Stanis\u0142aw Wencelis
<\/p>\n\n\n\n
Eutanazja \u2013 pod\u0142o\u017ce i skutki.
(wyk\u0142ad dla kapelan\u00f3w szpitalnych i duszpasterstwa s\u0142u\u017cby zdrowia pa\u017adziernik 2002).<\/p>\n\n\n\n
Gdy przegl\u0105da\u0142em publikacje na temat eutanazji, kt\u00f3re pomog\u0142y mi w skonstruowaniu tego wyst\u0105pienia, uderzy\u0142o mnie zamieszanie poj\u0119ciowe wok\u00f3\u0142 tego zjawiska. Nazwa \u201eeutanazja\u201d etymologicznie oznacza dobr\u0105 \u015bmier\u0107. Bardziej wi\u0119c pasowa\u0142aby do opieki nad umieraj\u0105cymi, ani\u017celi do u\u015bmiercania ludzi, czym faktycznie aktualnie jest. Prawna definicja eutanazji funkcjonuj\u0105ca w polskim prawie karnym to zab\u00f3jstwo cz\u0142owieka nieuleczalnie chorego na jego \u017c\u0105danie pod wp\u0142ywem wsp\u00f3\u0142czucia dla niego. Czyn ten ma status tzw. przest\u0119pstwa uprzywilejowanego, tzn. zagro\u017conego kar\u0105 znacznie ni\u017csz\u0105 ni\u017c zwyk\u0142e zab\u00f3jstwo. Jan Pawe\u0142 II w encyklice \u201eEvangelium vitae\u201d okre\u015bla eutanazj\u0119 jako czyn lub zaniedbanie, kt\u00f3re ze swej natury lub w intencji dzia\u0142aj\u0105cego powoduj\u0105 \u015bmier\u0107 w celu usuni\u0119cia wszelkiego cierpienia; nale\u017cy j\u0105 wi\u0119c rozpatrywa\u0107 w kontek\u015bcie intencji oraz zastosowanych metod.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce tym samym terminem obejmuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u201eskr\u00f3cenie \u017cycia\u201d dzieciom niedorozwini\u0119tym, nieuleczalnie chorym czy te\u017c ewentualnie chorym umys\u0142owo, kt\u00f3rych nieszcz\u0119\u015bliwe w naszym poj\u0119ciu \u017cycie mog\u0142oby trwa\u0107 wiele lat staj\u0105c si\u0119 powa\u017cnym ci\u0119\u017carem dla rodziny i spo\u0142ecze\u0144stwa. Co wi\u0119cej w Niemczech terminem \u201eeutanazja\u201d okre\u015bla si\u0119 wielk\u0105 eksterminacj\u0119 chorych psychicznie przeprowadzon\u0105 przez hitlerowc\u00f3w na prze\u0142omie lat 30-ych i 40-ych XX wieku. To ju\u017c zupe\u0142ne nieporozumienie.Ponadto wok\u00f3\u0142 tego terminu wytworzy\u0142o si\u0119 wiele okre\u015ble\u0144 zawieraj\u0105cych s\u0142owo \u201eeutanazja\u201d lub jego cz\u0119\u015b\u0107 \u2013 najcz\u0119\u015bciej znaczeniem swym daleko odbiegaj\u0105ce od jego zasadniczej tre\u015bci. Oto niekt\u00f3re z nich:\u2022 eutanazja czynna i bierna \u2013 czynne skr\u00f3cenie \u017cycia, b\u0105d\u017a zaniechanie \u015brodk\u00f3w proporcjonalnych (dawniej: zwyczajnych); rzecz w tym, \u017ce niekt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 terminu \u201eeutanazja bierna\u201d do okre\u015blenia rezygnacji ze stosowania ze \u015brodk\u00f3w nadzwyczajnych, co eutanazj\u0105 nie jest.<\/p>\n\n\n\n
* eutanazja bezpo\u015brednia i po\u015brednia; bezpo\u015brednia, gdy lekarz podaje jaki\u015b lek z zamiarem przerwania \u017cycia \u2013 to jest w\u0142a\u015bnie eutanazja; po\u015brednia, gdy lekarz podaje lek w celu np. u\u015bmierzenia b\u00f3lu, ale ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce jego dzia\u0142anie mo\u017ce skr\u00f3ci\u0107 \u017cycie \u2013 to eutanazj\u0105 nie jest.<\/p>\n\n\n\n
* eutanazja dobrowolna i niedobrowolna; dobrowolna to jest ta w\u0142a\u015bciwa, niedobrowolna \u2013 u\u015bmiercanie os\u00f3b starych (np. z demencj\u0105), dzieci z wadami rozwojowymi, przewlekle chorych \u2013 oczywi\u015bcie bez ich wiedzy i cz\u0119sto bez wiedzy rodziny; Fenigsen nazywa\u0142 takie post\u0119powanie kryptanazj\u0105. Go\u0142ym okiem wida\u0107, \u017ce jest to zwyk\u0142e zab\u00f3jstwo.<\/p>\n\n\n\n
* dystanazja \u2013 tak okre\u015bla si\u0119 uporczyw\u0105 terapi\u0119, czyli przed\u0142u\u017canie \u017cycia za wszelk\u0105 cen\u0119 niezale\u017cnie od stanu, szans i cierpie\u0144 pacjenta, prowadzenie czynno\u015bci reanimacyjnych i resuscytacyjnych czasami w niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
* ortotanazja \u2013 rezygnacja z uporczywej terapii, nieprzed\u0142u\u017canie procesu umierania, co eutanazj\u0105 nie jest.<\/p>\n\n\n\n
Nie mog\u0119 si\u0119 oprze\u0107 wra\u017ceniu, \u017ce ca\u0142e to zamieszanie poj\u0119ciowe wok\u00f3\u0142 eutanazji zosta\u0142o wytworzone celowo, aby os\u0142abi\u0107 pozycj\u0119 jej przeciwnik\u00f3w przez stworzenie wra\u017cenia, \u017ce w gruncie rzeczy dopuszczaj\u0105 oni jak\u0105\u015b form\u0119 eutanazji.<\/p>\n\n\n\n
Zwolennicy eutanazji w \u015bcis\u0142ym tego s\u0142owa znaczeniu czyli zab\u00f3jstwa z lito\u015bci nieuleczalnie chorego na jego \u017c\u0105danie na poparcie takiego dzia\u0142ania wysuwaj\u0105 dwa rodzaje argument\u00f3w. Jeden \u2013 to wsp\u00f3\u0142czucie. Cz\u0142owiek nieuleczalnie, przewlekle chory cierpi, czasami bardzo mocno. To cierpienie go degraduje. Czy je\u015bli cz\u0142owiek nie mog\u0105c ju\u017c znie\u015b\u0107 tego cierpienia prosi o jego skr\u00f3cenie przez zadanie bezbolesnej \u015bmierci, wolno tej pro\u015bbie odmawia\u0107? Drugim argumentem jest wolno\u015b\u0107, autonomia cz\u0142owieka \u2013 prawo jednostki do samostanowienia, niezale\u017cno\u015bci, z czego ma wynika\u0107 prawo do dysponowania swoim \u017cyciem. Jest to sztandarowy postulat libera\u0142\u00f3w: egzekwowanie wolno\u015bci jednostki tak d\u0142ugo, dop\u00f3ki nie narusza to wolno\u015bci innych, jest podstawowym prawem cz\u0142owieka. Polemika z tym twierdzeniem mie\u015bci si\u0119 w zakresie filozofii i dlatego nie b\u0119d\u0119 si\u0119 ni\u0105 zajmowa\u0142. Zastrze\u017cenia w sferze praktycznej mo\u017cna zawrze\u0107 w jednym pytaniu: na ile pro\u015bba przewlekle chorego pacjenta o przyspieszenie \u015bmierci jest jego wewn\u0119trzn\u0105, samodzieln\u0105 decyzj\u0105, a na ile wynika ona z warunk\u00f3w zewn\u0119trznych maj\u0105cych istotny wp\u0142yw na jego samopoczucie?<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedzi\u0105 na potrzeby cz\u0142owieka cierpi\u0105cego, terminalnie chorego jest ruch hospicyjny z ca\u0142ym jego bogactwem walki z b\u00f3lem nie tylko fizycznym, ale i duchowym \u2013 zbyt wielkim jak na ramy tego wyk\u0142adu. Istotne jest jedno. Ta odpowied\u017a jest na tyle skuteczna, \u017ce pacjenci w hospicjach nies\u0142ychanie rzadko prosz\u0105 o przyspieszenie \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n
Chcia\u0142bym jednak nieco szerzej zaj\u0105\u0107 si\u0119 problemem dialogu lekarza z pacjentem, poniewa\u017c jest on niedoceniany przez nas, lekarzy, a ma bardzo du\u017ce znaczenie dla stanu psychicznego pacjenta ci\u0119\u017cko, a zw\u0142aszcza nieuleczalnie chorego.<\/p>\n\n\n\n
\u201eObowi\u0105zkiem lekarza jest respektowanie prawa pacjenta do \u015bwiadomego udzia\u0142u w podejmowaniu podstawowych decyzji lekarskich dotycz\u0105cych jego stanu zdrowia\u201d g\u0142osi pierwsze zdanie art.13 Kodeksu Etyki Lekarskiej. Implikuje to prawo pacjenta do informacji o swoim stanie zdrowia. Zapewnia mu to zar\u00f3wno KEL (ci\u0105g dalszy art.13), jak i ustawa o zawodzie lekarza (art.31). W sytuacji, gdy mamy do czynienia ze z\u0142ym rozpoznaniem i niepomy\u015blnym rokowaniem, Kodeks Etyki Lekarskiej (art.17) i ustawa o zawodzie lekarza (art.31 ust.4) pozwalaj\u0105 ograniczy\u0107 przekazanie informacji na ten temat, je\u015bli lekarz jest przekonany, \u017ce mo\u017ce to zaszkodzi\u0107 choremu. Jest jednak bardzo wa\u017cne, \u017ceby pacjentowi nie k\u0142ama\u0107. Fa\u0142sz utrudnia dalszy kontakt z pacjentem, a je\u015bli wyjdzie na jaw, pozostawia osad nie do usuni\u0119cia. Nale\u017cy jednak r\u00f3wnie\u017c unika\u0107 brutalnej czy bezmy\u015blnej otwarto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce prawda ma walor lekarstwa: nale\u017cy j\u0105 dawkowa\u0107 zale\u017cnie od indywidualnych potrzeb i wra\u017cliwo\u015bci chorego. Prawda ma wiele odcieni od \u0142agodnych do bardzo brutalnych i szorstkich. Do pacjenta trzeba m\u00f3wi\u0107 jak naj\u0142agodniej, bacznie obserwuj\u0105c ile mo\u017ce znie\u015b\u0107. Dlatego wa\u017cnym jest ustalenie, czy chory jest zdolny do zrozumienia informacji i jak du\u017co chce wiedzie\u0107. Najcz\u0119stszy b\u0142\u0105d, to przekazywanie prawdy \u201ena si\u0142\u0119\u201d bez wzgl\u0119du na \u017cyczenie chorego. Stopie\u0144 zapotrzebowania na informacj\u0119 zmienia si\u0119 na og\u00f3\u0142
w zale\u017cno\u015bci od stopnia zaawansowania choroby. Im bardziej zaawansowany jest proces chorobowy, tym mniejsze jest zainteresowanie cz\u0142owieka cierpi\u0105cego przyczyn\u0105 choroby, a wi\u0119ksza koncentracja na poszczeg\u00f3lnych objawach.<\/p>\n\n\n\n
Czasem boimy si\u0119 powiedzie\u0107 pacjentowi prawd\u0119, \u017ceby nie straci\u0142 nadziei, rozumiej\u0105c j\u0105 jako nadziej\u0119 na wyleczenie. Pr\u00f3buj\u0105c podtrzymywa\u0107 t\u0119 nierealistyczn\u0105 w takich sytuacjach nadziej\u0119, a wi\u0119c mobilizuj\u0105c pacjenta
do walki z chorob\u0105, kt\u00f3ra jest z g\u00f3ry przegrana, mo\u017cemy wobec widocznego dla niego post\u0119puj\u0105cego pogarszania samopoczucia narazi\u0107 go na ci\u0119\u017cki stres.
A przecie\u017c nierealistyczna nadzieja na wyzdrowienie mo\u017ce by\u0107 zast\u0105piona inn\u0105 nadziej\u0105: na nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 duszy, na dobr\u0105 opiek\u0119 a\u017c do ko\u0144ca, na godne zako\u0144czenie \u017cycia, na to, \u017ce rodzina pacjenta poradzi sobie po jego stracie. Jest prawdziwym kunsztem umiej\u0119tno\u015b\u0107 po\u0142\u0105czenia koniecznego powiedzenia pacjentowi niejednokrotnie trudnej prawdy o jego stanie zdrowia, bo to mu si\u0119 nale\u017cy, z wlaniem pacjentowi otuchy i byciem dla niego oparciem.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119, \u017ce bardzo wa\u017cna jest tu rola kapelan\u00f3w szpitalnych. W momencie, gdy pacjent dowiaduje si\u0119 z\u0142ych wie\u015bci o swoim zdrowiu, wali mu si\u0119 ca\u0142y jego \u015bwiat i pomoc duchowa jest mu szczeg\u00f3lnie potrzebna. Tymczasem praktyka dowodzi, \u017ce kapelani maj\u0105 bardzo ma\u0142o czasu. Przebiegaj\u0105 zwykle szybko
z Panem Jezusem sale chorych, najcz\u0119\u015bciej wczesnym rankiem, podaj\u0105c Go na og\u00f3\u0142 nieprzygotowanym na Jego przyj\u0119cie ludziom. Nieprzygotowanym, bo \u015bwie\u017co zbudzony ze snu cz\u0142owiek nie ma czasu, aby w pe\u0142ni sobie zda\u0107 spraw\u0119 z tego, kto do niego przychodzi, aby wzbudzi\u0107 w sobie uczucie mi\u0142o\u015bci
i uwielbienia, by godnie przyj\u0105\u0107 Pana. Te do\u015bwiadczenia prze\u017cywa\u0142em osobi\u015bcie jako pacjent szpitalny.
A wydaje mi si\u0119, \u017ce szpital, w kt\u00f3rym tyle jest ludzkiego cierpienia, ludzie prze\u017cywaj\u0105 swoje wielkie tragedie, jest szczeg\u00f3lnie dobrym miejscem dla przyprowadzania syn\u00f3w marnotrawnych do Ojca. Zastanawiam si\u0119, czy w tej winnicy nie jest zbyt ma\u0142o robotnik\u00f3w, zw\u0142aszcza \u017ce w szpitalu, ci, co oddalili si\u0119 od Pana, maj\u0105 ju\u017c cz\u0119sto bardzo ma\u0142o czasu na powr\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n
U pacjenta nieuleczalnie chorego czy umieraj\u0105cego, kt\u00f3ry odczuwa l\u0119k, napi\u0119cie a nawet rozpacz wywo\u0142ane do\u015bwiadczaniem intensywnego i przed\u0142u\u017caj\u0105cego si\u0119 b\u00f3lu, w kontek\u015bcie spo\u0142ecznym i kulturowym, w kt\u00f3rym trudno jest przyj\u0105\u0107 i znosi\u0107 cierpienie, narasta pokusa wyeliminowania go przez przedwczesne spowodowanie \u015bmierci. Z drugiej strony u os\u00f3b bliskich choremu mo\u017ce dochodzi\u0107 do g\u0142osu zrozumia\u0142a, chocia\u017c \u017ale poj\u0119ta, lito\u015b\u0107, czasem egoistycznie podbarwiona; \u201enie mog\u0119 patrze\u0107 na jego m\u0119czarnie\u201d \u2013 s\u0142yszymy czasem.
Istotnym czynnikiem maj\u0105cym wp\u0142yw na samopoczucie os\u00f3b przewlekle lub terminalnie chorych s\u0105 zaburzenia depresyjne. Badania epidemiologiczne wskazuj\u0105, \u017ce co najmniej 10% os\u00f3b doros\u0142ych co najmniej raz w \u017cyciu doznaje zaburze\u0144 nastroju i emocji spe\u0142niaj\u0105cych kryteria kliniczne depresji. W wieku podesz\u0142ym liczba ta wzrasta dwukrotnie, a w niekt\u00f3rych chorobach somatycznych rozpowszechnienie zaburze\u0144 depresyjnych si\u0119ga 50%; w chorobach nieuleczalnych jest jeszcze wi\u0119ksze. My\u015bli i zamiary samob\u00f3jcze s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 obrazu klinicznego depresji. Tu mo\u017ce wi\u0119c mie\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 pr\u00f3\u015bb o eutanazj\u0119. Tymczasem depresj\u0119 mo\u017cna leczy\u0107, a efektem leczenia jest m.in. porzucenie zamiar\u00f3w samob\u00f3jczych.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejszym czynnikiem w walce z eutanazj\u0105 jest dobra opieka terminalna. Polski Kodeks Etyki Lekarskiej zakazuj\u0105c eutanazji (art.31) nakazuje lekarzowi do\u0142o\u017cenie wszelkich stara\u0144, aby zapewni\u0107 choremu humanitarn\u0105 opiek\u0119 terminaln\u0105 i godne warunki umierania. \u201eLekarz do ko\u0144ca winien \u0142agodzi\u0107 cierpienia chorego w stanach terminalnych i utrzymywa\u0107, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, jako\u015b\u0107 ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 \u017cycia\u201d (art.30). Nie ma on jednak obowi\u0105zku podejmowania i prowadzenia reanimacji lub uporczywej terapii i stosowania \u015brodk\u00f3w nadzwyczajnych (art.32).<\/p>\n\n\n\n
Jest to zgodne z zapisami w encyklice \u201eEvangelium vitae\u201d i w \u201eKarcie pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia\u201d opublikowanej w 1995 r. przez Papiesk\u0105 Rad\u0119 ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia. Pisze Jan Pawe\u0142 II: \u201eW takich sytuacjach, gdy \u015bmier\u0107 jest bliska i nieuchronna, mo\u017cna w zgodzie z sumieniem zrezygnowa\u0107 z zabieg\u00f3w, kt\u00f3re spowodowa\u0142yby jedynie nietrwa\u0142e i bolesne przed\u0142u\u017cenie \u017cycia, nie nale\u017cy jednak przerywa\u0107 normalnych terapii, jakich wymaga chory w takich przypadkach. […] Nale\u017cy … oceni\u0107, czy stosowane \u015brodki lecznicze s\u0105 obiektywnie proporcjonalne do przewidywanej poprawy zdrowia. Rezygnacja ze \u015brodk\u00f3w nadzwyczajnych i przesadnych nie jest r\u00f3wnoznaczna z samob\u00f3jstwem lub eutanazj\u0105; wyra\u017ca raczej akceptacj\u0119 ludzkiej kondycji w obliczu \u015bmierci\u201d (Evangelium Vitae). \u201eW zale\u017cno\u015bci od sytuacji chorego mo\u017cna uzna\u0107 za zwyczajne te zabiegi, w kt\u00f3rych zachodzi relacja odpowiedniej proporcji miedzy zastosowanymi \u015brodkami i osi\u0105gni\u0119tym celem. Gdzie nie zachodzi proporcjonalno\u015b\u0107, zabiegi nale\u017cy uzna\u0107 za nadzwyczajne […..] Zawsze wolno uzna\u0107 za wystarczaj\u0105ce \u015brodki powszechnie stosowane. Dlatego nie mo\u017cna nikomu nakazywa\u0107 zastosowania takiego sposobu leczenia, kt\u00f3ry \u2013 chocia\u017c jest ju\u017c stosowany \u2013 nie wyklucza jednak niebezpiecze\u0144stwa albo jest zbyt uci\u0105\u017cliwy\u201d (Karta Pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia). Daje to lekarzowi swobod\u0119 w ocenie tych \u015brodk\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od sytuacji. Gdy niemo\u017cliwe jest wyleczenie, to nigdy nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 opieki. Dokument Papieskiej Rady \u201eCor Unum\u201d naucza, \u017ce \u201epozostaje […] obowi\u0105zek stosowania \u015brodk\u00f3w tzw. minimalnych, tych, kt\u00f3re s\u0105 przeznaczone normalnie i w zwyk\u0142ych warunkach do podtrzymywania \u017cycia\u201d. W\u015br\u00f3d nich na pierwszym miejscu wymieniane jest od\u017cywianie \u2013 w tym, od\u017cywianie sztuczne. Przyk\u0142adem rezygnacji z leczenia nieproporcjonalnego jest rezygnacja z leczenia onkologicznego, je\u015bli niewielkie przed\u0142u\u017cenie \u017cycia mia\u0142oby by\u0107 okupione dodatkowymi cierpieniami zwi\u0105zanymi z jego dzia\u0142aniem ubocznym.<\/p>\n\n\n\n
Ilustracj\u0105 r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy eutanazj\u0105 a rezygnacj\u0105 z uporczywej terapii mog\u0105 by\u0107 dwie g\u0142o\u015bne sprawy, jakie z pocz\u0105tkiem tego roku toczy\u0142y si\u0119 przed s\u0105dami brytyjskimi. W pierwszej z nich p. Diana Pretty \u2013 pacjentka z post\u0119puj\u0105cymi pora\u017ceniami mi\u0119\u015bniowymi z powodu choroby neuronu ruchowego (Motor neuron disesase) \u2013 bez mo\u017cliwo\u015bci po\u0142ykania i m\u00f3wienia, porozumiewaj\u0105ca si\u0119 przy pomocy komputera domaga\u0142a si\u0119 od brytyjskiego s\u0105du zapewnienia bezkarno\u015bci jej m\u0119\u017cowi, kt\u00f3ry mia\u0142 jej dopom\u00f3c w pope\u0142nieniu samob\u00f3jstwa przez wstrzykni\u0119cie trucizny. S\u0105d odm\u00f3wi\u0142, argumentuj\u0105c, \u017ce by\u0142oby to zezwolenie na eutanazj\u0119, kt\u00f3ra jest w Wielkiej Brytanii zakazana. Pani Pretty odwo\u0142a\u0142a si\u0119 do Trybuna\u0142u Europejskiego w Strassburgu, kt\u00f3ry podtrzyma\u0142 decyzj\u0119 s\u0105du brytyjskiego.<\/p>\n\n\n\n
W drugiej sprawie pani B. (takiego inicja\u0142u u\u017cyli dziennikarze) r\u00f3wnie\u017c z og\u00f3lnymi pora\u017ceniem mi\u0119\u015bniowym od szyi w d\u00f3\u0142 \u0142\u0105cznie z pora\u017ceniem mi\u0119\u015bni oddechowych po udarze rdzenia kr\u0119gowego w odcinku szyjnym, pod\u0142\u0105czona do respiratora, po przeprowadzonej operacji by\u0142a przytomna i mog\u0142a m\u00f3wi\u0107. Pacjentka po zapoznaniu si\u0119 z opini\u0105 lekarzy, kt\u00f3rzy dawali jej 1% szans poprawy za\u017c\u0105da\u0142a od\u0142\u0105czenia respiratora. Lekarze lecz\u0105cy odm\u00f3wili. Wezwali do konsultacji psychiatr\u00f3w, kt\u00f3rzy pocz\u0105tkowo uznali decyzj\u0119 pacjentki, ale potem si\u0119 z tego wycofali i zapisali jej leki antydepresyjne. Pacjentka odwo\u0142a\u0142a si\u0119 do s\u0105du. Przedmiotem sporu mi\u0119dzy lekarzami lecz\u0105cymi a adwokatem pacjentki by\u0142a umys\u0142owa zdolno\u015b\u0107 pacjentki do przerwania leczenia
i zako\u0144czenia \u017cycia. S\u0105d nakaza\u0142 spe\u0142ni\u0107 jej \u017cyczenie. Wywo\u0142a\u0142o to protesty niekt\u00f3rych \u015brodowisk, kt\u00f3re twierdzi\u0142y, \u017ce w tym wypadku s\u0105d brytyjski zgodzi\u0142 si\u0119 na eutanazj\u0119. Tymczasem nie by\u0142a to eutanazja. S\u0105d po prostu uszanowa\u0142 podmiotowo\u015b\u0107 pacjentki i jej prawo do wyra\u017cenia zgody lub nie na proponowane metody leczenia. Pacjentka mia\u0142a do\u015b\u0107 cierpie\u0144, z jakimi wi\u0105za\u0142o si\u0119 sztuczne przed\u0142u\u017canie \u017cycia i mia\u0142a prawo si\u0119 do cofni\u0119cia zgody na dalsze prowadzenie oddechu wspomaganego. Z drugiej strony nie dziwi\u0119 si\u0119 brytyjskim kolegom, \u017ce wzdragali si\u0119 wy\u0142\u0105czy\u0107 respirator i bra\u0107 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u015bmier\u0107 pacjentki.
Jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w leczenia paliatywnego jest leczenie przeciwb\u00f3lowe.<\/p>\n\n\n\n
W encyklice \u201eEvangelium vitae\u201d czytamy: \u201eJu\u017c Pius XII stwierdzi\u0142, \u017ce jest dozwolone u\u015bmierzanie b\u00f3lu za pomoc\u0105 narkotyk\u00f3w, nawet gdy w konsekwencji prowadzi to do ograniczenia \u015bwiadomo\u015bci i skr\u00f3cenia \u017cycia, je\u015bli nie istniej\u0105 inne \u015brodki i je\u015bli w danych okoliczno\u015bciach nie przeszkadza to w wype\u0142nieniu innych powinno\u015bci religijnych i moralnych.
W takim przypadku bowiem nie pragnie si\u0119 \u015bmierci i nie d\u0105\u017cy do niej, cho\u0107 z uzasadnionych przyczyn dopuszcza si\u0119 ryzyko \u015bmierci: pragnie si\u0119 jedynie z\u0142agodzi\u0107 b\u00f3l, stosuj\u0105c \u015brodki przeciwb\u00f3lowe udost\u0119pnione przez medycyn\u0119\u201d. Nie nale\u017cy jednak pozbawia\u0107 umieraj\u0105cego \u015bwiadomo\u015bci bez powa\u017cnych przyczyn. Powinien on bowiem w obliczu zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 \u015bmierci mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wype\u0142nienia swoich obowi\u0105zk\u00f3w moralnych, a przede wszystkim pojednania z Bogiem.<\/p>\n\n\n\n
\u201ePoczyniwszy te rozr\u00f3\u017cnienia, w zgodzie z Magisterium moich Poprzednik\u00f3w i w komunii z Biskupami Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, potwierdzam, \u017ce eutanazja jest powa\u017cnym naruszeniem Prawa Bo\u017cego jako moralnie niedopuszczalne dobrowolne zab\u00f3jstwo osoby ludzkiej\u201d (Evangelium Vitae).
Przera\u017caj\u0105ce nast\u0119pstwa spo\u0142ecznego przyzwolenia na eutanazj\u0119 najlepiej charakteryzuje Fenigsen w swej ksi\u0105\u017cce \u201eEutanazja. \u015amier\u0107 z wyboru?\u201d. Nieuchronne jest przej\u015bcie od eutanazji dobrowolnej do niedobrowolnej, bo przecie\u017c w poj\u0119ciu jej zwolennik\u00f3w, jak\u017ce wielu jest ludzi, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 z r\u00f3\u017cnych przyczyn poprosi\u0107 o \u0142ask\u0119 \u201edobrej \u015bmierci\u201d. S\u0105 niedorozwini\u0119ci umys\u0142owo, b\u0105d\u017a starzy, b\u0105d\u017a ot\u0119piali, b\u0105d\u017a te\u017c s\u0105 niemowl\u0119tami z widocznymi wadami rozwojowymi. Tym wszystkim \u201eeutana\u015bci\u201d chc\u0105 \u201enie\u015b\u0107 pomoc\u201d i nios\u0105 j\u0105 w uwolnieniu si\u0119 od cierpie\u0144 przez unicestwienie.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wna przes\u0142ank\u0105 podj\u0119cia decyzji o eutanazji, kt\u00f3ra jest tu w istocie rzeczy eksterminacj\u0105, jest tzw. niska jako\u015b\u0107 \u017cycia, w istocie za\u015b \u2013 przes\u0142anki ekonomiczne (koszta opieki). \u017b\u0105da tego najcz\u0119\u015bciej rodzina lub opiekunowie os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych, ale niekoniecznie. Z raportu holenderskiej Komisji Rz\u0105dowej w sprawie eutanazji wynika, \u017ce na pocz\u0105tku lat 90-ych zdarza\u0142o si\u0119 tam rocznie 14691 przypadk\u00f3w niedobrowolnej eutanazji. Nie obejmuje ona liczby zg\u0142adzonych w ten spos\u00f3b noworodk\u00f3w, dzieci i pacjent\u00f3w psychiatrycznych. Uj\u0119ci w raporcie to s\u0105 przewlekle chorzy, kt\u00f3rych aktywnie u\u015bmiercono bez ich zgody lub z zamiarem u\u015bmiercenia wstrzykni\u0119to nadmierne dawki morfiny albo te\u017c bez uzgodnienia z nimi zaniechano ich leczenia, b\u0105d\u017a leczenie to przerwano. Byli to w 14% pacjenci w pe\u0142ni w\u0142adz umys\u0142owych. W wielu przypadkach dzia\u0142o si\u0119 to bez wiedzy i zgody rodziny. Do najcz\u0119\u015bciej wymienianych powod\u00f3w takiego post\u0119powania nale\u017ca\u0142y \u201eniedostateczna jako\u015b\u0107 \u017cycia\u201d, \u201ebrak szans poprawy stanu\u201d a tak\u017ce \u201erodzina nie mog\u0142a ju\u017c tego znie\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n
A przecie\u017c \u201ezgod\u0119\u201d uzyska\u0107 jest bardzo \u0142atwo. Wystarczy skrupulatnie zrealizowa\u0107 prawo pacjenta do informacji, samo w sobie s\u0142uszne, kt\u00f3re Europie Zachodniej jest teraz swego rodzaju fetyszem (zgodnie z zasad\u0105, \u017ce chory musi zna\u0107 ca\u0142\u0105 prawd\u0119 i t\u0119 prawd\u0119 zaakceptowa\u0107) i z kamienn\u0105 twarz\u0105 \u201ebezstronnego eksperta\u201d poinformowa\u0107 pacjenta, \u017ce ma raka, tyle a tyle przerzut\u00f3w i ma jeszcze przed sob\u0105, powiedzmy, kilka miesi\u0119cy \u017cycia w cierpieniu. Gdy prawie nieuchronnym efektem tak podanej informacji staje si\u0119 depresja z my\u015blami o samob\u00f3jstwie, takie \u017cyczenie jest spe\u0142niane.<\/p>\n\n\n\n
Zalegalizowanie i stosowanie w praktyce eutanazji wi\u0105\u017ce si\u0119 z w\u0142\u0105czeniem lekarzy do procesu pozbawiania \u017cycia. Poci\u0105ga to za sob\u0105 nieuchronne obni\u017cenie skrupulatno\u015bci i staranno\u015bci post\u0119powania u lekarzy uprawiaj\u0105cych eutanazj\u0119. No bo po co si\u0119 m\u0119czy\u0107? A oto sumaryczna lista negatywnych skutk\u00f3w spo\u0142ecznych eutanazji przytoczona za Joann\u0105 Petry-Mroczkowsk\u0105 (\u201eWi\u0119\u017a\u201d nr.2 z 1999 r.).<\/p>\n\n\n\n
1. Mniejszy nacisk na popraw\u0119 leczenia czy u\u015bmierzania b\u00f3lu.
2. Utrata nadziei przez pacjent\u00f3w.
3. Wzrost strachu przed szpitalem i lekarzami.
4. Trudno\u015bci w nadzorze nad eutanazj\u0105. Korzy\u015bci z eutanazji mog\u0105 mie\u0107 miejsce w przypadku du\u017cego maj\u0105tku umieraj\u0105cego, b\u0142\u0119d\u00f3w lekarza, kt\u00f3ry stara si\u0119 je ukry\u0107, wygasania ubezpieczenia pacjenta.
5. Naciski na pacjenta, by nie obci\u0105\u017ca\u0142 rodziny i spo\u0142ecze\u0144stwa.
6. Nacisk ruchu na lekarzy. Ch\u0119\u0107 pacjenta, \u017ceby nie obci\u0105\u017ca\u0107 rodziny. W pewnym wieku cz\u0142owiek czu\u0142by si\u0119 niezr\u0119cznie, \u017ce jeszcze \u017cyje.
7. Niebezpiecze\u0144stwo akceptacji spo\u0142ecznej pozbawiania \u017cycia. Jak patrzyliby\u015bmy p\u00f3\u017aniej na morderc\u00f3w? Jak na terroryst\u00f3w, kt\u00f3rzy uzasadniaj\u0105 zabijanie wzgl\u0119dami politycznymi?
8. Zaistnienie tzw. \u015bliskiego zbocza \u2013 coraz \u0142atwiejszego usprawiedliwiania eksterminacji.
9. Koszty i korzy\u015bci finansowe. Eutanazja jest tania i wydatnie redukuje koszty opieki nad chorymi.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u015bmiennictwo.<\/p>\n\n\n\n
1. Ks. Antoni Bartoszek: \u201eCz\u0142owiek w obliczu cierpienia i umierania\u201d. Ksi\u0119garnia \u015bw. Jacka Katowice 2000.
2. Ryszard Fenigsen: \u201eEutanazja. \u015amier\u0107 z wyboru?\u201d wyd. \u201eW drodze\u201d Pozna\u0144 1994.
3. Jan Pawe\u0142 II: Encyklika \u201eEvangelium vitae\u201d.
4. Witold Jac\u00f3rzy\u0144ski: \u201ePrzyzwolenie na eutanazj\u0119 w \u015bwietle etyki\u201d w: M. Siwiak-Kobayashi i S. Leder (red.) \u201ePsychiatria i Etyka\u201d Bibl. Psychiatrii Polskiej Krak\u00f3w 1995.
5. \u201eKarta pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia\u201d. Papieska Rada ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia. Watykan 1995.
6. W\u0142adys\u0142aw Nasi\u0142owski: \u201eDystanazja jako problem prawny i medyczny\u201d. Zesz. Nauk. Nr.6 Katedry i Zak\u0142. Med. S\u0105d. \u015al.A.M. Katowice 1998
7. Joanna Petry-Mroczkowska: \u201e czy szansa godnego umierania\u201d. Wi\u0119\u017a nr.2(483) luty 1999 str.35-49.
8. Stanis\u0142aw Purzy\u0144ski: \u201eEutanazja i psychiatria\u201d. Psych. Pol. 2000 nr.4
9. Krystyna de Walden-Ga\u0142uszko: \u201eProblemy komunikacji\u201d w: K. De Walden-Ga\u0142uszko (red.) \u201ePsychoonkologia\u201d Bibl. Psychiatrii Polskiej Krak\u00f3w 2000.
10. Stephen Wiliams: \u201eEtyczne i teologiczne aspekty eutanazji\u201d w: M. Siwiak-Kobayashi (red.) \u201ePsychiatria i Etyka\u201d Bibl. Psychiatrii Polskiej\u201d Krak\u00f3w 1995.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
EUTANAZJA \u2013 POD\u0141O\u017bE I SKUTKI. – STANIS\u0141AW WENCELIS. (WYK\u0141AD DLA KAPELAN\u00d3W SZPITALNYCH I DUSZPASTERSTWA S\u0141U\u017bBY ZDROWIA PA\u0179DZIERNIK 2002). Stanis\u0142aw Wencelis Eutanazja \u2013 pod\u0142o\u017ce i skutki.(wyk\u0142ad dla kapelan\u00f3w szpitalnych i duszpasterstwa s\u0142u\u017cby zdrowia pa\u017adziernik 2002). Gdy przegl\u0105da\u0142em publikacje na temat eutanazji, kt\u00f3re pomog\u0142y mi w skonstruowaniu tego wyst\u0105pienia, uderzy\u0142o mnie zamieszanie poj\u0119ciowe wok\u00f3\u0142 tego zjawiska. Nazwa […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-1424","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eutanacja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1424","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1424"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1424\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1425,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1424\/revisions\/1425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}