ABORCJA (\u0142ac. abortio; abortus – poronienie) – zabieg maj\u0105cy na celu przerwanie ludzkiego \u017cycia w okresie p\u0142odowym (wewn\u0105trz-macicznym). Zjawisko a. w ostatnich dziesi\u0105tkach lat szczeg\u00f3lnie niepokoi i wywo\u0142uje o\u017cywion\u0105 dyskusj\u0119 w ko\u0142ach przeciwnik\u00f3w polityki antynatalistycznej, w \u015bwiecie medycyny, w Ko\u015bcio\u0142ach chrze\u015bcija\u0144skich (przede wszystkim w Ko\u015bciele katolickim), jak te\u017c w innych religiach (islam). Stanowi zar\u00f3wno przedmiot refleksji etyczno-moralnej, jak i rozstrzygni\u0119\u0107 prawnych. <\/p>\n\n\n\n
1. RYS HISTORYCZNO-PRAWNY Badania historyczne wykazuj\u0105, \u017ce cho\u0107 a. by\u0142a znana w krajach tzw. niecywilizowanych, dokonywano jej bardzo rzadko. Tak rzecz si\u0119 mia\u0142a np. u Pigmej\u00f3w, Tasman\u00f3w czy w przypadku wi\u0119kszo\u015bci plemion afryka\u0144skich i lud\u00f3w azjatyckich. W\u015br\u00f3d kultur cywilizacji staro\u017cytnej znane by\u0142y rzadkie fakty a., surowo karane, najcz\u0119\u015bciej \u015bmierci\u0105. W Asyro-Babilonii kodeks Hammurabiego (datowany na ok. 1728-1686 r. przed Chr.) zakazywa\u0142 podawania ci\u0119\u017carnej jakiegokolwiek \u015brodka poronnego oraz przewidywa\u0142 sankcje za \u015bwiadome spowodowanie \u015bmierci nie narodzonego dziecka. Kraj ten troszczy\u0142 si\u0119 o wzrost populacji, uwa\u017caj\u0105c \u017cycie za \u015bwi\u0119te; st\u0105d \u017caden prawny dokument nie wspomina o a. Tak\u017ce w staro\u017cytnej Persji uwa\u017cano zabicie dziecka w \u0142onie matki za zbrodni\u0119. W staro\u017cytnym Izraelu, gdzie p\u0142odno\u015b\u0107 by\u0142a wysoko ceniona, \u015bwiadoma a. nie by\u0142a praktykowana, natomiast przypadkowa by\u0142a sankcjonowana (Wj 21,22). Wczasach Septuaginty pojawi\u0142o si\u0119 zr\u00f3\u017cnicowanie na p\u0142\u00f3d \u017cywy i nieo\u017cywiony. J\u00f3zef Flawiusz przekaza\u0142, \u017ce w jego czasach a. by\u0142a karana \u015bmierci\u0105, tak jak dzieciob\u00f3jstwo. W antycznej Grecji a. stosowana by\u0142a do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Lekarz Ateius sporz\u0105dzi\u0142 list\u0119 \u015brodk\u00f3w aborcyjnych. Z drugiej jednak strony przysi\u0119ga Hipokratesa zawiera\u0142a \u015blubowanie, \u017ce lekarz nigdy nie b\u0119dzie praktykowa\u0142 a. (\u201eNie podam nigdy niewie\u015bcie \u015brodka poronnego”). Filozofowie greccy w V w. przed Chr. dopuszczali a. w celu ograniczenia liczby urodze\u0144, jednak\u017ce przed animacj\u0105 p\u0142odu, kt\u00f3ra wg nich nast\u0119powa\u0142a w przypadku ch\u0142opca w 40. dniu po pocz\u0119ciu, a dziewczynki – w 80. Staro\u017cytny Rzym pocz\u0105tkowo nie akceptowa\u0142 stosowania a. z biegiem czasu nast\u0105pi\u0142o jednak tak wielkie rozlu\u017anienie obyczaj\u00f3w (a co za tym idzie, praktykowanie przerywania ci\u0105\u017cy), \u017ce cesarze Antonin i Septimus Sever na\u0142o\u017cyli kary na ten \u201enadzwyczajny proceder” (Owidiusz). W miar\u0119 rozwoju chrze\u015bcija\u0144stwa, szczeg\u00f3lnie po edykcie mediola\u0144skim, pa\u0144stwa wyst\u0119powa\u0142y zdecydowanie przeciw a. (np. prawo wizygockie). Represje za dokonanie przerwania ci\u0105\u017cy wzmog\u0142y si\u0119 w \u015bredniowieczu. W XIII w. w Anglii ka\u017cda a. by\u0142a karana \u015bmierci\u0105. Prawo cesarza Karola V z 1553 r. by\u0142o r\u00f3wnie surowe. Je\u015bli p\u0142\u00f3d nie by\u0142 o\u017cywiony (czyli do 80. dnia po pocz\u0119ciu, jak w\u00f3wczas s\u0105dzono), o wielko\u015bci kary decydowali s\u0119dziowie. Podobne kary stosowano w \u00f3wczesnej Francji. W Szwajcarii kobiet\u0119, kt\u00f3ra podda\u0142a si\u0119 a., nawet \u201ezakopywano \u017cywcem”. W XVIII w. niekt\u00f3rzy filozofowie wyst\u0105pili przeciw zbyt surowym karom za a., zw\u0142. przeciw karze \u015bmierci. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to na liberalizacj\u0119 pogl\u0105d\u00f3w na ten proceder. W XX w. w prawodawstwie szeregu kraj\u00f3w odnotowano powa\u017cne rozlu\u017anienie praktyczne, zw\u0142. po II wojnie \u015bwiatowej, kiedy wiele pa\u0144stw dopu\u015bci\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykonywania legalnego zabiegu a. z r\u00f3\u017cnych przyczyn. Jako pierwsze liberalizacj\u0119 przepis\u00f3w dotycz\u0105cych a. przeprowadzi\u0142y pa\u0144stwa \u201ezza \u017celaznej kurtyny” (ZSRR-w 1955 r., pozosta\u0142e kraje – w 2. po\u0142owie lat 50.). Nast\u0119pnie prawo do a. wprowadzono w krajach zachodnich (np. w Wielkiej Brytami-w 1967 r., we Francji – w 1974 r., w Belgii – w 1990 r.). W USA poszczeg\u00f3lne stany w r\u00f3\u017cnym czasie uchwali\u0142y prawo o a., dopuszczaj\u0105c j\u0105 pod r\u00f3\u017cnymi warunkami. Obecnie permisywnymi prawami, wg kt\u00f3rych ci\u0119\u017carna kobieta mo\u017ce dokona\u0107 przerwania ci\u0105\u017cy niemal na w\u0142asne \u017cyczenie, obj\u0119te jest ok. 2\/3 ludzko\u015bci w skali \u015bwiatowej. W Polsce po II wojnie \u015bwiatowej obowi\u0105zywa\u0142a ustawa z 27 IV 1956 r., kt\u00f3ra dopuszcza\u0142a przerywanie ci\u0105\u017cy do 12. tygodnia w trzech przypadkach: 1\u00b0 z powodu wskaza\u0144 lekarskich; 2\u00b0 przy uzasadnionym podejrzeniu, \u017ce ci\u0105\u017ca jest wynikiem przest\u0119pstwa; 3\u00b0 ze wzgl\u0119du na trudne warunki \u017cyciowe kobiety ci\u0119\u017carnej (na t\u0119 racj\u0119 najcz\u0119\u015bciej powo\u0142ywano si\u0119 w uzasadnieniu dokonania zabiegu – ok. 99%). W 1959 r. Ministerstwo Zdrowia wyda\u0142o nowe rozporz\u0105dzenia wykonawcze w duchu jak najdalej id\u0105cych u\u0142atwie\u0144 w uzyskaniu przez kobiet\u0119 orzeczenia o dopuszczalno\u015bci przerwania ci\u0105\u017cy; wystarczy\u0142o jej ustne zeznanie o trudnej sytuacji, aby zabieg zosta\u0142 przeprowadzony. Sytuacja taka trwa\u0142a do 1993 r., kiedy sejm przyj\u0105\u0142 Ustaw\u0119 o planowaniu rodziny, ochronie p\u0142odu ludzkiego i warunkach dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy. Ustawa ta znacz\u0105co ograniczy\u0142a mo\u017cliwo\u015bci przeprowadzania a., k\u0142ad\u0105c tym samym kres niemal masowej zag\u0142adzie embrion\u00f3w i p\u0142od\u00f3w, jaka mia\u0142a miejsce w Polsce w latach 1956-93 i czyni\u0105c prawo polskie w tej kwestii jednym z najbardziej restryktywnych w Europie (obok prawa w Irlandii i na Malcie).<\/p>\n\n\n\n
2. ASPEKTY KLINICZNE Istnieje wiele metod wykonywania a. Mo\u017cna podzieli\u0107 je na kilka grup:
1\u00b0 inwazja do macicy przez drogi rodne (np. metody interrup-cji, jak \u0142y\u017ceczkowanie i wysysanie);
2\u00b0 zastosowanie \u015brodk\u00f3w farmakologicznych lub chemicznych zabijaj\u0105cych dziecko w stadium wczesno-embrionalnym (wk\u0142adki wewn\u0105trz-maciczne, \u015brodki hormonalne, pigu\u0142ka 486, postinor, metody immunologiczne) lub p\u0142odowym (np. zatrucie roztworem soli czy wywo\u0142anie porodu za pomoc\u0105 prostaglandyn, po czym prowokowanie akcji porodowej w celu opr\u00f3\u017cnienia macicy);
3\u00b0 inwazja do macicy przez zastosowanie interwencji chirurgicznej (np. histerotomia).<\/p>\n\n\n\n
3. ASPEKTY ETYCZNE I G\u0141OS KO\u015aCIO\u0141A
NAUCZANIE PISMA \u015aW. Chrze\u015bcija\u0144stwo od pocz\u0105tku wyst\u0119puje zdecydowanie przeciw a., odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do Pisma \u015aw., w kt\u00f3rym B\u00f3g ukazany jest jako Pan \u017cycia i \u015bmierci. Tylko On zabija i On sam o\u017cywia; On rani i On uzdrawia. Nikt z jego r\u0119ki nie uwalnia (Pwt 32,39). Poniewa\u017c B\u00f3g sam stworzy\u0142 cz\u0142owieka, jest on Jego w\u0142asno\u015bci\u0105 (Ps 100, 3). On strze\u017ce ludzkiego \u017cycia w swej mi\u0142o\u015bci i broni go przykazaniem \u201enie zabijaj” (Wj 20, 13; Mt 5, 21). Jako jego Stw\u00f3rca jest mi\u0142o\u015bnikiem \u017cycia (Mdr 11, 26). Dlatego upomina si\u0119 \u201eu cz\u0142owieka o \u017cycie cz\u0142owieka, i u ka\u017cdego – o \u017cycie brata” (Rdz 9, 5). Troszczy si\u0119 o \u017cycie we wszystkich momentach jego ziemskiego trwania. Za\u015bwiadcza o tym psalmista Pa\u0144ski: \u201eTy mnie zaiste wydoby\u0142e\u015b z matczynego \u0142ona. Ty mnie uczyni\u0142e\u015b bezpiecznym u piersi mej matki. Tobie mnie poruczono przed urodzeniem. Ty jeste\u015b moim Bogiem od \u0142ona mojej matki” (Ps22, 10-11). W tajemnicy Chrystusowego odkupienia \u017cycie doczesne podniesione zostaje do uczestnictwa w \u017cyciu Boga Tr\u00f3jjedynego. Zyskuje na nowo warto\u015b\u0107 przewidzian\u0105 w stworzeniu, a podwa\u017con\u0105 przez grzech pierworodny. Syn Bo\u017cy przychodzi \u201epo to, aby \u017cycie mia\u0142y i mia\u0142y je w obfito\u015bci” (J 10, 10). \u201eB\u00f3g nie jest Bogiem umar\u0142ych, ale \u017cywych” (Mt 22, 32).<\/p>\n\n\n\n
NAUCZANIE KO\u015aCIO\u0141A NA PRZESTRZENI WIEK\u00d3W. Objawienie Bo\u017ce ka\u017ce autorowi Didache (koniec I w. po Chr.) i\u015b\u0107 drog\u0105 \u017cycia, tzn. nie zabija\u0107 \u201ep\u0142odu, przerywaj\u0105c ci\u0105\u017c\u0119”. Zab\u00f3jcy dzieci, \u201eniszczyciele obrazu Bo\u017cego w \u0142onie matki”, krocz\u0105 drog\u0105 \u015bmierci. R\u00f3wnie\u017c autor Listu Barnaby wzywa do szacunku dla \u017cycia ludzkiego przed narodzeniem: \u201eKochaj bli\u017aniego swego wi\u0119cej ni\u017c w\u0142asne \u017cycic. Nie zabijaj dziecka przez przerwanie ci\u0105\u017cy”. Natomiast Atenagoras w dziele Obrona chrze\u015bcija\u0144ska pisze, \u017ce \u201ekobiety, kt\u00f3re pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 \u015brodkami medycznymi celem usuni\u0119cia p\u0142odu, uznawane s\u0105 przez chrze\u015bcijan za winne \u2192 zab\u00f3jstwa, a to dlatego, \u017ce dzieci jeszcze przed narodzeniem s\u0105 przedmiotem troski Bo\u017cej”. \u015aw. Augustyn, chocia\u017c powraca do kwestii p\u0142odu o\u017cywionego i nieo\u017cywionego, wyklucza ca\u0142kowicie przerywanie ci\u0105\u017cy. Nauczanie Ko\u015bcio\u0142a o moralnym z\u0142u a. jest wyra\u017ane i jednoznaczne. Ju\u017c od IV w. synody (m.in. wAncyrze \/314\/, Trullo, Lerida), podobnie jak niekt\u00f3rzy Ojcowie i pisarze ko\u015bcielni, uwa\u017ca\u0142y a. za zab\u00f3jstwo. Ten pogl\u0105d popiera\u0142 r\u00f3wnie\u017c papie\u017c Stefan VI, cho\u0107 za jego pontyfikatu dyscyplina dotycz\u0105ca przerywania ci\u0105\u017cy nie by\u0142a jeszcze ujednolicona, np. synod w Mediolanie na kobiet\u0119 poddaj\u0105c\u0105 si\u0119 a. nak\u0142ada\u0142 dziesi\u0119cioletni\u0105 pokut\u0119. W epoce renesansu problem podejmowany by\u0142 jeszcze pod innym k\u0105tem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyst\u0119powa\u0142 zdecydowanie przeciw teorii o dziecku nie narodzonym jako o niesprawiedliwym agresorze. Papie\u017c Sykstus V bull\u0105 Effraenatam (1588) na\u0142o\u017cy\u0142 kary tak\u017ce na dokonuj\u0105cych a. i ich wsp\u00f3lnik\u00f3w Natomiast Pius DC ob\u0142o\u017cy\u0142 ekskomunik\u0105 tych, kt\u00f3rzy doradzaj\u0105 ten proceder. W XX w. ca\u0142\u0105 doktryn\u0119 o moralnej niegodziwo\u015bci a. wy\u0142o\u017cy\u0142 Pius XI (encyklika Casti connubii, 1930) oraz Pawe\u0142 VI (poprzez Deklaracj\u0119 Kongregacji Nauki Wiary o przerywaniu ci\u0105\u017cy Questio de abortu, 1974). Szczeg\u00f3lnie uroczystego przypomnienia nauczania ko\u015bcielnego w tej kwestii dokona\u0142 Jan Pawe\u0142 II w encyklice Evangelium vitae (1995), stwierdzaj\u0105c: \u201emoc\u0105 w\u0142adzy, kt\u00f3r\u0105 Chrystus udzieli\u0142 Piotrowi ljego Nast\u0119pcom, w komunii z Biskupami, kt\u00f3rzy wielokrotnie pot\u0119pili przerywanie ci\u0105\u017cy, za\u015b w ramach konsultacji wyra\u017cali jednomy\u015blnie – cho\u0107 byli rozproszeni po \u015bwiecie – aprobat\u0119 dla tej doktryny, o\u015bwiadczam, \u017ce bezpo\u015brednie przerwanie ci\u0105\u017cy, to znaczy zamierzone jako cel, czy jako \u015brodek, jest zawsze powa\u017cnym nie\u0142adem moralnym, gdy\u017c jest dobrowolnym zabiciem niewinnej istoty ludzkiej. Doktryna ta, oparta na prawie naturalnym i na S\u0142owie Bo\u017cym objawionym jest przekazana przez Tradycj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i nauczana przez Magisterium zwyczajnie i powszechnie” (62; por. tak\u017ce KKK 2270-2275). W ukazaniu moralnego z\u0142a a., obok argumentacji biblijnej i patrystycznej, po\u0142o\u017cono nacisk na racje wynikaj\u0105ce z podstaw moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej, z prawa pozytywnego i z nauk do\u015bwiadczalnych.<\/p>\n\n\n\n
MORALNE Z\u0141O ABORCJI. U podstaw refleksji rozumowej obecnego nauczania ko\u015bcielnego le\u017cy godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej. Cz\u0142owiek ze swej natury jest podmiotem osobowym. Tym, co go okre\u015bla najg\u0142\u0119biej jako osob\u0119, jest jego rozumno\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107. Dzi\u0119ki rozumno\u015bci jest on zdolny do refleksji nad sob\u0105 i nad swymi czynami. Wolno\u015b\u0107 za\u015b sprawia, \u017ce mo\u017ce on i powinien decydowa\u0107 o w\u0142asnym losie. To, co zawiera poj\u0119cie osoby, sk\u0142ada si\u0119 na jej autonomiczno\u015b\u0107. Autonomiczno\u015b\u0107 ta nie sprzeciwia si\u0119 spo\u0142ecznej na turze cz\u0142owieka. Pozostaje on w relacjach nie tylko z innymi, ale tak\u017ce z rzeczywisto\u015bci\u0105 transcendentn\u0105, jak\u0105 jest B\u00f3g – cho\u0107by dlatego, \u017ce w bytowej strukturze cz\u0142owieka tkwi pierwiastek niematerialny (dusza nie\u015bmiertelna). Ka\u017cda osoba ludzka ma prawo do dysponowania sob\u0105 i r\u00f3\u017cnymi darami. Ka\u017cde zatem przerwanie ci\u0105\u017cy sprzeciwia si\u0119 prawu osoby do dysponowania sob\u0105, podporz\u0105dkowuje pocz\u0119te \u017cycie ludzkie potrzebom lub d\u0105\u017ceniom innych ludzi. Nikt (tak\u017ce \u017cadna w\u0142adza) nie mo\u017ce pozbawi\u0107 osoby \u017cycia. Nauczanie ko\u015bcielne odsy\u0142a do naturalnego prawa moralnego jako do najwy\u017cszego i naj\u015bwi\u0119tszego ze wszystkich praw ludzkich, wpisanego przez Boga w cz\u0142owieka. Stanowi ono norm\u0119, kt\u00f3r\u0105 rozum odczytuje i stara si\u0119 dobrze wyrazi\u0107. Z nim wi\u0105\u017ce si\u0119 poszanowanie praw cz\u0142owieka, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych na pierwszym miejscu znajduje si\u0119 prawo do \u017cycia. Jest ono powszechne i niezbywalne; przerywanie ci\u0105\u017cy wprost sprzeciwia si\u0119 mu. Nauki do\u015bwiadczalne wykazuj\u0105, \u017ce \u201eistota \u017cyj\u0105ca ma ju\u017c od pierwszej chwili sta\u0142\u0105 struktur\u0119, czyli kod genetyczny. Jest cz\u0142owiekiem i to cz\u0142owiekiem niepodzielnym, jako jednostka, wyposa\u017cona we wszystkie w\u0142a\u015bciwe sobie cechy” (QdA 13). Pocz\u0119te dziecko zawiera w swoim wzorze genowym garnituru chromosomowego olbrzymi\u0105 ilo\u015b\u0107 informacji dziedzicznych w jednorazowym uk\u0142adzie. Niezliczone potencjalne mo\u017cliwe kombinacje ojcowskich i matczynych cech dziedzicznych s\u0105 w\u0142\u0105czone na rzecz tego genotypu, kt\u00f3ry okre\u015bla indywidualno\u015b\u0107 nowego \u017cycia i wrodzone mu mo\u017cliwo\u015bci rozwoju podczas ca\u0142ej ziemskiej egzystencji. Od momentu zap\u0142odnienia rozpoczyna si\u0119 \u017cycie poszczeg\u00f3lnego cz\u0142owieka. Z a. wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 wielorakie negatywne konsekwencje spo\u0142eczne. Powoduje ona wzrost egoizmu i hedonizmu spo\u0142ecznego. Dokonywana jest w imi\u0119 wolno\u015bci, jednak ka\u017cda wolno\u015b\u0107 ma swoje ograniczenia wyp\u0142ywaj\u0105ce z konieczno\u015bci poszanowania uprawnie\u0144 innych os\u00f3b. Tote\u017c spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re zezwala na a. opowiada si\u0119 przeciw prawom jednostki i wsp\u00f3lnoty, przeciw modelowi solidarno\u015bci, jaki le\u017cy u podstaw rozwoju cywilizacji mi\u0142o\u015bci. A. staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em kryzysu rodzinnego. Jest aktem wymierzonym przeciw mi\u0142o\u015bci, bez kt\u00f3rej nie mo\u017cna \u017cy\u0107 i bez kt\u00f3rej nie mo\u017ce funkcjonowa\u0107 ani jednostka, ani spo\u0142eczno\u015b\u0107, tak\u017ce ma\u0142\u017ce\u0144ska i rodzinna. Bez mi\u0142o\u015bci \u017cycie ludzkie traci sens. Cz\u0142owiek czuje si\u0119 dojrza\u0142y i realizuje siebie, gdy ma zdolno\u015b\u0107 otwarcia si\u0119 na innych, \u201edawania si\u0119” innym. Buduje harmoni\u0119 mi\u0119dzyludzk\u0105 i zaufanie, co wyra\u017ca si\u0119 przede wszystkim w pocz\u0119ciu dziecka, kt\u00f3remu ma\u0142\u017conkowie daj\u0105 \u017cycie i mo\u017cliwo\u015b\u0107 harmonijnego rozwoju. A. stanowi zanegowanie tego wszystkiego. Skutkiem a. jest te\u017c tzw. syndrom poaborcyjny, przejawiaj\u0105cy si\u0119 na wiele sposob\u00f3w (m.in. d\u0142ugotrwa\u0142e poczucie winy, rozpacz). Jest to problem na og\u00f3\u0142 przemilczany przez zwolennik\u00f3w a. Dostrzega go Jan Pawe\u0142 II i ukazuje drogi wyj\u015bcia z tej dramatycznej sytuacji, zapewniaj\u0105c m.in., \u017ce zabite dziecko nadal \u017cyje w Bogu.<\/p>\n\n\n\n
MORALNY OBOWI\u0104ZEK OCHRONY \u017bYCIA NIE NARODZONYCH. Wobec postaw proaborcyjnych – jakimi charakteryzuj\u0105 si\u0119 liczne organizacje mi\u0119dzynarodowe, rz\u0105dy wi\u0119kszo\u015bci pa\u0144stw czy organizacje pozarz\u0105dowe – na wierz\u0105cych oraz na wszystkich ludziach zatroskanych o poszanowanie \u017cycia ludzkiego ci\u0105\u017cy obowi\u0105zek s\u0142u\u017cby \u017cyciu i obrony nie narodzonych. Jest to niew\u0105tpliwie pierwszorz\u0119dna misja rodziny, kt\u00f3rej zadaniem jest uczy\u0107 i \u015bwiadczy\u0107 o sensie \u017cycia, o mi\u0142o\u015bci i o s\u0142u\u017cbie \u017cyciu, zw\u0142. nie narodzonemu. Szczeg\u00f3lne zadanie przypada ojcu i matce, mimo niejednokrotnie nieprzyjaznej postawy m.in. administracji pa\u0144stwowej, otoczenia, rodziny. W dziele ochrony \u017cycia nie narodzonych niebagateln\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 pracownicy \u2192 s\u0142u\u017cby zdrowia (lekarze, piel\u0119gniarki), kt\u00f3rych misj\u0105 jest pos\u0142uga \u017cyciu. Wobec praktyk i prawodawstwa proaborcyjnego ich sumienie ma prawo obiekcji (niepos\u0142usze\u0144stwa), kt\u00f3re opiera si\u0119 na godno\u015bci i wolno\u015bci ludzkiej. S\u0142u\u017cba zdrowia ma by\u0107 obro\u0144c\u0105 \u017cycia, a nie narz\u0119dziem \u015bmierci. Tak\u017ce kap\u0142an jest s\u0142ug\u0105 \u017cycia. Do niego nale\u017cy rada, pomoc w dokonywaniu w\u0142a\u015bciwego wyboru w oparciu o autentyczne warto\u015bci, budzenie odwagi u matki nie narodzonego w celu pokonania trudno\u015bci, przez umacnianie w wierze i nadziei. Do obrony \u017cycia zobowi\u0105zani s\u0105 te\u017c m.in. asystenci spo\u0142eczni, kuratorzy m\u0142odocianych, psychologowie, kt\u00f3rzy stykaj\u0105 si\u0119 na co dzie\u0144 z potrzebuj\u0105cymi ich rady kobietami czy ma\u0142\u017conkami.<\/p>\n\n\n\n
LITERATURA CC; KDK 51; QdA; KPK 1398; KPR 3, 4; KKK 2270-2275; KPSZ 139–146; Jan Pawe\u0142 II: RH 8; SRS 26; VS 80, 84; EV 16-18, 57-63, 72-74; FC 6, 30; ChL 38; MD 4; GS 13, 21; \u015aDP 81.7, 87.6; \u015aD\u015aSP 86.2. J. Bajda, Moralna ocena antykoncepcji a przerywanie ci\u0105\u017cy, Gda\u0144sk 1996; W. Bo\u0142oz, \u017bycie w ludzkich r\u0119kach. Podstawowe zagadnienia bioetyczne, Warszawa 1997; W. Fija\u0142kowski, Wskazania lekarskie do przerywania ci\u0105\u017cy, Krak\u00f3w 1977; W. Kawecki, Dlaczego Ko\u015bci\u00f3\u0142 broni \u017cycia, Krak\u00f3w 1996; M. Machinek, Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Niemczech wobec liberalizacji prawa o aborcji, PP 95(2000) nr 2 (cz. I) i 3 (cz. II); ten\u017ce, Zycie w dyspozycji cz\u0142owieka. Wybrane problemy etyczne u pocz\u0105tku ludzkiego \u017cycia, Olsztyn 2004-; A. Muszala, Medycyna a globalizacja, Krak\u00f3w 2003; W. P\u00f3\u0142tawska, Wp\u0142yw przerywania ci\u0105\u017cy na psychik\u0119 kobiety, (w:) Specjalistyczne aspekty problemu przerywania ci\u0105\u017cy, Krak\u00f3w 1977; J. Ratzinger, Ods\u0142oni\u0107 twarz nie narodzonego, \u201eSprawy Rodziny” 1999 nr 49; M. Schooyans, Aborcja a polityka, Lublin 1991; R. Sikorski, Bioetyczna \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa a aborcja, E 7(1994) nr 1-2; S. Smole\u0144ski, Przerywanie ci\u0105\u017cy jako problem moralny, (w:) Specjalistyczne aspekty problemu przerywania ci\u0105\u017cy, dz. cyt.; J.C. Wilke, Aborcja, Gda\u0144sk 1990.<\/p>\n\n\n\n
Jan Kowalski (Encyklopedia bioetyki)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ABORCJA (\u0142ac. abortio; abortus – poronienie) – zabieg maj\u0105cy na celu przerwanie ludzkiego \u017cycia w okresie p\u0142odowym (wewn\u0105trz-macicznym). Zjawisko a. w ostatnich dziesi\u0105tkach lat szczeg\u00f3lnie niepokoi i wywo\u0142uje o\u017cywion\u0105 dyskusj\u0119 w ko\u0142ach przeciwnik\u00f3w polityki antynatalistycznej, w \u015bwiecie medycyny, w Ko\u015bcio\u0142ach chrze\u015bcija\u0144skich (przede wszystkim w Ko\u015bciele katolickim), jak te\u017c w innych religiach (islam). Stanowi zar\u00f3wno przedmiot […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-1312","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aborcja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1312"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1313,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1312\/revisions\/1313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}