{"id":1359,"date":"2021-10-03T04:56:59","date_gmt":"2021-10-03T04:56:59","guid":{"rendered":"http:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1359"},"modified":"2021-10-03T05:01:43","modified_gmt":"2021-10-03T05:01:43","slug":"bezdroza-in-vitro-wywiad-z-ksiedzem-prof-marianem-machinkiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1359","title":{"rendered":"Bezdro\u017ca in vitro – Wywiad z ksi\u0119dzem prof. Marianem Machinkiem"},"content":{"rendered":"\n

Jest Ksi\u0105dz Profesor autorem wa\u017cnych publikacji naukowych, po\u015bwi\u0119conych statusowi ludzkiego embrionu, klonowaniu czy kontrowersjom moralnym towarzysz\u0105cym procedurze in vitro. Z czego wynika pog\u0142\u0119bione zainteresowanie w\u0142a\u015bnie tymi zagadnieniami?\u00a0<\/strong>
Problemy te z jednej strony nale\u017c\u0105 do najintensywniej dyskutowanych problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, z drugiej za\u015b dotykaj\u0105 samej istoty teologii moralno\u015bci. Nie s\u0105 to jedynie kwestie szczeg\u00f3\u0142owe, zwi\u0105zane z zastosowaniem nowych technik medycznych, kwestie, kt\u00f3re mo\u017cna by dyskutowa\u0107 w oderwaniu od siebie, ale wszystkie one dotykaj\u0105 samego \u201enerwu\u201d cz\u0142owiecze\u0144stwa, statusu moralnego osoby ludzkiej w pierwszych stadiach lub u naturalnego kresu jej istnienia. Nie s\u0105 to przy tym spory czysto akademickie, ale dotycz\u0105 istotnych decyzji, przed kt\u00f3rymi staj\u0105 nie tylko ludzie nauki, ale tak\u017ce zwykli ludzie, szczeg\u00f3lnie ma\u0142\u017conkowie i rodzice. Zasadnicze pytanie: kim jest ludzka osoba, jak mo\u017cna, a jak nie powinno si\u0119 do niej odnosi\u0107, pojawia si\u0119 przy rozwa\u017caniu ka\u017cdej z kontrowersyjnych kwestii bioetycznych. Staram si\u0119 traktowa\u0107 prac\u0119 nad tymi zagadnieniami jako rodzaj s\u0142u\u017cby i pomocy w rozja\u015bnieniu tej problematyki z punktu widzenia katolickiej refleksji teologiczno-moralnej.
Technika in vitro postrzegana jest powszechnie jako metoda terapeutyczna, jednak parom marz\u0105cym o dziecku cz\u0119sto nie wyja\u015bnia si\u0119 do ko\u0144ca, na czym ona polega. Prosz\u0119 wyja\u015bni\u0107 g\u0142\u00f3wnie zastrze\u017cenia etyczne wobec tej metody.<\/strong>
Zasadnicze zastrze\u017cenia dotycz\u0105 sposobu obchodzenia si\u0119 z \u017cyciem cz\u0142owieka w pierwszej fazie jego istnienia. Mimo trzydziestu lat, kt\u00f3re up\u0142yn\u0119\u0142y od urodzenia pierwszego \u201edziecka z prob\u00f3wki\u201d, metoda in vitro ci\u0105gle jeszcze jest ma\u0142o efektywna. \u017beby mog\u0142o urodzi\u0107 si\u0119 jedno dziecko, wiele innych ginie w stanie embrionalnym. Do tego dochodzi jeszcze spos\u00f3b traktowania embrion\u00f3w: od samego pocz\u0105tku s\u0105 one poddane \u201ekontroli jako\u015bci\u201d, polegaj\u0105cej na wybraniu najlepszych, a odrzuceniu wykazuj\u0105cych jakiekolwiek braki. Istnieje jeszcze inne zastrze\u017cenie, zwi\u0105zane z pytaniem o prawdziwie ludzki kontekst pocz\u0119cia, o co\u015b, co mo\u017cna by okre\u015bli\u0107 \u201ekultur\u0105 pocz\u0119cia\u201d. Chodzi o to, czy istota ludzka, obdarzona rozumem i woln\u0105 wol\u0105 powinna by\u0107 powo\u0142ywana do \u017cycia poprzez wzajemne mi\u0142osne oddanie rodzic\u00f3w, czy te\u017c mo\u017ce si\u0119 to dokona\u0107 w trakcie procesu produkcyjnego? Dodatkow\u0105 kwesti\u0105, budz\u0105c\u0105 zastrze\u017cenia s\u0105 d\u0142ugofalowe skutki stosowania tej metody, szczeg\u00f3lnie w zakresie odniesienia do ludzkiego \u017cycia.
W mediach reklamuje si\u0119 in vitro jako cudowne lekarstwo na bezp\u0142odno\u015b\u0107 oraz pokazuje si\u0119 uszcz\u0119\u015bliwionych rodzic\u00f3w. Wyniki bada\u0144 m\u00f3wi\u0105 jednak o powa\u017cnych wadach wrodzonych stwierdzonych u dzieci pocz\u0119tych t\u0105 drog\u0105. Jakie konsekwencje niesie zap\u0142odnienie in vitro dla kobiet?<\/strong>
O ile wiem, nieliczne przeprowadzone badania kondycji zdrowotnej dzieci pocz\u0119tych in vitro wskazuj\u0105 na to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich oznacza si\u0119 s\u0142abszym zdrowiem, ni\u017c ich pocz\u0119ci naturalnie r\u00f3wie\u015bnicy. Jednak zastrze\u017cenia moralne wobec in vitro nie bazuj\u0105 w pierwszej linii na ocenie skutk\u00f3w zabiegu, co nie oznacza, \u017ce takich skutk\u00f3w nie ma. Zap\u0142odnienie in vitro wi\u0105\u017ce si\u0119 ze szczeg\u00f3lnym obci\u0105\u017ceniem dla kobiety, kt\u00f3ra niekiedy zostaje wielokrotnie poddana hiperstymulacji hormonalnej, by dojrza\u0142o wi\u0119cej kom\u00f3rek jajowych, ni\u017c to ma miejsce w naturalnym cyklu. M\u0119\u017cczyzna nie ponosi tutaj wprost konsekwencji zdrowotnych, ale musi podda\u0107 si\u0119 upokarzaj\u0105cej procedurze pozyskiwania nasienia przez masturbacj\u0119. Warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na obci\u0105\u017cenie psychiczne obojga, szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy wielokrotnie ponawiana procedura zap\u0142odnienia in vitro nie daje rezultat\u00f3w. Trudno si\u0119 te\u017c dziwi\u0107, \u017ce spos\u00f3b pocz\u0119cia mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na relacj\u0119 mi\u0119dzy rodzicami. Zwolennicy in vitro przytaczaj\u0105 cz\u0119sto g\u0142osy szcz\u0119\u015bliwych rodzic\u00f3w, kt\u00f3rym wreszcie, dzi\u0119ki temu zabiegowi, urodzi\u0142o si\u0119 dziecko. Jednak trzeba by te\u017c przytoczy\u0107 g\u0142osy par, kt\u00f3re po wielokrotnych pr\u00f3bach musia\u0142y pogodzi\u0107 si\u0119 z pora\u017ck\u0105. Okazuje si\u0119, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tych rozczarowanych par, zwracaj\u0105c si\u0119 do o\u015brodk\u00f3w adopcyjnych, opowiada o swoich traumatycznych prze\u017cyciach zwi\u0105zanych z nieudanym zabiegiem.
Obecnie zamiast o prokreacji coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o \u201ereprodukcji\u201d, a nawet tzw. prawach reprodukcyjnych, co oznacza w rzeczywisto\u015bci degradacj\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa\u2026<\/strong>
Stara zasada etyki chrze\u015bcija\u0144skiej m\u00f3wi, \u017ce dobry cel nigdy nie u\u015bwi\u0119ci moralnie z\u0142ych \u015brodk\u00f3w. Podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce pragnienie dziecka samo w sobie (o ile tylko rodzice s\u0105 gotowi i zdolni do stworzenia dziecku warunk\u00f3w do rozwoju) jest moralnie dobre, nale\u017cy tak\u017ce zapyta\u0107, czy wszystkie drogi, kt\u00f3re prowadz\u0105 do jego realizacji s\u0105 r\u00f3wnie\u017c do zaakceptowania z moralnego punktu widzenia. Ka\u017cdy przyzna, \u017ce realizacja tego pragnienia poprzez np. kradzie\u017c cudzego dziecka, by\u0142aby moralnie
niedopuszczalna. Czy jednak w przypadku zap\u0142odnienia in vitro te\u017c nie mamy do czynienia ze sprzecznym z \u201ekultur\u0105 pocz\u0119cia\u201d sposobem powo\u0142ywania cz\u0142owieka do \u017cycia? Zasadnicz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 odzwierciedlaj\u0105 tu oba wspomniane poj\u0119cia: prokreacja i reprodukcja. Pierwsze z nich \u2013 prokreacja \u2013 oznacza pe\u0142ne szacunku dla ludzkiego \u017cycia i praw rz\u0105dz\u0105cych p\u0142odno\u015bci\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie ze Stw\u00f3rc\u0105 w powo\u0142aniu do istnienia unikalnej istoty ludzkiej, kt\u00f3ra obdarzona jest przecie\u017c niezbywaln\u0105 godno\u015bci\u0105. Drugie poj\u0119cie \u2013 reprodukcja \u2013 oznacza podej\u015bcie do pocz\u0119cia jak do czynno\u015bci technicznej, jak do produkcji d\u00f3br u\u017cytkowych. Nic dziwnego, \u017ce w ramach takiej \u201eprodukcji\u201d musz\u0105 by\u0107 te\u017c przestrzegane rygory kontroli jako\u015bci, a \u201eprodukty wybrakowane\u201d, czyli embriony ludzkie obarczone wadami i s\u0142abe, zostaj\u0105 odrzucone.
Niekt\u00f3rzy zrozpaczeni ma\u0142\u017conkowie, a tak\u017ce zwolennicy zap\u0142odnienia in vitro, powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na \u201eprawo do posiadania dziecka\u201d. Ale to co\u015b innego ni\u017c pragnienie posiadania w\u0142asnego dziecka.<\/strong>
R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy pragnieniem dziecka a prawem do dziecka jest zasadnicza. Odwo\u0142ywanie si\u0119 do prawa do dziecka przypomina roszczenie posiadania jakich\u015b d\u00f3br czy przedmiot\u00f3w. Tak te\u017c jest traktowane dziecko: staje si\u0119 ono przedmiotem uprawnie\u0144 doros\u0142ych. Czy jednak jakikolwiek cz\u0142owiek mo\u017ce by\u0107 przedmiotem uprawnie\u0144 innego? To by\u0142by powr\u00f3t do podej\u015bcia, kt\u00f3re charakteryzowa\u0142o posiadaczy niewolnik\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodzic\u00f3w nie u\u015bwiadamia sobie tego, \u017ce tak traktuj\u0105 oczekiwane potomstwo. Jednak warto zaprosi\u0107 ich do refleksji: czy czasami dziecko, kt\u00f3rego pragn\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0119, nie jest traktowane jak jeszcze jedno \u201edobro konsumpcyjne\u201d, kt\u00f3rego brakuje do spe\u0142nienia w\u0142asnych aspiracji? Nale\u017cy tu jednak zaznaczy\u0107, \u017ce dzieci pocz\u0119te in vitro nie s\u0105 jakimi\u015b \u201einnymi lud\u017ami\u201d. Zosta\u0142y potraktowane jak przedmioty, ale nie sta\u0142y si\u0119 przez to przedmiotami! Jakikolwiek by\u0142by spos\u00f3b i okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych cz\u0142owiek zostaje powo\u0142any do \u017cycia, jest on tak\u0105 sam\u0105, godn\u0105 szacunku i kochan\u0105 przez Boga ludzk\u0105 osob\u0105.
Wielu ludzi nie uznaje ludzkiego embrionu powo\u0142anego do \u017cycia w warunkach laboratoryjnych za cz\u0142owieka. W jaki spos\u00f3b skutecznie odpiera\u0107 tego rodzaju pogl\u0105d?<\/strong>
Dla mnie osobi\u015bcie bardzo przekonuj\u0105cym argumentem jest to, \u017ce od rozpocz\u0119cia procesu pocz\u0119cia nie mo\u017cna wyznaczy\u0107 \u017cadnej ostrej granicy, kt\u00f3ra mog\u0142aby rozdziela\u0107 jak\u0105\u015b form\u0119 \u201eprzedludzkiego\u201d, nieosobowego \u017cycia od w pe\u0142ni warto\u015bciowego \u017cycia osoby ludzkiej. Nikt nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce noworodek jest ludzk\u0105 osob\u0105, obdarzon\u0105 godno\u015bci\u0105, kt\u00f3rej przys\u0142uguj\u0105 wszystkie podstawowe prawa cz\u0142owieka, chocia\u017c nie jest \u015bwiadomy siebie, ca\u0142kowicie zdany na otoczenie i jeszcze d\u0142ugo nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 uzewn\u0119trzni\u0107 zdolno\u015bci, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 osob\u0119 ludzk\u0105. Kto twierdzi, \u017ce embrion nie jest osob\u0105 ludzk\u0105, musia\u0142by wi\u0119c pokaza\u0107 w rozwoju prenatalnym jak\u0105\u015b istotn\u0105 granic\u0119. Takiej granicy nie ma. Wraz z procesem zap\u0142odnienia embrion dysponuje potencja\u0142em rozwojowym, dzi\u0119ki kt\u00f3remu si\u0119 rozwija, o ile oczywi\u015bcie zostan\u0105 mu do tego stworzone odpowiednie warunki w macicy matki. Embrion nie jest wi\u0119c \u201epotencjalnym dzieckiem\u201d albo wr\u0119cz \u201epotencjalnym cz\u0142owiekiem\u201d, ale co najwy\u017cej \u201epotencjalnym doros\u0142ym\u201d. Jest cz\u0142owiekiem w stadium embrionalnym, kt\u00f3rego \u017cycie jest wprawdzie kruche i zagro\u017cone, ale kt\u00f3remu nic nie brakuje do pe\u0142ni cz\u0142owiecze\u0144stwa. Zagnie\u017cd\u017cenie embrionu w macicy kobiety nic mu nie \u201edodaje\u201d.
Na \u015bwiecie istniej\u0105 miliony zamro\u017conych, tzw. nadliczbowych embrion\u00f3w. Jakie zagro\u017cenia dla ich \u017cycia i integralno\u015bci niesie kriokonserwacja?<\/strong>
W\u0142a\u015bnie te fakty uwidaczniaj\u0105 w jaskrawy spos\u00f3b problematyczn\u0105 dynamik\u0119, kt\u00f3r\u0105 uruchomi\u0142o upowszechnienie metody zap\u0142odnienia in vitro. By osi\u0105gn\u0105\u0107 wy\u017csz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 wytwarza si\u0119 wiele embrion\u00f3w, a je\u017celi zabieg si\u0119 powiedzie, pozosta\u0142e, nie wykorzystane embriony wype\u0142niaj\u0105 zamra\u017carki klinik wykonuj\u0105cych zabiegi. Zazwyczaj uszcz\u0119\u015bliwieni powodzeniem zabiegu rodzice nie interesuj\u0105 si\u0119 ju\u017c swoimi \u201eembrionalnymi dzie\u0107mi\u201d, kt\u00f3re pozosta\u0142y jako \u201eprodukt uboczny\u201d zabiegu. Niecz\u0119sto te\u017c s\u0105 nimi zainteresowane inne pary. Sam zabieg zamra\u017cania i odmra\u017cania mo\u017ce spowodowa\u0107 uszkodzenie lub nawet \u015bmier\u0107 embrionu. Wielkie nadzieje, kt\u00f3re rozbudzi\u0142y badania z u\u017cyciem embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych sprawi\u0142y, \u017ce zamro\u017cone embriony, okre\u015blane jako \u201enadliczbowe\u201d, sta\u0142y si\u0119 obiektem zainteresowania naukowc\u00f3w. Argumentuj\u0105 oni, \u017ce przecie\u017c embriony i tak zostan\u0105 zniszczone, wi\u0119c dlaczego ich nie wykorzysta\u0107, pobieraj\u0105c kom\u00f3rki macierzyste (co jest jednoznaczne z ich zniszczeniem). Takie stwierdzenia potwierdzaj\u0105 jedynie zarzut podej\u015bcia do embrionu jak do dobra konsumpcyjnego. Gdy je wytwarzano, rzekomo wszystkie by\u0142y chcianymi dzie\u0107mi niep\u0142odnych rodzic\u00f3w. Teraz sta\u0142y si\u0119 zwyk\u0142ym materia\u0142em biologicznym, surowcem do bada\u0144.
Powstaje pytanie o rol\u0119 pa\u0144stwa w sprawie niechcianych dzieci, powsta\u0142ych w procedurze in vitro.<\/strong>
Obowi\u0105zkiem pa\u0144stwa jest przede wszystkim ochrona obywateli, co wyra\u017ca si\u0119 przede wszystkim w nienaruszalno\u015bci integralno\u015bci cielesnej. Ka\u017cdy cz\u0142owiek, niezale\u017cnie od stanu zdrowia, pogl\u0105d\u00f3w, znaczenia dla spo\u0142ecze\u0144stwa, ale r\u00f3wnie\u017c niezale\u017cnie od wieku i stopnia rozwoju, powinien podlega\u0107 tej ochronie. Embriony nie powinny by\u0107 w og\u00f3le produkowane, skoro od samego pocz\u0105tku ich los \u2013 z winy ludzi, a nie z przyczyn naturalnych \u2013 jest niepewny. Niekt\u00f3re kraje w Europie, np. Irlandia, W\u0142ochy, Niemcy, uchwali\u0142y ustawodawstwo chroni\u0105ce embrion w znacznym stopniu, cho\u0107 sam zabieg zap\u0142odnienia in vitro jest prawnie akceptowany. Prowadzenie jakichkolwiek bada\u0144 z u\u017cyciem albo wykorzystaniem embrion\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0142u\u017c\u0105 im samym, powinno by\u0107 ca\u0142kowicie zakazane.
Czym jest diagnostyka preimplantacyjna? Jakie s\u0105 prawdziwe przyczyny jej stosowania?<\/strong>
Najpro\u015bciej mo\u017cna okre\u015bli\u0107 to badanie jako \u201ekontrola jako\u015bci\u201d. Z embrionu na wczesnych stadiach rozwoju mo\u017cna pobra\u0107 (nie niszcz\u0105c go) jedn\u0105, dwie kom\u00f3rki (blastomery) i zbada\u0107 zawart\u0105 w nich informacje genetyczn\u0105. Je\u017celi dany embrion wykazuje jakie\u015b anomalie genetyczne, zostaje odrzucony. Czasami wykonuje si\u0119 to badanie, by sprawdzi\u0107 p\u0142e\u0107 w celu eliminacji embrion\u00f3w dotkni\u0119tych chorobami genetycznymi powi\u0105zanymi z p\u0142ci\u0105, b\u0105d\u017a by p\u0142e\u0107 urodzonego dziecka odpowiada\u0142a
oczekiwaniom rodzic\u00f3w. Jest to po prostu procedura selekcyjna, kt\u00f3ra ma wy\u0142oni\u0107 do dalszych zabieg\u00f3w jedynie te embriony, kt\u00f3re s\u0105 zdrowe lub odpowiadaj\u0105 oczekiwaniom rodzic\u00f3w.
Nie zawsze do zap\u0142odnienia in vitro wykorzystuje si\u0119 kom\u00f3rki rozrodcze ma\u0142\u017conk\u00f3w. Zdarza si\u0119, \u017ce s\u0105 to gamety anonimowych dawc\u00f3w. Na Zachodzie dochodzi do wielu nadu\u017cy\u0107, np. mo\u017cna za odpowiednio wysok\u0105 op\u0142at\u0105 \u201ewynaj\u0105\u0107\u201d \u0142ono innej kobiety, kt\u00f3ra po dziewi\u0119ciu miesi\u0105cach urodzi \u201ezam\u00f3wione dziecko\u201d dla pary homoseksualist\u00f3w. Jak rozs\u0105dzi\u0107, kto jest prawdziwym rodzicem? Przecie\u017c dziecko ma prawo zna\u0107 swoich rodzic\u00f3w, aby wypracowa\u0107 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/strong>
Zap\u0142odnienie in vitro sprawi\u0142o, \u017ce stare rzymskie porzekad\u0142o Mater semper certa est (matka jest zawsze pewna), straci\u0142o sens. Kiedy\u015b matk\u0105 dziecka by\u0142a kobieta, kt\u00f3ra je urodzi\u0142a, dzisiaj w niekt\u00f3rych przypadkach dziecko mo\u017cna przypisa\u0107 trzem matkom: jedna zam\u00f3wi\u0142a jego wytworzenie, druga podarowa\u0142a kom\u00f3rk\u0119 jajow\u0105, a trzecia donosi\u0142a ci\u0105\u017c\u0119 i urodzi\u0142a. Je\u017celi do tego doda\u0107, \u017ce dziecko mo\u017ce by\u0107 pocz\u0119te z plemnik\u00f3w m\u0119\u017ca \u201epierwszej\u201d matki, ale te\u017c nasienia pochodz\u0105cego od anonimowego dawcy, dziecko mo\u017ce mie\u0107 pi\u0119cioro rodzic\u00f3w. Dotykamy tu dalekosi\u0119\u017cnych spo\u0142ecznych skutk\u00f3w zap\u0142odnienia in vitro, kt\u00f3re w szczeg\u00f3lnie negatywnym stopniu dotykaj\u0105 relacji rodzinnych. Mo\u017cna by te\u017c krytycznie zapyta\u0107, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 dziecko, pocz\u0119te z kom\u00f3rek rozrodczych obcych dawc\u00f3w na zam\u00f3wienia jakiej\u015b pary, od dziecka adoptowanego przez t\u0105 par\u0119 za po\u015brednictwem o\u015brodka adopcyjnego? Czy zatem adopcja nie stanowi realnej alternatywy dla zabieg\u00f3w in vitro?
S\u0142ysz\u0105c o aborcji, antykoncepcji, metodzie in vitro, klonowaniu czy te\u017c o potwornych eksperymentach polegaj\u0105cych na tworzeniu ludzko-zwierz\u0119cych hybryd mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce \u015bwiat \u201ewywraca si\u0119 do g\u00f3ry nogami\u201d. Co powinni w tej sytuacji czyni\u0107 obro\u0144cy \u017cycia?<\/strong>
Pierwsze i podstawowe zadanie \u2013 to wyczerpuj\u0105ca i adekwatna informacja. Trzeba samemu zdoby\u0107 jak najszersz\u0105 informacj\u0119, by m\u00f3c informowa\u0107 innych, ale te\u017c dyskutowa\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 odmienne zdanie. Nale\u017cy przy tym strzec si\u0119 uproszcze\u0144, kt\u00f3re wydaj\u0105 nam si\u0119 czasem o wiele skuteczniejsze, ni\u017c wytrwale przedstawiane rzeczowe argumenty, ale w ko\u0144cowym efekcie szkodz\u0105 jedynie sprawie ochrony \u017cycia. Oczywi\u015bcie nie chodzi o to, by\u015bmy spraw\u0119 ochrony \u017cycia nienarodzonych mieli przedstawia\u0107 nie\u015bmia\u0142o czy wstydzi\u0107 si\u0119 w\u0142asnego stanowiska. Wr\u0119cz przeciwnie, potrzeba jasnych i odwa\u017cnych deklaracji, inicjatyw, apeli. Musimy w szerszym stopniu wykorzystywa\u0107 nowoczesne \u015brodki przekazu, by ka\u017cdy, kto chce pozna\u0107 katolickie stanowisko w tej sprawie, mia\u0142 do niego dost\u0119p. Nie mo\u017cemy jednak\u017ce zapomnie\u0107 o tym, \u017ce celem ostatecznym jest przekonanie do ochrony \u017cycia nienarodzonych nawet tych, kt\u00f3rzy obecnie nim tak lekkomy\u015blnie szafuj\u0105. Przekonanie dokonuje si\u0119 poprzez przemian\u0119 serc, a tego mo\u017ce dokona\u0107 jedynie B\u00f3g. Dlatego r\u00f3wnie wa\u017cna jak konkretne dzia\u0142ania jest modlitwa. Prawdziwa cywilizacja mi\u0142o\u015bci, tworz\u0105ca kultur\u0119 \u017cycia, jest ostatecznie darem Boga, kt\u00f3rego Biblia nazywa przecie\u017c \u201eMi\u0142o\u015bnikiem \u017cycia\u201d (Mdr 11, 26).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jest Ksi\u0105dz Profesor autorem wa\u017cnych publikacji naukowych, po\u015bwi\u0119conych statusowi ludzkiego embrionu, klonowaniu czy kontrowersjom moralnym towarzysz\u0105cym procedurze in vitro. Z czego wynika pog\u0142\u0119bione zainteresowanie w\u0142a\u015bnie tymi zagadnieniami?\u00a0Problemy te z jednej strony nale\u017c\u0105 do najintensywniej dyskutowanych problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, z drugiej za\u015b dotykaj\u0105 samej istoty teologii moralno\u015bci. Nie s\u0105 to jedynie kwestie szczeg\u00f3\u0142owe, zwi\u0105zane z zastosowaniem nowych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-1359","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sztuczne-zaplodnienie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1359"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1360,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1359\/revisions\/1360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}