{"id":1452,"date":"2021-10-03T07:38:43","date_gmt":"2021-10-03T07:38:43","guid":{"rendered":"http:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1452"},"modified":"2021-10-03T07:38:44","modified_gmt":"2021-10-03T07:38:44","slug":"partnerstwo-i-anty-partnerstwo-w-ochronie-zdrowia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1452","title":{"rendered":"Partnerstwo i anty-partnerstwo w ochronie zdrowia"},"content":{"rendered":"\n

dr Artur Filipowicz SJ<\/em>
PWT Bobolanum, Warszawa<\/em><\/p>\n\n\n\n

Lekarz i pacjent. Partnerstwo jako podstawowa norma bioetyki medycznej. Temu zagadnieniu mia\u0142em po\u015bwieci\u0107 dzisiejsz\u0105 konferencj\u0119. Jednak po licznych rozmowach i spotkaniach ze \u015brodowiskami medycznymi doszed\u0142em do wniosku, \u017ce temat ten trzeba poszerzy\u0107. Istnieje bowiem w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach ochrony zdrowia \u2013 obok idea\u0142u partnerstwa w relacjach lekarz-pacjent \u2013 antyidea\u0142. Czyli brak partnerstwa w relacjach mi\u0119dzy samymi pracownikami sektora medycznego. W moim przekonaniu, ten antyidea\u0142 odbija si\u0119 ostatecznie na samym pacjencie.<\/p>\n\n\n\n

Proponuje zatem nast\u0119puj\u0105cy temat dzisiejszego spotkania: Partnerstwo i antypartnerstwo w polskiej ochronie zdrowia.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsz\u0105 \u2013 niejako wst\u0119pn\u0105 \u2013 cze\u015b\u0107 konferencji po\u015bwi\u0119c\u0119 problemowi partnerskiej troski o chorego. Drug\u0105 \u2013 przejawom antypartnerstwa w s\u0142u\u017cbie zdrowia i jego przeciwdzia\u0142aniu.<\/p>\n\n\n\n

I.<\/p>\n\n\n\n

Troska o chorego \u2013 partnerstwo lekarz-pacjent<\/p>\n\n\n\n

Salus aegroti suprema lex esto. \u2013 \u201eDobro chorego najwy\u017cszym prawem\u201d. To znane nam wszystkim staro\u017cytne adagium streszcza istot\u0119 profesji medycznej.<\/p>\n\n\n\n

Skoro je przyjmujemy, to nieuchronnie wypada postawi\u0107 pytanie: czym w takim razie jest owo \u201edobro chorego\u201d? Czy nie jest nim ostatecznie troska o chorego cz\u0142owieka. O ca\u0142ego cz\u0142owieka w wymiarze cielesnym i duchowym?<\/p>\n\n\n\n

Konkretnie rzecz ujmuj\u0105c \u201etroska o chorego\u201d oznacza po prostu traktowanie go jako drugiego \u201eja\u201d, jako partnera, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142decyduje i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a z lekarzem w ca\u0142ym procesie leczenia \u2013 pocz\u0105wszy od pierwszej, prze\u0142omowej wizyty u lekarza, poprzez niepokoje zwi\u0105zane z r\u00f3\u017cnymi badaniami niezb\u0119dnymi do postawienia diagnozy, pobyt w szpitalu, a\u017c po d\u0142uga walk\u0119 z chorob\u0105 zagra\u017caj\u0105c\u0105 \u017cyciu lub konieczno\u015b\u0107 stawienia czo\u0142a nieuchronnej \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna zatem postawi\u0107 tez\u0119: \u017ce \u201etroska o chorego\u201d jest najwy\u017csz\u0105 norm\u0105 bioetyki medycznej, za\u015b jej fundamentem, podstaw\u0105 jest partnerstwo w relacjach lekarz\/piel\u0119gniarka-pacjent.<\/p>\n\n\n\n

Partnerstwo mi\u0119dzy \u201eja-lekarza\u201d a \u201ety\u201d pacjenta\u201d zale\u017cy od jako\u015bci ich wzajemnej komunikacji. Komunikacji mi\u0119dzyosobowej. Od tego \u201ejak\u201d lekarz\/piel\u0119gniarka zwracaj\u0105 si\u0119 do pacjenta oraz \u201ejak\u201d go rozumiej\u0105 zale\u017cy powodzenie ca\u0142ego procesu terapii. Wyrazem takiego partnerstwa b\u0119dzie m.in. wsp\u00f3lne podejmowanie decyzji dotycz\u0105cych wszystkich aspekt\u00f3w opieki nad chorym, pocz\u0105wszy od zaplanowania bada\u0144 diagnostycznych, a sko\u0144czywszy na wyborze i realizowaniu sposobu leczenia. Lekarz nie jest tu \u201edecydentem\u201d, lecz \u201epartnerem\u201d chorego w jego procesie leczenia. Empatycznie s\u0142ucha pacjenta. Jest profesjonalnym doradc\u0105 na wszystkich etapach leczenia.<\/p>\n\n\n\n

II.<\/p>\n\n\n\n

Przyznamy jednak, \u017ce w polskiej s\u0142u\u017cbie zdrowia partnerski model relacji lekarz\/piel\u0119gniarka-pacjent jest ci\u0105gle nieosi\u0105galnym idea\u0142em. Dlaczego? Czy jest temu winna edukacja medyczna? Czy powodem jest zanik pierwotnych idea\u0142\u00f3w, z kt\u00f3rymi ka\u017cdy rozpoczyna\u0142 prac\u0119 w sektorze zdrowia? Czy te\u017c brak godziwego wynagrodzenia za prac\u0119?<\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce korzenie antypartnerstwa le\u017c\u0105 gdzie indziej? Mo\u017ce le\u017c\u0105 w atmosferze jaka panuje w niekt\u00f3rych plac\u00f3wkach ochrony zdrowia? A mo\u017ce w czym\u015b o wiele gro\u017aniejszym ni\u017c tylko z\u0142a atmosfera. W czym\u015b, co zwyk\u0142o si\u0119 okre\u015bla\u0107 od niedawna mianem mobbingu \u2013 czyli terroru psychicznego w miejscu pracy.<\/p>\n\n\n\n

Badania prowadzone w Europie Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych s\u0105 wr\u0119cz alarmuj\u0105ce. Szacuje si\u0119, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n

m w Stanach Zjednoczonych na 11 milion\u00f3w ludzi zatrudnionych w pa\u0144stwowych i prywatnych plac\u00f3wkach ochrony zdrowia, a\u017c 100.000 os\u00f3b rocznie jest poddawane mobbingowi. Co roku 35-u na dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy lekarzy pope\u0142nia samob\u00f3jstwa.<\/p>\n\n\n\n

m w Austrii i Niemczech prawie 8% pracownik\u00f3w szpitali jest lub by\u0142a poddawana terrorowi i zn\u0119caniu si\u0119 psychicznemu w miejscu pracy.<\/p>\n\n\n\n

m Z szacunkowych ocen Polskich stowarzysze\u0144 antymobbingowych wynika, \u017ce w Polsce liczba pracownik\u00f3w ochrony zdrowia dotkni\u0119tych mobbingiem mo\u017ce by\u0107 o wiele wi\u0119ksza ni\u017c a Austrii czy w Niemczech.<\/p>\n\n\n\n

W \u015bwietle tych danych nieuchronnie nasuwa si\u0119 pytanie: jak mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o partnerstwie lekarz\/piel\u0119gniarka-pacjent, o trosce wobec chorego, skoro niekt\u00f3rzy pracownicy ochrony zdrowia odnosz\u0105 si\u0119 do siebie antypartnersko? Czy mobbingowanemu lekarzowi, piel\u0119gniarce, laborantowi, technikowi, salowej… kt\u00f3rzy zaczynaj\u0105 mie\u0107 problemy z w\u0142asnym zdrowiem, starczy jeszcze si\u0142 i ochoty by po partnersku troszczy\u0107 si\u0119 o pacjenta?<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna zatem postawi\u0107 nast\u0119puj\u0105ca tez\u0119: partnerska troska o chorego b\u0119dzie w pe\u0142ni mo\u017cliwa dopiero, gdy z zak\u0142ad\u00f3w opieki zdrowotnej zniknie zjawisko mobbingu. Nie jest to spraw\u0105 \u0142atw\u0105. Co nie znaczy niemo\u017cliw\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszym krokiem w kierunku eliminacji tej patologii spo\u0142ecznej jest w\u0142a\u015bciwa diagnoza. Diagnoza bowiem poprzedza kuracj\u0119. Chodzi zatem o zrozumienie samego zjawiska. W zwi\u0105zku z tym pozwol\u0105 pa\u0144stwo, \u017ce reszt\u0119 mojego wyst\u0105pienia po\u015bwi\u0119c\u0119 temu zagadnieniu. Na koniec za\u015b, zaproponuj\u0119 pewne \u201emedykamenta\u201d mog\u0105ce skutecznie powstrzyma\u0107 \u201einfekcj\u0119 mobbingow\u0105\u201d, jak\u0105 dotkni\u0119te s\u0105 niekt\u00f3re \u015brodowiska opieki zdrowotnej.<\/p>\n\n\n\n

1. Poj\u0119cie mobbingu<\/p>\n\n\n\n

Terror psychiczny w \u015brodowisku pracy nie jest zjawiskiem nowym. Jednak pierwsze systematyczne badania nad t\u0105 form\u0105 przemocy zosta\u0142y rozpocz\u0119te w pocz\u0105tkach lat osiemdziesi\u0105tych przez szwedzkiego psychiatr\u0119 i psychosocjologa Hainza Leymanna. Zauwa\u017cy\u0142 on, \u017ce w wielu firmach cz\u0119sto dochodzi do psychicznego terroryzowania pracownik\u00f3w. Leymann okre\u015bli\u0142 t\u0119 form\u0119 przemocy mianem mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

Czym zatem jest mobbing?<\/p>\n\n\n\n

Mobbing to wszelkie patologiczne dzia\u0142ania w miejscu pracy lub w zwi\u0105zku z prac\u0105. Polegaj\u0105 one na wrogim i nieetycznym n\u0119kaniu jednej lub kilku os\u00f3b ze strony pracodawcy, prze\u0142o\u017conych czy grupy pracownik\u00f3w. Przez sw\u0105 powtarzalno\u015b\u0107 dzia\u0142ania te naruszaj\u0105 osobow\u0105 godno\u015b\u0107 i integralno\u015b\u0107 psychofizyczn\u0105 pracownika. Stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla jego przysz\u0142o\u015bci zawodowej. Przyczyniaj\u0105 si\u0119 do degradacji atmosfery w pracy.<\/p>\n\n\n\n

W definiowaniu mobbingu wa\u017cne jest uwzgl\u0119dnienie kilku faktor\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

q Miejsce. Po pierwsze, z mobbingiem mamy do czynienia tam, gdzie osoby przebywaj\u0105 ze sob\u0105 przez d\u0142u\u017cszy okres czasu, jak ma to miejsce np. w plac\u00f3wkach ochrony zdrowia.<\/p>\n\n\n\n

q Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107. Drug\u0105 istotn\u0105 cech\u0105 mobbingu jest cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 dokuczliwego post\u0119powania w d\u0142u\u017cszym okresie czasu \u2013 minimum przez p\u00f3\u0142 roku. Trudno zatem m\u00f3wi\u0107 o mobbingu w sytuacji gdy perwersyjne dzia\u0142ania ze strony innych os\u00f3b s\u0105 okazjonalne lub zanikaj\u0105 po czasie kilku tygodni.<\/p>\n\n\n\n

q Dzia\u0142ania perwersyjne. Kolejn\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 mobbingu s\u0105 tzw. dzia\u0142ania perwersyjne, pod postaci\u0105 odpowiednich gest\u00f3w, s\u0142\u00f3w, zachowa\u0144, czy postaw.<\/p>\n\n\n\n

2. Przyczyny mobbingu<\/p>\n\n\n\n

Badania przeprowadzone nad mobbingiem udowodni\u0142y, \u017ce jego powstaniu sprzyjaj\u0105 takie czynniki, jak:<\/p>\n\n\n\n

m z\u0142a organizacja pracy;<\/p>\n\n\n\n

m zesp\u00f3\u0142 cech posiadanych przez menad\u017cera;<\/p>\n\n\n\n

m spo\u0142eczna pozycja ofiary.<\/p>\n\n\n\n

Uwzgl\u0119dniaj\u0105c zamiar jaki przy\u015bwieca osobom inicjuj\u0105cym terror psychiczny mo\u017cna zaproponowa\u0107 co najmniej trzy modele mobbingu:<\/p>\n\n\n\n

a) mobbing perwersyjny \u2013 gdy agresor zmierza do zniszczenia drugiej osoby w celu umocnienia swej w\u0142adzy;<\/p>\n\n\n\n

b) mobbing strategiczny \u2013 celem agresora jest zmuszenie do dymisji osoby, kt\u00f3rej chce si\u0119 pozby\u0107, a kt\u00f3rej nie ma si\u0119 nic do zarzucenia;<\/p>\n\n\n\n

c) mobbing instytucjonalny \u2013 zamiarem inicjatora jest w tym przypadku manipulowanie podw\u0142adnymi i eksploatowanie ich bez ogranicze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

3. G\u0142\u00f3wni aktorzy mobbingu<\/p>\n\n\n\n

Mobbingu nie tworz\u0105 instytucje, ale ludzie. Oni s\u0105 odtw\u00f3rcami g\u0142\u00f3wnych r\u00f3l w ca\u0142ym procesie molestowania psychicznego. Sam za\u015b mobbing jest jak spektakl teatralny. Z t\u0105 wszak\u017ce r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce odgrywana sztuka dzieje si\u0119 naprawd\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Uwzgl\u0119dniaj\u0105c pozycj\u0119 osoby inicjuj\u0105cej mobbing mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 kilka jego rodzaj\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

a) mobbing horyzontalny \u2013 agresorem jest tutaj kolega lub koledzy z pracy;<\/p>\n\n\n\n

b) mobbing wertykalny zst\u0119puj\u0105cy \u2013 w tym przypadku prze\u0142o\u017ceni terroryzuj\u0105 psychicznie podw\u0142adnych;<\/p>\n\n\n\n

c) mobbing wertykalny wst\u0119puj\u0105cy \u2013 wyst\u0119puje w\u00f3wczas, gdy podw\u0142adni n\u0119kaj\u0105 psychicznie swego zwierzchnika;<\/p>\n\n\n\n

d) mobbing mieszany \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142em dzia\u0142a\u0144 perwersyjnych w stosunku do ofiary s\u0105 w r\u00f3wnej mierze prze\u0142o\u017ceni, jak i koledzy.<\/p>\n\n\n\n

Powy\u017csze rozr\u00f3\u017cnienia daj\u0105 si\u0119 sprowadzi\u0107 do wsp\u00f3lnego mianownika. Terror psychiczny w miejscu pracy zak\u0142ada istnienie dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych aktor\u00f3w: mobbera i ofiary. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 te\u017c widzowie mobbingu \u2013 pozostali wsp\u00f3\u0142pracownicy.<\/p>\n\n\n\n

3.1. Mobber<\/p>\n\n\n\n

Mobber \u2013 inicjator terroru psychicznego \u2013 posiada cechy, kt\u00f3re predestynuj\u0105 go do rozpocz\u0119cia dzia\u0142a\u0144 mobbingowych. Jakie to cechy?<\/p>\n\n\n\n

m Z jednej strony to jednostka, kt\u00f3r\u0105 charakteryzuj\u0105 silne tendencje narcystyczne;<\/p>\n\n\n\n

m drug\u0105 cech\u0105 mobbera s\u0105 silne sk\u0142onno\u015bci psychopatyczno-perwersyjne.<\/p>\n\n\n\n

Wzajemne przenikanie si\u0119 tendencji narcystycznych i perwersyjnych, wzmacniane utrwalonymi mechanizmami obronnymi, prowadzi do wykszta\u0142cenia si\u0119 osobowo\u015bci nieprawid\u0142owej o charakterze psychopatyczno-narcystycznym i narcystyczno-perwersyjnym:<\/p>\n\n\n\n

m osoby o takich sk\u0142onno\u015bciach nie potrafi\u0105 \u017cy\u0107 pe\u0142ni\u0105 \u017cycia;<\/p>\n\n\n\n

m w g\u0142\u0119bi s\u0105 sfrustrowane i niespe\u0142nione. Ka\u017cdy z ich otoczenia, kto osi\u0105ga sukcesy i jest zadowolony z \u017cycia u\u015bwiadamia im w\u0142asn\u0105 nieudolno\u015b\u0107 i poniesione pora\u017cki;<\/p>\n\n\n\n

m dla lepszego samopoczucia i wewn\u0119trznego spokoju musz\u0105 takiego kogo\u015b niszczy\u0107;<\/p>\n\n\n\n

m upokarzanie i niszczenie drugiego jest dla \u2013 jak te\u017c si\u0119 ich okre\u015bla \u2013 narcystycznych dewiant\u00f3w jedynym sposobem funkcjonowania w grupie. W ich mniemaniu sama ofiara zas\u0142u\u017cy\u0142a sobie na takie traktowanie. Nie ma wi\u0119c prawa si\u0119 skar\u017cy\u0107, ani buntowa\u0107. Oni nie czuj\u0105 \u017cadnych wyrzut\u00f3w sumienia.<\/p>\n\n\n\n

3.2. Ofiara<\/p>\n\n\n\n

Ofiar\u0105 molestowania moralnego mo\u017ce by\u0107 ka\u017cdy. Nie tylko osoby s\u0142abe lub wyj\u0105tkowo wra\u017cliwe. Nawet ludzie o silnej osobowo\u015bci, sumienni, wyj\u0105tkowo zdolni lub kompetentni.<\/p>\n\n\n\n

Badania wykazuj\u0105, \u017ce istnieje swego rodzaju profil psychosocjologiczny ofiar mobbingu. Dla wyst\u0105pienia zjawiska przemocy psychicznej wystarczy, \u017ce ofiara:<\/p>\n\n\n\n

m wyznaje inn\u0105 ni\u017c prze\u0142o\u017cony hierarchi\u0119 warto\u015bci, \u015bwiatopogl\u0105d i przekonania religijne;<\/p>\n\n\n\n

m ofiarami przemocy w s\u0142u\u017cbie zdrowia padaj\u0105 osoby w wieku 36-45 lat; pracownicy o\u015brodk\u00f3w klinicznych, specjali\u015bci, asystenci, piel\u0119gniarki;<\/p>\n\n\n\n

m cz\u0119\u015bciej prze\u015bladowane s\u0105 osoby w wieku przedemerytalnym, kt\u00f3rych firma, jak\u0105 jest plac\u00f3wka ochrony zdrowia, chce si\u0119 pozby\u0107, nie maj\u0105c im nic do zarzucenia;<\/p>\n\n\n\n

m bardziej nara\u017cone na mobbing s\u0105 kobiety niezam\u0119\u017cne, rozwiedzione, kobiety w ci\u0105\u017cy lub samotnie wychowuj\u0105ce dziecko<\/p>\n\n\n\n

m ulubionymi ofiarami mobbingu bywaj\u0105 ludzie m\u0142odzi o nieprzeci\u0119tnych zdolno\u015bciach: asystenci, lekarze i piel\u0119gniarki zaczynaj\u0105cy sw\u0105 pierwsz\u0105 prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n

3.3. \u015awiadkowie<\/p>\n\n\n\n

Uczestnicy dramatu, jaki rozgrywa si\u0119 mi\u0119dzy mobberem a ofiar\u0105 to \u015bwiadkowie. S\u0105 oni jednak milcz\u0105cymi widzami. Nie reaguj\u0105cymi w \u017caden spos\u00f3b na to, co si\u0119 dzieje, bo albo nie rozumiej\u0105 tego, co rozgrywa si\u0119 na ich oczach, albo l\u0119kaj\u0105 si\u0119 by nie podzieli\u0107 losu ofiary.<\/p>\n\n\n\n

4. Anatomia mobbingu<\/p>\n\n\n\n

Perwersyjne dzia\u0142ania ze strony mobbera przybieraj\u0105 r\u00f3\u017cne formy. S\u0142u\u017c\u0105 \u015bci\u015ble okre\u015blonemu celowi \u2013 zniszczeniu ofiary. Dr\u0119czenie psychiczne, trwaj\u0105ce niekiedy wiele lat, ci\u0105gle ewoluuje. Przechodzi kilka faz.<\/p>\n\n\n\n

4.1. Faza wst\u0119pna: Z\u0142a atmosfera<\/p>\n\n\n\n

Mobbing nie pojawia si\u0119, jak grom z jasnego nieba. Ma swoj\u0105 prehistori\u0119. Dogodnym pod\u0142o\u017cem dla zaistnienia przemocy psychicznej jest z\u0142a atmosfera w pracy. Wywo\u0142uje j\u0105 zazwyczaj wadliwe zarz\u0105dzanie firm\u0105. W przypadku plac\u00f3wek opieki zdrowotnej b\u0119dzie to:<\/p>\n\n\n\n

m z\u0142a organizacja pracy;<\/p>\n\n\n\n

m skostnia\u0142y i silnie zhierarchizowany system zarz\u0105dzania;<\/p>\n\n\n\n

m swego rodzaju \u201emonopole\u201d dotycz\u0105ce leczenia okre\u015blonych jednostek chorobowych;<\/p>\n\n\n\n

m stale zmieniaj\u0105ce si\u0119, niejasne i cz\u0119sto niejednoznaczne przepisy;<\/p>\n\n\n\n

m nieporadne zarz\u0105dzanie potencja\u0142em ludzkim. W \u017ale funkcjonuj\u0105cym zak\u0142adzie opieki zdrowotnej kierownicze stanowiska obsadzane s\u0105 osobami pozbawionymi kompetencji merytorycznych, za to \u201epolitycznie\u201d poprawnymi; pracownik\u00f3w za\u015b obarcza si\u0119 du\u017c\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, przy r\u00f3wnoczesnym ograniczaniu im mo\u017cliwo\u015bci podejmowania decyzji;<\/p>\n\n\n\n

W \u017ale zarz\u0105dzanej instytucji zaczynaj\u0105 rodzi\u0107 si\u0119 konflikty, kt\u00f3rych prze\u0142o\u017ceni nie potrafi\u0105 albo nie chc\u0105 rozwi\u0105za\u0107. Zatrudnione osoby staj\u0105 si\u0119 zdezorientowane i niepewne. Nierozwi\u0105zane konflikty narastaj\u0105. Praca staje si\u0119 \u201efabryk\u0105 stresu\u201d a firma \u201ewyciskark\u0105 do cytryn\u201d. Nic zatem dziwnego, \u017ce osobnicy o sk\u0142onno\u015bciach narcystyczno-perwersyjnych, rozpoczynaj\u0105 \u201epolowanie\u201d na \u2013 w ich mniemaniu \u2013 sprawc\u00f3w zaistnia\u0142ych konflikt\u00f3w w firmie.<\/p>\n\n\n\n

4.2. Faza pierwsza: Perwersyjne uwiedzenie<\/p>\n\n\n\n

Procedura mobbingowego polowania zostaje poprzedzona wyborem ofiary i jej perwersyjnym uwiedzeniem:<\/p>\n\n\n\n

m na pocz\u0105tku mobber stara si\u0119 zafascynowa\u0107 ofiar\u0119. Sk\u0142oni\u0107 j\u0105 by my\u015bla\u0142a, decydowa\u0142a i zachowywa\u0142a si\u0119 w taki spos\u00f3b w jaki on tego oczekuje;<\/p>\n\n\n\n

m unika przy tym stosowania \u015brodk\u00f3w bezpo\u015bredniego nacisku. Wie, \u017ce si\u0142\u0105 nie podporz\u0105dkuje sobie ofiary;<\/p>\n\n\n\n

m stosuje wi\u0119c manipulacje s\u0142owne i pozas\u0142owne, by ofiar\u0119 najpierw \u201eznieczuli\u0107\u201d, a nast\u0119pnie psychicznie j\u0105 sobie podporz\u0105dkowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W ten spos\u00f3b wytwarza si\u0119 patologiczna ni\u0107 zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy mobberem a ofiar\u0105.<\/p>\n\n\n\n

4.3. Faza druga: Perwersyjna inicjacja<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku drugiej fazy mobbingu \u2013 okre\u015blanej mianem perwersyjnej inicjacji \u2013 ofiara zauwa\u017ca, \u017ce zaczyna jej zale\u017ce\u0107 na akceptacji ze strony mobbera. Jest przekonana, \u017ce wi\u0119ksza uleg\u0142o\u015b spowoduje, i\u017c mobber j\u0105 bardziej doceni. Tak si\u0119 jednak nie dzieje. Ofiara nie zdaje sobie sprawy, \u017ce uleganie mobberowi wyzwala w nim jeszcze wi\u0119ksz\u0105 do niej niech\u0119\u0107, kt\u00f3ra przeradza si\u0119 w \u201ezakamuflowan\u0105\u201d agresj\u0119. Mobber atakuje ofiar\u0119 \u201ez ukrycia\u201d, jednocze\u015bnie werbalnie wszystkiemu zaprzeczaj\u0105c. Taktyk\u0119 t\u0119 mo\u017cna okre\u015bli\u0107 mianem komunikacji perwersyjnej. Perwersyjnej dlatego, \u017ce nie s\u0142u\u017cy temu by \u0142\u0105czy\u0107, ale oddala\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Komunikacj\u0119 perwersyjn\u0105 znamionuje kilka cech:<\/p>\n\n\n\n

q Po pierwsze, polega ona na odmowie komunikacji wprost. Mobber nie udziela odpowiedzi na pytania ofiary. Dla niego ofiara to \u201erzecz\u201d, a z rzeczami si\u0119 nie dyskutuje. W rozmowie unika wi\u0119c konkret\u00f3w. Jego przekaz jest m\u0119tny i nieprecyzyjny.<\/p>\n\n\n\n

q Kolejn\u0105 cech\u0105 perwersyjnej komunikacji jest zakamuflowane k\u0142amstwo, stanowi\u0105ce mieszanin\u0119 podtekst\u00f3w i niedom\u00f3wie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

q Dyskwalifikowanie stanowi nast\u0119pn\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 perwersyjnej komunikacji. Mobber stara si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 zmusi\u0107 ofiar\u0119 do przyznania si\u0119 przed sob\u0105 i innymi, \u017ce jest bezwarto\u015bciowa. W tym celu wysy\u0142a niewerbalne komunikaty w postaci pogardliwego spojrzenia lub znu\u017conego westchnienia. Przekazuje te\u017c komunikaty s\u0142owne, przybieraj\u0105ce posta\u0107 z\u0142o\u015bliwych aluzji i \u017cart\u00f3w: \u201ejeste\u015b do niczego\u201d, \u201ejeste\u015b zerem\u201d, \u201etwoje pogl\u0105dy s\u0105 tak szpetne, jak tw\u00f3j wygl\u0105d\u201d. Z czasem ofiara, zaczyna w to wszystko wierzy\u0107. Postrzega siebie tak, jak mobber o niej zawyrokuje.<\/p>\n\n\n\n

q Perwersyjna komunikacja ma za zadanie podzieli\u0107 ludzi, aby skuteczniej nimi rz\u0105dzi\u0107. Divide et impera stanowi preferowany np. przez menad\u017cera-agresora model relacji interpersonalnych. Najwi\u0119ksz\u0105 bowiem satysfakcj\u0105 mobbera jest niszczenie ofiary r\u0119kami innych os\u00f3b. Temu celowi s\u0142u\u017cy sporadyczne rozpuszczanie poza jej plecami plotek, pom\u00f3wie\u0144 i oszczerstw.<\/p>\n\n\n\n

Perwersyjna komunikacja w drugiej fazie mobbingu doprowadza ostatecznie do izolacji ofiary od grupy. Obni\u017cenia jej samooceny, co wp\u0142ywa na ni\u0105 destabilizuj\u0105co.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie u ofiary zaczynaj\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 pierwsze oznaki somatyzacji napi\u0119\u0107 psychicznych, wywo\u0142anych perwersyjn\u0105 komunikacj\u0105 mobbera: z\u0142e samopoczucie i zm\u0119czenie, b\u00f3le g\u0142owy i brzucha, problemy z zasypianiem i koncentracj\u0105 oraz przej\u015bciowe stany l\u0119kowe. Ofiara stara si\u0119 samodzielnie radzi\u0107 z tymi dolegliwo\u015bciami, cho\u0107 ich przyczyn nie jest jeszcze \u015bwiadoma. By je u\u015bmierzy\u0107 zaczyna nadu\u017cywa\u0107 alkoholu. Si\u0119ga\u0107 po \u015brodki uspokajaj\u0105ce i nasenne.<\/p>\n\n\n\n

4.4. Faza trzecia: Perwersyjna eskalacja<\/p>\n\n\n\n

W trzeciej fazie mobbingu n\u0119kanie psychiczne ofiary pog\u0142\u0119bia si\u0119. Zwi\u0119ksza si\u0119 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 konflikt\u00f3w z mobberem i kolegami z pracy. Ofiara podejmuje wi\u0119c pr\u00f3by racjonalnego wyja\u015bnienia i rozwi\u0105zania zaistnia\u0142ych nieporozumie\u0144. Na pr\u00f3\u017cno. Brak jakiejkolwiek reakcji ze strony mobbera oraz oboj\u0119tno\u015b\u0107 \u015brodowiska zaczyna wyprowadza\u0107 j\u0105 ze stanu r\u00f3wnowagi. Do g\u0142osu dochodz\u0105 niekontrolowane emocje. Przybieraj\u0105ce niekiedy form\u0119 agresywnych zachowa\u0144 w stosunku do prze\u015bladowc\u00f3w. A to z kolei rodzi narastaj\u0105c\u0105 w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107 i nienawi\u015b\u0107 mobbera do ofiary. Teraz \u2013 w jego mniemaniu \u2013 staje si\u0119 ona \u201eniebezpiecznym przedmiotem\u201d, kt\u00f3rego trzeba si\u0119 pozby\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Ofierze zostaje wi\u0119c wyznaczona rola \u201ekoz\u0142a ofiarnego\u201d. Mobbingowany pracownik staje si\u0119 \u201eczarna owc\u0105\u201d, \u201ekoz\u0142em\u201d, kt\u00f3rego trzeba po\u015bwi\u0119ci\u0107, by oczy\u015bci\u0107 atmosfer\u0119 w pracy. W tym momencie perwersyjna strategia mobbera zaczyna wychodzi\u0107 z ukrycia na \u015bwiat\u0142o dzienne. Metody dr\u0119czenia ofiary \u2013 w por\u00f3wnaniu z poprzedni\u0105 faz\u0105 \u2013 staj\u0105 si\u0119 bardziej jawne i widoczne nawet dla otoczenia.<\/p>\n\n\n\n

Agresor utrudnia ofierze warunki pracy, izoluje ofiar\u0119 i podejmuje bezpo\u015brednie dzia\u0142ania wymierzone w jej godno\u015b\u0107 osobow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

q Agresor utrudniania ofierze warunki pracy poprzez zatajanie wa\u017cnych informacji potrzebnych do zrealizowania wyznaczonych jej zada\u0144. Ofiara jest stale krytykowana za wykonana prac\u0119. Przypisuje jej si\u0119 b\u0142\u0119dy zawodowe pope\u0142nione przez innych pracownik\u00f3w medycznych (np. z\u0142e rozpoznanie, wadliwa terapia, itp.). Kontroluje ka\u017cde jej post\u0119powanie i decyzje. Utrudnia dost\u0119p do podstawowych narz\u0119dzi pracy.<\/p>\n\n\n\n

q Izolowanie ofiary w pracy idzie w parze z brakiem jakiejkolwiek komunikacji. Wszelkie wypowiedzi ofiary s\u0105 przerywane. Agresor najcz\u0119\u015bciej porozumiewa si\u0119 z ni\u0105 na pi\u015bmie. W prywatnych rozmowach z kolegami ofiary mobber sugeruje, by dla w\u0142asnego dobra nie utrzymywali z ni\u0105 \u017cadnych kontakt\u00f3w zawodowych i prywatnych. Ofierze przydziela si\u0119 stanowisko pracy z dala od innych.<\/p>\n\n\n\n

q W trzeciej fazie mobbingu agresor podejmuje te\u017c bezpo\u015brednie dzia\u0142ania wymierzone w godno\u015b\u0107 ofiary. Polegaj\u0105 one na jawnych pogardliwych zwrotach pod jej adresem z zamiarem zdyskredytowania ofiary w oczach koleg\u00f3w, zwierzchnik\u00f3w lub podw\u0142adnych. Agresor wprost przypisuje ofierze zaburzenia i choroby psychiczne. Wy\u015bmiewa si\u0119 z jej wygl\u0105du, ubioru czy kalectwa. Parodiuje jej spos\u00f3b m\u00f3wienia i zachowania. Nie unika przy tym krytyk pod adresem prywatnego \u017cycia ofiary, jej pochodzenia, przekona\u0144 religijnych i politycznych.<\/p>\n\n\n\n

Perwersyjna eskalacja dzia\u0142a\u0144 mobbingowych nasila dolegliwo\u015bci psychosomatyczne, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w poprzedniej fazie mobbingu. Powstaj\u0105 te\u017c nowe zaburzenia, m.in. takie jak:<\/p>\n\n\n\n

\u00b6 gwa\u0142towny spadek lub wzrost wagi cia\u0142a,<\/p>\n\n\n\n

\u00b6 choroby dermatologiczne ( w tym wypadanie w\u0142os\u00f3w),<\/p>\n\n\n\n

\u00b6 choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, nieprawid\u0142owa praca serca,<\/p>\n\n\n\n

\u00b6 przewlek\u0142e b\u00f3le migrenowe,<\/p>\n\n\n\n

\u00b6 dolegliwo\u015bci trawienne (wrzody \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy),<\/p>\n\n\n\n

Wymienione zaburzenia s\u0105 symptomem pojawienia si\u0119 u ofiary Zespo\u0142u Stresu Pourazowego (PTSD). Kilka s\u0142\u00f3w na ten temat:<\/p>\n\n\n\n

m Na skutek permanentnego stresu zak\u0142\u00f3ceniu ulega funkcjonowanie mechanizm\u00f3w obronnych. U ofiary pojawia si\u0119 l\u0119k przed ka\u017cdorazowym wyj\u015bciem do pracy.<\/p>\n\n\n\n

m L\u0119k wyzwala w niej permanentne stany napi\u0119cia nerwowego, dodatkowo wzmacniane natr\u0119tnymi my\u015blami o upokorzeniach prze\u017cytych w pracy.<\/p>\n\n\n\n

m Ofiara skar\u017cy si\u0119 na z\u0142e samopoczucie, b\u00f3le i zawroty g\u0142owy, dr\u017cenie i cierpniecie ko\u0144czyn. Poci si\u0119. Ma nudno\u015bci i torsje. Wzrasta u niej ci\u015bnienie t\u0119tnicze krwi. Jest rozdra\u017cniona i podenerwowana. Cierpi na bezsenno\u015b\u0107 i zaburzenia koncentracji.<\/p>\n\n\n\n

m Popada w stany l\u0119kowo-depresyjne, wywo\u0142ywane dodatkowo ci\u0105g\u0142ym usprawiedliwianiem si\u0119 za pope\u0142nione i niedope\u0142nione przewinienia. Ro\u015bnie w niej poczucie winy za zaistnia\u0142\u0105 sytuacj\u0119. Wzrasta nieufno\u015b\u0107 wobec otoczenia. Ofiara odizolowuje si\u0119 od innych.<\/p>\n\n\n\n

m Nie leczony Zesp\u00f3\u0142 Stresu Pourazowego prowadzi ostatecznie do dekompensacji strukturalnej ofiary, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 pod koniec nast\u0119pnej fazy mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

4.5. Faza czwarta: Perwersyjna eksterminacja<\/p>\n\n\n\n

Ostatni etap molestowania psychicznego, okre\u015bli\u0107 mo\u017cna mianem perwersyjnej eksterminacji. W tej fazie nast\u0119puje dramatyczne zaostrzenie konfliktu. Mobber nie kryje swych niszczycielskich zamiar\u00f3w wzgl\u0119dem ofiary:<\/p>\n\n\n\n

m Grozi jej przemoc\u0105 fizyczn\u0105. Niekiedy za\u015b dochodzi do przemocy fizycznej, kt\u00f3ra przybiera r\u00f3\u017cne formy. Pocz\u0105wszy od pokrzykiwania, popychania i umy\u015blnego oblewana kaw\u0105 lub herbat\u0105, na napastowaniu seksualnym ko\u0144cz\u0105c.<\/p>\n\n\n\n

m Mobber posuwa si\u0119 nawet do ingerencji w prywatne \u017cycie ofiary. Wysy\u0142a jej anonimy z pogr\u00f3\u017ckami. Telefonuje wielokrotnie w ci\u0105gu doby \u2013 nawet w nocy. \u015aledzi na ulicy. Zamieszcza w prasie nekrologi z dat\u0105 pogrzebu ofiary.<\/p>\n\n\n\n

Na skutek otwartych dzia\u0142a\u0144 mobbera nerwica urazowa zaczyna przybiera\u0107 u dr\u0119czonej osoby coraz ostrzejsz\u0105 form\u0119. Dochodzi do ca\u0142kowitego parali\u017cu decyzjonalnego. Z jednej strony ofiara panicznie si\u0119 boi pracy i zatrudnionych w niej ludzi. Z drugiej, l\u0119ka si\u0119 utraty pracy, kt\u00f3ra jest jej jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania. Napi\u0119cie psychiczne jest tak ogromne, \u017ce ofiara je kompensuje na poziomie struktury osobowo\u015bci w formie ostrego stanu depresji, dezorganizacji psychosomatycznej czy paranoi. Dochodzi do dekompensacji strukturalnej ofiary.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na stan zdrowia dalsze zatrudnienie staje si\u0119 niemo\u017cliwe. Ofiara coraz cz\u0119\u015bciej przebywa na zwolnieniach lekarskich. Nie pozostaje jej wi\u0119c nic innego, jak tylko \u201edogada\u0107 si\u0119\u201d z pracodawc\u0105 i zwolni\u0107 si\u0119 z pracy na wzgl\u0119dnie dogodnych dla niej warunkach finansowych. Z\u0142y stan zdrowia zmusza ofiar\u0119 do szukania pomocy u lekarzy, psychoterapeut\u00f3w, prawnik\u00f3w. W skrajnych przypadkach doprowadza j\u0105 do samob\u00f3jstwa.<\/p>\n\n\n\n

5. Skutki mobbingu<\/p>\n\n\n\n

Dr\u0119czenie psychiczne w miejscu pracy powoduje wiele niekorzystnych skutk\u00f3w dla jednostki, rodziny, plac\u00f3wki medycznej i spo\u0142ecze\u0144stwa. Mo\u017cna zatem m\u00f3wi\u0107 o psychospo\u0142ecznych i finansowych kosztach mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

q Dla jednostki b\u0119dzie to: m.in.: obni\u017cenie samooceny i szacunku dla siebie; choroby psychiczne i fizyczne; pr\u00f3by samob\u00f3jcze, finansowe op\u0142aty z tytu\u0142u leczenia szpitalno-sanatoryjnego, prywatnych wizyt lekarskich, psychoterapii i porad prawnych.<\/p>\n\n\n\n

q Dla rodziny b\u0119d\u0105 to: konflikty rodzinne; separacja lub rozw\u00f3d; negatywny wp\u0142yw na dzieci, pogorszenie sytuacji materialnej rodziny.<\/p>\n\n\n\n

q Dla plac\u00f3wki ochrony zdrowia b\u0119dzie to m.in.: z\u0142a atmosfera w pracy; cz\u0119ste b\u0142\u0119dy lekarskie; wzrost liczby urlop\u00f3w zdrowotnych oraz nieobecno\u015bci w pracy; koszty poniesione na skutek procedur prawnych i odszkodowa\u0144 dla ofiar mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

q Dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Mobbing jest kosztowny tak\u017ce ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Wymie\u0144my tylko niekt\u00f3re koszty spo\u0142eczno-ekonomiczne, takie jak wzrost agresji w stosunkach mi\u0119dzyludzkich czy te\u017c wydatki ponoszone przez kasy chorych z racji bezterminowych urlop\u00f3w zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n

6. Implikacje etyczno-moralne mobbingu<\/p>\n\n\n\n

Przeprowadzona analiza mobbingu pozwala na dokonanie jednoznacznej negatywnej oceny etycznej molestowania psychicznego w miejscu pracy.<\/p>\n\n\n\n

q Po pierwsze, mobbing jest nie do pogodzenia z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wizj\u0105 cz\u0142owieka. Neguje bowiem podstawow\u0105 zasad\u0119 wsp\u00f3\u0142\u017cycia mi\u0119dzyludzkiego \u2013 zasad\u0119 traktowania cz\u0142owieka zawsze jako celu i warto\u015bci samej w sobie, nigdy za\u015b jako \u015brodka (LE):<\/p>\n\n\n\n

m cz\u0142owiek nie jest bowiem przedmiotem produkcji, ale podmiotem pracy;<\/p>\n\n\n\n

m praca nie jest celem, lecz \u015brodkiem doskonalenia si\u0119 cz\u0142owieka;<\/p>\n\n\n\n

m poniewa\u017c pracownik jest osob\u0105, a nie maszyn\u0105, praca powinna by\u0107 przejawem rozumno\u015bci cz\u0142owieka i jego wolno\u015bci, a nie zniewolenia i przymusu.<\/p>\n\n\n\n

q Po drugie, mobbing stanowi pogwa\u0142cenie fundamentalnych zasad na kt\u00f3rych opieraj\u0105 si\u0119 prawa cz\u0142owieka:<\/p>\n\n\n\n

m jest pogwa\u0142ceniem zasady r\u00f3wno\u015bci wszystkich ludzi i braku jakiejkolwiek dyskryminacji ze wzgl\u0119du na wykonywan\u0105 prac\u0119, p\u0142e\u0107, pochodzenie, wyznawan\u0105 religi\u0119 czy \u015bwiatopogl\u0105d;<\/p>\n\n\n\n

m jest naruszeniem prawa ka\u017cdego cz\u0142owieka do wyboru rodzaju i miejsca pracy i zapewnienia mu godziwych warunk\u00f3w jej wykonywania.<\/p>\n\n\n\n

q Po trzecie, mobbing uderza w same fundamenty plac\u00f3wki ochrony zdrowia:<\/p>\n\n\n\n

m plac\u00f3wka medyczna \u2013 jak ka\u017cda firma \u2013 powinna by\u0107 miejscem, gdzie cz\u0142owiek realizuje i wsp\u00f3\u0142tworzy swe cz\u0142owiecze\u0144stwo, a nie degraduje;<\/p>\n\n\n\n

m praca ma sprzyja\u0107 wytwarzaniu silnych wi\u0119zi spo\u0142ecznych mi\u0119dzy pracownikami, a nie ich zrywaniu;<\/p>\n\n\n\n

m menad\u017cerowie o\u015brodk\u00f3w medycznych i pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia nie mog\u0105 szuka\u0107 ani zysku prywatnego, ani zysku plac\u00f3wki medycznej kosztem pracownika;<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107, \u017ce z etyczno-moralnego punktu widzenia mobbing jest z\u0142em. Jest niczym nieusprawiedliwion\u0105 agresj\u0105 w stosunku do ofiary. Atakowana osoba ma zatem prawo do obrony przed niesprawiedliwym agresorem, proporcjonalnie do zastosowanych przez mobbera \u015brodk\u00f3w terroru psychicznego.<\/p>\n\n\n\n

Dopuszczalne jest zatem \u2013 ze wzgl\u0119du na obron\u0119 wysokich warto\u015bci: zdrowia, a nawet \u017cycia \u2013 podejmowanie przez ofiar\u0119 odpowiednich dzia\u0142a\u0144 antymobbingowych.<\/p>\n\n\n\n

7. Dzia\u0142ania antymobbingowe<\/p>\n\n\n\n

Przed podj\u0119ciem dzia\u0142a\u0144 antymobbingowych osoba musi mie\u0107 uzasadnione podejrzenie, \u017ce sta\u0142a si\u0119 celem atak\u00f3w mobbera. Pierwsze objawy mobbingu trzeba traktowa\u0107 podobnie jak gryp\u0119, czyli dzia\u0142a\u0107 szybko, kompleksowo i uodparnia\u0107 si\u0119 na perwersyjn\u0105 manipulacj\u0119 ze strony mobbera. W zwi\u0105zku z tym wa\u017cn\u0105 jest rzecz\u0105 by zdobywa\u0107 i propagowa\u0107 wiedz\u0119 na temat mobbingu, jego przejaw\u00f3w i skutk\u00f3w. Po prostu czyta\u0107 i rozmawia\u0107 na ten temat.<\/p>\n\n\n\n

By stawi\u0107 czo\u0142o mobberowi osoba prze\u015bladowana musi by\u0107 w dobrej formie psychicznej. Warto wi\u0119c skorzysta\u0107 z porad ekspert\u00f3w od mobbingu, psychologa lub psychiatry, by odzyska\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 r\u00f3wnowag\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105c wsparcie psychiczne mo\u017cna przyst\u0105pi\u0107 do obrony przed niesprawiedliwym agresorem. W jaki spos\u00f3b? Proponuj\u0119 nast\u0119puj\u0105ce wskaz\u00f3wki praktyczne \u2013 swego rodzaju Dekalog ofiar mobbingu:<\/p>\n\n\n\n

1. B\u0105d\u017a cierpliwy. Walka z mobbingiem jest d\u0142uga, trudna i ci\u0119\u017cka. Czas jednak gra na twoj\u0105 stron\u0119. Po kr\u00f3tkim okresie zniech\u0119cenia i przygn\u0119bienia odnajdziesz si\u0142\u0119 do \u017cycia, do u\u015bmiechu, do pokonania swego mobbera.<\/p>\n\n\n\n

2. Nie poddawaj si\u0119 zniech\u0119ceniu i depresji. Konflikt w kt\u00f3rym uczestniczysz nie zaistnia\u0142 z twojej winy. Pad\u0142e\u015b po prostu ofiar\u0105 sytuacji, kt\u00f3ra nie zale\u017ca\u0142a od ciebie.<\/p>\n\n\n\n

3. Nie my\u015bl o braniu zwolnie\u0144 i bezp\u0142atnych urlop\u00f3w. To niczego nie za\u0142atwia. Po powrocie do pracy zauwa\u017cysz, \u017ce sprawy maj\u0105 si\u0119 gorzej. Je\u015bli ju\u017c musisz wzi\u0105\u0107 urlop zdrowotny, to tylko w sytuacjach naprawd\u0119 koniecznych.<\/p>\n\n\n\n

4. Nie my\u015bl, \u017ce jeste\u015b jedyny. Jeste\u015b jednym z wielu. W USA a\u017c 100.000 pracownik\u00f3w ochrony zdrowia pada rocznie ofiar\u0105 mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

5. Przygotuj si\u0119 do stawienia oporu mobberowi. Przede wszystkim trzeba poszuka\u0107 pomocy w miejscu pracy. Po prostu zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do inspektora pracy, kierownika odpowiedzialnego za sprawy personalne, do prawnika, lekarza zak\u0142adowego z pro\u015bb\u0105 o pisemn\u0105 ocen\u0119 swej sytuacji zawodowej, zdrowotnej lub prawnej \u015bwiadcz\u0105cej o mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

6. Zbieraj dokumenty \u015bwiadcz\u0105ce o mobbingu. Nale\u017cy wi\u0119c:<\/p>\n\n\n\n

m zbiera\u0107 wszelkie dokumenty \u015bwiadcz\u0105ce o mobbingu (listy, kserokopie);<\/p>\n\n\n\n

m sporz\u0105dza\u0107 na pi\u015bmie ustne o\u015bwiadczenia i wypowiedzi mobbera, \u017c\u0105daj\u0105c by je potwierdzi\u0142 swym podpisem;<\/p>\n\n\n\n

m prowadzi\u0107 kalendarium zdarze\u0144, czyli zapisywa\u0107 wszelkie wydarzenia \u015bwiadcz\u0105ce o prze\u015bladowaniu psychicznym w pracy, z podaniem daty, godziny, miejsca, danych personalnych agresora, okoliczno\u015bci, \u015bwiadk\u00f3w (je\u015bli s\u0105). Poszuka\u0107 \u015bwiadk\u00f3w \u2013 nawet je\u015bli to trudne;<\/p>\n\n\n\n

m prowadzi\u0107 kalendarium zdrowia, czyli zapisywa\u0107 dostrze\u017cone u siebie dolegliwo\u015bci psychosomatyczne i odmienne od dotychczasowych sposoby zachowania (zniech\u0119cenie, brak ufno\u015bci, poczucie bezwarto\u015bciowo\u015bci, nieu\u017cyteczno\u015bci).<\/p>\n\n\n\n

7. Poszukaj sojusznik\u00f3w. Trzeba znale\u017a\u0107 sprzymierze\u0144ca w miejscu pracy. Mo\u017ce to b\u0119dzie kolega lub prze\u0142o\u017cony (oczywi\u015bcie je\u015bli nie jest mobberem). Warto postara\u0107 si\u0119 pozyska\u0107 \u017cyczliwo\u015b\u0107 najbli\u017cszego wsp\u00f3\u0142pracownika mobbera (jest ich zawsze kilku). Nie mo\u017cna pozwoli\u0107 sobie na izolacj\u0119 od reszty grupy. Prze\u0142amywa\u0107 j\u0105. Nawi\u0105zywa\u0107 kontakty z innymi wsp\u00f3\u0142pracownikami. Nie przyjmowa\u0107 roli \u201ewyrzuconego poza margines\u201d. Nie mo\u017cna te\u017c zaniedbywa\u0107 prywatnych kontakt\u00f3w z przyjaci\u00f3\u0142mi. Wa\u017cne jest te\u017c u\u015bwiadamianie rodzinie, \u017ce jeste\u015bmy ofiarami mobbingu. Ale nie nale\u017cy przesadza\u0107 z m\u00f3wieniem \u201ew k\u00f3\u0142ko\u201d o swoich problemach w pracy. Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 zm\u0119czy to najbli\u017cszych i przyjaci\u00f3\u0142, a ofiara mo\u017ce zosta\u0107 sama.<\/p>\n\n\n\n

8. Sk\u0142adaj doniesienia o podejmowanych wzgl\u0119dem ciebie dzia\u0142a\u0144 mobbingowych. Tekst doniesienia powinien by\u0107 napisany \u201ech\u0142odno\u201d i rzeczowo, poparty faktami. Przes\u0142any nast\u0119pnie do dyrekcji plac\u00f3wki medycznej, izby lekarskiej, piel\u0119gniarskiej, zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kapelan\u00f3w szpitala. Gdy to nie poskutkuje, warto odnie\u015b\u0107 si\u0119 do gazet, prywatnych rozg\u0142o\u015bni radiowych i telewizyjnych, do radnych lub wybranych przez siebie parlamentarzyst\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

9. Zapisz si\u0119 do jednego z istniej\u0105cych Stowarzysze\u0144 Antymobbingowych. Udzielaj\u0105 one bowiem pomocy prawnej i psychologicznej ofiarom mobbingu. W Polsce istnieje zaledwie kilka organizacji antymobbingowych, lecz w\u015br\u00f3d nich nie ma specyficznie medycznego stowarzyszenia. Mo\u017ce warto by si\u0119 zastanowi\u0107, czy nie nadszed\u0142 czas by stworzy\u0107 w Polsce np. Medyczne Forum Antymmobingowe, kt\u00f3rego celem by\u0142aby walka z mobbingiem w polskiej s\u0142u\u017cbie zdrowia?<\/p>\n\n\n\n

10. Stosuj \u015brodki prawne w walce z mobbingiem. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Polsce nie ma jeszcze \u017cadnego prawa antymobbingowego. Proces cywilny mo\u017ce wi\u0119c trwa\u0107 d\u0142ugo \u2013 nawet kilka-kilkana\u015bcie. Trzeba wybra\u0107 sobie prawnika do\u015bwiadczonego w procesach mobbingowych i uzbroi\u0107 si\u0119 w cierpliwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czas na podsumowanie.<\/p>\n\n\n\n

1. Stara\u0142em si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 Pa\u0144stwa uwag\u0119 na to, \u017ce partnerstwo powinno by\u0107 podstawow\u0105 norm\u0105 etyczn\u0105 pracownik\u00f3w ochrony zdrowia. Wyrazem troski o pacjenta.<\/p>\n\n\n\n

2. Jednak\u017ce partnerski model relacji lekarz\/piel\u0119gniarka-pacjent jest ci\u0105gle niedo\u015bcig\u0142ym idea\u0142em w naszej s\u0142u\u017cbie zdrowia. Do idea\u0142u trzeba d\u0105\u017cy\u0107, eliminuj\u0105c wszystko co le\u017cy na drodze do jego osi\u0105gni\u0119cia. W moim przekonaniu to w\u0142a\u015bnie mobbing w obecny w niekt\u00f3rych plac\u00f3wkach ochrony zdrowia i zwi\u0105zane z nim antypartnerstwo w du\u017cej mierze uniemo\u017cliwia pe\u0142n\u0105 trosk\u0119 o pacjenta. A zatem, partnerska troska o chorego b\u0119dzie w pe\u0142ni mo\u017cliwa w\u00f3wczas, gdy z polskich zak\u0142ad\u00f3w opieki zdrowotnej zniknie zjawisko mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

3. Krokiem w tym kierunku powinna by\u0107 zwi\u0119kszona \u015bwiadomo\u015b\u0107 wszystkich ludzi zdrowia tego czym jest mobbing w zawodach medycznych i jakie s\u0105 jego konsekwencje. Co wi\u0119cej, sprzeciw wobec wszelkim oznakom dr\u0119czenia ludzi w miejscu pracy powinien mie\u0107 dla nas wszystkich \u2013 zw\u0142aszcza dla chrze\u015bcijan \u2013 walor powinno\u015bci moralnej. Dlatego trzeba stanowczo protestowa\u0107 przeciw wszelkim formom psychoterroru w miejscach pracy. Protestowa\u0107 i odwa\u017cnie stawa\u0107 w obronie kole\u017canek i koleg\u00f3w (lekarzy, piel\u0119gniarek, technik\u00f3w, laborant\u00f3w, administracji plac\u00f3wek zdrowia, ni\u017cszego personelu medycznego), kt\u00f3rzy padli ofiar\u0105 mobbingu.<\/p>\n\n\n\n

4. Od solidarno\u015bci i partnerstwa mi\u0119dzy pracownikami ochrony zdrowia zale\u017ce\u0107 bowiem b\u0119dzie stopie\u0144 partnerstwa w relacjach z chorymi. Ostatecznie za\u015b \u2013 w\u0142a\u015bciwa profesji medycznej \u2013 troska o ka\u017cdego pacjenta. Poniewa\u017c Salus aegroti suprema lex esto.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0119 Pa\u0144stwu za uwag\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

dr Artur Filipowicz SJPWT Bobolanum, Warszawa Lekarz i pacjent. Partnerstwo jako podstawowa norma bioetyki medycznej. Temu zagadnieniu mia\u0142em po\u015bwieci\u0107 dzisiejsz\u0105 konferencj\u0119. Jednak po licznych rozmowach i spotkaniach ze \u015brodowiskami medycznymi doszed\u0142em do wniosku, \u017ce temat ten trzeba poszerzy\u0107. Istnieje bowiem w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach ochrony zdrowia \u2013 obok idea\u0142u partnerstwa w relacjach lekarz-pacjent \u2013 antyidea\u0142. Czyli […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-1452","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-warto-przeczytac"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1452"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1452\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1453,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1452\/revisions\/1453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}