanych na popularnych portalach internetowych, kt\u00f3re s\u0105 powszechnie dost\u0119pne. Zalew kr\u00f3tkich, chwytliwych informacji, cz\u0119sto naje\u017conych nieuprawomocnionymi stwierdzeniami, tworzy w\u0105tpliwej jako\u015bci podstaw\u0119 do dyskusji na tematy etyczne. Je\u015bli mamy si\u0119 wypowiada\u0107 w kwestiach moralnych mocno powi\u0105zanych ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 medycyn\u0105, genetyk\u0105, biochemi\u0105, biologi\u0105 molekularn\u0105 itd. warto kontaktowa\u0107 si\u0119 ze specjalistami w tych dziedzinach. Niekoniecznie oznacza to, \u017ce uzyskamy momentalnie wyczerpuj\u0105c\u0105 informacj\u0119, gdy\u017c przyjrzenie si\u0119 kwestiom przedstawianym w goni\u0105cej za sensacj\u0105 prasie codziennej wymaga g\u0142\u0119bszej analizy ni\u017c ta, na jak\u0105 sta\u0107 szybko \u201esprzedaj\u0105cych\u201d sw\u00f3j materia\u0142 dziennikarzy.<\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce pokorne przyznanie si\u0119 do niewiedzy na jaki\u015b wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie poruszany temat nie umniejsza naszego autorytetu. Nikt nie b\u0119dzie mia\u0142 do nas pretensji, \u017ce nie przeczytali\u015bmy najnowszego numeru magazynu Science<\/em> lub New England Journal of Medicine<\/em> i \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie oceni\u0107 jakiego\u015b nowego problemu stworzonego przez dynamiczny rozw\u00f3j nauk eksperymentalnych. Zarzut z jakim jednak jako duszpasterze mo\u017cemy si\u0119 spotka\u0107, to brak jasnego u\u015bwiadomienia sobie podstawowych zasad na jakich opiera si\u0119 moralno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska oraz opiesza\u0142o\u015b\u0107 w jej nauczaniu.<\/p>\n

Warto powt\u00f3rzy\u0107 to, co z wielk\u0105 precyzj\u0105 zosta\u0142o przypomniane w Encyklice Veritatis splendor<\/em> na temat tzw. \u017ar\u00f3de\u0142 moralno\u015bci, tzn. odpowiedzi na pytanie: Od czego zale\u017cy jako\u015b\u0107 moralna wolnego dzia\u0142ania cz\u0142owieka?, lub, innymi s\u0142owy: \u201eCo jest kryterium (…) przyporz\u0105dkowania ludzkich czyn\u00f3w Bogu?\u201d [2]<\/a> Czy moralno\u015b\u0107 aktu ludzkiego zale\u017cy od intencji, od okoliczno\u015bci, zw\u0142aszcza konsekwencji czynu, czy te\u017c od samego przedmiotu dzia\u0142ania? Konsekwencjalizm lub proporcjonalizm, kt\u00f3re wpisuj\u0105 si\u0119 w szerok\u0105 rzek\u0119 etycznego utylitaryzmu za norm\u0119 moralno\u015bci uznaj\u0105 przewidywalne konsekwencje dzia\u0142ania lub wynik bilansu dobrych lub z\u0142ych skutk\u00f3w danego aktu. Bardzo znane nam z dyskursu medialnego okre\u015blenia \u201ewi\u0119ksze dobro\u201d lub \u201emniejsze z\u0142o\u201d zakorzenione s\u0105 w proporcjonalistycznym sposobie oceny sytuacji. Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II podkre\u015bla, \u017ce \u201eTeorie te mog\u0105 trafia\u0107 do przekonania dzi\u0119ki swemu pokrewie\u0144stwu z naukowym sposobem my\u015blenia, kt\u00f3ry s\u0142usznie d\u0105\u017cy do uporz\u0105dkowania r\u00f3\u017cnych form aktywno\u015bci technicznej i ekonomicznej na zasadzie rachunku koszt\u00f3w i zysk\u00f3w, dzia\u0142ania i skutk\u00f3w. Pragn\u0105 one uwolni\u0107 cz\u0142owieka od wi\u0119z\u00f3w moralno\u015bci przymusu, woluntarystycznej i arbitralnej, kt\u00f3ra mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 nieludzka. Tego rodzaju teorie sprzeciwiaj\u0105 si\u0119 jednak nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a, kiedy przypisuj\u0105 sobie zdolno\u015b\u0107 usprawiedliwienia \u2014 to znaczy uznania za moralnie dobre \u2014 \u015bwiadomych decyzji, kt\u00f3re prowadz\u0105 do czyn\u00f3w sprzecznych z przykazaniami prawa Bo\u017cego i naturalnego\u201d[3]<\/a>.<\/p>\n

Zgodnie z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a pierwszym i podstawowym kryterium oceny moralnej danego dzia\u0142ania jest jego przedmiot. To on decyduje czy mo\u017cna dany czyn przyporz\u0105dkowa\u0107 ostatecznemu dobru i celowi, kt\u00f3rym jest B\u00f3g[4]<\/a>. Fundamentem nauczania Ko\u015bcio\u0142a w dziedzinie moralno\u015bci jest r\u00f3wnie\u017c stwierdzenie dotycz\u0105ce istnienia akt\u00f3w wewn\u0119trznie z\u0142ych, albo z\u0142ych ze swej natury. \u201eTradycyjna nauka moralna Ko\u015bcio\u0142a m\u00f3wi o czynach, kt\u00f3re s\u0105 \u00abwewn\u0119trznie z\u0142e\u00bb (intrinsece malum<\/em>): s\u0105 z\u0142e zawsze i same z siebie, to znaczy ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j przedmiot, a niezale\u017cnie od ewentualnych intencji osoby dzia\u0142aj\u0105cej i od okoliczno\u015bci\u201d[5]<\/a>. Nie mo\u017cna negowa\u0107, \u017ce okoliczno\u015bci, a zw\u0142aszcza intencja nie wp\u0142ywaj\u0105 na moralno\u015b\u0107 czynu, ale nie s\u0105 one w stanie zmieni\u0107 moralnej kwalifikacji danego dzia\u0142ania[6]<\/a>.<\/p>\n

Konflikty moralne zwi\u0105zane z bioetyk\u0105, z kt\u00f3rymi spotykamy si\u0119 jako duszpasterze, wymagaj\u0105 wielkiej roztropno\u015bci z naszej strony. Czasami musimy poradzi\u0107 komu\u015b tolerowanie mniejszego z\u0142a, by z\u0142a wi\u0119kszego unikn\u0105\u0107. Jednak takie sytuacje nie mog\u0105 nigdy prowadzi\u0107 do usprawiedliwiania pos\u0142ugiwania si\u0119 z\u0142em dla osi\u0105gni\u0119cia dobra. Gdy Papie\u017c Pawe\u0142 VI naucza w Encyklice Humanae Vitae<\/em> na temat u\u017cywania \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych nie pozostawia w tej kwestii \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci: \u201eW rzeczywisto\u015bci bowiem chocia\u017c wolno niekiedy tolerowa\u0107 mniejsze z\u0142o moralne dla unikni\u0119cia jakiego\u015b z\u0142a wi\u0119kszego lub dla osi\u0105gni\u0119cia wi\u0119kszego dobra, to jednak nigdy nie wolno, nawet dla najpowa\u017cniejszych przyczyn, czyni\u0107 z\u0142a, aby wynik\u0142o z niego dobro. Innymi s\u0142owy, nie wolno wzi\u0105\u0107 za przedmiot aktu woli tego, co ze swej istoty narusza \u0142ad moralny – a co tym samym nale\u017cy uzna\u0107 za niegodne cz\u0142owieka – nawet w wypadku, je\u015bli zostaje to dokonane w zamiarze zachowania lub pomno\u017cenia d\u00f3br poszczeg\u00f3lnych ludzi, rodzin czy spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d[7]<\/a>. Je\u015bli wi\u0119c wchodz\u0105 w gr\u0119 kwestie dotycz\u0105ce \u017cycia ludzkiego, cho\u0107by w jego najwcze\u015bniejszej formie, nie godzi si\u0119 nam jako duszpasterzom stosowa\u0107 \u201eulgowej miary\u201d wobec os\u00f3b prze\u017cywaj\u0105cych aktualnie jakie\u015b \u017cyciowe trudno\u015bci. Trzeba dobitnie powt\u00f3rzy\u0107, \u017ce moralno\u015b\u0107 katolicka nie jest moralno\u015bci\u0105 sytuacyjn\u0105. Je\u015bli ze wzgl\u0119du na szczeg\u00f3lne okoliczno\u015bci b\u0119dziemy czynili odst\u0119pstwa w sprawie regulacji pocz\u0119\u0107, to nie tylko sprzeciwimy si\u0119 nauczaniu Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a, ale otworzymy szerok\u0105 furtk\u0119 na relatywizacje w innych dziedzinach moralno\u015bci. \u017baden, nawet najbardziej nobliwy cel nie jest w stanie u\u015bwi\u0119ci\u0107 \u015brodka, kt\u00f3ry jest niemoralny.<\/p>\n

Jasne zasady moralne powinny towarzyszy\u0107 duszpasterzom, gdy spotykaj\u0105 si\u0119 z jak\u017ce cz\u0119stym dzisiaj problemem u\u017cywania chemicznych \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych. Ich dzia\u0142anie polega nie tylko na zahamowaniu uwalniania si\u0119 kom\u00f3rki jajowej lub przedostania si\u0119 plemnik\u00f3w do jajowodu i niedopuszczania w ten spos\u00f3b do zap\u0142odnienia. W zale\u017cno\u015bci od tego, w jakim momencie owulacji si\u0119 przyjmuje te \u015brodki, mog\u0105 mie\u0107 one r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142anie wczesnoporonne. \u201ePropagatorzy (…) pigu\u0142ek nazywanych antykoncepcyjnymi bardzo cz\u0119sto wprowadzaj\u0105 w b\u0142\u0105d ludzi informuj\u0105c, \u017ce nie maj\u0105 one dzia\u0142ania poronnego. Powo\u0142uj\u0105 si\u0119 przy tym na oficjaln\u0105 opini\u0119 \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (WHO). Nie informuj\u0105 przy tym, \u017ce WHO uznaje za pocz\u0105tek ci\u0105\u017cy moment zagnie\u017cd\u017cenia si\u0119 zarodka w \u015bluz\u00f3wce macicy, a nie po\u0142\u0105czenia plemnika z jajeczkiem (moment pocz\u0119cia). W konsekwencji WHO definiuje poronienie jako przerwanie \u017cycia w czasie ci\u0105\u017cy (ju\u017c po zagnie\u017cd\u017ceniu si\u0119 zarodka w macicy) a nie jak si\u0119 potocznie uwa\u017ca za przerwanie \u017cycia ludzkiego rozwijaj\u0105cego si\u0119 od zap\u0142odnienia\u201d[8]<\/a>.<\/p>\n

Co powinien powiedzie\u0107 duszpasterz komu\u015b, kto przyznaje si\u0119 do stosowania takiego \u015brodka? Przede wszystkim powinien w spos\u00f3b klarowny wyja\u015bni\u0107 mo\u017cliwy spos\u00f3b dzia\u0142ania tego rodzaju substancji oraz ostrzec przed dzia\u0142aniem wczesnoporonnym, kt\u00f3re ma inn\u0105 moraln\u0105 kwalifikacj\u0119 ni\u017c sama antykoncepcja.<\/p>\n

Trzeba jednak przypomnie\u0107 zasad\u0119 przytoczon\u0105 w punkcie 15 Humanae Vitae<\/em>: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 (…) uwa\u017ca za moralnie dopuszczalne stosowanie \u015brodk\u00f3w leczniczych, niezb\u0119dnych do leczenia chor\u00f3b, cho\u0107by wynika\u0107 st\u0105d mia\u0142a przeszkoda, nawet przewidywana, dla prokreacji, byleby ta przeszkoda nie by\u0142a z jakich\u015b motyw\u00f3w bezpo\u015brednio zamierzona\u201d[9]<\/a>. Stosowanie \u015brodka antykoncepcyjnego nie jest wi\u0119c grzechem, gdy jest to \u015brodek leczniczy. Mo\u017cliwe skutki uboczne jego dzia\u0142ania s\u0105 usprawiedliwione przy pomocy stosowanej w tym przypadku zasady dzia\u0142ania o podw\u00f3jnym skutku.<\/p>\n

Problem \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych dotyczy nie tylko tych, kt\u00f3rzy je stosuj\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c os\u00f3b, kt\u00f3re je przepisuj\u0105 na recept\u0119, czy zajmuj\u0105 si\u0119 ich dystrybucj\u0105 w aptekach. W powy\u017cszych przypadkach, trzeba dobrze pozna\u0107 problem, kt\u00f3ry mamy oceni\u0107. Przepisanie \u015brodka antykoncepcyjnego przez lekarza w celu leczenia anomalii jakiej mo\u017ce podlega\u0107 organizm nie jest z\u0142em molarnym. Stanie si\u0119 takim, gdy celem administrowania wspomnianej substancji jest antykoncepcja lub zamierzone poronienie (dzia\u0142anie typu morning-after pill<\/em>). W przypadku pracownik\u00f3w aptek, inna b\u0119dzie odpowiedzialno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciciela, a inna sprzedawcy. Je\u017celi kto\u015b jest w\u0142a\u015bcicielem apteki powinien unika\u0107 formalnej wsp\u00f3\u0142pracy w z\u0142u poprzez dystrybucji \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 do realizacji niemoralnych cel\u00f3w. Je\u015bli kto\u015b jest tylko zatrudniony w aptece mo\u017ce by\u0107 obarczony materialn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 w z\u0142u, gdy np. sprzedaje \u015brodki wczesnoporonne[10]<\/a>. S\u0105 to trudne zagadnienia, ale naszym zadaniem jako duszpasterzy jest szerzenie prawdy i odpowiednie formowanie sumie\u0144 ludzi nam powierzonych. Musimy, gdy trzeba, stawia\u0107 trudne pytania i wyra\u017anie opowiada\u0107 si\u0119 po stronie \u017cycia i godno\u015bci cz\u0142owieka.<\/p>\n

Pal\u0105c\u0105 ju\u017c dzi\u015b kwesti\u0105 duszpastersk\u0105 s\u0105 zagadnienia zwi\u0105zane z kresem ludzkiego \u017cycia. Rozw\u00f3j techniki w dziedzinie diagnostyki obrazowej, zw\u0142aszcza powszechne ju\u017c u\u017cycie ultrasonogramu, spowodowa\u0142 lepsze zrozumienie pocz\u0105tk\u00f3w ludzkiego \u017cycia. Trudno wahaj\u0105cej si\u0119 w kwestii aborcji kobiecie zanegowa\u0107 obraz poruszaj\u0105cego si\u0119 w jej \u0142onie dziecka, kt\u00f3re mo\u017ce widzie\u0107 na ekranie USG. Batalia o pocz\u0105tek \u017cycia zyska\u0142a w technice wielkiego sprzymierze\u0144ca. Je\u015bli chodzi o kres ludzkiego \u017cycia sprawa ma si\u0119 o wiele trudniej. Jak trudno wyt\u0142umaczy\u0107 sens cierpienia osoby nieprzytomnej, karmionej przez sond\u0119 i cierpi\u0105cej z powodu niegoj\u0105cych si\u0119 odle\u017cyn? Jakie argumenty mog\u0105 trafi\u0107 do m\u0142odego cz\u0142owieka chorego na post\u0119puj\u0105c\u0105 degeneratywn\u0105 chorob\u0119, kt\u00f3ra powoli zaw\u0119\u017ca horyzont jego egzystencji? Pyta\u0144 podobnie brzmi\u0105cych mo\u017cna postawi\u0107 wiele. Na pewno potrzeba wielkiego wysi\u0142ku duszpasterskiego, by w \u015bwiecie, kt\u00f3ry traci wiar\u0119 w Boga i w wieczne przeznaczenie cz\u0142owieka u\u015bwiadomi\u0107 wiernym, \u017ce ludzkie \u017cycie ma sens nawet je\u015bli kto\u015b pozostaje nie\u015bwiadomy lub czyja\u015b tzw. \u201ejako\u015b\u0107 \u017cycia\u201d jest oceniana jako bardzo niska.<\/p>\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 jako duszpasterze powinni\u015bmy koncentrowa\u0107 na pracownikach s\u0142u\u017cby zdrowia. Wiemy, jak wa\u017cne i trudne decyzje musz\u0105 cz\u0119sto podejmowa\u0107. Warto zatem po\u015bwi\u0119ca\u0107 im czas na formalnych i nieformalnych spotkaniach. Nie chodzi tylko o informowanie i popieranie dzia\u0142alno\u015bci Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia, ale r\u00f3wnie\u017c o faktyczne nawi\u0105zywanie wi\u0119zi osobowej, kt\u00f3rej cz\u0119sto sami lekarze s\u0105 spragnieni. Mam w pami\u0119ci wypowied\u017a jednego m\u0142odego lekarza ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3ry zada\u0142 mi kiedy\u015b pytanie o ponawianie akcji resuscytacyjnej. Powiedzia\u0142em mu, \u017ce skomplikowane przypadki w praktyce klinicznej s\u0105 omawiane przez komisj\u0119 etyczn\u0105, kt\u00f3ra funkcjonuje w ka\u017cdym wielkim szpitalu. \u201eNiestety – odpowiedzia\u0142 mi \u2013 o drugiej w nocy to ja jestem komisja bioetyczn\u0105 i to ja musz\u0119 o wszystkim decydowa\u0107\u201d. Id\u0105c tropem tej wypowiedzi wspominam jedn\u0105 z my\u015bli zas\u0142yszanych u tw\u00f3rcy Narodowego Centrum Bioetyki Katolickiej w Stanach Zjednoczonych, nie\u017cyj\u0105cego ju\u017c O. Alberta Moraczewskiego. M\u00f3wi\u0105c o kresie ludzkiego \u017cycia podkre\u015bla\u0142, \u017ce pr\u00f3cz zadbania o sprawy duchowe najlepsz\u0105 rzecz\u0105 jest by\u0107 w tym momencie pod opiek\u0105 jakiego\u015b m\u0105drego i wierz\u0105cego lekarza. Oby nam takich lekarzy nie brakowa\u0142o. My te\u017c jeste\u015bmy za to odpowiedzialni.<\/p>\n

Kwestia formacji sumienia musi dotyczy\u0107 nie tylko ludzi, kt\u00f3rym duszpasterzujemy. O tak\u0105 formacj\u0119 musimy stara\u0107 si\u0119 sami. Trudno czasem przezwyci\u0119\u017cy\u0107 lenistwo i nie tyle zakupi\u0107 fachow\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, ale jeszcze przeczyta\u0107 to, co si\u0119 zakupi\u0142o. Nic nie zast\u0105pi osobistego studium fachowej lektury. Optymizmem nape\u0142nia fakt, \u017ce mamy coraz wi\u0119cej dobrych katolickich publikacji dotycz\u0105cych kwestii bioetycznych. S\u0105 one pisane na zr\u00f3\u017cnicowanym poziomie, ale ka\u017cdy mo\u017ce znale\u017a\u0107 co\u015b, co b\u0119dzie pomocne w lepszym rozumieniu skomplikowanych zagadnie\u0144, kt\u00f3rym musimy sprosta\u0107. Je\u015bli wymagamy od innych profesji sta\u0142ego uzupe\u0142niania wiedzy, tak by nie spotyka\u0107 si\u0119 np. w dziedzinie medycyny z przestarza\u0142ymi metodami diagnozowania czy leczenia, to w spos\u00f3b analogiczny powinni\u015bmy zna\u0107 na bie\u017c\u0105co tre\u015b\u0107 orzecze\u0144 Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105cych kwestii bioetycznych. Pr\u00f3cz dokument\u00f3w oficjalnych warto gromadzi\u0107 czasopisma specjalistyczne, kt\u00f3re cz\u0119sto, wraz z regularnymi odwiedzinami sk\u0142adanymi nam przez ksi\u0119\u017cy wicedziekan\u00f3w same trafiaj\u0105 na nasze probostwa. Na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 monotematyczne numery pisma \u201eS\u0142u\u017cba \u017cyciu\u201d, kt\u00f3re s\u0105 dobrze opracowane pod wzgl\u0119dem merytorycznym. Ciekaw\u0105 inicjatyw\u0105 pilotowan\u0105 przez g\u0142\u00f3wne tygodniki katolickie by\u0142o wydanie w grudniu ubieg\u0142ego roku specjalnego zeszytu po\u015bwi\u0119conego procedurze in vitro<\/em>, kt\u00f3ry rozszed\u0142 si\u0119 w kilkusettysi\u0119cznym nak\u0142adzie. Czasami warto wykona\u0107 mr\u00f3wcz\u0105 prac\u0119 i zbiera\u0107, cho\u0107by w formie wycink\u00f3w, dobre artyku\u0142y dotycz\u0105ce problematyki bioetycznej. \u201eGo\u015b\u0107 Niedzielny\u201d z tego tygodnia zawiera np. bardzo dobry wywiad z ks. prof. Stanis\u0142awem Warzeszakiem, kt\u00f3ry komentuje nag\u0142o\u015bniony ostatnio komunikat Rady ds. Rodziny KEP. Ks. profesor odpowiada na zasadnicze pytanie: \u201eDlaczego stosowanie i popieranie in vitro<\/em> jest grzechem?\u201d[11]<\/a><\/p>\n

M\u00f3wi\u0105c o duszpasterstwie s\u0142u\u017cby zdrowia wspomnia\u0142em o funkcjonowaniu w wielkich szpitalach komitet\u00f3w bioetycznych, kt\u00f3rych zadaniem jest ocena przypadk\u00f3w klinicznych. S\u0105 one organem doradczym w stosunku do lekarzy i rodziny lub pe\u0142nomocnik\u00f3w pacjenta. Pr\u00f3cz komitet\u00f3w mamy jeszcze etatowych bioetyk\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 zatrudnieni tak jak lekarze lub inny personel plac\u00f3wki leczniczej. Niewiele czasu dzieli nas od chwili w kt\u00f3rej takie komitety b\u0119d\u0105 powstawa\u0142y w naszych szpitalach i klinikach oraz b\u0119d\u0105 poszukiwani bioetycy do obsadzenia nowych stanowisk pracy. Jak ju\u017c wielokrotnie zdo\u0142ali\u015bmy si\u0119 przekona\u0107 w kwestiach bioetycznych nie ma jednorodnych opinii. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce mamy czasami tyle opinii ilu bioetyk\u00f3w. To, oczywi\u015bcie, nieco przerysowane stwierdzenie. Faktem jest jednak, \u017ce kto\u015b, kogo tytu\u0142uje si\u0119 mianem bioetyka niekoniecznie musi by\u0107 zwolennikiem etyki tomistycznej lub personalizmu chrze\u015bcija\u0144skiego. Mo\u017ce by\u0107 zadeklarowanym utylitaryst\u0105 lub materialist\u0105. St\u0105d tak wa\u017cna jest nasza obecno\u015b\u0107 w plac\u00f3wkach leczniczych i nasza praca z rodzinami pacjent\u00f3w oraz z personelem medycznym.<\/p>\n

Refleksj\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 kwestiom bioetycznym w duszpasterstwie zako\u0144cz\u0119 dwoma postulatami. Oba, z punktu widzenia \u017cycia ksi\u0119\u017cy zaanga\u017cowanych w pos\u0142ug\u0119 wiernym, wydaj\u0105 si\u0119 cenne. Pierwszy postulat dotyczy sformu\u0142owania jasnych i zwi\u0119z\u0142ych etycznych dyrektyw, kt\u00f3re opublikowany w formie dyrektorium, obejmowa\u0142yby najistotniejsze zagadnienia zwi\u0105zane ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 bioetyka. Mamy do dyspozycji Kart\u0119 Pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia, ale mimo wielu zalet jest to dokument obszerny i nie podejmuj\u0105cy najnowszych zagadnie\u0144. Liczba dokument\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105cych tematyki bioetycznej ro\u015bnie i trudno cz\u0119sto odnale\u017a\u0107 precyzyjn\u0105 odpowied\u017a. Wypracowanie zwi\u0119z\u0142ego, dostosowanego do polskiej rzeczywisto\u015bci kompendium dyrektyw bioetycznych pomog\u0142oby w codziennej pos\u0142udze duszpasterskiej[12]<\/a>. Kwestia druga, to stworzenie na poziomie archidiecezji lub kraju wyspecjalizowanej jednostki, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142oby udzielanie rad w kwestiach bioetycznych. Taka instytucja s\u0142u\u017cy\u0142aby pomoc\u0105 zar\u00f3wno duszpasterzom jak i wiernym. Przy wsp\u00f3\u0142czesnym rozwoju techniki i komputeryzacji nie wymaga to wielkiej infrastruktury, ale raczej znalezienia kompetentnych os\u00f3b i koordynacji ich dzia\u0142ania[13]<\/a>.<\/p>\n

Zarysowany w tytule tego wyst\u0105pienia temat jest bardzo szeroki. Nie spos\u00f3b, w kr\u00f3tkiej konferencji dotkn\u0105\u0107 wielu istotnych dla duszpasterzy kwestii dotycz\u0105cych bioetyki. Przedstawione powy\u017cej niech b\u0119d\u0105 zach\u0119t\u0105 do pog\u0142\u0119biania wiedzy, do jeszcze lepszej permanentnej formacji kap\u0142a\u0144skiej oraz do odpowiedzialnego traktowania tych wa\u017cnych zagadnie\u0144.<\/p>\n

<\/p>\n

\n
\n
\n

[1]<\/a> Por. J. Craig Venter, Creation of a Bacterial Cell Controlled by a Chemically Synthesized Genome<\/em>, http:\/\/www.sciencemag.org\/cgi\/rapidpdf\/science.1190719v1.pdf<\/a>. (03.05.2010).<\/p>\n

<\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> Por. Jan Pawe\u0142 II, Encyklika Veritatis Splendor<\/em>, n. 74.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/a> Tam\u017ce, n. 76.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[4]<\/a> Por. Tam\u017ce, n. 79.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[5]<\/a> Tam\u017ce, n. 80.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[6]<\/a> Por. Jan Pawe\u0142 II, Posynodalna Adhortacja Apostolska Reconciliatio et Poenitentia<\/em>, n. 17.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[7]<\/a> Pawe\u0142 VI, Encyklika Humane Vitae<\/em>, n. 14. http:\/\/www.opoka.org.pl\/biblioteka\/W\/WP\/pawel_vi\/encykliki\/humane.html<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

[8]<\/a> M. Ostaszewski, Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 \u015brodki antykoncepcyjne od wczesnoporonnych?<\/em><\/strong>,<\/strong>http:\/\/www.wdr.elblag.opoka.org.pl\/index.php?option=com_content&task=view&id=44&Itemid=36<\/a> 03.06.2010<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n

[9]<\/a> Pawe\u0142 VI, Encyklika Humane Vitae<\/em>, n. 15. http:\/\/www.opoka.org.pl\/biblioteka\/W\/WP\/pawel_vi\/encykliki\/humane.html<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

[10]<\/a> Por. G. Grisez, The Way of the Lord Jesus. Difficult Moral Questions, Vol. III, <\/em>Quincy 1997, s. 374-380.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[11]<\/a> Por. Grzech spo\u0142eczny. \u201eGo\u015b\u0107 Niedzielny\u201d 6.06.2010, s. 28-29.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[12]<\/a> Wzorem mo\u017ce by\u0107 znany dokument opublikowany prze Konferencj\u0119 Episkopatu Stan\u00f3w Zjednoczonych. Por. Ethical and Religious Directives for Catholic Health Care Services, Fourth Editionhttp:\/\/www.nccbuscc.org\/bishops\/directives.shtml<\/a>, 4.06.2010<\/p>\n<\/div>\n

\n

[13]<\/a> Takie narz\u0119dzie posiada np. Kosci\u00f3\u0142 w USA, korzystaj\u0105cy z us\u0142ug National Catholic Bioethics Center. Wed\u0142ug informacji zawartej na portalu tej instytucji co roku z konsultacji w kwestiach bioetycznych korzysta ok. 1000 os\u00f3b. Por. http:\/\/www.ncbcenter.org\/NetCommunity\/Page.aspx?pid=404<\/a>, 04.06.2010.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

KWESTIE BIOETYCZNE W DUSZPASTERSTWIE KS. DR WITOLD KANIA Min\u0105\u0142 ju\u017c niew\u0105tpliwie czas, gdy s\u0142owo \u201ebioetyka\u201d budzi\u0142o zdziwienie i rodzi\u0142o pytania typu: \u201eCo to jest?\u201d, czy te\u017c \u201eCzym si\u0119 ta dziedzina wiedzy zajmuje?\u201d. Z terminem bioetyka i z zagadnieniami bioetycznymi spotykamy si\u0119 bardzo cz\u0119sto. Okazj\u0105 do tego s\u0105 nie tylko przesuwaj\u0105ce si\u0119 przez nasz kraj fale […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"disabled","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-1148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kapelanie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1148"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1814,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1148\/revisions\/1814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}