{"id":1512,"date":"2021-10-03T19:13:51","date_gmt":"2021-10-03T19:13:51","guid":{"rendered":"http:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1512"},"modified":"2021-10-03T19:55:05","modified_gmt":"2021-10-03T19:55:05","slug":"familiaris-consortio-adhortacja-jan-pawel-ii-1981","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1512","title":{"rendered":"Familiaris consortio – Adhortacja Jan Pawe\u0142 II – 1981"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>\n

Jan Pawe\u0142 II<\/h2>\n

\u00a0<\/p>\n

ADHORTACJA APOSTOLSKA O ZADANIACH RODZINY CHRZE\u015aCIJA\u0143SKIEJ W \u015aWIECIE WSP\u00d3\u0141CZESNYM
FAMILIARIS CONSORTIO
<\/i>DO BISKUP\u00d3W KAP\u0141AN\u00d3W I WIERNYCH CA\u0141EGO KO\u015aCIO\u0141A KATOLICKIEGO<\/h5>\n

\u00a0<\/p>\n

\n
Spis tre\u015bci<\/h5>\n
    \n
  • WPROWADZENIE<\/li>\n
  • CZ\u0118\u015a\u0106 PIERWSZA. BLASKI I CIENIE RODZINY W DOBIE OBECNEJ<\/li>\n
  • CZ\u0118\u015a\u0106 DRUGA. ZAMYS\u0141 BO\u017bY WZGL\u0118DEM MA\u0141\u017bE\u0143STWA I RODZINY<\/li>\n
  • CZ\u0118\u015a\u0106 TRZECIA. ZADANIA RODZINY CHRZE\u015aCIJA\u0143SKIEJ\n
      \n
    • Tworzenie wsp\u00f3lnoty os\u00f3b<\/small><\/li>\n
    • W s\u0142u\u017cbie \u017cyciu<\/small><\/li>\n
    • Uczestnictwo w rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa<\/small><\/li>\n
    • Uczestnictwo w \u017cyciu i misji Ko\u015bcio\u0142a<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n
    • CZ\u0118\u015a\u0106 CZWARTA. DUSZPASTERSTWO RODZIN: ETAPY, ORGANIZACJA, PRACOWNICY I OKOLICZNO\u015aCI\n
        \n
      • Etapy duszpasterstwa rodzin<\/small><\/li>\n
      • Struktury duszpasterstwa rodzin<\/small><\/li>\n
      • Pracownicy duszpasterstwa rodzin<\/small><\/li>\n
      • Duszpasterstwo rodzin w przypadkach trudnych<\/small><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n
      • ZAKO\u0143CZENIE<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n
        \n

        WPROWADZENIE<\/h4>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142 w s\u0142u\u017cbie rodziny<\/h5>\n

        1. Rodzina w czasach dzisiejszych znajduje si\u0119 pod wp\u0142ywem rozleg\u0142ych, g\u0142\u0119bokich i szybkich przemian spo\u0142ecznych i kulturowych. Wiele rodzin prze\u017cywa ten stan rzeczy, dochowuj\u0105c wierno\u015bci tym warto\u015bciom, kt\u00f3re stanowi\u0105 fundament instytucji rodzinnej. Inne stan\u0119\u0142y niepewne i zagubione wobec swych zada\u0144, a nawet niekiedy zw\u0105tpi\u0142y i niemal zatraci\u0142y \u015bwiadomo\u015b\u0107 ostatecznego znaczenia i prawdy \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego. Inne jeszcze, na skutek doznawanych niesprawiedliwo\u015bci, napotykaj\u0105 na przeszkody w korzystaniu ze swoich podstawowych praw.<\/p>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u015bwiadomy tego, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rodzina stanowi\u0105 jedno z najcenniejszych d\u00f3br ludzko\u015bci, pragnie nie\u015b\u0107 swoj\u0105 nauk\u0119 i zaofiarowa\u0107 pomoc tym, kt\u00f3rzy znaj\u0105c warto\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny, staraj\u0105 si\u0119 pozosta\u0107 im wierni; tym, kt\u00f3rzy w niepewno\u015bci i niepokoju poszukuj\u0105 prawdy; i tym, kt\u00f3rzy nies\u0142usznie napotykaj\u0105 na przeszkody w realizowaniu w\u0142asnej wizji rodziny. Podtrzymuj\u0105c pierwszych, o\u015bwiecaj\u0105c drugich i wspieraj\u0105c tych, kt\u00f3rym stwarzane bywaj\u0105 trudno\u015bci, Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragnie s\u0142u\u017cy\u0107 ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi, zatroskanemu o losy ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny1<\/sup>.<\/p>\n

        W spos\u00f3b szczeg\u00f3lny Ko\u015bci\u00f3\u0142 zwraca si\u0119 do ludzi m\u0142odych, kt\u00f3rzy maj\u0105 wst\u0105pi\u0107 na drog\u0119 \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego, aby ukaza\u0107 im nowe horyzonty, pom\u00f3c odkry\u0107 pi\u0119kno i wielko\u015b\u0107 powo\u0142ania do mi\u0142o\u015bci i s\u0142u\u017cby \u017cyciu.<\/p>\n

        Synod roku 1980 kontynuacj\u0105 poprzednich Synod\u00f3w<\/h5>\n

        2. Znakiem tego g\u0142\u0119bokiego zainteresowania Ko\u015bcio\u0142a problematyk\u0105 rodziny by\u0142 ostatni Synod Biskup\u00f3w, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Rzymie, w dniach od 26 wrze\u015bnia do 25 pa\u017adziernika 1980 roku. By\u0142 on naturaln\u0105 kontynuacj\u0105 dw\u00f3ch poprzednich Synod\u00f3w2<\/sup>. Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest bowiem pierwsz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 powo\u0142an\u0105 do g\u0142oszenia Ewangelii osobie ludzkiej, kt\u00f3ra jest w sta\u0142ym rozwoju, i doprowadzenia jej, poprzez stopniowe wychowanie i katechez\u0119, do pe\u0142nej dojrza\u0142o\u015bci ludzkiej i chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n

        Ponadto problematyka ostatniego Synodu wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z tematyk\u0105 Synodu o kap\u0142a\u0144stwie s\u0142u\u017cebnym i o sprawiedliwo\u015bci w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym. Rodzina bowiem, jako wsp\u00f3lnota wychowawcza, powinna pom\u00f3c cz\u0142owiekowi w rozpoznaniu w\u0142asnego powo\u0142ania i podj\u0119ciu koniecznych wysi\u0142k\u00f3w na rzecz wi\u0119kszej sprawiedliwo\u015bci, przygotowuj\u0105c go od samego pocz\u0105tku do relacji mi\u0119dzyosobowych, opartych na sprawiedliwo\u015bci i mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

        Ojcowie Synodu przedstawili mi na zako\u0144czenie swych obrad obszerny wykaz propozycji, w kt\u00f3rych zebrali owoce refleksji wysnutych w czasie dni intensywnej pracy, i jednomy\u015blnie prosili, abym wobec ca\u0142ej ludzko\u015bci wypowiedzia\u0142 \u017cywe zainteresowanie Ko\u015bcio\u0142a spraw\u0105 rodziny oraz udzieli\u0142 potrzebnych wskaza\u0144 dotycz\u0105cych nowych zada\u0144 pasterskich w tej podstawowej dziedzinie \u017cycia ludzkiego i ko\u015bcielnego.<\/p>\n

        Wype\u0142niaj\u0105c to zadanie poprzez niniejsz\u0105 Adhortacj\u0119, kt\u00f3ra jest szczeg\u00f3lnym wyrazem powierzonego mi urz\u0119du apostolskiego, pragn\u0119 podzi\u0119kowa\u0107 wszystkim uczestnikom Synodu za cenny wk\u0142ad nauki i do\u015bwiadczenia oddany do mojej dyspozycji, zw\u0142aszcza w postaci \u201ePropositiones\u201d; powierzam je Papieskiej Radzie do Spraw Rodziny celem g\u0142\u0119bszego studium dla ukazania pe\u0142nej warto\u015bci zawartego tam bogactwa.<\/p>\n

        Wielkie dobro ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny<\/h5>\n

        3. Ko\u015bci\u00f3\u0142 o\u015bwiecony wiar\u0105, kt\u00f3ra pozwala mu pozna\u0107 ca\u0142\u0105 prawd\u0119 o wielkiej warto\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny oraz o ich g\u0142\u0119bokim znaczeniu, czuje si\u0119 przynaglony do g\u0142oszenia Ewangelii \u2014 \u201edobrej nowiny\u201d \u2014 wszystkim bez wyj\u0105tku, a zw\u0142aszcza ludziom powo\u0142anym do ma\u0142\u017ce\u0144stwa i przygotowuj\u0105cym si\u0119 do niego, wszystkim ma\u0142\u017conkom i rodzicom ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n

        Jest on g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce jedynie przyj\u0119cie Ewangelii pozwala na spe\u0142nienie wszystkich nadziei, kt\u00f3re cz\u0142owiek s\u0142usznie pok\u0142ada w ma\u0142\u017ce\u0144stwie i rodzinie.<\/p>\n

        Zamierzone przez Boga w akcie stw\u00f3rczym3<\/sup>\u00a0ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rodzina s\u0105 wewn\u0119trznie skierowane do urzeczywistnienia si\u0119 w Chrystusie4<\/sup>\u00a0i potrzebuj\u0105 Jego \u0142aski dla uzdrowienia z ran grzechu5<\/sup>\u00a0i nawi\u0105zania do \u201epocz\u0105tku\u201d6<\/sup>, czyli do pe\u0142nego poznania i ca\u0142kowitego wype\u0142nienia zamys\u0142u Bo\u017cego.<\/p>\n

        W obecnym momencie historycznym, gdy rodzina jest przedmiotem atak\u00f3w ze strony licznych si\u0142, kt\u00f3re chcia\u0142yby j\u0105 zniszczy\u0107 lub przynajmniej zniekszta\u0142ci\u0107, Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest \u015bwiadom tego, \u017ce dobro spo\u0142ecze\u0144stwa, i jego w\u0142asne, zwi\u0105zane jest z dobrem rodziny7<\/sup>, czuje silniej i w spos\u00f3b bardziej wi\u0105\u017c\u0105cy swoje pos\u0142annictwo g\u0142oszenia wszystkim zamys\u0142u Bo\u017cego dotycz\u0105cego ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny, zapewniaj\u0105c im pe\u0142n\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107, rozw\u00f3j ludzki i chrze\u015bcija\u0144ski oraz przyczyniaj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b do odnowy spo\u0142ecze\u0144stwa i Ludu Bo\u017cego.<\/p>\n

        CZ\u0118\u015a\u0106 PIERWSZA
        BLASKI I CIENIE RODZINY W DOBIE OBECNEJ<\/h4>\n

        Potrzeba rozeznania sytuacji<\/h5>\n

        4. Z uwagi na to, \u017ce Bo\u017cy plan wzgl\u0119dem ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny dotyczy m\u0119\u017cczyzny i kobiety w konkretnej codzienno\u015bci ich bytowania w okre\u015blonych sytuacjach spo\u0142ecznych i kulturowych, Ko\u015bci\u00f3\u0142 chc\u0105c spe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 pos\u0142ug\u0119 musi do\u0142o\u017cy\u0107 stara\u0144, aby pozna\u0107 stosunki, w kt\u00f3rych urzeczywistnia si\u0119 dzisiaj ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rodzina8<\/sup>.<\/p>\n

        Poznanie takie jest przeto niezb\u0119dnym wymogiem dzie\u0142a ewangelizacji. Rodzinie bowiem naszych czas\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma dzisiaj zanie\u015b\u0107 niezmienn\u0105 a zawsze now\u0105 Ewangeli\u0119 Jezusa Chrystusa, gdy\u017c w\u0142a\u015bnie rodziny powo\u0142ane s\u0105 do przyj\u0119cia i prze\u017cywania planu Bo\u017cego wobec nich, w zale\u017cno\u015bci od obecnych warunk\u00f3w \u015bwiata, w jakich \u017cyj\u0105. Nadto, skoro wymagania i wezwania Ducha zawarte s\u0105 tak\u017ce w samych wydarzeniach historycznych, przeto Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce g\u0142\u0119biej poznawa\u0107 niewyczerpan\u0105 tajemnic\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny r\u00f3wnie\u017c poprzez sytuacje, nurtuj\u0105ce pytania, niepokoje i nadzieje m\u0142odzie\u017cy, ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzic\u00f3w \u017cyj\u0105cych dzisiaj9<\/sup>.<\/p>\n

        Winna tu doj\u015b\u0107 do g\u0142osu jeszcze inna, szczeg\u00f3lnie wa\u017cna w naszych czasach refleksja. Nierzadko si\u0119 zdarza, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017anie i kobiecie w ich szczerym i dog\u0142\u0119bnym poszukiwaniu odpowiedzi na codzienne i trudne problemy \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego przedk\u0142ada si\u0119 wizje i kusz\u0105ce propozycje, kt\u00f3re w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b zdradzaj\u0105 prawd\u0119 i godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej. Propozycje te cz\u0119sto znajduj\u0105 poparcie ze strony pot\u0119\u017cnej i rozga\u0142\u0119zionej sieci \u015brodk\u00f3w spo\u0142ecznego przekazu, kt\u00f3re niepostrze\u017cenie nara\u017caj\u0105 na niebezpiecze\u0144stwo wolno\u015b\u0107 i zdolno\u015b\u0107 obiektywnej oceny.<\/p>\n

        Wielu ludzi ju\u017c u\u015bwiadamia sobie niebezpiecze\u0144stwo, na jakie nara\u017cona jest osoba ludzka, i podejmuje dzia\u0142anie na rzecz prawdy. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przy\u0142\u0105cza si\u0119 do nich poprzez sw\u00f3j os\u0105d ewangeliczny i ofiarowuje wol\u0119 s\u0142u\u017cebna prawdzie, wolno\u015bci i godno\u015bci ka\u017cdego m\u0119\u017cczyzny i ka\u017cdej kobiety.<\/p>\n

        Os\u0105d ewangeliczny<\/h5>\n

        5. To swoje rozeznanie przedstawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako kierunek zmierzaj\u0105cy do ocalenia i urzeczywistnienia ca\u0142ej prawdy i pe\u0142nej godno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny.<\/p>\n

        Ocena ta dokonywana jest przez zmys\u0142 wiary10<\/sup>, kt\u00f3ry jest darem udzielonym przez Ducha wszystkim wiernym11<\/sup>. Jest ona zatem dzie\u0142em ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a wedle r\u00f3\u017cnorodno\u015bci dar\u00f3w i charyzmat\u00f3w, kt\u00f3re wszystkie razem i wedle w\u0142a\u015bciwej ka\u017cdemu odpowiedzialno\u015bci, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105 w g\u0142\u0119bszym poznaniu i wype\u0142nieniu S\u0142owa Bo\u017cego: Ko\u015bci\u00f3\u0142 zatem dokonuje w\u0142asnej oceny ewangelicznej nie tylko poprzez Pasterzy nauczaj\u0105cych w imieniu i moc\u0105 Chrystusa, ale tak\u017ce poprzez \u015bwieckich: Chrystus ich \u201epo to ustanowi\u0142 \u015bwiadkami oraz wyposa\u017cy\u0142 w zmys\u0142 wiary i \u0142ask\u0119 s\u0142owa, aby moc Ewangelii ja\u015bnia\u0142a w \u017cyciu codziennym, rodzinnym i spo\u0142ecznym\u201d12<\/sup>. \u015awieccy przeto, wezwani do wyja\u015bniania i wprowadzania \u0142adu do rzeczywisto\u015bci doczesnej wed\u0142ug zamys\u0142u Boga Stw\u00f3rcy i Odkupiciela, maj\u0105 z racji w\u0142a\u015bciwego im powo\u0142ania szczeg\u00f3lne zadanie odczytywania w \u015bwietle Chrystusa dziej\u00f3w tego \u015bwiata.<\/p>\n

        \u201eNadprzyrodzony zmys\u0142 wiary\u201d13<\/sup>\u00a0nie polega jednak wy\u0142\u0105cznie i koniecznie na wsp\u00f3lnym odczuciu wiernych. Ko\u015bci\u00f3\u0142, id\u0105c za Chrystusem, naucza prawdy, kt\u00f3ra nie zawsze jest zgodna z opini\u0105 wi\u0119kszo\u015bci. S\u0142ucha on g\u0142osu sumienia, a nie \u201esi\u0142y\u201d, i w ten spos\u00f3b broni ubogich i pogardzanych. Docenia badania socjologiczne i statystyczne, o ile okazuj\u0105 si\u0119 po\u017cyteczne dla uchwycenia kontekstu historycznego, w kt\u00f3rym ma on rozwija\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 pastersk\u0105, i dla lepszego poznania prawdy; badania te nie mog\u0105 jednak by\u0107 uwa\u017cane za wyraz zmys\u0142u wiary.<\/p>\n

        Skoro zadaniem pos\u0142ugiwania apostolskiego jest zapewnienie niewzruszonego trwania Ko\u015bcio\u0142a w Prawdzie Chrystusowej i wprowadzania w ni\u0105 coraz g\u0142\u0119biej, przeto Pasterze winni rozwija\u0107 zmys\u0142 wiary u wszystkich wiernych, rozwa\u017ca\u0107 krytycznie i autorytatywnie os\u0105dza\u0107 prawdziwo\u015b\u0107 jego przejaw\u00f3w oraz wychowywa\u0107 wiernych do coraz dojrzalszej oceny ewangelicznej14<\/sup>.<\/p>\n

        Dla wyprowadzenia autentycznej oceny ewangelicznej w r\u00f3\u017cnorakich sytuacjach i kulturach, w jakich m\u0119\u017cczyzna i kobieta prze\u017cywaj\u0105 swoje ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rodzin\u0119, ma\u0142\u017conkowie i rodzice chrze\u015bcija\u0144scy mog\u0105 i powinni ofiarowa\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny i niezast\u0105piony wk\u0142ad. Uzdalnia ich do tego zadania charyzmat czy w\u0142a\u015bciwy im dar, dar sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa15<\/sup>.<\/p>\n

        Sytuacja rodziny w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym<\/h5>\n

        6. Sytuacja, w kt\u00f3rej znalaz\u0142a si\u0119 rodzina, posiada aspekty pozytywne i aspekty negatywne: pierwsze s\u0105 znakiem zbawienia Chrystusowego dzia\u0142aj\u0105cego w \u015bwiecie, drugie \u2014 znakiem odrzucenia przez cz\u0142owieka mi\u0142o\u015bci Boga.<\/p>\n

        Z jednej strony ma si\u0119 bowiem do czynienia z \u017cywszym poczuciem wolno\u015bci osobistej, jak r\u00f3wnie\u017c ze zwr\u00f3ceniem wi\u0119kszej uwagi na jako\u015b\u0107 stosunk\u00f3w mi\u0119dzyosobowych w ma\u0142\u017ce\u0144stwie, na podnoszenie godno\u015bci kobiety, na odpowiedzialne rodzicielstwo, na wychowanie dzieci; pr\u00f3cz tego obserwuje si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 potrzeby zacie\u015bnienia wi\u0119z\u00f3w mi\u0119dzy rodzinami celem niesienia wzajemnej pomocy duchowej i materialnej, pe\u0142niejsze odkrycie pos\u0142annictwa ko\u015bcielnego w\u0142a\u015bciwego rodzinie i jej odpowiedzialno\u015bci za budowanie spo\u0142ecze\u0144stwa bardziej sprawiedliwego. Z drugiej jednak strony nie brakuje niepokoj\u0105cych objaw\u00f3w degradacji niekt\u00f3rych podstawowych warto\u015bci: b\u0142\u0119dne pojmowanie w teorii i praktyce niezale\u017cno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w we wzajemnych odniesieniach; du\u017cy zam\u0119t w pojmowaniu autorytetu rodzic\u00f3w i dzieci; praktyczne trudno\u015bci, na kt\u00f3re cz\u0119sto napotyka rodzina w przekazywaniu warto\u015bci; stale wzrastaj\u0105ca liczba rozwod\u00f3w, plaga przerywania ci\u0105\u017cy, coraz cz\u0119stsze uciekanie si\u0119 do sterylizacji; faktyczne utrwalanie si\u0119 mentalno\u015bci przeciwnej pocz\u0119ciu nowego \u017cycia.<\/p>\n

        U korzeni tych negatywnych objaw\u00f3w cz\u0119sto le\u017cy ska\u017cone poj\u0119cie i prze\u017cywanie wolno\u015bci, rozumianej nie jako zdolno\u015b\u0107 do realizowania prawdziwego zamys\u0142u Bo\u017cego wobec ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny, ale jako autonomiczna si\u0142a, utwierdzaj\u0105ca w d\u0105\u017ceniu do osi\u0105gni\u0119cia w\u0142asnego egoistycznego dobra, nierzadko przeciwko innym.<\/p>\n

        Zas\u0142uguje tak\u017ce na uwag\u0119 fakt, \u017ce w krajach tak zwanego Trzeciego \u015awiata rodziny nie maj\u0105 podstawowych \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, takich, jak po\u017cywienie, praca, mieszkanie, lekarstwa, cz\u0119sto brakuje im te\u017c najbardziej elementarnych swob\u00f3d. W krajach bogatszych natomiast, nadmierny dobrobyt i nastawienie konsumpcyjne, paradoksalnie po\u0142\u0105czone z pewnym l\u0119kiem i niepewno\u015bci\u0105 co do przysz\u0142o\u015bci, odbieraj\u0105 ma\u0142\u017conkom wielkoduszno\u015b\u0107 i odwag\u0119 do przekazywania \u017cycia nowym istotom ludzkim: w ten spos\u00f3b \u017cycie bywa cz\u0119sto pojmowane nie jako b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, lecz jako niebezpiecze\u0144stwo, przed kt\u00f3rym nale\u017cy si\u0119 broni\u0107.<\/p>\n

        Sytuacja historyczna, w kt\u00f3rej \u017cyje rodzina, przedstawia si\u0119 wi\u0119c jako mieszanina blask\u00f3w i cieni.<\/p>\n

        Dowodzi to, \u017ce historia nie jest po prostu procesem, kt\u00f3ry z konieczno\u015bci prowadzi ku lepszemu, lecz jest wynikiem wolno\u015bci, a raczej walki pomi\u0119dzy przeciwstawnymi wolno\u015bciami, czyli \u2014 wed\u0142ug znanego okre\u015blenia \u015bw. Augustyna \u2014 konfliktem mi\u0119dzy dwiema mi\u0142o\u015bciami: mi\u0142o\u015bci\u0105 Boga, posuni\u0119t\u0105 a\u017c do wzgardy sob\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105 siebie, posuni\u0119t\u0105 a\u017c do pogardy Boga16<\/sup>.<\/p>\n

        Wynika z powy\u017cszego, \u017ce tylko wychowanie do mi\u0142o\u015bci zakorzenionej w wierze mo\u017ce doprowadzi\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia zdolno\u015bci odczytywania \u201eznak\u00f3w czasu\u201d, kt\u00f3re s\u0105 historycznym wyrazem tej podw\u00f3jnej mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

        Wp\u0142yw sytuacji na sumienie wiernych<\/h5>\n

        7. \u017byj\u0105c w takim \u015bwiecie, pod presj\u0105 p\u0142yn\u0105c\u0105 g\u0142\u00f3wnie ze \u015brodk\u00f3w spo\u0142ecznego przekazu, wierni nie zawsze potrafili i potrafi\u0105 uchroni\u0107 si\u0119 przed zaciemnianiem podstawowych warto\u015bci i sta\u0107 si\u0119 krytycznym sumieniem kultury rodzinnej i aktywnymi podmiotami budowy autentycznego humanizmu rodzin.<\/p>\n

        W\u015br\u00f3d najbardziej niepokoj\u0105cych znak\u00f3w tego zjawiska Ojcowie Synodu uwydatnili w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b szerzenie si\u0119 rozwod\u00f3w i tworzenie nowych zwi\u0105zk\u00f3w tak\u017ce w\u015br\u00f3d wierz\u0105cych; zawieranie jedynie cywilnych kontrakt\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich, wbrew powo\u0142aniu ochrzczonych do \u201epo\u015blubienia si\u0119 w Panu\u201d; przyjmowanie sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa bez \u017cywej wiary, dla innych motyw\u00f3w; odrzucanie norm moralnych, kt\u00f3re reguluj\u0105 wsp\u00f3\u0142\u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144skie i nadaj\u0105 mu ludzki i chrze\u015bcija\u0144ski wymiar.<\/p>\n

        Nasza epoka potrzebuje m\u0105dro\u015bci<\/h5>\n

        8. Przed ca\u0142ym Ko\u015bcio\u0142em staje zadanie g\u0142\u0119bokiego przemy\u015blenia i zaanga\u017cowania, by nowa kultura, kt\u00f3ra si\u0119 rodzi, zosta\u0142a na wskro\u015b przenikni\u0119ta Ewangeli\u0105, by uznane zosta\u0142y prawdziwe warto\u015bci, by bronione by\u0142y prawa m\u0119\u017cczyzny i kobiety i szerzona sprawiedliwo\u015b\u0107 wewn\u0105trz samych struktur spo\u0142ecznych. W ten spos\u00f3b \u201enowy humanizm\u201d nie b\u0119dzie odci\u0105ga\u0142 ludzi od Boga, lecz bardziej do Niego zbli\u017ca\u0142.<\/p>\n

        Do budowania takiego humanizmu nauka i jej praktyczne zastosowanie stwarzaj\u0105 nowe i niezmierzone mo\u017cliwo\u015bci. Niestety, nauka, w nast\u0119pstwie decyzji politycznych, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 kierunek bada\u0144 i jej zastosowanie, bywa cz\u0119sto wykorzystywana wbrew jej pierwotnemu przeznaczeniu, kt\u00f3rym jest rozw\u00f3j osoby ludzkiej.<\/p>\n

        Niezb\u0119dne staje si\u0119 zatem odzyskanie powszechnej \u015bwiadomo\u015bci prymatu warto\u015bci moralnych, kt\u00f3re s\u0105 warto\u015bciami osoby ludzkiej jako takiej. U\u015bwiadomienie sobie na nowo ostatecznego celu \u017cycia i jego podstawowych warto\u015bci jest wielkim zadaniem dnia dzisiejszego, maj\u0105cym na celu odnow\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Tylko \u015bwiadomo\u015b\u0107 prymatu tych warto\u015bci pozwoli na takie wykorzystanie ogromnych mo\u017cliwo\u015bci, jakie nauka z\u0142o\u017cy\u0142a w r\u0119ce cz\u0142owieka, kt\u00f3re b\u0119dzie naprawd\u0119 nastawione na rozw\u00f3j osoby ludzkiej w ca\u0142ej jej wewn\u0119trznej prawdzie, w jej wolno\u015bci i godno\u015bci. Nauka winna sprzymierzy\u0107 si\u0119 z m\u0105dro\u015bci\u0105.<\/p>\n

        Do problematyki rodziny mo\u017cna zatem odnie\u015b\u0107 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa Soboru Watyka\u0144skiego II: \u201eEpoka nasza bardziej ni\u017c czasy ubieg\u0142e potrzebuje takiej m\u0105dro\u015bci, kt\u00f3ra by wszelkie rzeczy nowe, jakie cz\u0142owiek odkrywa, czyni\u0142a bardziej ludzkimi. Przysz\u0142ym losom \u015bwiata grozi bowiem niebezpiecze\u0144stwo, je\u015bli ludzie nie stan\u0105 si\u0119 m\u0105drzejsi\u201d17<\/sup>.<\/p>\n

        Kszta\u0142towanie sumienia moralnego, kt\u00f3re uzdalnia ka\u017cdego cz\u0142owieka do os\u0105dzania i do rozpoznania w\u0142a\u015bciwych sposob\u00f3w urzeczywistniania siebie wedle swej pierwotnej prawdy, staje si\u0119 wymaganiem nieodzownym i pierwszoplanowym.<\/p>\n

        To w\u0142a\u015bnie przymierze z M\u0105dro\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105 winno by\u0107 g\u0142\u0119biej przywr\u00f3cone dzisiejszej kulturze. Ka\u017cdy cz\u0142owiek staje si\u0119 uczestnikiem tej M\u0105dro\u015bci w samym akcie stw\u00f3rczym Boga. Tylko dochowuj\u0105c wierno\u015bci temu przymierzu, rodziny dzisiejsze b\u0119d\u0105 mog\u0142y przyczyni\u0107 si\u0119 do budowania \u015bwiata opartego na wi\u0119kszej sprawiedliwo\u015bci i braterstwie.<\/p>\n

        Stopniowo\u015b\u0107 a nawr\u00f3cenie<\/h5>\n

        9. Niesprawiedliwo\u015bci zapocz\u0105tkowanej przez grzech, kt\u00f3ry g\u0142\u0119boko przenikn\u0105\u0142 w struktury dzisiejszego \u015bwiata i cz\u0119sto nie pozwala rodzinie na pe\u0142ne urzeczywistnienie siebie samej i swoich podstawowych praw, musimy si\u0119 przeciwstawi\u0107 wszyscy przez nawr\u00f3cenie umys\u0142u i serca, w wyrzeczeniu si\u0119 w\u0142asnego egoizmu, na\u015bladuj\u0105c Chrystusa ukrzy\u017cowanego. Takie nawr\u00f3cenie wywrze na pewno dobroczynny wp\u0142yw tak\u017ce na odnow\u0119 struktur spo\u0142ecznych.<\/p>\n

        Potrzebne jest ci\u0105g\u0142e, nieustanne nawracanie, kt\u00f3re wymaga wewn\u0119trznego oderwania si\u0119 od wszelkiego z\u0142a i przylgni\u0119cia do dobra w jego pe\u0142ni, a kt\u00f3re w praktyce dokonuje si\u0119 cz\u0119sto etapami, prowadz\u0105cymi coraz dalej. Rozwija si\u0119 w ten spos\u00f3b proces dynamiczny, przebiegaj\u0105cy powoli przez stopniowe w\u0142\u0105czanie dar\u00f3w Bo\u017cych i wymaga\u0144 Jego ostatecznej i najdoskonalszej Mi\u0142o\u015bci w ca\u0142e \u017cycie osobiste i spo\u0142eczne cz\u0142owieka. Dlatego te\u017c konieczny jest pedagogiczny proces wzrostu, w kt\u00f3rym poszczeg\u00f3lni wierni, rodziny i ludy, a nawet sama cywilizacja, b\u0119d\u0105 prowadzeni cierpliwie dalej, od tego, co ju\u017c przej\u0119li z Tajemnicy Chrystusa \u2014 dochodz\u0105c do coraz bogatszego poznania i pe\u0142niejszego w\u0142\u0105czenia tej Tajemnicy w ich \u017cycie.<\/p>\n

        Asymilacja kultur<\/h5>\n

        10. Ko\u015bci\u00f3\u0142, zgodnie z ca\u0142\u0105 swoj\u0105 tradycj\u0105, przyjmuje z kultur poszczeg\u00f3lnych lud\u00f3w, to wszystko, co mo\u017ce lepiej wyrazi\u0107 niezg\u0142\u0119bione bogactwa Chrystusowe18<\/sup>. Tylko przy wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu wszystkich kultur owe bogactwa b\u0119d\u0105 mog\u0142y znale\u017a\u0107 coraz pe\u0142niejszy wyraz, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 z ka\u017cdym dniem b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 dochodzi\u0107 do doskonalszego i g\u0142\u0119bszego poznania tej Prawdy, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c w ca\u0142o\u015bci otrzyma\u0142 od Pana.<\/p>\n

        Podw\u00f3jna zasada: zgodno\u015bci z Ewangeli\u0105 tych kultur, kt\u00f3re Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragnie asymilowa\u0107 i jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a powszechnego, musi znajdowa\u0107 si\u0119 zawsze u podstaw studium, podejmowanego zw\u0142aszcza przez Konferencje Episkopat\u00f3w i kompetentne Dykasterie Kurii Rzymskiej, oraz duszpasterskich wysi\u0142k\u00f3w zmierzaj\u0105cych do pe\u0142niejszego ubogacenia chrze\u015bcija\u0144skiej wiary innymi kulturami, tak\u017ce w dziedzinie ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny.<\/p>\n

        Taka w\u0142a\u015bnie asymilacja kultur prowadzi do pe\u0142nej odbudowy przymierza z M\u0105dro\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105, kt\u00f3r\u0105 jest sam Chrystus. Ca\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 b\u0119dzie ubogacony tak\u017ce przez te kultury, kt\u00f3re jakkolwiek pozbawione technologii, s\u0105 bogate m\u0105dro\u015bci\u0105 ludzk\u0105 i o\u017cywione g\u0142\u0119bokimi warto\u015bciami moralnymi.<\/p>\n

        Dla jasnego ukazania celu tego procesu i bezpiecznej drogi do niego, Synod s\u0142usznie zg\u0142\u0119bi\u0142 w pierwszym rz\u0119dzie pierwotny zamys\u0142 Bo\u017cy wobec ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny; zgodnie ze wskazaniem Chrystusa powr\u00f3ci\u0142 do \u201epocz\u0105tku\u201d19<\/sup>.<\/p>\n

        CZ\u0118\u015a\u0106 DRUGA
        ZAMYS\u0141 BO\u017bY WZGL\u0118DEM MA\u0141\u017bE\u0143STWA I RODZINY<\/h4>\n

        Cz\u0142owiek obrazem Boga-Mi\u0142o\u015bci<\/h5>\n

        11. B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka na sw\u00f3j obraz i podobie\u0144stwo20<\/sup>; powo\u0142uj\u0105c go do istnienia\u00a0z mi\u0142o\u015bci<\/i>, powo\u0142a\u0142 go jednocze\u015bnie\u00a0do mi\u0142o\u015bci.<\/i><\/p>\n

        B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u010521<\/sup>\u00a0i w samym sobie prze\u017cywa tajemnic\u0119 osobowej komunii mi\u0142o\u015bci. Stwarzaj\u0105c cz\u0142owieka na sw\u00f3j obraz i nieustannie podtrzymuj\u0105c go w istnieniu, B\u00f3g wpisuje w cz\u0142owiecze\u0144stwo m\u0119\u017cczyzny i kobiety powo\u0142anie, a wi\u0119c zdolno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 za mi\u0142o\u015b\u0107 i wsp\u00f3lnot\u011922<\/sup>. Mi\u0142o\u015b\u0107 jest zatem podstawowym i wrodzonym powo\u0142aniem ka\u017cdej istoty ludzkiej.<\/p>\n

        Cz\u0142owiek jako duch uciele\u015bniony, czyli dusza, kt\u00f3ra si\u0119 wyra\u017ca poprzez cia\u0142o, i cia\u0142o formowane przez nie\u015bmiertelnego ducha, powo\u0142any jest do mi\u0142o\u015bci w tej w\u0142a\u015bnie swojej zjednoczonej ca\u0142o\u015bci. Mi\u0142o\u015b\u0107 obejmuje r\u00f3wnie\u017c cia\u0142o ludzkie, a cia\u0142o uczestniczy w mi\u0142o\u015bci duchowej.<\/p>\n

        Objawienie chrze\u015bcija\u0144skie zna dwa w\u0142a\u015bciwe sposoby urzeczywistnienia powo\u0142ania osoby ludzkiej \u2014 w jej jedno\u015bci wewn\u0119trznej \u2014 do mi\u0142o\u015bci: ma\u0142\u017ce\u0144stwo i dziewictwo. Zar\u00f3wno jedno, jak i drugie, w formie im w\u0142a\u015bciwej, s\u0105 konkretnym wype\u0142nieniem najg\u0142\u0119bszej prawdy o cz\u0142owieku, o jego istnieniu \u201ena obraz Bo\u017cy\u201d.<\/p>\n

        W nast\u0119pstwie tego p\u0142ciowo\u015b\u0107, poprzez kt\u00f3r\u0105 m\u0119\u017cczyzna i kobieta oddaj\u0105 si\u0119 sobie wzajemnie we w\u0142a\u015bciwych i wy\u0142\u0105cznych aktach ma\u0142\u017ce\u0144skich, nie jest bynajmniej zjawiskiem czysto biologicznym, lecz dotyczy samej wewn\u0119trznej istoty osoby ludzkiej jako takiej. Urzeczywistnia si\u0119 ona w spos\u00f3b prawdziwie ludzki tylko wtedy, gdy stanowi integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 m\u0119\u017cczyzna i kobieta wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z sob\u0105 a\u017c do \u015bmierci. Ca\u0142kowity dar z cia\u0142a by\u0142by zak\u0142amaniem, je\u015bliby nie by\u0142 znakiem i owocem pe\u0142nego oddania osobowego, w kt\u00f3rym jest obecna ca\u0142a osoba, r\u00f3wnie\u017c w swym wymiarze doczesnym. je\u017celi cz\u0142owiek zastrzega co\u015b dla siebie lub rezerwuje sobie mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany decyzji w przysz\u0142o\u015bci, ju\u017c przez to samo nie oddaje si\u0119 ca\u0142kowicie.<\/p>\n

        Ta ca\u0142kowito\u015b\u0107, jakiej wymaga mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska, odpowiada r\u00f3wnie\u017c wymogom odpowiedzialnego rodzicielstwa, kt\u00f3re b\u0119d\u0105c w rzeczywisto\u015bci nastawione na zrodzenie istoty ludzkiej, przewy\u017csza sw\u0105 natur\u0105 porz\u0105dek czysto biologiczny i nabiera w ca\u0142ej pe\u0142ni warto\u015bci osobowych, a dla jej harmonijnego wzrostu konieczny jest trwa\u0142y i zgodny wk\u0142ad obojga rodzic\u00f3w.<\/p>\n

        Jedynym \u201emiejscem\u201d umo\u017cliwiaj\u0105cym takie oddanie w ca\u0142ej swej prawdzie jest ma\u0142\u017ce\u0144stwo, czyli przymierze mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej lub \u015bwiadomy i wolny wyb\u00f3r, poprzez kt\u00f3ry m\u0119\u017cczyzna i kobieta przyjmuj\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 \u017cycia i mi\u0142o\u015bci, zamierzon\u0105 przez samego Boga23<\/sup>, kt\u00f3ra jedynie w tym \u015bwietle objawia swoje prawdziwe znaczenie. Instytucja ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie jest wynikiem jakiej\u015b nies\u0142usznej ingerencji spo\u0142ecze\u0144stwa czy w\u0142adzy, ani zewn\u0119trznym narzuceniem jakiej\u015b formy, ale stanowi wewn\u0119trzny wym\u00f3g przymierza mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, kt\u00f3re potwierdza si\u0119 publicznie jako jedyne i wy\u0142\u0105czne, dla dochowania w ten spos\u00f3b pe\u0142nej wierno\u015bci wobec zamys\u0142u Boga Stw\u00f3rcy. Wierno\u015b\u0107 ta, daleka od kr\u0119powania wolno\u015bci osoby, zabezpiecza j\u0105 od wszelkiego subiektywizmu i relatywizmu i daje jej uczestnictwo w stw\u00f3rczej M\u0105dro\u015bci.<\/p>\n

        Ma\u0142\u017ce\u0144stwo \u2014 komuni\u0105 mi\u0119dzy Bogiem i lud\u017ami<\/h5>\n

        12. Komunia mi\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy Bogiem i lud\u017ami, stanowi\u0105ca zasadnicz\u0105. tre\u015b\u0107 Objawienia i do\u015bwiadczenia wiary Izraela, znajduje sw\u00f3j wymowny wyraz w przymierzu oblubie\u0144czym zawartym pomi\u0119dzy m\u0119\u017cczyzn\u0105 i kobiet\u0105.<\/p>\n

        St\u0105d te\u017c g\u0142\u00f3wny przekaz Objawienia: \u201eB\u00f3g mi\u0142uje sw\u00f3j lud\u201d, zostaje wypowiedziany r\u00f3wnie\u017c \u017cywymi i konkretnymi s\u0142owami, poprzez kt\u00f3re m\u0119\u017cczyzna i kobieta wyra\u017caj\u0105 swoj\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105. Wi\u0119\u017a ich mi\u0142o\u015bci staje si\u0119 obrazem i znakiem Przymierza \u0142\u0105cz\u0105cego Boga z Jego ludem24<\/sup>. I ten sam grzech, kt\u00f3ry mo\u017ce zrani\u0107 przymierze ma\u0142\u017ce\u0144skie, staje si\u0119 obrazem niewierno\u015bci ludu wobec swego Boga; ba\u0142wochwalstwo jest prostytucj\u010525<\/sup>, niewierno\u015b\u0107 jest cudzo\u0142\u00f3stwem, niepos\u0142usze\u0144stwo wobec prawa jest odrzuceniem mi\u0142o\u015bci oblubie\u0144czej Pana. Jednak\u017ce niewiemo\u015b\u0107 Izraela nie niszczy odwiecznej wierno\u015bci Pana, a zatem mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca zawsze wierna staje si\u0119 wzorem wi\u0119z\u00f3w wiernej mi\u0142o\u015bci, jakie powinny \u0142\u0105czy\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w26<\/sup>.<\/p>\n

        Jezus Chrystus, Oblubieniec Ko\u015bcio\u0142a a sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/h5>\n

        13. Komunia mi\u0119dzy Bogiem i lud\u017ami znajduje swoje ostateczne wype\u0142nienie w Jezusie Chrystusie, Oblubie\u0144cu, kt\u00f3ry mi\u0142uje ludzko\u015b\u0107 i oddaje si\u0119 jej jako Zbawiciel, jednocz\u0105c j\u0105 w swoim ciele.<\/p>\n

        Objawia On pierwotn\u0105 prawd\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, prawd\u0119 o \u201epocz\u0105tku\u201d27<\/sup>\u00a0i, wyzwalaj\u0105c cz\u0142owieka od twardo\u015bci serca, uzdalnia go do urzeczywistnienia w pe\u0142ni tej prawdy.<\/p>\n

        Objawienie to osi\u0105ga sw\u0105 pe\u0142ni\u0119 ostateczn\u0105 w darze mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ry S\u0142owo Bo\u017ce daje ludzko\u015bci, przyjmuj\u0105c natur\u0119 ludzk\u0105 i w ofierze, kt\u00f3r\u0105 Jezus Chrystus sk\u0142ada z siebie samego na Krzy\u017cu dla swej oblubienicy, Ko\u015bcio\u0142a. W ofierze tej ods\u0142ania si\u0119 ca\u0142kowicie \u00f3w zamys\u0142, kt\u00f3ry B\u00f3g wpisa\u0142 w cz\u0142owiecze\u0144stwo m\u0119\u017cczyzny i kobiety od momentu stworzenia28<\/sup>; ma\u0142\u017ce\u0144stwo ochrzczonych staje si\u0119 w ten spos\u00f3b rzeczywistym znakiem Nowego i Wiecznego Przymierza, zawartego we krwi Chrystusa. Duch, kt\u00f3rego Pan u\u017cycza, daje nowe serce i uzdalnia m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119 do mi\u0142owania si\u0119 tak, jak Chrystus nas umi\u0142owa\u0142. Mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska osi\u0105ga t\u0119 pe\u0142ni\u0119, kt\u00f3rej jest wewn\u0119trznie podporz\u0105dkowana, ow\u0105 \u201ecaritas\u201d ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 w\u0142a\u015bciwym i szczeg\u00f3lnym sposobem, w jaki ma\u0142\u017conkowie uczestnicz\u0105 i s\u0105 powo\u0142ani do prze\u017cywania samej mi\u0142o\u015bci Chrystusa, ofiaruj\u0105cego si\u0119 na Krzy\u017cu.<\/p>\n

        Tertulian, w jednym ze swych pism o zas\u0142u\u017conej s\u0142awie, dobrze wyrazi\u0142 wielko\u015b\u0107 i pi\u0119kno \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego w Chrystusie: \u201eJak\u017ce potrafi\u0119 wys\u0142owi\u0107 szcz\u0119\u015bcie tego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re wi\u0105\u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142, ofiara eucharystyczna umacnia, a b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo piecz\u0119tuje, anio\u0142owie og\u0142aszaj\u0105, a Ojciec potwierdza? … C\u00f3\u017c za jarzmo dwojga wiernych z\u0142\u0105czonych w jednej nadziei, jednym dochowaniu wierno\u015bci, w jednej s\u0142u\u017cbie! Oboje s\u0105 bra\u0107mi i oboje wsp\u00f3lnie s\u0142u\u017c\u0105; nie ma pomi\u0119dzy nimi podzia\u0142u ani co do cia\u0142a, ani co do ducha. Owszem, s\u0105 prawdziwie dwoje w jednym ciele, a gdzie jest jedno cia\u0142o, jeden te\u017c jest duch\u201d29<\/sup>.<\/p>\n

        Przyjmuj\u0105c i rozwa\u017caj\u0105c wiernie S\u0142owo Bo\u017ce, Ko\u015bci\u00f3\u0142 uroczy\u015bcie naucza\u0142 i naucza, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo mi\u0119dzy ochrzczonymi jest jednym z siedmiu sakrament\u00f3w Nowego Przymierza30<\/sup>.<\/p>\n

        Poprzez Chrzest bowiem m\u0119\u017cczyzna i kobieta zostaj\u0105 definitywnie w\u0142\u0105czeni w Nowe i Wieczne Przymierze, w Przymierze oblubie\u0144cze Chrystusa z Ko\u015bcio\u0142em. W\u0142a\u015bnie z racji tego niezniszczalnego w\u0142\u0105czenia, ta g\u0142\u0119boka wsp\u00f3lnota \u017cycia i mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej ustanowiona przez Stw\u00f3rc\u011931<\/sup>, doznaje wywy\u017cszenia i w\u0142\u0105czenia w mi\u0142o\u015b\u0107 oblubie\u0144cz\u0105 Chrystusa, zostaje wsparta i wzbogacona Jego moc\u0105 zbawcz\u0105.<\/p>\n

        Na mocy sakramentalnego charakteru ma\u0142\u017ce\u0144stwa, wzajemny zwi\u0105zek ma\u0142\u017conk\u00f3w staje si\u0119 tym bardziej nierozerwalny. Poprzez sakramentalny znak, ich wzajemna przynale\u017cno\u015b\u0107 jest rzeczywistym obrazem samego stosunku Chrystusa do Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Ma\u0142\u017conkowie s\u0105 zatem sta\u0142ym przypomnieniem dla Ko\u015bcio\u0142a tego, co dokona\u0142o si\u0119 na Krzy\u017cu; wzajemnie dla siebie i dla dzieci s\u0105 \u015bwiadkami zbawienia, kt\u00f3rego uczestnikami stali si\u0119 poprzez sakrament. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo, podobnie jak ka\u017cdy sakrament, jest pami\u0105tk\u0105, uobecnieniem i proroctwem tego zbawczego dzie\u0142a: \u201eJako pami\u0105tka, sakrament daje im \u0142ask\u0119 i zadanie upami\u0119tniania wielkich dzie\u0142 Bo\u017cych i \u015bwiadczenia o nich wobec swych dzieci; jako uobecnienie, daje im \u0142ask\u0119 i zadanie wprowadzania w \u017cycie, wzajemnie wobec siebie i wobec dzieci, wymog\u00f3w mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra przebacza i darzy odkupieniem; jako proroctwo, daje im \u0142ask\u0119 i zadanie \u017cycia i \u015bwiadczenia o nadziei przysz\u0142ego spotkania z Chrystusem\u201d32<\/sup>.<\/p>\n

        Podobnie jak ka\u017cdy z siedmiu sakrament\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwo we w\u0142a\u015bciwy sobie spos\u00f3b jest rzeczywistym znakiem dzie\u0142a zbawienia. \u201eZa\u015blubieni, jako ma\u0142\u017conkowie, uczestnicz\u0105 w nim we dwoje, jako para, do tego stopnia, \u017ce pierwszym i bezpo\u015brednim skutkiem ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u00a0(res et sacramentum)<\/i>\u00a0nie jest sama \u0142aska nadprzyrodzona, ale chrze\u015bcija\u0144ska wi\u0119\u017a ma\u0142\u017ce\u0144ska, komunia dwojga typowo chrze\u015bcija\u0144ska, poniewa\u017c przedstawia tajemnic\u0119 Wcielenia Chrystusa i tajemnic\u0119 Jego Przymierza. Szczeg\u00f3lna jest tak\u017ce tre\u015b\u0107 uczestnictwa w \u017cyciu Chrystusa; mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska zawiera jak\u0105\u015b ca\u0142kowito\u015b\u0107, w kt\u00f3r\u0105 wchodz\u0105 wszystkie elementy osoby \u2014 impulsy cia\u0142a i instynktu, si\u0142a uczu\u0107 i przywi\u0105zania, d\u0105\u017cenie ducha i woli. Mi\u0142o\u015b\u0107 zmierza do jedno\u015bci g\u0142\u0119boko osobowej, kt\u00f3ra nie tylko \u0142\u0105czy w jedno cia\u0142o, ale prowadzi do tego, by by\u0142o tylko jedno serce i jedna dusza. Wymaga ona nierozerwalno\u015bci i wierno\u015bci w ca\u0142kowitym wzajemnym obdarowaniu i otwiera si\u0119 ku p\u0142odno\u015bci (por.\u00a0Humanae vitae<\/i>, 9). Jednym s\u0142owem chodzi o normalne cechy charakterystyczne ka\u017cdej naturalnej mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, ale w nowym znaczeniu, gdy\u017c sakrament nie tylko je oczyszcza i wzmacnia, ale wynosi tak, \u017ce staj\u0105 si\u0119 wyrazem warto\u015bci prawdziwie chrze\u015bcija\u0144skich\u201d33<\/sup>.<\/p>\n

        Dzieci, najcenniejszy dar ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/h5>\n

        14. Wedle zamys\u0142u Bo\u017cego, ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest podstaw\u0105 szerszej wsp\u00f3lnoty rodzinnej, poniewa\u017c sama instytucja ma\u0142\u017ce\u0144stwa i mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska s\u0105 skierowane ku rodzeniu i wychowaniu potomstwa, w kt\u00f3rym znajduj\u0105 swoje uwie\u0144czenie34<\/sup>.<\/p>\n

        W swej najg\u0142\u0119bszej rzeczywisto\u015bci mi\u0142o\u015b\u0107 jest istotowo darem, a mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska, prowadz\u0105c ma\u0142\u017conk\u00f3w do wzajemnego \u201epoznania\u201d, kt\u00f3re czyni z nich \u201ejedno cia\u0142o\u201d35<\/sup>, nie wyczerpuje si\u0119 w\u015br\u00f3d nich dwojga, gdy\u017c uzdalnia ich do najwi\u0119kszego oddania, dzi\u0119ki kt\u00f3remu staj\u0105 si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracownikami Boga, udzielaj\u0105c daru \u017cycia nowej osobie ludzkiej. W ten spos\u00f3b ma\u0142\u017conkowie, oddaj\u0105c si\u0119 sobie, wydaj\u0105 z siebie now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107-dziecko, \u017cywe odbicie ich mi\u0142o\u015bci, trwa\u0142y znak jedno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej oraz \u017cyw\u0105 i nieroz\u0142\u0105czn\u0105 syntez\u0119 ojcostwa i macierzy\u0144stwa.<\/p>\n

        Stawszy si\u0119 rodzicami, ma\u0142\u017conkowie otrzymuj\u0105 od Boga dar nowej odpowiedzialno\u015bci. Ich mi\u0142o\u015b\u0107 rodzicielska ma si\u0119 sta\u0107 dla dzieci widzialnym znakiem tej samej mi\u0142o\u015bci Boga, \u201eod kt\u00f3rej bierze nazw\u0119 wszelkie ojcostwo na niebie i na ziemi\u201d36<\/sup>.<\/p>\n

        Nie nale\u017cy jednak\u017ce zapomina\u0107, \u017ce tak\u017ce w\u00f3wczas, kiedy zrodzenie potomstwa nie jest mo\u017cliwe, \u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144skie nie traci z tego powodu swojej warto\u015bci. Niep\u0142odno\u015b\u0107 fizyczna mo\u017ce bowiem dostarczy\u0107 ma\u0142\u017conkom sposobno\u015bci do innej, wa\u017cnej s\u0142u\u017cby na rzecz \u017cycia osoby ludzkiej, jak na przyk\u0142ad adopcja, r\u00f3\u017cne formy pracy wychowawczej, niesienie pomocy innym rodzinom czy dzieciom ubogim lub upo\u015bledzonym.<\/p>\n

        Rodzina \u2014 komuni\u0105 os\u00f3b<\/h5>\n

        15. W ma\u0142\u017ce\u0144stwie i w rodzinie wytwarza si\u0119 ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 mi\u0119dzyosobowych odniesie\u0144: oblubie\u0144czo\u015b\u0107, ojcostwo-macierzy\u0144stwo, synostwo, braterstwo, poprzez kt\u00f3re ka\u017cda osoba wchodzi do \u201erodziny ludzkiej\u201d i do \u201erodziny Bo\u017cej\u201d, kt\u00f3r\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n

        Ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rodzina chrze\u015bcija\u0144ska buduj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142. W rodzinie bowiem osoba ludzka nie tylko rodzi si\u0119 i stopniowo, poprzez wychowanie, wprowadzana jest we wsp\u00f3lnot\u0119 ludzk\u0105, ale tak\u017ce poprzez odrodzenie chrzcielne i wychowanie w wierze wprowadzana jest w rodzin\u0119 Bo\u017c\u0105, jak\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n

        Rodzina ludzka, rozdarta przez grzech, zosta\u0142a na nowo zjednoczona zbawcz\u0105 moc\u0105 \u015bmierci i zmartwychwstania Chrystusa37<\/sup>. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie, uczestnicz\u0105c w zbawczych skutkach tej tajemnicy, stanowi naturalne \u015brodowisko, w kt\u00f3rym dokonuje si\u0119 w\u0142\u0105czenie osoby ludzkiej do wielkiej rodziny Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Przykazanie skierowane na pocz\u0105tku do m\u0119\u017cczyzny i kobiety, aby ro\u015bli i rozmna\u017cali si\u0119, osi\u0105ga w ten spos\u00f3b swoj\u0105 ca\u0142kowit\u0105 prawd\u0119 i pe\u0142ne urzeczywistnienie.<\/p>\n

        Tak wi\u0119c Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduje w rodzinie, zrodzonej z sakramentu, swoj\u0105 kolebk\u0119 i miejsce, w kt\u00f3rym wchodzi w pokolenia ludzkie, a one w Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n

        Ma\u0142\u017ce\u0144stwo a dziewictwo<\/h5>\n

        16. Dziewictwo i celibat dla Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego nie tylko nie stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci z godno\u015bci\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ale j\u0105 zak\u0142adaj\u0105 i potwierdzaj\u0105. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo i dziewictwo to dwa sposoby wyra\u017cenia i prze\u017cywania jedynej Tajemnicy Przymierza Boga ze swym ludem. Bez poszanowania ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie mo\u017ce tak\u017ce istnie\u0107 dziewictwo konsekrowane; je\u017celi p\u0142ciowo\u015b\u0107 ludzka nie jest traktowana jako wielka warto\u015b\u0107 dana przez Stw\u00f3rc\u0119, traci sens wyrzeczenie si\u0119 jej dla Kr\u00f3lestwa Niebieskiego.<\/p>\n

        Bardzo s\u0142usznie stwierdza \u015bw. Jan Chryzostom: \u201eKto pot\u0119pia ma\u0142\u017ce\u0144stwo, pozbawia tak\u017ce dziewictwo jego chwa\u0142y; kto natomiast je chwali, czyni dziewictwo bardziej godnym podziwu i chwalebnym. To, co wydaje si\u0119 dobrem tylko w por\u00f3wnaniu ze z\u0142em, nie mo\u017ce by\u0107 wielkim dobrem; ale to, co jest lepsze od tego, co wszyscy uwa\u017caj\u0105 za dobro, jest z pewno\u015bci\u0105 dobrem w stopniu najwy\u017cszym\u201d38<\/sup>.<\/p>\n

        \u017byj\u0105c w dziewictwie cz\u0142owiek trwa tak\u017ce ciele\u015bnie w oczekiwaniu na eschatologiczne za\u015blubiny Chrystusa z Ko\u015bcio\u0142em, oddaj\u0105c si\u0119 ca\u0142kowicie Ko\u015bcio\u0142owi w nadziei, \u017ce Chrystus odda si\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi w pe\u0142nej prawdzie \u017cycia wiecznego. Cz\u0142owiek bez\u017cenny antycypuje w ten spos\u00f3b w swym ciele nowy \u015bwiat \u201eprzysz\u0142ego zmartwychwstania\u201d39<\/sup>.<\/p>\n

        Na mocy tego \u015bwiadectwa dziewictwo podtrzymuje w Ko\u015bciele \u017cyw\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tajemnicy ma\u0142\u017ce\u0144stwa i chroni je przed wszelkim pomniejszeniem i zubo\u017ceniem.<\/p>\n

        Czyni\u0105c w specjalny spos\u00f3b wolnym serce cz\u0142owieka40<\/sup>\u00a0tak, aby zapali\u0107 je bardziej mi\u0142o\u015bci\u0105 do Boga i do wszystkich ludzi41<\/sup>, dziewictwo \u015bwiadczy o tym, \u017ce Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce i jego sprawiedliwo\u015b\u0107 s\u0105 ow\u0105 cenn\u0105 per\u0142\u0105 po\u017c\u0105dan\u0105 nad wszelkie, nawet najwi\u0119ksze warto\u015bci, kt\u00f3rej cz\u0142owiek winien szuka\u0107 jako jedynej warto\u015bci ostatecznej. Dlatego te\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 w ci\u0105gu swych dziej\u00f3w zawsze broni\u0142 wy\u017cszo\u015bci tego charyzmatu w stosunku do charyzmatu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, z uwagi na jego szczeg\u00f3lne powi\u0105zanie z Kr\u00f3lestwem Bo\u017cym42<\/sup>.<\/p>\n

        Cz\u0142owiek bez\u017cenny, chocia\u017c wyrzeka si\u0119 p\u0142odno\u015bci fizycznej, staje si\u0119 p\u0142odny duchowo, staje si\u0119 ojcem i matk\u0105 wielu, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c w dziele kszta\u0142towania si\u0119 rodziny wedle zamys\u0142u Bo\u017cego.<\/p>\n

        Ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy maj\u0105 zatem prawo oczekiwa\u0107 od os\u00f3b bez\u017cennych dobrego przyk\u0142adu i \u015bwiadectwa dozgonnej wierno\u015bci swemu powo\u0142aniu. Jak dla ma\u0142\u017conk\u00f3w dochowanie wierno\u015bci bywa niekiedy trudne i wymaga ofiary, umartwienia i zaparcia si\u0119 siebie, tak samo mo\u017ce by\u0107 ono trudne dla os\u00f3b bez\u017cennych. Wierno\u015b\u0107 ich, tak\u017ce w czasie ewentualnej pr\u00f3by, winna by\u0107 zbudowaniem dla wierno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w43<\/sup>.<\/p>\n

        Refleksje powy\u017csze na temat dziewictwa mog\u0105 by\u0107 \u015bwiat\u0142em i pomoc\u0105 tym, kt\u00f3rzy z przyczyn niezale\u017cnych od swej woli nie mogli wst\u0105pi\u0107 w zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie i przyj\u0119li swoje po\u0142o\u017cenie w duchu s\u0142u\u017cby.<\/p>\n

        CZ\u0118\u015a\u0106 TRZECIA
        ZADANIA RODZINY CHRZE\u015aCIJA\u0143SKIEJ<\/h4>\n

        Rodzina winna sta\u0107 si\u0119 tym, czym jest ze swej natury<\/h5>\n

        17. W zamy\u015ble Boga Stworzyciela i Odkupiciela rodzina odkrywa nie tylko swoj\u0105 \u201eto\u017csamo\u015b\u0107\u201d, to czym \u201ejest\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c swoje \u201epos\u0142annictwo\u201d, to, co mo\u017ce i powinna \u201eczyni\u0107\u201d. Zadania, kt\u00f3re z powo\u0142ania Bo\u017cego ma wype\u0142nia\u0107 w historii, wyp\u0142ywaj\u0105 z samej jej istoty i ukazuj\u0105 jej dynamiczny i egzystencjalny rozw\u00f3j. Ka\u017cda rodzina odkrywa i znajduje w sobie samej nie daj\u0105ce si\u0119 st\u0142umi\u0107 wezwanie, kt\u00f3re jednocze\u015bnie okre\u015bla jej godno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107: rodzino, \u201esta\u0144 si\u0119\u201d tym, czym \u201ejeste\u015b\u201d!<\/p>\n

        Si\u0119ganie do \u201epocz\u0105tku\u201d stw\u00f3rczego aktu Boga jest konieczno\u015bci\u0105 dla rodziny, je\u017celi pragnie ona pozna\u0107 i urzeczywistni\u0107 siebie wedle prawdy wewn\u0119trznej nie tylko swego istnienia, ale tak\u017ce swego dzia\u0142ania historycznego. A poniewa\u017c wedle zamys\u0142u Bo\u017cego rodzina zosta\u0142a utworzona jako \u201eg\u0142\u0119boka wsp\u00f3lnota \u017cycia i mi\u0142o\u015bci\u201d44<\/sup>, przeto na mocy swego pos\u0142annictwa ma ona stawa\u0107 si\u0119 coraz bardziej tym, czym jest, czyli wsp\u00f3lnot\u0105 \u017cycia i mi\u0142o\u015bci \u201ew d\u0105\u017ceniu\u201d, kt\u00f3re \u2014 podobnie jak ka\u017cda rzeczywisto\u015b\u0107 stworzona i odkupiona \u2014 znajdzie swoje ostateczne spe\u0142nienie w Kr\u00f3lestwie Bo\u017cym. W perspektywie si\u0119gaj\u0105cej samych korzeni rzeczywisto\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej trzeba nast\u0119pnie powiedzie\u0107, \u017ce istota i zadania rodziny s\u0105 ostatecznie okre\u015blone przez mi\u0142o\u015b\u0107. Rodzina dlatego otrzymuje misj\u0119\u00a0strze\u017cenia, objawiania i przekazywania mi\u0142o\u015bci<\/i>, b\u0119d\u0105cej \u017cywym odbiciem i rzeczywistym udzielaniem si\u0119 mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej ludzko\u015bci oraz mi\u0142o\u015bci Chrystusa Pana Ko\u015bcio\u0142owi, Jego oblubienicy.<\/p>\n

        Ka\u017cde poszczeg\u00f3lne zadanie rodziny jest wyrazem i konkretnym wype\u0142nieniem tego podstawowego pos\u0142annictwa. Trzeba zatem bardziej wnika\u0107 w to szczeg\u00f3lne bogactwo pos\u0142annictwa rodziny i zg\u0142\u0119bia\u0107 jego wielorakie i jednorodne tre\u015bci.<\/p>\n

        W tym sensie, zaczynaj\u0105c od mi\u0142o\u015bci i stale do niej si\u0119 odwo\u0142uj\u0105c, ostatni Synod na\u015bwietli\u0142 cztery podstawowe zadania rodziny:<\/p>\n

        1.\u00a0tworzenie wsp\u00f3lnoty os\u00f3b,<\/p>\n

        2.\u00a0s\u0142u\u017cba \u017cyciu,<\/p>\n

        3.\u00a0udzia\u0142 w rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa,<\/p>\n

        4.\u00a0uczestnictwo w \u017cyciu i pos\u0142annictwie Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        \u00a0<\/p>\n

        I. \u2014 TWORZENIE WSP\u00d3LNOTY OS\u00d3B<\/h5>\n

        \u00a0<\/p>\n

        Mi\u0142o\u015b\u0107 zasad\u0105 i moc\u0105 komunii<\/h5>\n

        18. Rodzina, za\u0142o\u017cona i o\u017cywiana przez mi\u0142o\u015b\u0107, jest wsp\u00f3lnot\u0105 os\u00f3b: m\u0119\u017cczyzny i kobiety jako ma\u0142\u017conk\u00f3w, rodzic\u00f3w, dzieci i krewnych. Pierwszym jej zadaniem jest wierne prze\u017cywanie rzeczywisto\u015bci komunii w ci\u0105g\u0142ym dzia\u0142aniu na rzecz rozwijania prawdziwej wsp\u00f3lnoty os\u00f3b.<\/p>\n

        Wewn\u0119trzn\u0105 zasad\u0105, trwa\u0142\u0105 moc\u0105 i celem ostatecznym tego zadania jest mi\u0142o\u015b\u0107: tak jak bez mi\u0142o\u015bci rodzina nie jest wsp\u00f3lnot\u0105 os\u00f3b, tak samo\u00a0bez mi\u0142o\u015bci nie mo\u017ce ona \u017cy\u0107, wzrasta\u0107 i doskonali\u0107<\/i>\u00a0si\u0119 jako wsp\u00f3lnota os\u00f3b. To, co napisa\u0142em w Encyklice\u00a0Redemptor hominis<\/i>, znajduje sw\u00f3j pocz\u0105tek i najw\u0142a\u015bciwsze zastosowanie w rodzinie jako takiej: \u201eCz\u0142owiek nie mo\u017ce \u017cy\u0107 bez mi\u0142o\u015bci. Cz\u0142owiek pozostaje dla siebie istot\u0105 niezrozumia\u0142\u0105, jego \u017cycie jest pozbawione sensu, je\u015bli nie objawi mu si\u0119 Mi\u0142o\u015b\u0107, je\u015bli nie spotka si\u0119 z Mi\u0142o\u015bci\u0105, je\u015bli jej nie dotknie i nie uczyni w jaki\u015b spos\u00f3b swoj\u0105, je\u015bli nie znajdzie w niej \u017cywego uczestnictwa\u201d45<\/sup>.<\/p>\n

        Mi\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy m\u0119\u017cczyzn\u0105 i kobiet\u0105 w ma\u0142\u017ce\u0144stwie i, w formie pochodnej i rozszerzonej, mi\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy cz\u0142onkami tej samej rodziny \u2014 pomi\u0119dzy rodzicami i dzie\u0107mi, pomi\u0119dzy bra\u0107mi i siostrami, pomi\u0119dzy krewnymi i domownikami \u2014 jest o\u017cywiana i podtrzymywana przez wewn\u0119trzny, nieustaj\u0105cy dynamizm, prowadz\u0105cy rodzin\u0119 do coraz g\u0142\u0119bszej i mocniejszej\u00a0komunii<\/i>, kt\u00f3ra jest fundamentem i zasad\u0105\u00a0wsp\u00f3lnoty<\/i>\u00a0ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej.<\/p>\n

        Niepodzielna jedno\u015b\u0107 komunii ma\u0142\u017ce\u0144skiej<\/h5>\n

        19. Jako pierwsza, powstaje i rozwija si\u0119 komunia pomi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami; na mocy przymierza mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, m\u0119\u017cczyzna i kobieta \u201eju\u017c nie s\u0105 dwoje, lecz jedno cia\u0142o\u201d46<\/sup>\u00a0i powo\u0142ani s\u0105 do ci\u0105g\u0142ego wzrostu w tej komunii poprzez codzienn\u0105 wierno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144skiej obietnicy obop\u00f3lnego ca\u0142kowitego daru.<\/p>\n

        Owa komunia ma\u0142\u017ce\u0144ska ma swoje korzenie w naturalnym uzupe\u0142nianiu si\u0119 m\u0119\u017cczyzny i kobiety, i jest wzmacniana przez osobist\u0105 wol\u0119 ma\u0142\u017conk\u00f3w dzielenia ca\u0142ego programu \u017cycia, tego, co maj\u0105 i tego, czym s\u0105. St\u0105d taka komunia jest owocem i znakiem potrzeby g\u0142\u0119boko ludzkiej. Jednak\u017ce w Chrystusie Panu, B\u00f3g przyjmuje t\u0119 potrzeb\u0119 ludzk\u0105, potwierdza j\u0105, oczyszcza i podnosi, prowadz\u0105c j\u0105 do doskona\u0142o\u015bci w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Duch \u015awi\u0119ty, udzielony podczas uroczysto\u015bci sakramentalnej, u\u017cycza ma\u0142\u017conkom chrze\u015bcija\u0144skim daru nowej komunii, komunii mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra jest \u017cywym i rzeczywistym obrazem tej najszczeg\u00f3lniejszej jedno\u015bci, kt\u00f3ra czyni z Ko\u015bcio\u0142a niepodzielne Cia\u0142o Mistyczne Chrystusa Pana.<\/p>\n

        Dar Ducha jest \u017cyciowym przykazaniem dla ma\u0142\u017conk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, a zarazem podniet\u0105, by z ka\u017cdym dniem zmierzali ku coraz g\u0142\u0119bszej wi\u0119zi pomi\u0119dzy sob\u0105 na ka\u017cdym poziomie: na poziomie zwi\u0105zku cia\u0142, charakter\u00f3w, serc, umys\u0142\u00f3w i d\u0105\u017ce\u0144, zwi\u0105zku dusz47<\/sup>, ukazuj\u0105c w ten spos\u00f3b Ko\u015bcio\u0142owi i \u015bwiatu now\u0105 komuni\u0119 mi\u0142o\u015bci jako dar \u0142aski Chrystusowej.<\/p>\n

        Takiej komunii zaprzecza radykalnie poligamia; przekre\u015bla ona bowiem wprost zamys\u0142 Bo\u017cy, kt\u00f3ry zosta\u0142 objawiony nam na pocz\u0105tku, gdy\u017c jest przeciwna r\u00f3wnej godno\u015bci osobowej m\u0119\u017cczyzny i kobiety, oddaj\u0105cych si\u0119 sobie w mi\u0142o\u015bci ca\u0142kowitej, a przez to samo jedynej i wy\u0142\u0105cznej. Wed\u0142ug Soboru Watyka\u0144skiego II, \u201eprzez r\u00f3wn\u0105 godno\u015b\u0107 osobist\u0105 kobiety i m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ra musi by\u0107 uwzgl\u0119dniona przy wzajemnej i pe\u0142nej mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w, ukazuje si\u0119 tak\u017ce w pe\u0142nym \u015bwietle potwierdzona przez Pana jedno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d48<\/sup>.<\/p>\n

        Komunia nierozerwalna<\/h5>\n

        20. Komunia ma\u0142\u017ce\u0144ska charakteryzuje si\u0119 nie tylko swoj\u0105 jedno\u015bci\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 nierozerwalno\u015bci\u0105: \u201eTo g\u0142\u0119bokie zjednoczenie b\u0119d\u0105ce wzajemnym oddaniem si\u0119 sobie dw\u00f3ch os\u00f3b, jak r\u00f3wnie\u017c dobro dzieci, wymaga pe\u0142nej wierno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w i prze ku nieprzerwalnej jedno\u015bci ich wsp\u00f3\u0142\u017cycia\u201d49<\/sup>.<\/p>\n

        Podstawowym obowi\u0105zkiem Ko\u015bcio\u0142a jest potwierdzanie z moc\u0105 \u2014 jak to uczynili Ojcowie Synodu \u2014 nauki o nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Tym, kt\u00f3rzy w naszych czasach uwa\u017caj\u0105 za trudne lub niemo\u017cliwe wi\u0105zanie si\u0119 z jedn\u0105 osob\u0105 na ca\u0142e \u017cycie, i tym, kt\u00f3rzy maj\u0105 pogl\u0105dy wypaczone przez kultur\u0119 odrzucaj\u0105c\u0105 nierozerwalno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa i wr\u0119cz o\u015bmieszaj\u0105c\u0105 zobowi\u0105zanie ma\u0142\u017conk\u00f3w do wierno\u015bci, nale\u017cy na nowo przypomnie\u0107 radosne or\u0119dzie o bezwzgl\u0119dnie wi\u0105\u017c\u0105cej mocy owej mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, kt\u00f3ra w Jezusie Chrystusie znajduje sw\u00f3j fundament i swoj\u0105 si\u0142\u011950<\/sup>.<\/p>\n

        Zakorzeniona w osobowym i ca\u0142kowitym obdarowaniu si\u0119 ma\u0142\u017conk\u00f3w i wymagana dla dobra dzieci nierozerwalno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa znajduje swoj\u0105 ostateczn\u0105 prawd\u0119 w zamy\u015ble Bo\u017cym, wyra\u017conym w Objawieniu: B\u00f3g chce nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i daje j\u0105 jako owoc, jako znak i wym\u00f3g mi\u0142o\u015bci absolutnie wiernej, kt\u00f3r\u0105 On darzy cz\u0142owieka i kt\u00f3r\u0105 Chrystus Pan \u017cywi dla swego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Chrystus odnawia pierwotny zamys\u0142, kt\u00f3ry Stworzyciel wpisa\u0142 w serce m\u0119\u017cczyzny i kobiety, a w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa daje \u201eserce nowe\u201d tak, \u017ce ma\u0142\u017conkowie nie tylko mog\u0105 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 \u201ezatwardzia\u0142o\u015b\u0107 serc\u201d51<\/sup>, ale r\u00f3wnocze\u015bnie i nade wszystko dzieli\u0107 pe\u0142n\u0105 i ostateczn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Chrystusa, nowe i wieczne Przymierze, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 cia\u0142em. Tak jak Chrystus jest \u201e\u015bwiadkiem wiernym\u201d52<\/sup>, jest owym \u201etak\u201d obietnicy Bo\u017cej53<\/sup>\u00a0i przez to najwy\u017cszym urzeczywistnieniem bezwarunkowej wierno\u015bci, z jak\u0105 B\u00f3g mi\u0142uje sw\u00f3j lud, tak samo ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy powo\u0142ani s\u0105 do rzeczywistego uczestnictwa w nieodwo\u0142alnej nierozerwalno\u015bci, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy Chrystusa z Ko\u015bcio\u0142em, Jego oblubienic\u0105, umi\u0142owan\u0105 przez Niego a\u017c do ko\u0144ca54<\/sup>.<\/p>\n

        Dar sakramentu jest jednocze\u015bnie powo\u0142aniem i przykazaniem dla ma\u0142\u017conk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, aby pozostali sobie wierni na zawsze, ponad wszelkie pr\u00f3by i trudno\u015bci, w wielkodusznym pos\u0142usze\u0144stwie \u015bwi\u0119tej woli Pana: \u201eCo wi\u0119c B\u00f3g z\u0142\u0105czy\u0142, niech cz\u0142owiek nie rozdziela\u201d55<\/sup>.<\/p>\n

        Dawanie \u015bwiadectwa bezcennej warto\u015bci nierozerwalno\u015bci i wierno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej jest jednym z najcenniejszych i najpilniejszych zada\u0144 ma\u0142\u017conk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich naszych czas\u00f3w. Dlatego wraz ze wszystkimi Bra\u0107mi, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w Synodzie Biskup\u00f3w, pochwalam owe liczne pary ma\u0142\u017ce\u0144skie, kt\u00f3re cho\u0107 napotykaj\u0105 na niema\u0142e trudno\u015bci, to jednak zachowuj\u0105 i rozwijaj\u0105 dobro nierozerwalno\u015bci, wype\u0142niaj\u0105c w ten spos\u00f3b pokornie i odwa\u017cnie powierzone im zadanie; zach\u0119cam je, aby by\u0142y w \u015bwiecie \u201eznakiem\u201d \u2014 male\u0144kim i cennym znakiem, niekiedy poddanym pr\u00f3bie, lecz zawsze odnawiaj\u0105cym si\u0119 \u2014 tej niestrudzonej wierno\u015bci, z kt\u00f3r\u0105 B\u00f3g i Jezus Chrystus mi\u0142uj\u0105 wszystkich ludzi i ka\u017cdego cz\u0142owieka. Koniecznie trzeba podnie\u015b\u0107 te\u017c warto\u015b\u0107 \u015bwiadectwa tych ma\u0142\u017conk\u00f3w, kt\u00f3rzy, opuszczeni przez partnera, dzi\u0119ki mocy wiary i nadziei chrze\u015bcija\u0144skiej nie wst\u0105pili w nowy zwi\u0105zek.<\/p>\n

        Oni r\u00f3wnie\u017c daj\u0105 autentyczne \u015bwiadectwo wierno\u015bci, kt\u00f3rej \u015bwiat dzisiejszy tak potrzebuje. Dlatego winni doznawa\u0107 zach\u0119ty i pomocy ze strony pasterzy i wiernych Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Szerszy zakres komunii rodziny<\/h5>\n

        21. Komunia ma\u0142\u017ce\u0144ska stanowi fundament, na kt\u00f3rym powstaje szersza komunia rodziny, rodzic\u00f3w i dzieci, braci i si\u00f3str pomi\u0119dzy sob\u0105, domownik\u00f3w i innych krewnych.<\/p>\n

        Komunia ta zakorzenia si\u0119 w naturalnych wi\u0119zach cia\u0142a i krwi, rozwija si\u0119 i doskonali w spos\u00f3b prawdziwie ludzki poprzez zawi\u0105zywanie i rozwijanie g\u0142\u0119bszych jeszcze i bogatszych wi\u0119z\u00f3w ducha. Mi\u0142o\u015b\u0107 o\u017cywiaj\u0105ca stosunki mi\u0119dzyosobowe poszczeg\u00f3lnych cz\u0142onk\u00f3w rodziny, stanowi si\u0142\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, kt\u00f3ra kszta\u0142tuje i wzmacnia komuni\u0119 i wsp\u00f3lnot\u0119 rodzinn\u0105.<\/p>\n

        Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest te\u017c powo\u0142ana do tego, by do\u015bwiadczy\u0142a nowej i szczeg\u00f3lnej komunii, kt\u00f3ra wzmacnia i doskonali komuni\u0119 naturaln\u0105 i ludzk\u0105. W rzeczywisto\u015bci \u0142aska Jezusa Chrystusa, \u201epierworodnego mi\u0119dzy wielu bra\u0107mi\u201d56<\/sup>, jest, przez swoj\u0105 natur\u0119 i wewn\u0119trzny dynamizm, \u201e\u0142ask\u0105 braterstwa\u201d, jak j\u0105 nazywa \u015bw. Tomasz z Akwinu57<\/sup>. Duch \u015awi\u0119ty, udzielany poprzez sprawowanie sakrament\u00f3w, jest \u017cywym \u017ar\u00f3d\u0142em i niewyczerpanym pokarmem nadprzyrodzonej komunii, kt\u00f3ra gromadzi i wi\u0105\u017ce wierz\u0105cych z Chrystusem i mi\u0119dzy sob\u0105 w jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego. Objawienie i w\u0142a\u015bciwe urzeczywistnienie komunii ko\u015bcielnej ma miejsce w rodzinie chrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c z tego powodu mo\u017ce i powinna nazywa\u0107 si\u0119 \u201eKo\u015bcio\u0142em domowym\u201d58<\/sup>.<\/p>\n

        Wszyscy cz\u0142onkowie rodziny, ka\u017cdy wedle w\u0142asnego daru, maj\u0105 \u0142ask\u0119 i odpowiedzialny obowi\u0105zek budowania dzie\u0144 po dniu komunii os\u00f3b, tworz\u0105c z rodziny \u201eszko\u0142\u0119 bogatszego cz\u0142owiecze\u0144stwa\u201d59<\/sup>. Dokonuje si\u0119 to poprzez \u0142ask\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107 wobec dzieci, wobec chorych i starszych; poprzez wzajemn\u0105 codzienn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wszystkich; poprzez dzielenie si\u0119 dobrami, rado\u015bciami i cierpieniami.<\/p>\n

        Podstawowym czynnikiem w budowaniu takiej komunii jest wymiana wychowawcza mi\u0119dzy rodzicami i dzie\u0107mi60<\/sup>, w kt\u00f3rej ka\u017cdy daje i otrzymuje. Dzieci, poprzez mi\u0142o\u015b\u0107, szacunek, pos\u0142usze\u0144stwo dla rodzic\u00f3w wnosz\u0105 sw\u00f3j szczeg\u00f3lny i niezast\u0105piony wk\u0142ad w budowanie rodziny autentycznie ludzkiej i chrze\u015bcija\u0144skiej61<\/sup>. Zadanie to b\u0119dzie u\u0142atwione, je\u015bli rodzice b\u0119d\u0105 wykonywa\u0107 swoj\u0105 niezbywaln\u0105 w\u0142adz\u0119 jako prawdziw\u0105 i w\u0142a\u015bciw\u0105 \u201es\u0142u\u017cb\u0119\u201d, czyli pos\u0142ug\u0119 podporz\u0105dkowan\u0105 dobru ludzkiemu i chrze\u015bcija\u0144skiemu dzieci, a w szczeg\u00f3lno\u015bci umo\u017cliwieniu im osi\u0105gni\u0119cia prawdziwie odpowiedzialnej wolno\u015bci, oraz je\u015bli rodzice zachowaj\u0105 \u017cyw\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u201edaru\u201d, kt\u00f3ry stale otrzymuj\u0105 w dzieciach.<\/p>\n

        Komunia rodzinna mo\u017ce by\u0107 zachowana i doskonalona jedynie w wielkim duchu ofiary. Wymaga bowiem szlachetnej gotowo\u015bci ka\u017cdego i wszystkich do zrozumienia, tolerancji, przebaczenia i pojednania. Ka\u017cda rodzina zdaje sobie spraw\u0119 jak napi\u0119cia i konflikty, egoizm, niezgoda gwa\u0142townie uderzaj\u0105 w t\u0119 komuni\u0119, a niekiedy \u015bmiertelnie j\u0105 rani\u0105. St\u0105d wielorakie i liczne formy rozbicia \u017cycia rodzinnego. Ale ka\u017cda rodzina jest r\u00f3wnocze\u015bnie zawsze powo\u0142ana przez Boga pokoju do radosnego i odnawiaj\u0105cego do\u015bwiadczania \u201epojednania\u201d, to jest do odbudowanej komunii i odnalezionej jedno\u015bci. W szczeg\u00f3lno\u015bci uczestnictwo w sakramencie pojednania i w uczcie jednego Cia\u0142a Chrystusa obdarza rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 \u0142ask\u0105 i odpowiedzialnym zadaniem przezwyci\u0119\u017cania wszelkich podzia\u0142\u00f3w i d\u0105\u017cenia do pe\u0142nej prawdy komunii, zamierzonej przez Boga, odpowiadaj\u0105c w ten spos\u00f3b pragnieniu Pana, \u201eaby wszyscy stanowili jedno\u201d62<\/sup>.<\/p>\n

        Prawa i obowi\u0105zki kobiety<\/h5>\n

        22. Rodzina, kt\u00f3ra jest ze swej natury, i powinna si\u0119 stawa\u0107 komuni\u0105 i wsp\u00f3lnot\u0105 os\u00f3b, znajduje w mi\u0142o\u015bci \u017cywe \u017ar\u00f3d\u0142o i sta\u0142y bodziec do przyj\u0119cia, szanowania i popierania rozwoju ka\u017cdego z cz\u0142onk\u00f3w, w jego najwy\u017cszej godno\u015bci jako osoby, czyli \u017cywego obrazu Boga. Jak s\u0142usznie potwierdzili Ojcowie Synodu, kryterium moralne autentyczno\u015bci wi\u0119z\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich i rodzinnych polega na rozwijaniu godno\u015bci i powo\u0142ania poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b, kt\u00f3re odnajduj\u0105 swoj\u0105 pe\u0142ni\u0119 w bezinteresownym darze z siebie samych63<\/sup>.<\/p>\n

        W tej perspektywie Synod pragn\u0105\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na kobiet\u0119, na jej prawa i obowi\u0105zki w rodzinie i w spo\u0142ecze\u0144stwie. W tej samej perspektywie spojrza\u0142 tak\u017ce na m\u0119\u017cczyzn\u0119 jako ma\u0142\u017conka i ojca, na dziecko i osoby starsze.<\/p>\n

        Nale\u017cy przede wszystkim podkre\u015bli\u0107 godno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 kobiety, r\u00f3wne godno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci m\u0119\u017cczyzny. R\u00f3wno\u015b\u0107 ta realizuje si\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci we w\u0142a\u015bciwym ma\u0142\u017ce\u0144stwu i rodzinie dawaniu si\u0119 drugiemu wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conkowi i dawaniu si\u0119 obojga dzieciom. To, co sam rozum ludzki wyczuwa i poznaje, zosta\u0142o w pe\u0142ni objawione przez S\u0142owo Bo\u017ce. Dzieje zbawienia s\u0105 bowiem ci\u0105g\u0142ym i chwalebnym \u015bwiadectwem godno\u015bci kobiety.<\/p>\n

        Stwarzaj\u0105c cz\u0142owieka \u201em\u0119\u017cczyzn\u0105 i niewiast\u0105\u201d64<\/sup>. B\u00f3g obdarza godno\u015bci\u0105 osobow\u0105 w r\u00f3wnej mierze m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119, ubogacaj\u0105c ich w niezbywalne prawa i odpowiedzialne zadania w\u0142a\u015bciwe osobie ludzkiej. Z kolei B\u00f3g w najwy\u017cszym stopniu objawia godno\u015b\u0107 kobiety, gdy On sam przyjmuje cia\u0142o ludzkie z Maryi Dziewicy, kt\u00f3r\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 czci jako Matk\u0119 Bo\u017c\u0105, nazywaj\u0105c J\u0105 now\u0105 Ew\u0105 i stawiaj\u0105c jako wz\u00f3r kobiety odkupionej. Subtelny szacunek Chrystusa dla kobiet, kt\u00f3re wezwa\u0142 do p\u00f3j\u015bcia za sob\u0105 i do przyja\u017ani, Jego ukazanie si\u0119 po zmartwychwstaniu kobiecie przed innymi uczniami, misja powierzona kobietom, aby zanios\u0142y Aposto\u0142om dobr\u0105 nowin\u0119 o zmartwychwstaniu \u2014 to znaki potwierdzaj\u0105ce szczeg\u00f3lne uznanie Chrystusa Pana dla kobiety. Powie Aposto\u0142 Pawe\u0142: \u201eWszyscy … dzi\u0119ki … wierze jeste\u015bcie synami Bo\u017cymi \u2014 w Chrystusie Jezusie … Nie ma ju\u017c \u017byda ani poganina, nie ma ju\u017c niewolnika ani cz\u0142owieka wolnego, nie ma ju\u017c m\u0119\u017cczyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jeste\u015bcie kim\u015b jednym w Chrystusie Jezusie\u201d65<\/sup>.<\/p>\n

        Kobieta a spo\u0142ecze\u0144stwo<\/h5>\n

        23. Nie wchodz\u0105c teraz w r\u00f3\u017cne szczeg\u00f3\u0142owe aspekty z\u0142o\u017conego tematu stosunku kobieta-spo\u0142ecze\u0144stwo, lecz ograniczaj\u0105c si\u0119 tylko do istotnych spostrze\u017ce\u0144, trzeba jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na specyficznym gruncie rodzinnym szeroko rozpowszechniona tradycja spo\u0142eczna i kulturalna przyznawa\u0142a kobiecie jedynie rol\u0119 ma\u0142\u017conki i matki, nie umo\u017cliwiaj\u0105c jej odpowiedniego dost\u0119pu do zada\u0144 spo\u0142ecznych, zarezerwowanych na og\u00f3\u0142 dla m\u0119\u017cczyzny.<\/p>\n

        Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce r\u00f3wna godno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny i kobiety usprawiedliwia w pe\u0142ni dost\u0119p kobiety do zada\u0144 publicznych. Z drugiej strony prawdziwy awans kobiety domaga si\u0119 tak\u017ce, by \u2014 wyra\u017anie by\u0142a uznana warto\u015b\u0107 jej zadania macierzy\u0144skiego i rodzinnego w odniesieniu do wszystkich innych zada\u0144 publicznych i wszystkich innych zawod\u00f3w. Zadania te i zawody powinny zreszt\u0105 uzupe\u0142nia\u0107 si\u0119 wzajemnie, je\u017celi si\u0119 pragnie, by rozw\u00f3j spo\u0142eczny i kulturalny by\u0142 prawdziwie i w pe\u0142ni ludzki.<\/p>\n

        Stanie si\u0119 to \u0142atwiejsze, je\u017celi \u2014 zgodnie z \u017cyczeniem Synodu \u2014 odnowiona \u201eteologia pracy\u201d na\u015bwietli i pog\u0142\u0119bi znaczenie pracy w \u017cyciu chrze\u015bcija\u0144skim i ustali podstawow\u0105 wi\u0119\u017a, jaka istnieje pomi\u0119dzy prac\u0105 i rodzin\u0105, a tym samym pierwotne i niezbywalne znaczenie pracy dla domu i wychowania dzieci66<\/sup>.<\/p>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142 zatem mo\u017ce i powinien dopom\u00f3c wsp\u00f3\u0142czesnemu spo\u0142ecze\u0144stwu, nawo\u0142uj\u0105c niestrudzenie do uznania i poszanowania przez wszystkich niezast\u0105pionej warto\u015bci pracy kobiety w domu. Ma to szczeg\u00f3lne znaczenie w pracy wychowawczej: wtedy bowiem zostanie usuni\u0119te samo \u017ar\u00f3d\u0142o mo\u017cliwej dyskryminacji mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi rodzajami prac i zawodami, gdy stanie si\u0119 jasne, \u017ce w ka\u017cdej dziedzinie wszyscy podejmuj\u0105 zadania, maj\u0105c jednakowe prawa i jednakow\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. W ten spos\u00f3b obraz Boga w m\u0119\u017cczy\u017anie i kobiecie zaja\u015bnieje jeszcze bardziej.<\/p>\n

        Je\u017celi prawo dost\u0119pu do r\u00f3\u017cnych zada\u0144 publicznych ma by\u0107 przyznane kobietom podobnie jak m\u0119\u017cczyznom, to jednocze\u015bnie spo\u0142ecze\u0144stwo winno stworzy\u0107 takie struktury, aby kobiety zam\u0119\u017cne i matki\u00a0nie by\u0142y w praktyce zmuszone<\/i>\u00a0do pracy poza domem, i aby ich rodziny mog\u0142y godnie \u017cy\u0107 i rozwija\u0107 si\u0119 pomy\u015blnie nawet wtedy, gdy kobieta po\u015bwi\u0119ca si\u0119 ca\u0142kowicie w\u0142asnej rodzinie.<\/p>\n

        Nale\u017cy ponadto przezwyci\u0119\u017cy\u0107 mentalno\u015b\u0107, wed\u0142ug kt\u00f3rej wi\u0119kszy zaszczyt przynosi kobiecie praca poza domem, ni\u017c praca w rodzinie. Wymaga to jednak, by m\u0119\u017cczy\u017ani powa\u017cali i mi\u0142owali kobiet\u0119 z ca\u0142ym szacunkiem dla jej godno\u015bci, i aby spo\u0142ecze\u0144stwo stwarza\u0142o i rozwija\u0142o warunki sprzyjaj\u0105ce pracy domowej.<\/p>\n

        Z nale\u017cytym szacunkiem dla odmiennego powo\u0142ania m\u0119\u017cczyzny i kobiety, Ko\u015bci\u00f3\u0142 winien w swoim w\u0142asnym \u017cyciu popiera\u0107, w miar\u0119 mo\u017cno\u015bci, r\u00f3wno\u015b\u0107 ich praw i godno\u015bci dla dobra wszystkich: rodziny, spo\u0142ecze\u0144stwa i Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Jest jednak rzecz\u0105 jasn\u0105, \u017ce wszystko to nie oznacza rezygnacji kobiety ze swej kobieco\u015bci ani te\u017c na\u015bladowania roli m\u0119\u017cczyzny, ale w\u0142a\u015bnie pe\u0142ni\u0119 cz\u0142owiecze\u0144stwa kobiecego, kt\u00f3re powinno wyrazi\u0107 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015bci kobiety czy to w rodzinie, czy poza rodzin\u0105; nie mo\u017cna przy tym zapomina\u0107 o r\u00f3\u017cnorodno\u015bci zwyczaj\u00f3w i kultur w tej dziedzinie.<\/p>\n

        Obraza godno\u015bci kobiety<\/h5>\n

        24. Or\u0119dzie chrze\u015bcija\u0144skie o godno\u015bci kobiety bywa, niestety, zaprzeczane przez owo uporczywe nastawienie, traktuj\u0105ce istot\u0119 ludzk\u0105 nie jako osob\u0119, ale jako rzecz, jako przedmiot kupna-sprzeda\u017cy b\u0119d\u0105cy na us\u0142ugach egoistycznego interesu i samozadowolenia. Pierwsz\u0105 ofiar\u0105 takiej mentalno\u015bci jest kobieta.<\/p>\n

        Nastawienie to rodzi bardzo gorzkie owoce, jak pogard\u0119 dla m\u0119\u017cczyzny i kobiety, niewolnictwo, ucisk s\u0142abszych, pomografi\u0119, prostytucj\u0119 \u2014 zw\u0142aszcza w formie zorganizowanej \u2014 i wszelkie najrozmaitsze dyskryminacje spotykane na polu wychowania, na polu zawodowym, przy wynagrodzeniu za prac\u0119 itp.<\/p>\n

        Opr\u00f3cz tego, jeszcze dzisiaj, przetrwa\u0142y w du\u017cej cz\u0119\u015bci naszego spo\u0142ecze\u0144stwa liczne formy upokarzaj\u0105cej dyskryminacji, kt\u00f3re powa\u017cnie obra\u017caj\u0105 i godz\u0105 w niekt\u00f3re zw\u0142aszcza kategorie kobiet, jak na przyk\u0142ad m\u0119\u017catki bezdzietne, wdowy, kobiety \u017cyj\u0105ce w separacji, rozwiedzione oraz samotne matki.<\/p>\n

        Ojcowie Synodu wyrazili g\u0142\u0119boki niepok\u00f3j z powodu tych i innych dyskryminacji. Prosz\u0119 wi\u0119c bardzo o rozwijanie wzmo\u017conego i skuteczniejszego duszpasterstwa specjalistycznego, aby te dyskryminacje mog\u0142y by\u0107 ostatecznie przezwyci\u0119\u017cone i aby w pe\u0142ni by\u0142 szanowany obraz Boga, ja\u015bniej\u0105cy w ka\u017cdym bez wyj\u0105tku cz\u0142owieku.<\/p>\n

        M\u0119\u017cczyzna jako m\u0105\u017c i ojciec<\/h5>\n

        25. Wewn\u0105trz komunii-wsp\u00f3lnoty ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej m\u0119\u017cczyzna jest powo\u0142any, aby \u017cy\u0142 w \u015bwiadomo\u015bci swego daru oraz roli m\u0119\u017ca i ojca.<\/p>\n

        W ma\u0142\u017conce widzi m\u0119\u017cczyzna wype\u0142nienie si\u0119 zamys\u0142u Bo\u017cego: \u201eNie jest dobrze, \u017ceby m\u0119\u017cczyzna by\u0142 sam; uczyni\u0119 mu zatem odpowiedni\u0105 dla niego pomoc\u201d67<\/sup>, i swoim czyni okrzyk Adama, pierwszego oblubie\u0144ca: \u201eTa dopiero jest ko\u015bci\u0105 z moich ko\u015bci i cia\u0142em z mego cia\u0142a!\u201d68<\/sup>.<\/p>\n

        Prawdziwa mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska zak\u0142ada i wymaga, aby m\u0119\u017cczyzna \u017cywi\u0142 g\u0142\u0119boki szacunek dla r\u00f3wnej godno\u015bci kobiety: \u201eNie jeste\u015b jej panem \u2014 pisze \u015bw. Ambro\u017cy \u2014 lecz m\u0119\u017cem, nie s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 otrzyma\u0142e\u015b, ale \u017con\u0119 … Odp\u0142a\u0107 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 za \u017cyczliwo\u015b\u0107, mi\u0142o\u015b\u0107 wynagrod\u017a mi\u0142o\u015bci\u0105\u201d69<\/sup>. M\u0119\u017cczyzna winien \u017cy\u0107 ze sw\u0105 \u017con\u0105 \u201ew szczeg\u00f3lnej formie przyja\u017ani os\u00f3b\u201d70<\/sup>. A chrze\u015bcijanin jest powo\u0142any do rozwijania nowej postawy mi\u0142o\u015bci, okazuj\u0105c w ten spos\u00f3b swej w\u0142asnej oblubienicy mi\u0142o\u015b\u0107 subteln\u0105 i mocn\u0105 zarazem, jak\u0105 Chrystus \u017cywi do Ko\u015bcio\u0142a71<\/sup>.<\/p>\n

        Mi\u0142o\u015b\u0107 do ma\u0142\u017conki, kt\u00f3ra zosta\u0142a matk\u0105, i mi\u0142o\u015b\u0107 do dzieci s\u0105 dla m\u0119\u017cczyzny naturaln\u0105 drog\u0105 do zrozumienia i urzeczywistnienia swego ojcostwa. Nade wszystko tam, gdzie warunki spo\u0142eczne i kulturalne \u0142atwo sk\u0142aniaj\u0105 ojca do pewnego uwolnienia si\u0119 od zobowi\u0105za\u0144 wobec rodziny i do mniejszego udzia\u0142u w wychowaniu dzieci, konieczne jest odzyskanie spo\u0142ecznego przekonania, \u017ce miejsce i zadanie ojca w rodzinie i dla rodziny maj\u0105 wag\u0119 jedyn\u0105 i niezast\u0105pion\u010572<\/sup>. Jak uczy do\u015bwiadczenie, nieobecno\u015b\u0107 ojca powoduje zachwianie r\u00f3wnowagi psychicznej i moralnej oraz znaczne trudno\u015bci w stosunkach rodzinnych, podobnie jak, w okoliczno\u015bciach przeciwnych, przyt\u0142aczaj\u0105ca obecno\u015b\u0107 ojca, zw\u0142aszcza tam, gdzie wyst\u0119puje ju\u017c zjawisko tzw. \u201emachizmu\u201d, czyli nadu\u017cywanie przewagi uprawnie\u0144 m\u0119skich, kt\u00f3re upokarzaj\u0105 kobiet\u0119 i nie pozwalaj\u0105 na rozw\u00f3j zdrowych stosunk\u00f3w rodzinnych.<\/p>\n

        M\u0119\u017cczyzna, ukazuj\u0105c i prze\u017cywaj\u0105c na ziemi ojcostwo samego Boga73<\/sup>, powo\u0142any jest do zabezpieczenia r\u00f3wnego rozwoju wszystkim cz\u0142onkom rodziny. Spe\u0142ni to zadanie przez wielkoduszn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u017cycie pocz\u0119te pod sercem matki, przez troskliwe pe\u0142nienie obowi\u0105zku wychowania, dzielonego ze wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conk\u010574<\/sup>, przez prac\u0119, kt\u00f3ra nigdy nie rozbija rodziny, ale utwierdza j\u0105 w sp\u00f3jni i sta\u0142o\u015bci, przez dawanie \u015bwiadectwa dojrza\u0142ego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3re skutecznie wprowadza dzieci w \u017cywe do\u015bwiadczenie Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Prawa dziecka<\/h5>\n

        26. W rodzinie, wsp\u00f3lnocie os\u00f3b, szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 winno by\u0107 otoczone dziecko; nale\u017cy rozwija\u0107 g\u0142\u0119boki szacunek dla jego godno\u015bci osobistej, oraz ze czci\u0105 i wielkodusznie s\u0142u\u017cy\u0107 jego prawom. Odnosi si\u0119 to do ka\u017cdego dziecka, ale szczeg\u00f3lnie wa\u017ckie staje si\u0119 wobec dziecka ma\u0142ego, wymagaj\u0105cego opieki ca\u0142kowitej, wobec dziecka chorego, cierpi\u0105cego lub upo\u015bledzonego.<\/p>\n

        Troszcz\u0105c si\u0119 o ka\u017cde dziecko przychodz\u0105ce na \u015bwiat i otaczaj\u0105c je czu\u0142\u0105 i rzeteln\u0105 opiek\u0105, Ko\u015bci\u00f3\u0142 wype\u0142nia swoje podstawowe pos\u0142annictwo; powo\u0142any jest bowiem do objawiania i przedstawiania na nowo w dziejach przyk\u0142adu i przykazania Chrystusa Pana, kt\u00f3ry postawi\u0142 dziecko w samym centrum Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego, m\u00f3wi\u0105c: \u201eDopu\u015b\u0107cie dzieci i nie przeszkadzajcie im przyj\u015b\u0107 do Mnie; do takich bowiem nale\u017cy kr\u00f3lestwo niebieskie\u201d75<\/sup>.<\/p>\n

        Powtarzam raz jeszcze to, co powiedzia\u0142em na Zgromadzeniu Og\u00f3lnym Narod\u00f3w Zjednoczonych dnia 2 pa\u017adziernika 1979 roku: \u201ePragn\u0119 … wypowiedzie\u0107 t\u0119 rado\u015b\u0107, jak\u0105 dla ka\u017cdego z nas stanowi\u0105 dzieci, wiosna \u017cycia, zadatek przysz\u0142o\u015bci ka\u017cdej dzisiejszej ojczyzny. \u017baden kraj na \u015bwiecie, \u017caden system polityczny nie mo\u017ce my\u015ble\u0107 o swej przysz\u0142o\u015bci inaczej, jak tylko poprzez wizj\u0119 tych nowych pokole\u0144, kt\u00f3re przejm\u0105 od swoich rodzic\u00f3w wielorakie dziedzictwo warto\u015bci, zada\u0144 i d\u0105\u017ce\u0144 zar\u00f3wno w\u0142asnego narodu, jak te\u017c ca\u0142ej rodziny ludzkiej. Troska o dziecko, jeszcze przed jego narodzeniem, od pierwszej chwili pocz\u0119cia, a potem w latach dzieci\u0119cych i m\u0142odzie\u0144czych, jest pierwszym i podstawowym sprawdzianem stosunku cz\u0142owieka do cz\u0142owieka. I dlatego te\u017c, czeg\u00f3\u017c mo\u017cna bardziej \u017cyczy\u0107 ka\u017cdemu narodowi i ca\u0142ej ludzko\u015bci, wszystkim dzieciom \u015bwiata, je\u015bli nie owej lepszej przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej poszanowanie praw cz\u0142owieka stanie si\u0119 pe\u0142n\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 w wymiarach nadchodz\u0105cego 2000 roku?\u201d76<\/sup>.<\/p>\n

        Przyj\u0119cie, mi\u0142o\u015b\u0107, szacunek, wieloraka i jednolita s\u0142u\u017cba \u2014 materialna, uczuciowa, wychowawcza, duchowa \u2014 ka\u017cdemu dziecku, kt\u00f3re przychodzi na ten \u015bwiat, winny stanowi\u0107 zawsze charakterystyczn\u0105 i nieodzown\u0105 cech\u0119 chrze\u015bcijan, a zw\u0142aszcza rodzin chrze\u015bcija\u0144skich tak, aby dzieci maj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzrastania \u201ew m\u0105dro\u015bci, w latach i w \u0142asce u Boga i u ludzi\u201d77<\/sup>, wnosi\u0142y sw\u00f3j cenny wk\u0142ad w budowanie wsp\u00f3lnoty rodzinnej i w samo u\u015bwi\u0119cenie rodzic\u00f3w78<\/sup>.<\/p>\n

        Osoby starsze w rodzinie<\/h5>\n

        27. Istniej\u0105 kultury przejawiaj\u0105ce szczeg\u00f3ln\u0105 cze\u015b\u0107 i wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 dla os\u00f3b starszych. Cz\u0142owiek stary nie bywa tam nigdy wy\u0142\u0105czony z rodziny, czy traktowany jako nieu\u017cyteczny ci\u0119\u017car; pozostaje w rodzinie i chocia\u017c zobowi\u0105zany do szanowania autonomii nowej rodziny, nadal bierze czynny i odpowiedzialny udzia\u0142 w jej \u017cyciu, a nade wszystko wype\u0142nia cenne pos\u0142annictwo \u015bwiadka przesz\u0142o\u015bci i inspiratora m\u0105dro\u015bci dla m\u0142odych i dla przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

        Inne kultury natomiast, zw\u0142aszcza w nast\u0119pstwie nieuporz\u0105dkowanego rozwoju przemys\u0142owego i urbanistycznego, doprowadzi\u0142y i nadal prowadz\u0105 do niedopuszczalnego zepchni\u0119cia starszych na margines \u017cycia, co jest dla nich \u017ar\u00f3d\u0142em wielkiego cierpienia, a r\u00f3wnocze\u015bnie duchowego zubo\u017cenia dla wielu rodzin.<\/p>\n

        Dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpasterska Ko\u015bcio\u0142a winna pobudzi\u0107 wszystkich do odkrycia i docenienia zadania os\u00f3b starszych we wsp\u00f3lnocie \u015bwieckiej i ko\u015bcielnej, a zw\u0142aszcza w rodzinie. W rzeczywisto\u015bci \u201e\u017cycie os\u00f3b starszych u\u0142atwia nam zdanie sobie sprawy z hierarchii warto\u015bci ludzkich; ukazuje ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pokole\u0144 i wspaniale przedstawia wzajemn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 Ludu Bo\u017cego. Osoby starsze ponadto maj\u0105 charyzmat przekraczania barier mi\u0119dzy pokoleniami, zanim one zaistniej\u0105. Ile\u017c dzieci znalaz\u0142o zrozumienie i mi\u0142o\u015b\u0107 w oczach, s\u0142owach i pieszczotach os\u00f3b starszych! Ile\u017c os\u00f3b starszych ch\u0119tnie podpisuje si\u0119 pod natchnionymi s\u0142owami biblijnymi, \u017ce \u00abkoron\u0105 starc\u00f3w \u2014 synowie syn\u00f3w\u00bb (Prz<\/i>\u00a017, 6)\u201d79<\/sup>.<\/p>\n

        \u00a0<\/p>\n

        II. \u2014 W S\u0141U\u017bBIE \u017bYCIU<\/h5>\n

        \u00a0<\/p>\n

        1. Przekazywanie \u017cycia<\/h5>\n
        Wsp\u00f3\u0142pracownicy mi\u0142o\u015bci Boga Stworzyciela<\/h5>\n

        28. B\u00f3g, stwarzaj\u0105c m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119 na obraz sw\u00f3j i podobie\u0144stwo, wie\u0144czy i doprowadza do doskona\u0142o\u015bci dzie\u0142o swych r\u0105k \u2014 powo\u0142uje ich do szczeg\u00f3lnego uczestnictwa w swej mi\u0142o\u015bci, a zarazem w swojej mocy Stw\u00f3rcy i Ojca poprzez ich woln\u0105 i odpowiedzialn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w przekazywaniu \u017cycia ludzkiego: \u201eB\u00f3g im b\u0142ogos\u0142awi\u0142, m\u00f3wi\u0105c do nich: \u00abB\u0105d\u017acie p\u0142odni i rozmna\u017cajcie si\u0119, aby\u015bcie zaludnili ziemi\u0119 i uczynili j\u0105 sobie poddan\u0105\u00bb\u201d80<\/sup>.<\/p>\n

        Tak wi\u0119c podstawowym zadaniem rodziny jest s\u0142u\u017cba \u017cyciu, urzeczywistnianie w ci\u0105gu dziej\u00f3w pierwotnego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa Stw\u00f3rcy: przekazywania \u2014 poprzez rodzenie \u2014 obrazu Bo\u017cego z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka81<\/sup>.<\/p>\n

        P\u0142odno\u015b\u0107 jest owocem i znakiem mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, \u017cywym \u015bwiadectwem pe\u0142nego wzajemnego oddawania si\u0119 ma\u0142\u017conk\u00f3w: \u201e… prawdziwy szacunek dla mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i ca\u0142y sens \u017cycia rodzinnego zmierzaj\u0105 do tego, \u017ceby ma\u0142\u017conkowie, nie zapoznaj\u0105c pozosta\u0142ych cel\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa, sk\u0142onni byli m\u0119\u017cnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z mi\u0142o\u015bci\u0105 Stw\u00f3rcy i Zbawiciela, kt\u00f3ry przez nich wci\u0105\u017c powi\u0119ksza i wzbogaca swoj\u0105 rodzin\u0119\u201d82<\/sup>.<\/p>\n

        P\u0142odno\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej nie zacie\u015bnia si\u0119 wszak\u017ce tylko do fizycznego rodzenia dzieci, cho\u0107by nawet by\u0142a pojmowana w swym specyficznie ludzkim wymiarze: poszerza si\u0119 i ubogaca wszelkimi owocami \u017cycia moralnego, duchowego i nadprzyrodzonego, jakie ojciec i matka z racji swego powo\u0142ania winni przekaza\u0107 w darze dzieciom, a poprzez dzieci, Ko\u015bcio\u0142owi i \u015bwiatu.<\/p>\n

        Prastare i wci\u0105\u017c nowe nauczanie i prawodawstwo Ko\u015bcio\u0142a<\/h5>\n

        29. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w jest szczeg\u00f3lnym uczestnictwem w tajemnicy \u017cycia i mi\u0142o\u015bci samego Boga, Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce otrzyma\u0142 specjalne pos\u0142annictwo strze\u017cenia i ochraniania tak wielkiej godno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i tak wielkiej odpowiedzialno\u015bci za przekazywanie \u017cycia ludzkiego.<\/p>\n

        Tak wi\u0119c, w \u0142\u0105czno\u015bci z nieprzerwan\u0105 w ci\u0105gu dziej\u00f3w i \u017cyw\u0105 tradycj\u0105 wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej, ostatni Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II i nauczanie mojego Poprzednika, papie\u017ca Paw\u0142a VI, wyra\u017cone przede wszystkim w Encyklice\u00a0Humanae vitae<\/i>, przekaza\u0142y naszym czasom prawdziwie profetyczne wypowiedzi, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 i jasno przedk\u0142adaj\u0105 prastar\u0105 i wci\u0105\u017c now\u0105 nauk\u0119 i przepisy Ko\u015bcio\u0142a, dotycz\u0105ce ma\u0142\u017ce\u0144stwa i przekazywania \u017cycia ludzkiego.<\/p>\n

        Dlatego na ostatnim zgromadzeniu Ojcowie Synodu wyra\u017anie o\u015bwiadczyli: \u201eTen \u015awi\u0119ty Synod, z\u0142\u0105czony w jedno\u015bci wiary z Nast\u0119pc\u0105 \u015bw. Piotra, utrzymuje w mocy to, co jest zawarte w dokumentach Soboru Watyka\u0144skiego II (por.\u00a0Gaudium et<\/i>\u00a0spes, 50), a nast\u0119pnie w Encyklice\u00a0Humanae vitae<\/i>, w szczeg\u00f3lno\u015bci to, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska winna by\u0107 w pe\u0142ni ludzka, wy\u0142\u0105czna i otwarta na nowe \u017cycie\u00a0(Humanae vitae, n.<\/i>\u00a0II, por. 9 i 12)\u201d83<\/sup>.<\/p>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142 opowiada si\u0119 za \u017cyciem<\/h5>\n

        30. Nauczanie Ko\u015bcio\u0142a odbywa si\u0119 dzisiaj w takiej sytuacji spo\u0142ecznej i kulturowej, kt\u00f3ra utrudnia jego zrozumienie, a zarazem sprawia, \u017ce jest ono bardziej pilne i niezast\u0105pione w rozwijaniu prawdziwego dobra m\u0119\u017cczyzny i kobiety.<\/p>\n

        Post\u0119p naukowo-techniczny, kt\u00f3ry cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny ci\u0105gle rozwija poprzez swoje panowanie nad natur\u0105, nie tylko budzi nadziej\u0119 stworzenia nowej i lepszej ludzko\u015bci, ale tak\u017ce coraz g\u0142\u0119bszy niepok\u00f3j o przysz\u0142o\u015b\u0107. Niekt\u00f3rzy pytaj\u0105, czy warto \u017cy\u0107, czy te\u017c nie by\u0142oby lepiej w og\u00f3le si\u0119 nie narodzi\u0107; w\u0105tpi\u0105, czy godzi si\u0119 powo\u0142ywa\u0107 innych do \u017cycia, skoro by\u0107 mo\u017ce b\u0119d\u0105 oni z\u0142orzeczy\u0107, \u017ce wypad\u0142o im istnie\u0107 w okrutnym \u015bwiecie, kt\u00f3rego grozy nie mo\u017cna nawet przewidzie\u0107. Inni mniemaj\u0105, \u017ce jedynie do nich nale\u017c\u0105 korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z techniki, wykluczaj\u0105c pozosta\u0142ych ludzi, kt\u00f3rym narzucaj\u0105 \u015brodki antykoncepcyjne albo jeszcze gorsze metody. Jeszcze inni, zniewoleni mentalno\u015bci\u0105 konsumpcyjn\u0105 i poch\u0142oni\u0119ci ca\u0142kowicie staraniem o ci\u0105g\u0142e zwi\u0119kszanie d\u00f3br materialnych, dochodz\u0105 w ko\u0144cu do tego, \u017ce ju\u017c nie rozumiej\u0105 duchowego bogactwa nowego \u017cycia ludzkiego i odrzucaj\u0105 je. Ostateczna racja takiej mentalno\u015bci, to brak Boga w sercach ludzi, Boga, kt\u00f3rego mi\u0142o\u015b\u0107 jedynie jest silniejsza od wszelkich mo\u017cliwych obaw \u015bwiata, i tylko ona mo\u017ce je przezwyci\u0119\u017cy\u0107.<\/p>\n

        Jak wynika z wielu aktualnych kwestii, rodzi si\u0119 w ten spos\u00f3b jaka\u015b mentalno\u015b\u0107 przeciwna \u017cyciu\u00a0(anti-life mentality):<\/i>\u00a0wystarczy na przyk\u0142ad pomy\u015ble\u0107 o pewnego rodzaju panicznym strachu, wywodz\u0105cym si\u0119 ze studi\u00f3w ekolog\u00f3w i futurolog\u00f3w nad demografi\u0105; niekiedy wyolbrzymiaj\u0105 oni niebezpiecze\u0144stwo przyrostu demograficznego dla jako\u015bci \u017cycia.<\/p>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednak\u017ce mocno wierzy, \u017ce \u017cycie ludzkie, nawet gdy s\u0142abe i cierpi\u0105ce, jest zawsze wspania\u0142ym darem Bo\u017cej dobroci. Przeciw pesymizmowi i egoizmowi, zaciemniaj\u0105cym \u015bwiat, Ko\u015bci\u00f3\u0142 opowiada si\u0119 za \u017cyciem: w ka\u017cdym \u017cyciu ludzkim umie odkry\u0107 wspania\u0142o\u015b\u0107 owego \u201eTak\u201d, owego, \u201eAmen\u201d, kt\u00f3rym jest sam Chrystus84<\/sup>. Owemu \u201eNie\u201d, kt\u00f3re zalewa i gn\u0119bi \u015bwiat, przeciwstawia to \u017cyj\u0105ce \u201eTak\u201d, broni\u0105c w ten spos\u00f3b cz\u0142owieka i \u015bwiat przed tymi, kt\u00f3rzy czyhaj\u0105 na \u017cycie i zadaj\u0105 mu \u015bmier\u0107.<\/p>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest powo\u0142any do tego, aby wszystkim ukaza\u0107 na nowo, z coraz wi\u0119kszym przekonaniem, swoj\u0105 wol\u0119 rozwijania wszelkimi \u015brodkami \u017cycia ludzkiego i bronienia go przeciw jakimkolwiek zasadzkom, niezale\u017cnie od stanu i stadium rozwoju, w kt\u00f3rym si\u0119 ono znajduje.<\/p>\n

        Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 pot\u0119pia, jako ci\u0119\u017ck\u0105 obraz\u0119 godno\u015bci ludzkiej i sprawiedliwo\u015bci, wszystkie te poczynania rz\u0105d\u00f3w czy innych organ\u00f3w w\u0142adzy, kt\u00f3re zmierzaj\u0105 do ograniczania w jakikolwiek spos\u00f3b wolno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w w podejmowaniu decyzji co do potomstwa. St\u0105d te\u017c wszelki nacisk wywierany przez te w\u0142adze na rzecz stosowania \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych, a nawet sterylizacji i sp\u0119dzania p\u0142odu, winien by\u0107 bezwzgl\u0119dnie pot\u0119piony i zdecydowanie odrzucony. Podobnie nale\u017cy napi\u0119tnowa\u0107 jako wielce niesprawiedliwy ten fakt, \u017ce w stosunkach mi\u0119dzynarodowych pomoc gospodarcza udzielana na rzecz rozwoju lud\u00f3w jest uzale\u017cniana od program\u00f3w antykoncepcji, sterylizacji czy sp\u0119dzania p\u0142odu85<\/sup>.<\/p>\n

        Aby zamys\u0142 Bo\u017cy by\u0142 coraz pe\u0142niej urzeczywistniany<\/h5>\n

        31. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest z pewno\u015bci\u0105 \u015bwiadomy tak\u017ce wielorakich i z\u0142o\u017conych problem\u00f3w, kt\u00f3re dzisiaj w wielu krajach wywieraj\u0105 wp\u0142yw na ma\u0142\u017conk\u00f3w, gdy chodzi o ich zadania zwi\u0105zane z odpowiedzialnym przekazywaniem \u017cycia. Zna tak\u017ce powa\u017cny problem wzrostu demograficznego, tak jak si\u0119 on zarysowuje w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata, \u0142\u0105cznie z implikacjami moralnymi, jakie w sobie zawiera.<\/p>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142 uwa\u017ca jednak, \u017ce pog\u0142\u0119bione rozwa\u017cenie wszystkich aspekt\u00f3w tych problem\u00f3w da nowe i silniejsze potwierdzenie wa\u017cno\u015bci autentycznej doktryny odno\u015bnie do regulacji urodzin, na nowo przedstawionej na Soborze Watyka\u0144skim II i w Encyklice\u00a0Humanae vitae<\/i><\/p>\n

        Dlatego te\u017c, wraz z Ojcami Synodu, uwa\u017cam za m\u00f3j obowi\u0105zek zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z usilnym wezwaniem do teolog\u00f3w, aby jednocz\u0105c swoje wysi\u0142ki we wsp\u00f3\u0142pracy z hierarchicznym Magisterium, starali si\u0119 coraz lepiej na\u015bwietla\u0107 podstawy biblijne tej nauki, jej motywacje etyczne i racje personalistyczne. Dzi\u0119ki temu, b\u0119dzie mo\u017cliwe w kontek\u015bcie organicznego wyk\u0142adu przedstawi\u0107 nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, dotycz\u0105c\u0105 tego wa\u017cnego tematu, w spos\u00f3b naprawd\u0119 dost\u0119pny wszystkim ludziom dobrej woli, u\u0142atwiaj\u0105c coraz ja\u015bniejsze i g\u0142\u0119bsze jej zrozumienie. W ten spos\u00f3b zamys\u0142 Bo\u017cy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 by\u0107 coraz pe\u0142niej urzeczywistniany dla zbawienia cz\u0142owieka i dla chwa\u0142y Stw\u00f3rcy.<\/p>\n

        Z tego wzgl\u0119du zgodny wysi\u0142ek teolog\u00f3w, czerpi\u0105cy natchnienie z opartej na pe\u0142nej przekonania wierno\u015bci Magisterium, kt\u00f3re jest jedynym autentycznym przewodnikiem Ludu Bo\u017cego, jest szczeg\u00f3lnie pilny r\u00f3wnie\u017c z racji wewn\u0119trznego powi\u0105zania pomi\u0119dzy doktryn\u0105 katolick\u0105 na ten temat a wizj\u0105 cz\u0142owieka jak\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 ukazuje: w\u0105tpliwo\u015bci lub b\u0142\u0119dy dotycz\u0105ce dziedziny ma\u0142\u017ce\u0144stwa lub rodziny powoduj\u0105 powa\u017cne zaciemnienie ca\u0142ej prawdy o cz\u0142owieku w sytuacji kulturowej i tak ju\u017c cz\u0119sto niejasnej i pe\u0142nej sprzeczno\u015bci. Wk\u0142ad w wyja\u015bnianie i pog\u0142\u0119bianie nauki, b\u0119d\u0105cy powo\u0142aniem i w\u0142a\u015bciwym zadaniem teolog\u00f3w, ma ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 i stanowi szczeg\u00f3lnie cenn\u0105 pos\u0142ug\u0119 wobec rodziny i ludzko\u015bci.<\/p>\n

        W integralnej wizji cz\u0142owieka i jego powo\u0142ania<\/h5>\n

        32. W kontek\u015bcie kultury, kt\u00f3ra powa\u017cnie zniekszta\u0142ca lub wr\u0119cz zatraca prawdziwe znaczenie p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej, gdy\u017c pozbawia j\u0105 zasadniczego odniesienia do osoby, Ko\u015bci\u00f3\u0142 uwa\u017ca za swoj\u0105 bardzo nagl\u0105c\u0105 i niezast\u0105pion\u0105 misj\u0119 ukazywanie p\u0142ciowo\u015bci jako warto\u015bci i zadania ca\u0142ej osoby ludzkiej \u2014 m\u0119\u017cczyzny czy kobiety \u2014 stworzonych na obraz Boga.<\/p>\n

        W tej perspektywie Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II jasno stwierdza, \u017ce \u201ekiedy … chodzi o pogodzenie mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej z odpowiedzialnym przekazywaniem \u017cycia, w\u00f3wczas moralny charakter sposobu post\u0119powania nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od samej szczerej intencji i oceny motyw\u00f3w, lecz musi by\u0107 okre\u015blony w \u015bwietle\u00a0obiektywnych kryteri\u00f3w, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych natur\u0119 osoby ludzkiej i jej czyn\u00f3w<\/i>, kt\u00f3re to kryteria w kontek\u015bcie prawdziwej mi\u0142o\u015bci strzeg\u0105 pe\u0142nego sensu wzajemnego oddawania si\u0119 sobie i cz\u0142owieczego przekazywania \u017cycia; a to jest niemo\u017cliwe bez kultywowania szczerym sercem cnoty czysto\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej\u201d86<\/sup>.<\/p>\n

        W\u0142a\u015bnie wpatrzony w wizj\u0119, kt\u00f3ra uwzgl\u0119dnia \u201eca\u0142ego cz\u0142owieka i ca\u0142e jego powo\u0142anie, obejmuj\u0105ce nie tylko porz\u0105dek naturalny i doczesny, ale r\u00f3wnie\u017c nadprzyrodzony i wieczny\u201d87<\/sup>, Pawe\u0142 VI stwierdzi\u0142, \u017ce nauka Ko\u015bcio\u0142a \u201ema swoj\u0105 podstaw\u0119 w ustanowionym przez Boga nierozerwalnym zwi\u0105zku \u2014 kt\u00f3rego cz\u0142owiekowi nie wolno samowolnie zrywa\u0107 \u2014 mi\u0119dzy dwojakim znaczeniem tkwi\u0105cym w stosunku ma\u0142\u017ce\u0144skim: mi\u0119dzy oznaczaniem jedno\u015bci i oznaczaniem rodzicielstwa\u201d88<\/sup>. W ko\u0144cu przypomnia\u0142, \u017ce nale\u017cy odrzuci\u0107 \u2014 jako wewn\u0119trznie nieuczciwe \u2014 \u201ewszelkie dzia\u0142anie, kt\u00f3re \u2014 b\u0105d\u017a to w przewidywaniu zbli\u017cenia ma\u0142\u017conk\u00f3w, b\u0105d\u017a podczas jego spe\u0142niania, czy w rozwoju jego naturalnych skutk\u00f3w \u2014 mia\u0142oby za cel uniemo\u017cliwienie pocz\u0119cia lub stanowi\u0142o \u015brodek prowadz\u0105cy do tego celu\u201d89<\/sup>.<\/p>\n

        Kiedy ma\u0142\u017conkowie, uciekaj\u0105c si\u0119 do \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych, oddzielaj\u0105 od siebie dwa znaczenia, kt\u00f3re B\u00f3g Stw\u00f3rca wpisa\u0142 w natur\u0119 m\u0119\u017cczyzny i kobiety i w dynamizm ich zjednoczenia p\u0142ciowego, zajmuj\u0105 postaw\u0119 \u201es\u0119dzi\u00f3w\u201d zamys\u0142u Bo\u017cego i \u201emanipuluj\u0105\u201d oraz poni\u017caj\u0105 p\u0142ciowo\u015b\u0107 ludzk\u0105, a wraz z ni\u0105 osob\u0119 w\u0142asn\u0105 i wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka, fa\u0142szuj\u0105c warto\u015b\u0107 \u201eca\u0142kowitego\u201d daru z siebie. W ten spos\u00f3b naturalnej \u201emowie\u201d, kt\u00f3ra wyra\u017ca obop\u00f3lny, ca\u0142kowity dar ma\u0142\u017conk\u00f3w, antykoncepcja narzuca \u201emow\u0119\u201d obiektywnie sprzeczn\u0105, czyli tak\u0105, kt\u00f3ra nie wyra\u017ca ca\u0142kowitego oddania si\u0119 drugiemu; st\u0105d pochodzi nie tylko czynne odrzucenie otwarcia si\u0119 na \u017cycie, ale r\u00f3wnie\u017c sfa\u0142szowanie wewn\u0119trznej prawdy mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, powo\u0142anej do ca\u0142kowitego osobowego daru.<\/p>\n

        Je\u017celi natomiast ma\u0142\u017conkowie, stosuj\u0105c si\u0119 do okres\u00f3w niep\u0142odno\u015bci, szanuj\u0105 nierozerwalny zwi\u0105zek znaczenia jednocz\u0105cego i rozrodczego p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej, post\u0119puj\u0105 jako \u201es\u0142udzy\u201d zamys\u0142u Bo\u017cego i \u201ekorzystaj\u0105\u201d z p\u0142ciowo\u015bci zgodnie z pierwotnym dynamizmem obdarowania \u201eca\u0142kowitego\u201d, bez manipulacji i zniekszta\u0142ce\u014490<\/sup>.<\/p>\n

        W \u015bwietle samego do\u015bwiadczenia tylu par ma\u0142\u017ce\u0144skich, a tak\u017ce danych, kt\u00f3rych dostarczaj\u0105 r\u00f3\u017cne ga\u0142\u0119zie ludzkiej wiedzy, refleksja teologiczna winna uchwyci\u0107, a nast\u0119pnie, zgodnie ze swoim powo\u0142aniem, uwydatni\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 antropologiczn\u0105 a zarazem moraln\u0105, jaka istnieje pomi\u0119dzy \u015brodkami antykoncepcyjnymi, a odwo\u0142aniem si\u0119 do rytm\u00f3w okresowych: chodzi tu o r\u00f3\u017cnic\u0119 znacznie wi\u0119ksz\u0105 i g\u0142\u0119bsz\u0105 ni\u017c si\u0119 zazwyczaj uwa\u017ca, kt\u00f3ra w ostatecznej analizie dotyczy dw\u00f3ch, nie daj\u0105cych si\u0119 z sob\u0105 pogodzi\u0107, koncepcji osoby i p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej. Wyb\u00f3r rytmu naturalnego bowiem, poci\u0105ga za sob\u0105 akceptacj\u0119 cyklu osoby, to jest kobiety, a co za tym idzie, akceptacj\u0119 dialogu, wzajemnego poszanowania, wsp\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci, panowania nad sob\u0105. Przyj\u0119cie cyklu i dialogu oznacza nast\u0119pnie uznanie charakteru duchowego i cielesnego zarazem komunii ma\u0142\u017ce\u0144skiej, jak r\u00f3wnie\u017c prze\u017cywanie mi\u0142o\u015bci osobowej w wierno\u015bci, jakiej ona wymaga.<\/p>\n

        W tym kontek\u015bcie para ma\u0142\u017ce\u0144ska do\u015bwiadcza, \u017ce ich wsp\u00f3lnota ma\u0142\u017ce\u0144ska ubogaca si\u0119 takimi warto\u015bciami, jak czu\u0142o\u015b\u0107 i serdeczno\u015b\u0107, kt\u00f3re s\u0105 czynnikami g\u0142\u0119boko o\u017cywiaj\u0105cymi p\u0142ciowo\u015b\u0107 ludzk\u0105 r\u00f3wnie\u017c w jej wymiarze fizycznym. W ten spos\u00f3b p\u0142ciowo\u015b\u0107 zostaje uszanowana i rozwini\u0119ta w jej wymiarze prawdziwie i w pe\u0142ni ludzkim, nie jest natomiast \u201eu\u017cywana\u201d jako \u201eprzedmiot\u201d, kt\u00f3ry burz\u0105c jedno\u015b\u0107 osobow\u0105 duszy i cia\u0142a, uderza w samo dzie\u0142o stw\u00f3rcze Boga w najg\u0142\u0119bszym powi\u0105zaniu natury i osoby.<\/p>\n

        Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nauczycielem i Matk\u0105 dla ma\u0142\u017conk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w trudno\u015bciach<\/h5>\n

        33. R\u00f3wnie\u017c w dziedzinie moralno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest obecny i dzia\u0142a jako Nauczyciel i Matka.<\/p>\n

        Jako Nauczyciel, niestrudzenie g\u0142osi norm\u0119 moraln\u0105, kt\u00f3ra winna kierowa\u0107 odpowiedzialnym przekazywaniem \u017cycia. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie jest bynajmniej autorem tej normy, ani jej s\u0119dzi\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142, pos\u0142uszny prawdzie, kt\u00f3r\u0105 jest Chrystus i kt\u00f3rego obraz odbija si\u0119 w naturze i godno\u015bci osoby ludzkiej, t\u0142umaczy norm\u0119 moraln\u0105 i przedk\u0142ada j\u0105 wszystkim ludziom dobrej woli, nie ukrywaj\u0105c, \u017ce wymaga ona radykalizmu i doskona\u0142o\u015bci.<\/p>\n

        Jako Matka, Ko\u015bci\u00f3\u0142 chce by\u0107 bliski wszystkim ma\u0142\u017ce\u0144stwom, kt\u00f3re napotykaj\u0105 na trudno\u015bci w tym wa\u017cnym punkcie \u017cycia moralnego: zna dobrze ich cz\u0119sto bardzo przykre po\u0142o\u017cenie, niekiedy b\u0119d\u0105ce wprost udr\u0119k\u0105 z powodu r\u00f3\u017cnego rodzaju trudno\u015bci, nie tylko natury indywidualnej, ale i spo\u0142ecznej; wie, \u017ce wiele ma\u0142\u017ce\u0144stw napotyka na trudno\u015bci nie tylko w konkretnej realizacji, ale tak\u017ce w samym zrozumieniu warto\u015bci zawartych w normie moralnej.<\/p>\n

        Jednak\u017ce ten sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest zarazem Nauczycielem i Matk\u0105. I dlatego nie przestaje nigdy wzywa\u0107 i zach\u0119ca\u0107 wszystkich do rozwi\u0105zywania ewentualnych trudno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skich, bez jakiegokolwiek fa\u0142szowania i uszczerbku dla prawdy, jest bowiem przekonany, \u017ce nie mo\u017ce zachodzi\u0107 prawdziwa sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy prawami Bo\u017cymi co do przekazywania \u017cycia a obowi\u0105zkiem piel\u0119gnowania autentycznej mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej91<\/sup>. St\u0105d te\u017c praktyczna pedagogia Ko\u015bcio\u0142a winna by\u0107 zawsze po\u0142\u0105czona z jego nauk\u0105 i nie mo\u017ce by\u0107 nigdy od niej od\u0142\u0105czona. Powtarzam przeto z tym samym przekonaniem, co m\u00f3j Poprzednik: \u201e… wybitn\u0105 form\u0105 mi\u0142o\u015bci dla dusz jest nie pomniejsza\u0107 w niczym zbawczej nauki Chrystusa\u201d92<\/sup>.<\/p>\n

        Z drugiej strony, autentyczna pedagogia Ko\u015bcio\u0142a ukazuje sw\u00f3j realizm i swoj\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 tylko wtedy, gdy wytrwale i odwa\u017cnie pomna\u017ca wysi\u0142ki w celu stworzenia i podtrzymania tych wszystkich warunk\u00f3w \u017cycia ludzkiego \u2014 psychologicznych, moralnych i duchowych \u2014 kt\u00f3re s\u0105 konieczne do zrozumienia i prze\u017cywania warto\u015bci i normy moralnej.<\/p>\n

        Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce do tych warunk\u00f3w nale\u017cy zaliczy\u0107 sta\u0142o\u015b\u0107 i cierpliwo\u015b\u0107, pokor\u0119 i moc ducha, dzieci\u0119ce zaufanie Bogu i Jego \u0142asce, cz\u0119ste uciekanie si\u0119 do modlitwy i do sakrament\u00f3w Eucharystii i pojednania93<\/sup>. Tak umocnieni ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy potrafi\u0105 zachowa\u0107 \u017cyw\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnego wp\u0142ywu, kt\u00f3ry wywiera \u0142aska sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa na wszystkie aspekty \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego, a zatem i na dziedzin\u0119 p\u0142ciow\u0105: dar Ducha, przyj\u0119ty i odwzajemniony przez ma\u0142\u017conk\u00f3w, pomo\u017ce im prze\u017cywa\u0107 p\u0142ciowo\u015b\u0107 ludzk\u0105 wedle zamys\u0142u Bo\u017cego i jako znak jednocz\u0105cej i p\u0142odnej mi\u0142o\u015bci Chrystusa do Jego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Do warunk\u00f3w koniecznych nale\u017cy jednak tak\u017ce znajomo\u015b\u0107 cielesno\u015bci i jej rytm\u00f3w p\u0142odno\u015bci. Trzeba zatem uczyni\u0107 wszystko, aby udost\u0119pni\u0107 t\u0119 wiedz\u0119 og\u00f3\u0142owi ma\u0142\u017conk\u00f3w, a wcze\u015bniej jeszcze osobom m\u0142odym, poprzez informacj\u0119 i wychowanie jasne, stosowne i powa\u017cne, przy wsp\u00f3\u0142udziale par ma\u0142\u017ce\u0144skich, lekarzy i ekspert\u00f3w. Znajomo\u015b\u0107 taka winna nast\u0119pnie wej\u015b\u0107 w wychowanie do samokontroli: st\u0105d p\u0142ynie absolutna konieczno\u015b\u0107 cnoty czysto\u015bci i sta\u0142ego wychowywania do niej. W chrze\u015bcija\u0144skiej wizji czysto\u015b\u0107 nie oznacza bynajmniej odrzucenia czy te\u017c pogardy dla p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej: oznacza raczej energi\u0119 duchow\u0105, kt\u00f3ra potrafi broni\u0107 mi\u0142o\u015bci przed niebezpiecze\u0144stwami ze strony egoizmu i agresywno\u015bci oraz potrafi kierowa\u0107 j\u0105 ku pe\u0142nemu urzeczywistnieniu.<\/p>\n

        Pawe\u0142 VI, wiedziony g\u0142\u0119bok\u0105 intuicj\u0105 m\u0105dro\u015bci i mi\u0142o\u015bci, da\u0142 jedynie wyraz do\u015bwiadczeniu tylu ma\u0142\u017ce\u0144stw, gdy w swej Encyklice napisa\u0142: \u201eNie ulega \u017cadnej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rozumne i wolne kierowanie pop\u0119dami wymaga ascezy, a\u017ceby znaki mi\u0142o\u015bci, w\u0142a\u015bciwe dla \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego, zgodne by\u0142y z etycznym porz\u0105dkiem, co konieczne jest zw\u0142aszcza dla zachowania okresowej wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci. Jednak\u017ce to opanowanie, w kt\u00f3rym przejawia si\u0119 czysto\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska, nie tylko nie przynosi szkody mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, lecz wyposa\u017ca j\u0105 w nowe ludzkie warto\u015bci. Wymaga ono wprawdzie sta\u0142ego wysi\u0142ku, ale dzi\u0119ki jego dobroczynnemu wp\u0142ywowi ma\u0142\u017conkowie rozwijaj\u0105 w spos\u00f3b pe\u0142ny swoj\u0105 osobowo\u015b\u0107, wzbogacaj\u0105c si\u0119 o warto\u015bci duchowe. Opanowanie to przynosi \u017cyciu rodzinnemu obfite owoce w postaci harmonii i pokoju oraz pomaga w przezwyci\u0119\u017caniu innych jeszcze trudno\u015bci: sprzyja trosce o wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka i budzi dla niego szacunek, pomaga tak\u017ce ma\u0142\u017conkom wyzby\u0107 si\u0119 egoizmu, sprzeciwiaj\u0105cego si\u0119 prawdziwej mi\u0142o\u015bci oraz wzmacnia w nich poczucie odpowiedzialno\u015bci. A wreszcie dzi\u0119ki opanowaniu siebie rodzice uzyskuj\u0105 g\u0142\u0119bszy i skuteczniejszy wp\u0142yw wychowawczy na potomstwo … \u201d94<\/sup>.<\/p>\n

        Droga moralna ma\u0142\u017conk\u00f3w<\/h5>\n

        34. Posiadanie w\u0142a\u015bciwego spojrzenia na porz\u0105dek moralny, na jego warto\u015bci i normy jest zawsze rzecz\u0105 wielkiej wagi; jest za\u015b szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, gdy wzrastaj\u0105 i mno\u017c\u0105 si\u0119 trudno\u015bci w ich zachowaniu.<\/p>\n

        Porz\u0105dek moralny, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce ujawnia i przedstawia zamys\u0142 Bo\u017cy, nie mo\u017ce by\u0107 czym\u015b, co utrudnia \u017cycie cz\u0142owiekowi i co nie odpowiada osobie; wr\u0119cz przeciwnie, odpowiadaj\u0105c najg\u0142\u0119bszym potrzebom cz\u0142owieka stworzonego przez Boga, s\u0142u\u017cy jego pe\u0142nemu cz\u0142owiecze\u0144stwu z t\u0105 sam\u0105 subteln\u0105 i wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, z jak\u0105 sam B\u00f3g pobudza, podtrzymuje i prowadzi do w\u0142a\u015bciwego mu szcz\u0119\u015bcia ka\u017cde stworzenie.<\/p>\n

        Cz\u0142owiek jednak\u017ce, powo\u0142any do \u015bwiadomego wype\u0142nienia m\u0105drego i pe\u0142nego mi\u0142o\u015bci zamys\u0142u Bo\u017cego, jest istot\u0105 historyczn\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 formuje dzie\u0144 po dniu, podejmuj\u0105c liczne i dobrowolne decyzje: dlatego poznaje, mi\u0142uje i czyni dobro moralne, odpowiednio do etap\u00f3w swego rozwoju.<\/p>\n

        Tak\u017ce i ma\u0142\u017conkowie, w zakresie swego \u017cycia moralnego, s\u0105 powo\u0142ani do ustawicznego post\u0119pu, wiedzeni szczerym i czynnym pragnieniem coraz lepszego poznawania warto\u015bci, kt\u00f3re prawo Bo\u017ce chroni i rozwija, oraz prost\u0105 i szlachetn\u0105 wol\u0105 kierowania si\u0119 nimi w konkretnych decyzjach. Nie mog\u0105 jednak patrze\u0107 na prawo tylko jako na czysty idea\u0142 osi\u0105galny w przysz\u0142o\u015bci, lecz powinni traktowa\u0107 je jako nakaz Chrystusa do wytrwa\u0142ego przezwyci\u0119\u017cania trudno\u015bci. A zatem \u201etego, co nazywa si\u0119 \u00abprawem stopniowo\u015bci\u00bb nie mo\u017cna uto\u017csamia\u0107 ze \u00abstopniowo\u015bci\u0105 prawa\u00bb, jak gdyby w prawie Bo\u017cym mia\u0142y istnie\u0107 r\u00f3\u017cne stopnie i formy nakazu dla r\u00f3\u017cnych os\u00f3b i sytuacji. Wszyscy ma\u0142\u017conkowie s\u0105 powo\u0142ani do \u015bwi\u0119to\u015bci w ma\u0142\u017ce\u0144stwie wed\u0142ug woli Boga, a to powo\u0142anie realizuje si\u0119 w miar\u0119, jak osoba ludzka potrafi odpowiedzie\u0107 na przykazanie Bo\u017ce, o\u017cywiona spokojn\u0105 ufno\u015bci\u0105 w \u0142ask\u0119 Bo\u017c\u0105 i we w\u0142asn\u0105 wol\u0119\u201d95<\/sup>. Tak samo spraw\u0105 pedagogii Ko\u015bcio\u0142a jest, by ma\u0142\u017conkowie przede wszystkim jasno uznali nauk\u0119 zawart\u0105 w Encyklice\u00a0Humanae vitae<\/i>, jako normatywn\u0105 dla ich \u017cycia p\u0142ciowego i szczerze usi\u0142owali stworzy\u0107 warunki konieczne dla zachowania tych zasad.<\/p>\n

        Pedagogia ta, jak zauwa\u017cy\u0142 Synod, obejmuje ca\u0142e \u017cycie ma\u0142\u017ce\u0144skie. St\u0105d zadanie przekazywania \u017cycia winno by\u0107 w\u0142\u0105czone w og\u00f3lne pos\u0142annictwo \u201eca\u0142ego \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego\u201d, kt\u00f3re bez krzy\u017ca nie mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 zmartwychwstania. W tym kontek\u015bcie rozumie si\u0119, \u017ce z \u017cycia rodzinnego nie da si\u0119 usun\u0105\u0107 ofiary, co wi\u0119cej, trzeba j\u0105 przyjmowa\u0107 sercem tak, aby dozna\u0142a pog\u0142\u0119bienia mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska i sta\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em wewn\u0119trznej rado\u015bci.<\/p>\n

        Ten wsp\u00f3lny post\u0119p wymaga refleksji, pouczenia, w\u0142a\u015bciwego przygotowania kap\u0142an\u00f3w, zakonnik\u00f3w i os\u00f3b \u015bwieckich pracuj\u0105cych w duszpasterstwie rodzin. Wszyscy oni b\u0119d\u0105 mogli pomaga\u0107 ma\u0142\u017conkom na drodze ich ludzkiego i duchowego rozwoju, kt\u00f3ry zak\u0142ada \u015bwiadomo\u015b\u0107 grzechu, szczer\u0105 wol\u0119 zachowania prawa moralnego i pos\u0142ug\u0119 pojednania. Trzeba zdawa\u0107 sobie tak\u017ce spraw\u0119, \u017ce w t\u0119 intymn\u0105 wi\u0119\u017a ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 wchodzi wola dwojga os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 jednak powo\u0142ane do zgodno\u015bci w my\u015bleniu i post\u0119powaniu. Wymaga to niema\u0142o cierpliwo\u015bci, uczucia i czasu. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cna na tym polu jest jedno\u015b\u0107 os\u0105d\u00f3w moralnych i duszpasterskich kap\u0142an\u00f3w. Tej jedno\u015bci nale\u017cy starannie poszukiwa\u0107 i zabezpiecza\u0107 j\u0105, aby wierni nie do\u015bwiadczali bolesnego niepokoju sumienia96<\/sup>.<\/p>\n

        Post\u0119p w \u017cyciu ma\u0142\u017ce\u0144skim b\u0119dzie zatem u\u0142atwiony w miar\u0119 jak ma\u0142\u017conkowie, szanuj\u0105cy nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i ufni \u0142asce Chrystusowej, wspomagani i utwierdzani przez duszpasterzy oraz ca\u0142\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 ko\u015bcieln\u0105, b\u0119d\u0105 umieli odkry\u0107 i prze\u017cy\u0107 wyzwalaj\u0105c\u0105 i rozwijaj\u0105c\u0105 warto\u015b\u0107 autentycznej mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 ofiaruje Ewangelia i kt\u00f3rej domaga si\u0119 przykazanie Pana.<\/p>\n

        Budzenie przekona\u0144 i zaofiarowanie konkretnej pomocy<\/h5>\n

        35. Wobec problemu godziwej regulacji urodzin wsp\u00f3lnota ko\u015bcielna musi w obecnym czasie podj\u0105\u0107 zadanie budzenia przekona\u0144 i ofiarowania konkretnej pomocy tym, kt\u00f3rzy pragn\u0105 prze\u017cywa\u0107 ojcostwo i macierzy\u0144stwo w spos\u00f3b prawdziwie odpowiedzialny.<\/p>\n

        W tej dziedzinie Ko\u015bci\u00f3\u0142, ciesz\u0105c si\u0119 osi\u0105gni\u0119ciami bada\u0144 naukowych pozwalaj\u0105cych okre\u015bli\u0107 dok\u0142adniej rytm p\u0142odno\u015bci kobiety i popieraj\u0105c intensywniejszy i szerszy zakres takich studi\u00f3w, nie mo\u017ce nie rozbudza\u0107 ze wzmo\u017con\u0105 energi\u0105 poczucia odpowiedzialno\u015bci tych, kt\u00f3rzy \u2014 jak lekarze, eksperci, doradcy ma\u0142\u017ce\u0144stw, wychowawcy i same ma\u0142\u017ce\u0144stwa \u2014 mog\u0105 skutecznie pom\u00f3c ma\u0142\u017ce\u0144stwom w prze\u017cywaniu ich mi\u0142o\u015bci tak, a\u017ceby uszanowane by\u0142y struktura i cel aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3ry j\u0105 wyra\u017ca. Oznacza to szerszy, bardziej zdecydowany i systematyczny wysi\u0142ek id\u0105cy w kierunku poznania, oceny i stosowania naturalnych metod regulacji p\u0142odno\u015bci97<\/sup>.<\/p>\n

        Cenne \u015bwiadectwo mog\u0105 i powinni tu da\u0107 ci ma\u0142\u017conkowie, kt\u00f3rzy poprzez wsp\u00f3lne podj\u0119cie okresowej wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci doszli do bardziej dojrza\u0142ej odpowiedzialno\u015bci osobistej wobec mi\u0142o\u015bci i wobec \u017cycia: \u201etakie bowiem powierzy\u0142 im Pan zadanie \u2014 pisa\u0142 Pawe\u0142 VI \u2014 aby ukazywali ludziom \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i s\u0142odycz tego prawa, dzi\u0119ki kt\u00f3remu ich wzajemna mi\u0142o\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z t\u0105 ich funkcj\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105 oni z mi\u0142o\u015bci\u0105 Boga, Tw\u00f3rcy ludzkiego \u017cycia\u201d98<\/sup>.<\/p>\n

        \u00a0<\/p>\n

        2. Wychowanie<\/h5>\n

        \u00a0<\/p>\n

        Prawo-obowi\u0105zek rodzic\u00f3w do wychowywania<\/h5>\n

        36. Zadanie wychowania wyp\u0142ywa z najbardziej pierwotnego powo\u0142ania ma\u0142\u017conk\u00f3w do uczestnictwa w stw\u00f3rczym dziele Boga: rodz\u0105c w mi\u0142o\u015bci i dla mi\u0142o\u015bci now\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra sama w sobie jest powo\u0142ana do wzrostu i rozwoju, rodzice tym samym podejmuj\u0105 zadanie umo\u017cliwienia jej \u017cycia w pe\u0142ni ludzkiego. Przypomnia\u0142 o tym Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II: \u201eRodzice, poniewa\u017c dali \u017cycie dzieciom, w najwy\u017cszym stopniu s\u0105 obowi\u0105zani do wychowania potomstwa i dlatego musz\u0105 by\u0107 uznani za pierwszych i g\u0142\u00f3wnych jego wychowawc\u00f3w. To zadanie wychowawcze jest tak wielkiej wagi, \u017ce jego ewentualny brak z trudno\u015bci\u0105 da\u0142by si\u0119 zast\u0105pi\u0107. Do rodzic\u00f3w bowiem nale\u017cy stworzy\u0107 tak\u0105 atmosfer\u0119 rodzinn\u0105, przepojon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i szacunkiem dla Boga i ludzi, aby sprzyja\u0142a ca\u0142emu osobistemu i spo\u0142ecznemu wychowaniu dzieci. Dlatego rodzina jest pierwsz\u0105 szko\u0142\u0105 cn\u00f3t spo\u0142ecznych, potrzebnych wszelkim spo\u0142eczno\u015bciom\u201d99<\/sup>.<\/p>\n

        Prawo-obowi\u0105zek rodzic\u00f3w do wychowywania jest czym\u015b\u00a0istotnym<\/i>\u00a0i jako taki zwi\u0105zany jest z samym przekazywaniem \u017cycia ludzkiego; jest on\u00a0pierwotny i maj\u0105cy pierwsze\u0144stwo<\/i>\u00a0w stosunku do zada\u0144 wychowawczych innych os\u00f3b, z racji wyj\u0105tkowo\u015bci stosunku mi\u0142o\u015bci \u0142\u0105cz\u0105cej rodzic\u00f3w i dzieci;\u00a0wyklucza zast\u0119pstwo i jest niezbywalny<\/i>, dlatego nie mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kowicie przekazany innym, ani przez innych zaw\u0142aszczony.<\/p>\n

        Nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce poza tymi cechami, charakteryzuj\u0105cymi zadanie wychowawcze rodzic\u00f3w, najg\u0142\u0119bszym i okre\u015blaj\u0105cym je elementem jest mi\u0142o\u015b\u0107 ojcowska i macierzy\u0144ska, kt\u00f3ra znajduje w dziele wychowawczym wype\u0142nienie doskona\u0142ej s\u0142u\u017cby \u017cyciu: mi\u0142o\u015b\u0107 rodzicielska od pocz\u0105tku staje si\u0119 dusz\u0105, a przez to i norm\u0105, kt\u00f3ra inspiruje i nadaje kierunek ca\u0142ej konkretnej dzia\u0142alno\u015bci wychowawczej, ubogacaj\u0105c j\u0105 tak cennymi owocami mi\u0142o\u015bci, jak czu\u0142o\u015b\u0107, sta\u0142o\u015b\u0107, dobro\u0107, us\u0142u\u017cno\u015b\u0107, bezinteresowno\u015b\u0107 i duch ofiary.<\/p>\n

        Wychowanie do istotnych warto\u015bci \u017cycia ludzkiego<\/h5>\n

        37. Pomimo cz\u0119sto bardzo powa\u017cnych dzi\u015b trudno\u015bci w dziele wychowania, rodzice wiruzi ufnie i z odwag\u0105 kszta\u0142towa\u0107 w dzieciach istotne warto\u015bci \u017cycia ludzkiego. Dzieci winny wzrasta\u0107 we w\u0142a\u015bciwej wolno\u015bci wobec d\u00f3br materialnych, przyjmuj\u0105c prosty i surowy styl \u017cycia w g\u0142\u0119bokim przekonaniu, \u017ce \u201ewi\u0119cej wart jest cz\u0142owiek z racji tego czym jest, ni\u017c ze wzgl\u0119du na to, co posiada\u201d100<\/sup>,<\/p>\n

        W spo\u0142ecze\u0144stwie wstrz\u0105sanym i rozbitym przez napi\u0119cia i konflikty, wynikaj\u0105ce z gwa\u0142townego \u015bcierania si\u0119 r\u00f3\u017cnych indywidualizm\u00f3w i egoizm\u00f3w, dzieci powinny naby\u0107 nie tylko poczucie prawdziwej sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ra jedyna prowadzi do poszanowania godno\u015bci osobistej ka\u017cdego cz\u0142owieka, ale tak\u017ce i tym bardziej poczucie prawdziwej mi\u0142o\u015bci, jako postawy szczerej troski i bezinteresownej s\u0142u\u017cby wobec drugich, a zw\u0142aszcza najbiedniejszych i potrzebuj\u0105cych. Rodzina jest pierwsz\u0105 i podstawow\u0105 szko\u0142\u0105 uspo\u0142ecznienia: w niej, jako we wsp\u00f3lnocie mi\u0142o\u015bci, uczynienie z siebie daru jest prawem, nadaj\u0105cym kierunek i warunkuj\u0105cym wzrost. Dar z siebie, kt\u00f3ry o\u017cywia wzajemn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w, staje si\u0119 wzorem i zasad\u0105 sk\u0142adania daru z siebie, co powinno dokonywa\u0107 si\u0119 we wzajemnych stosunkach braci i si\u00f3str oraz r\u00f3\u017cnych, wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105cych w rodzinie pokole\u0144. Tak komunia, jak uczestnictwo codziennie prze\u017cywane w domu, w chwilach rado\u015bci i w trudno\u015bciach, jest najbardziej konkretn\u0105 i skuteczn\u0105 pedagogi\u0105 dla czynnego, odpowiedzialnego i owocnego w\u0142\u0105czenia si\u0119 dzieci w \u017cycie spo\u0142eczne o szerszym zasi\u0119gu.<\/p>\n

        Wychowanie do mi\u0142o\u015bci poj\u0119tej jako dar z siebie stanowi nieodzown\u0105 przes\u0142ank\u0119 dla rodzic\u00f3w wezwanych do przekazania dzieciom jasnego i subtelnego\u00a0wychowania seksualnego.<\/i>\u00a0W obliczu kultury, kt\u00f3ra na og\u00f3\u0142 \u201ebanalizuje\u201d p\u0142ciowo\u015b\u0107 ludzk\u0105, interpretuj\u0105c j\u0105 i prze\u017cywaj\u0105c w spos\u00f3b ograniczony i zubo\u017cony, odnosz\u0105c j\u0105 jedynie do cia\u0142a i egoistycznej przyjemno\u015bci, pos\u0142uga wychowawcza rodzic\u00f3w musi skupi\u0107 si\u0119 zdecydowanie na kulturze \u017cycia p\u0142ciowego, aby by\u0142a ona prawdziwie i w pe\u0142ni osobowa: p\u0142ciowo\u015b\u0107 jest w istocie bogactwem ca\u0142ej osoby \u2014 cia\u0142a, uczu\u0107 i duszy \u2014 ujawniaj\u0105cym swe g\u0142\u0119bokie znaczenie w doprowadzeniu osoby do z\u0142o\u017cenia daru z siebie w mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

        Wychowanie seksualne, stanowi\u0105ce prawo i podstawowy obowi\u0105zek rodzic\u00f3w, winno dokonywa\u0107 si\u0119 zawsze pod ich troskliwym kierunkiem zar\u00f3wno w domu, jak i w wybranych i kontrolowanych przez nich o\u015brodkach wychowawczych. W tym sensie Ko\u015bci\u00f3\u0142 potwierdza prawo pomocniczo\u015bci, kt\u00f3re szko\u0142a obowi\u0105zana jest przestrzega\u0107, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c w wychowaniu seksualnym, w takim samym duchu, jaki o\u017cywia rodzic\u00f3w.<\/p>\n

        W tym kontek\u015bcie bezwzgl\u0119dnie nieodzowne jest wychowanie do czysto\u015bci, jako cnoty, kt\u00f3ra doprowadza osob\u0119 do prawdziwej dojrza\u0142o\u015bci i uzdalnia j\u0105 do szanowania i rozwijania \u201eoblubie\u0144czego sensu\u201d cia\u0142a. Co wi\u0119cej, je\u015bli rodzice chrze\u015bcija\u0144scy rozpoznaj\u0105 u dzieci oznaki Bo\u017cego powo\u0142ania, do\u0142o\u017c\u0105 wszelkiej troski i starania, aby wychowywa\u0107 do dziewictwa, jako najwy\u017cszej formy owego daru z siebie, kt\u00f3ry jest istotnym sensem p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej.<\/p>\n

        Ze wzgl\u0119du na powi\u0105zania zachodz\u0105ce pomi\u0119dzy wymiarem p\u0142ciowym osoby a jej warto\u015bciami etycznymi, wychowanie ma doprowadzi\u0107 do znajomo\u015bci zasad moralnych i uznania ich za konieczn\u0105 i cenn\u0105 gwarancj\u0119 odpowiedzialnego wzrostu osobowego w dziedzinie p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej.<\/p>\n

        Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 stanowczo sprzeciwia si\u0119 pewnej, cz\u0119sto rozpowszechnianej formie informowania o \u017cyciu seksualnym w oderwaniu od zasad moralnych, kt\u00f3ra nie jest niczym innym, jak wprowadzeniem do do\u015bwiadczenia przyjemno\u015bci i bod\u017acem, sk\u0142aniaj\u0105cym \u2014 ju\u017c w latach niewinno\u015bci \u2014 do utraty pogody ducha, otwieraj\u0105c drog\u0119 do zepsucia.<\/p>\n

        Pos\u0142annictwo wychowawcze a sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/h5>\n

        38. Now\u0105 i specjaln\u0105 pomoc w pos\u0142annictwie wychowawczym rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, wyp\u0142ywaj\u0105cym z uczestnictwa w dziele stw\u00f3rczym Boga, znajduj\u0105 oni w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3ry ich konsekruje do prawdziwie chrze\u015bcija\u0144skiego wychowania dzieci, to znaczy powo\u0142uje ich do uczestnictwa we w\u0142adzy i mi\u0142o\u015bci samego Boga Ojca i Chrystusa Pasterza, a tak\u017ce w macierzy\u0144skiej mi\u0142o\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, wzbogaca ich darami m\u0105dro\u015bci, rady, m\u0119stwa i wszystkimi innymi darami Ducha \u015awi\u0119tego po to, a\u017ceby pomogli dzieciom w ich ludzkim i chrze\u015bcija\u0144skim wzrastaniu.<\/p>\n

        Poprzez sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa zadanie wychowawcze rodzic\u00f3w nabiera godno\u015bci i charakteru powo\u0142ania, staj\u0105c si\u0119 prawdziw\u0105 i w \u015bcis\u0142ym sensie \u201epos\u0142ug\u0105\u201d Ko\u015bcio\u0142a w dziele budowania jego cz\u0142onk\u00f3w. Donios\u0142o\u015b\u0107 i zaszczytno\u015b\u0107 wychowawczej pos\u0142ugi rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich jest tak wielka, \u017ce \u015bw. Tomasz nie waha si\u0119 zestawia\u0107 jej z pos\u0142ug\u0105 kap\u0142a\u0144sk\u0105: \u201eNiekt\u00f3rzy krzewi\u0105 i podtrzymuj\u0105 \u017cycie duchowe wy\u0142\u0105cznie poprzez pos\u0142ug\u0119 duchow\u0105. To odnosi si\u0119 do sakramentu kap\u0142a\u0144stwa; inni czyni\u0105 to zar\u00f3wno w stosunku do \u017cycia fizycznego, jak i duchowego, co ma miejsce w przypadku sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, w kt\u00f3rym m\u0119\u017cczyzna z kobiet\u0105 \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119, a\u017ceby wyda\u0107 na \u015bwiat potomstwo i wychowa\u0107 je na chwa\u0142\u0119 Bo\u017c\u0105\u201d101<\/sup>.<\/p>\n

        \u017bywa i czujna \u015bwiadomo\u015b\u0107 pos\u0142annictwa otrzymanego wraz z sakramentem ma\u0142\u017ce\u0144stwa pomo\u017ce rodzicom chrze\u015bcija\u0144skim po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 dzie\u0142u wychowania dzieci z wielk\u0105 pogod\u0105 ducha i ufno\u015bci\u0105, a zarazem z poczuciem odpowiedzialno\u015bci wobec Boga, kt\u00f3ry ich powo\u0142uje i posy\u0142a, a\u017ceby budowali Ko\u015bci\u00f3\u0142 w dzieciach. W ten spos\u00f3b rodzina ochrzczonych, zgromadzona razem przez S\u0142owo i Sakrament jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 domowy, staje si\u0119 tak jak wielki Ko\u015bci\u00f3\u0142, nauczycielem i matk\u0105.<\/p>\n

        Pierwsze do\u015bwiadczenie Ko\u015bcio\u0142a<\/h5>\n

        39. Misja wychowawcza wymaga, a\u017ceby rodzice chrze\u015bcija\u0144scy ukazali dzieciom wszystkie te tre\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 konieczne do stopniowego dojrzewania ich osobowo\u015bci z punktu widzenia chrze\u015bcija\u0144skiego i ko\u015bcielnego. Niechaj zatem przyjm\u0105 wy\u017cej przypomniany kierunek wychowania, troszcz\u0105c si\u0119 o to, by pokaza\u0107 dzieciom, do jakich g\u0142\u0119bin prowadzi wiara i mi\u0142o\u015b\u0107 Jezusa Chrystusa. Poza tym rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich w ich dziele podejmowanym dla umocnienia w duszach dzieci daru \u0142aski Bo\u017cej, b\u0119dzie podtrzymywa\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce Pan powierza im trosk\u0119 o wzrost dziecka Bo\u017cego, brata Chrystusa, \u015bwi\u0105tyni Ducha \u015awi\u0119tego, cz\u0142onka Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

        Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II tak precyzuje tre\u015b\u0107 wychowania chrze\u015bcija\u0144skiego: \u201ezd\u0105\u017ca (ono) nie tylko do pe\u0142nego rozwoju osoby ludzkiej … lecz ma na wzgl\u0119dzie przede wszystkim to, aby ochrzczeni, wprowadzani stopniowo w tajemnic\u0119 zbawienia, stawali si\u0119 z ka\u017cdym dniem coraz bardziej \u015bwiadomi otrzymanego daru wiary. Niechaj ucz\u0105 si\u0119 chwali\u0107 Boga Ojca w duchu i w prawdzie (por.\u00a0J<\/i>\u00a04, 23), zw\u0142aszcza w kulcie liturgicznym; niechaj zaprawiaj\u0105 si\u0119 w prowadzeniu w\u0142asnego \u017cycia wedle nowego cz\u0142owieka w sprawiedliwo\u015bci i \u015bwi\u0119to\u015bci prawdy\u00a0(Ef 4<\/i>, 22-24); w ten spos\u00f3b niech staj\u0105 si\u0119 lud\u017ami doskona\u0142ymi na miar\u0119 wieku pe\u0142no\u015bci Chrystusowej (por.\u00a0Ef 4<\/i>, 13) i przyczyniaj\u0105 si\u0119 do wzrostu Cia\u0142a Mistycznego. Ponadto \u015bwiadomi swego powo\u0142ania niech si\u0119 przyzwyczajaj\u0105 dawa\u0107 \u015bwiadectwo nadziei, kt\u00f3ra w nich jest (por.\u00a01 P<\/i>\u00a03, 15), jako te\u017c pomaga\u0107 w chrze\u015bcija\u0144skim kszta\u0142towaniu \u015bwiata\u201d102<\/sup>.<\/p>\n

        R\u00f3wnie\u017c Synod, podejmuj\u0105c i rozwijaj\u0105c my\u015bli soborowe, przedstawi\u0142 pos\u0142annictwo wychowawcze rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej jako prawdziw\u0105 pos\u0142ug\u0119, poprzez kt\u00f3r\u0105 dokonuje si\u0119 przekazywanie i promieniowanie Ewangelii, tak \u017ce \u017cycie rodziny staje si\u0119 drog\u0105 wiary i jakby inicjacj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 oraz szko\u0142\u0105 na\u015bladowania Chrystusa. W rodzinie \u015bwiadomej takiego daru, jak pisa\u0142 Pawe\u0142 VI \u201ewszyscy cz\u0142onkowie … ewangelizuj\u0105, a tak\u017ce podlegaj\u0105 ewangelizacji\u201d103<\/sup>.<\/p>\n

        Na mocy pos\u0142ugi wychowania rodzice, poprzez przyk\u0142ad w\u0142asnego \u017cycia, s\u0105 pierwszymi g\u0142osicielami Ewangelii wobec dzieci. Co wi\u0119cej, modl\u0105c si\u0119 z dzie\u0107mi i czytaj\u0105c z nimi S\u0142owo Bo\u017ce, w\u0142\u0105czaj\u0105c dzieci poprzez stopniow\u0105 inicjacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 do Cia\u0142a \u2014 eucharystycznego i ko\u015bcielnego \u2014 Chrystusa, staj\u0105 si\u0119 rodzicami w pe\u0142ni, nie tylko rodzicielami \u017cycia fizycznego, ale i tego, kt\u00f3re przez odrodzenie Ducha \u015awi\u0119tego p\u0142ynie z Krzy\u017ca i zmartwychwstania Chrystusa.<\/p>\n

        A\u017ceby rodzice mogli godnie wype\u0142ni\u0107 swoje pos\u0142ugiwanie wychowawcze, Ojcowie Synodu wyrazili \u017cyczenie, aby zosta\u0142 przygotowany tekst\u00a0katechizm dla rodzin<\/i>, jasny, zwi\u0119z\u0142y, przyst\u0119pny dla wszystkich. Do wydania takiego katechizmu gor\u0105co zach\u0119cono Konferencje Episkopat\u00f3w.<\/p>\n

        Wsp\u00f3\u0142praca z innymi czynnikami wychowania<\/h5>\n

        40. Rodzina jest pierwsz\u0105, lecz nie jedyn\u0105 ani wy\u0142\u0105czn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 wychowuj\u0105c\u0105: ju\u017c wymiar wsp\u00f3lnotowy, obywatelski i ko\u015bcielny cz\u0142owieka wymaga i prowadzi do dzie\u0142a szerszego i okre\u015blonego, b\u0119d\u0105cego owocem uporz\u0105dkowanej wsp\u00f3\u0142pracy r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w wychowawczych. Wszystkie te czynniki s\u0105 konieczne, nawet je\u015bli ka\u017cdy mo\u017ce i powinien dzia\u0142a\u0107 wedle w\u0142asnej kompetencji i wnosz\u0105c sobie w\u0142a\u015bciwy wk\u0142ad104<\/sup>,<\/p>\n

        Zadanie wychowawcze rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej zajmuje wi\u0119c miejsce bardzo wa\u017cne w duszpasterstwie organicznym: zak\u0142ada to now\u0105 form\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy rodzic\u00f3w ze wsp\u00f3lnotami chrze\u015bcija\u0144skimi oraz rozmaitych grup wychowawczych z duszpasterzami. W tym sensie odnowa szkolnictwa katolickiego musi zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 tak na rodzic\u00f3w uczni\u00f3w, jak i na tworzenie doskona\u0142ej wsp\u00f3lnoty wychowuj\u0105cej.<\/p>\n

        Prawo rodzic\u00f3w do wyboru wychowania zgodnego z wyznawan\u0105 przez nich wiar\u0105 winno by\u0107 bezwzgl\u0119dnie zabezpieczone.<\/p>\n

        Pa\u0144stwo i Ko\u015bci\u00f3\u0142 maj\u0105 obowi\u0105zek s\u0142u\u017cenia rodzinom wszelkimi mo\u017cliwymi formami pomocy, aby rodziny mog\u0142y prawid\u0142owo wype\u0142ni\u0107 swe zadania wychowawcze. W tym celu, zar\u00f3wno Ko\u015bci\u00f3\u0142, jak i pa\u0144stwo winny tworzy\u0107 i popiera\u0107 te instytucje i tak\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, kt\u00f3rych s\u0142usznie domagaj\u0105 si\u0119 rodziny: pomoc winna by\u0107 proporcjonalna do niewystarczalno\u015bci rodziny. A zatem ci wszyscy, kt\u00f3rzy w spo\u0142ecze\u0144stwie stoj\u0105 na czele szkolnictwa, nie powinni nigdy zapomina\u0107, \u017ce rodzice zostali ustanowieni przez samego Boga pierwszymi i g\u0142\u00f3wnymi wychowawcami dzieci, i \u017ce ich prawo jest niezbywalne.<\/p>\n

        Jednak\u017ce dope\u0142nieniem praw rodzic\u00f3w jest spoczywaj\u0105ca na nich powa\u017cna powinno\u015b\u0107 g\u0142\u0119bokiego zaanga\u017cowania si\u0119 w nawi\u0105zanie serdecznego i czynnego kontaktu z nauczycielami i kierownictwem szko\u0142y.<\/p>\n

        Je\u017celi w szko\u0142ach naucza si\u0119 ideologii przeciwnych wierze chrze\u015bcija\u0144skiej, rodziny, o ile to mo\u017cliwe, przy pomocy r\u00f3\u017cnych form zrzesze\u0144 rodzinnych, musz\u0105 ze wszystkich si\u0142 i z ca\u0142\u0105 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 pom\u00f3c m\u0142odym, a\u017ceby ci nie oddalili si\u0119 od wiary. W tym przypadku rodzina potrzebuje szczeg\u00f3lnej pomocy duszpasterzy, kt\u00f3rym nie wolno zapomnie\u0107, \u017ce rodzice maj\u0105 nienaruszalne prawo do powierzenia dzieci wsp\u00f3lnocie ko\u015bcielnej.<\/p>\n

        Wieloraka s\u0142u\u017cba \u017cyciu<\/h5>\n

        41. P\u0142odna mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska wyra\u017ca si\u0119 w r\u00f3\u017cnych formach s\u0142u\u017cenia \u017cyciu. W\u015br\u00f3d nich najbardziej bezpo\u015brednie, w\u0142a\u015bciwe ma\u0142\u017ce\u0144stwu i zarazem takie, w kt\u00f3rych nic ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107, to rodzenie i wychowanie. W istocie ka\u017cdy akt prawdziwej mi\u0142o\u015bci wobec cz\u0142owieka potwierdza i doskonali duchow\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107 rodziny, b\u0119d\u0105c aktem pos\u0142usze\u0144stwa wobec g\u0142\u0119bokiego, wewn\u0119trznego dynamizmu mi\u0142o\u015bci, rozumianej jako oddawanie siebie innym.<\/p>\n

        Z tej perspektywy, bogatej w warto\u015bci i zadania dla wszystkich, niech czerpi\u0105 zach\u0119t\u0119 ci zw\u0142aszcza ma\u0142\u017conkowie, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczaj\u0105 bezp\u0142odno\u015bci fizycznej.<\/p>\n

        Rodziny chrze\u015bcija\u0144skie, kt\u00f3re przez wiar\u0119 widz\u0105 we wszystkich ludziach dzieci wsp\u00f3lnego Ojca Niebieskiego, b\u0119d\u0105 wielkodusznie wychodzi\u0107 naprzeciw dzieciom innych rodzin, pomagaj\u0105c im i kochaj\u0105c je nie jako obcych, ale jako cz\u0142onk\u00f3w jednej rodziny dzieci Bo\u017cych. W ten spos\u00f3b rodzice chrze\u015bcija\u0144scy b\u0119d\u0105 mogli rozszerzy\u0107 zasi\u0119g swej mi\u0142o\u015bci poza wi\u0119\u017a cia\u0142a i krwi, uznaj\u0105c zwi\u0105zki wywodz\u0105ce si\u0119 z ducha, kt\u00f3re rozwin\u0105 si\u0119 w konkretn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 dzieciom innych rodzin, cz\u0119sto potrzebuj\u0105cych i pozbawionych \u015brodk\u00f3w do \u017cycia.<\/p>\n

        Rodziny chrze\u015bcija\u0144skie winna o\u017cywia\u0107 wi\u0119ksza gotowo\u015b\u0107 do adopcji i przysposobienia dzieci pozbawionych rodzic\u00f3w czy te\u017c opuszczonych: podczas gdy te dzieci, odnajduj\u0105c na nowo ciep\u0142o uczu\u0107 rodzinnych zaznaj\u0105 pe\u0142nego mi\u0142o\u015bci, opatrzno\u015bciowego ojcostwa Boga, \u015bwiadczonego przez rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, wzrastaj\u0105c w atmosferze pogody i ufno\u015bci, ca\u0142a rodzina zostanie ubogacona warto\u015bciami duchowymi poszerzonego braterstwa.<\/p>\n

        P\u0142odno\u015b\u0107 rodziny winna by\u0107 \u015bwiadoma swej nieustannej \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u201d, cudownego owocu Ducha Bo\u017cego, kt\u00f3ry otwiera oczy serca na odkrywanie nowych potrzeb i cierpie\u0144 naszego spo\u0142ecze\u0144stwa, i kt\u00f3ry daje odwag\u0119 podj\u0119cia ich oraz udzielenia na nie odpowiedzi. Przedstawiony obraz ukazuje rodzinom szerokie pole dzia\u0142ania. Bardziej jeszcze ani\u017celi opuszczenie dzieci, niepokoi dzisiaj marginalizacja spo\u0142eczna i kulturowa, bole\u015bnie uderzaj\u0105ca starych, chorych, upo\u015bledzonych, narkoman\u00f3w, by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w itd.<\/p>\n

        W ten spos\u00f3b poszerza si\u0119 niepomiernie horyzont ojcostwa i macierzy\u0144stwa rodzin chrze\u015bcija\u0144skich: ich mi\u0142o\u015b\u0107 p\u0142odna duchowo podejmuje wyzwanie tych i innych nagl\u0105cych potrzeb naszych czas\u00f3w. Chrystus Pan, wraz z rodzinami i przez nie, nadal ma \u201ewsp\u00f3\u0142czucie\u201d dla rzesz.<\/p>\n

        \u00a0<\/p>\n

        III. \u2014 UCZESTNICTWO W ROZWOJU SPO\u0141ECZE\u0143STWA<\/h5>\n

        \u00a0<\/p>\n

        Rodzina \u2014 pierwsz\u0105 i \u017cywotn\u0105 kom\u00f3rk\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa<\/h5>\n

        42. \u201ePoniewa\u017c Stw\u00f3rca wszechrzeczy ustanowi\u0142 zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski pocz\u0105tkiem i podstaw\u0105 spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej\u201d, rodzina sta\u0142a si\u0119 \u201epierwsz\u0105 i \u017cywotn\u0105 kom\u00f3rk\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d105<\/sup>.<\/p>\n

        Rodzin\u0119 \u0142\u0105cz\u0105 ze spo\u0142ecze\u0144stwem \u017cywotne i organiczne wi\u0119zi, stanowi ona bowiem jego podstaw\u0119 i stale je zasila poprzez swe zadanie s\u0142u\u017cenia \u017cyciu: w rodzinie przecie\u017c rodz\u0105 si\u0119 obywatele i w niej znajduj\u0105 pierwsz\u0105 szko\u0142\u0119 tych cn\u00f3t spo\u0142ecznych, kt\u00f3re stanowi\u0105 o \u017cyciu i rozwoju samego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

        W ten spos\u00f3b na mocy swej natury i powo\u0142ania, daleka od zamkni\u0119cia si\u0119 w sobie, rodzina otwiera si\u0119 na inne rodziny i na spo\u0142ecze\u0144stwo, podejmuj\u0105c swoje zadanie spo\u0142eczne.<\/p>\n

        \u017bycie rodzinne jako do\u015bwiadczenie komunii i uczestnictwa<\/h5>\n

        43. To do\u015bwiadczenie komunii i uczestnictwa, kt\u00f3re winno cechowa\u0107 codzienne \u017cycie rodziny, stanowi jej pierwszy i podstawowy wk\u0142ad na rzecz spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

        We wzajemnych stosunkach cz\u0142onkowie wsp\u00f3lnoty rodzinnej s\u0105 inspirowani i kieruj\u0105 si\u0119 \u201eprawem bezinteresowno\u015bci\u201d, kt\u00f3re szanuj\u0105c i umacniaj\u0105c we wszystkich i w ka\u017cdym godno\u015b\u0107 osobist\u0105 jako jedyn\u0105 racj\u0119 warto\u015bci, przybiera posta\u0107 serdecznego otwarcia si\u0119, spotkania i dialogu, bezinteresownej gotowo\u015bci s\u0142u\u017cenia, wielkodusznej s\u0142u\u017cby i g\u0142\u0119bokiej solidarno\u015bci.<\/p>\n

        W ten spos\u00f3b umocnienie autentycznej i dojrza\u0142ej komunii os\u00f3b w rodzinie, staje si\u0119 pierwsz\u0105 i niezast\u0105pion\u0105 szko\u0142\u0105 \u017cycia spo\u0142ecznego, przyk\u0142adem oraz bod\u017acem dla szerszych kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych w duchu szacunku, sprawiedliwo\u015bci, dialogu i mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

        Tak wi\u0119c \u2014 o czym przypomnieli Ojcowie Synodu \u2014 rodzina stanowi kolebk\u0119 i najskuteczniejsze narz\u0119dzie humanizacji i personalizacji spo\u0142ecze\u0144stwa: wsp\u00f3\u0142pracuje w pe\u0142ni i w spos\u00f3b sobie tylko w\u0142a\u015bciwy w budowaniu \u015bwiata, czyni\u0105c \u017cycie naprawd\u0119 ludzkim, zw\u0142aszcza przez to, \u017ce strze\u017ce, zachowuje i przekazuje cnoty oraz \u201ewarto\u015bci\u201d. W rodzinie \u2014 stwierdza Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II \u2014 \u201er\u00f3\u017cne pokolenia spotykaj\u0105 si\u0119 i pomagaj\u0105 sobie wzajemnie w osi\u0105ganiu pe\u0142niejszej m\u0105dro\u015bci \u017cyciowej oraz w godzeniu praw poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b z wymaganiami \u017cycia spo\u0142ecznego\u201d106<\/sup>.<\/p>\n

        Dzi\u0119ki temu, w obliczu spo\u0142ecze\u0144stwa zagro\u017conego coraz wi\u0119ksz\u0105 depersonalizacj\u0105 i umasowieniem, a st\u0105d odcz\u0142owieczeniem i tym, \u017ce samo b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107 odcz\u0142owieczaj\u0105co, co w efekcie przynosi negatywne skutki w tak licznych formach \u201eucieczki\u201d, jakimi na przyk\u0142ad s\u0105 alkoholizm, narkomania, a nawet terroryzm \u2014 rodzina jeszcze dzisiaj posiada i wyzwala pot\u0119\u017cne energie, kt\u00f3re s\u0105 zdolne wyrwa\u0107 cz\u0142owieka z anonimowo\u015bci, podtrzyma\u0107 w nim \u015bwiadomo\u015b\u0107 godno\u015bci w\u0142asnej osoby, wzbogaci\u0107 go g\u0142\u0119bokim cz\u0142owiecze\u0144stwem i w\u0142\u0105czy\u0107, zachowuj\u0105c jego odr\u0119bno\u015b\u0107 i niepowtarzalno\u015b\u0107, w tkank\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

        Zadanie spo\u0142eczne i polityczne<\/h5>\n

        44. Cho\u0107 spo\u0142eczne zadanie rodziny wyra\u017ca si\u0119 przede wszystkim w dziele prokreacji i wychowania, w kt\u00f3rym jest ona nie do zast\u0105pienia, nie mo\u017ce z pewno\u015bci\u0105 do tego jedynie si\u0119 ogranicza\u0107.<\/p>\n

        Dlatego rodziny \u2014 pojedyncze czy te\u017c po\u0142\u0105czone w zwi\u0105zki \u2014 mog\u0105 i powinny podejmowa\u0107 rozmaite dzie\u0142a s\u0142u\u017cby spo\u0142ecznej, zw\u0142aszcza dla ubogich, a w ka\u017cdym razie na rzecz tych os\u00f3b i sytuacji, do kt\u00f3rych nie s\u0105 w stanie dotrze\u0107 organizacje dobroczynne i opieku\u0144cze powo\u0142ane przez w\u0142adze publiczne.<\/p>\n

        Wk\u0142ad spo\u0142eczny rodziny posiada sw\u0105 w\u0142asn\u0105 specyfik\u0119, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy lepiej pozna\u0107 i w spos\u00f3b bardziej zdecydowany uwzgl\u0119dnia\u0107, zw\u0142aszcza w miar\u0119 dorastania dzieci, anga\u017cuj\u0105c do wsp\u00f3\u0142pracy, na ile to mo\u017cliwe, wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny107<\/sup>.<\/p>\n

        W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 wzrastaj\u0105ce w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie znaczenie go\u015bcinno\u015bci ze wszystkimi jej przejawami, od otwarcia na pro\u015bby braci drzwi w\u0142asnego domu, a bardziej jeszcze serca, a\u017c po konkretne zatroszczenie si\u0119 o zapewnienie ka\u017cdej rodzinie w\u0142asnego mieszkania, jako naturalnego \u015brodowiska, kt\u00f3re j\u0105 zachowuje i pozwala jej wzrasta\u0107. Nade wszystko rodzina chrze\u015bcija\u0144ska winna ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 w polecenie Aposto\u0142a: \u201eZaradzajcie potrzebom … Przestrzegajcie go\u015bcinno\u015bci\u201d108<\/sup>, by na\u015bladuj\u0105c przyk\u0142ad Chrystusa i dziel\u0105c Jego mi\u0142o\u015b\u0107, umia\u0142a przyj\u0105\u0107 potrzebuj\u0105cego brata: \u201eKto poda kubek \u015bwie\u017cej wody do picia jednemu z tych najmniejszych, dlatego \u017ce jest uczniem, zaprawd\u0119, powiadam wam, nie utraci swojej nagrody\u201d109<\/sup>.<\/p>\n

        Do zada\u0144 spo\u0142ecznych rodziny nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wyra\u017canie opinii w formie\u00a0interwencji politycznej:<\/i>\u00a0rodziny winny wi\u0119c zabiega\u0107 jako pierwsze o to, a\u017ceby prawa i instytucje pa\u0144stwa nie tylko nie narusza\u0142y praw i obowi\u0105zk\u00f3w rodziny; ale by je popiera\u0142y i pozytywnie ich broni\u0142y. W tym sensie rodziny powinny coraz lepiej sobie u\u015bwiadamia\u0107 w\u0142asn\u0105 rol\u0119 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w tak zwanej \u201epolityki rodzinnej\u201d oraz podejmowa\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za przemian\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa: w przeciwnym razie one pierwsze padn\u0105 ofiar\u0105 tego z\u0142a, na kt\u00f3re patrzy\u0142y oboj\u0119tnie. Apel Soboru Watyka\u0144skiego II o przezwyci\u0119\u017canie etyki indywidualistycznej dotyczy r\u00f3wnie\u017c rodziny jako takiej110<\/sup>.<\/p>\n

        Spo\u0142ecze\u0144stwo w s\u0142u\u017cbie rodziny<\/h5>\n

        45. Je\u015bli wewn\u0119trzne powi\u0105zanie rodziny ze spo\u0142ecze\u0144stwem wymaga od niej otwarcia si\u0119 i uczestniczenia w \u017cyciu oraz rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa, to i przed spo\u0142ecze\u0144stwem ten wewn\u0119trzny zwi\u0105zek stawia r\u00f3wnie\u017c wymaganie niezaniedbywania podstawowego zadania, kt\u00f3rym jest okazywanie rodzinie szacunku i poparcia.<\/p>\n

        Z pewno\u015bci\u0105 rodzina i spo\u0142ecze\u0144stwo uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 w funkcji obrony i rozwoju dobra wszystkich ludzi i ka\u017cdego cz\u0142owieka. Jednak spo\u0142ecze\u0144stwo, a m\u00f3wi\u0105c \u015bci\u015blej pa\u0144stwo, winno uzna\u0107, \u017ce rodzina jest \u201espo\u0142eczno\u015bci\u0105 ciesz\u0105c\u0105 si\u0119 w\u0142asnym i pierwotnym prawem\u201d111<\/sup>, a zatem, \u017ce jest \u015bci\u015ble zobowi\u0105zane do przestrzegania w odniesieniu do rodziny zasady pomocniczo\u015bci.<\/p>\n

        Pa\u0144stwo, w my\u015bl tej zasady, nie mo\u017ce i nie powinno pozbawia\u0107 rodziny takich zada\u0144, kt\u00f3re r\u00f3wnie dobrze mo\u017ce ona wype\u0142ni\u0107 sama, lub w ramach dobrowolnego zrzeszenia rodzin; powinno natomiast popiera\u0107 w spos\u00f3b pozytywny i jak najbardziej pobudza\u0107 odpowiedzialn\u0105 ich inicjatyw\u0119.<\/p>\n

        W\u0142adze publiczne przekonane o tym, \u017ce dobro rodziny stanowi warto\u015b\u0107 niezast\u0105pion\u0105 i nieodzown\u0105 we wsp\u00f3lnocie obywateli, winny czyni\u0107 wszystko co mo\u017cliwe celem zabezpieczenia wszelkiej pomocy \u2014 gospodarczej, spo\u0142ecznej, pedagogicznej, politycznej, kulturalnej \u2014 niezb\u0119dnej do tego, a\u017ceby rodziny mog\u0142y w spos\u00f3b ludzki sprosta\u0107 swoim odpowiedzialnym zadaniom.<\/p>\n

        Karta praw rodziny<\/h5>\n

        46. Idea\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy rodziny i spo\u0142ecze\u0144stwa we wzajemnym wspieraniu si\u0119 i rozwoju natrafia cz\u0119sto i w wymiarach bardzo powa\u017cnych na niebezpiecze\u0144stwo rozdzia\u0142u czy wr\u0119cz wzajemnego przeciwstawiania si\u0119.<\/p>\n

        W rezultacie \u2014 co nieustannie ujawnia\u0142 Synod \u2014 sytuacja ogromnej liczby rodzin w r\u00f3\u017cnych krajach jest bardzo skomplikowana, je\u015bli nie wprost krytyczna: instytucje i ustawy neguj\u0105 w spos\u00f3b niesprawiedliwy nienaruszalne prawa rodziny i samej osoby ludzkiej, a spo\u0142ecze\u0144stwo \u2014 dalekie od s\u0142u\u017cenia rodzinie \u2014 gwa\u0142townie atakuje jej warto\u015bci i wymagania. W ten spos\u00f3b rodzina, kt\u00f3ra wedle zamys\u0142u Bo\u017cego jest podstawow\u0105 kom\u00f3rk\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, podmiotem praw i obowi\u0105zk\u00f3w najpierw ze strony pa\u0144stwa, a nast\u0119pnie wszelkich innych wsp\u00f3lnot, pada ofiar\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, ofiar\u0105 opiesza\u0142o\u015bci jego interwencji, a bardziej jeszcze oczywistych jego niesprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

        Dlatego te\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 otwarcie i z moc\u0105 broni praw rodziny przed niedopuszczalnymi uzurpacjami ze strony spo\u0142ecze\u0144stwa i pa\u0144stwa. W szczeg\u00f3lno\u015bci Ojcowie Synodu przypomnieli nast\u0119puj\u0105ce prawa rodziny:<\/p>\n

          \n
        • prawo do istnienia i rozwoju jako rodziny, czyli prawo ka\u017cdego, zw\u0142aszcza cz\u0142owieka ubogiego, do za\u0142o\u017cenia rodziny i posiadania odpowiednich \u015brodk\u00f3w do jej utrzymania;<\/li>\n
        • prawo do wype\u0142niania w\u0142asnej odpowiedzialno\u015bci w zakresie przekazywania \u017cycia i wychowania dzieci;<\/li>\n
        • prawo do intymno\u015bci \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego;<\/li>\n
        • prawo do sta\u0142o\u015bci wi\u0119zi i instytucji ma\u0142\u017ce\u0144stwa;<\/li>\n
        • prawo do wyznawania w\u0142asnej wiary i stawania w jej obronie;<\/li>\n
        • prawo do wychowania dzieci wedle w\u0142asnych tradycji i warto\u015bci religijnych i kulturowych, przy pomocy koniecznych \u015brodk\u00f3w, narz\u0119dzi oraz instytucji;<\/li>\n
        • prawo do uzyskania zabezpieczenia fizycznego, spo\u0142ecznego, politycznego, ekonomicznego, zw\u0142aszcza dla ubogich i chorych;<\/li>\n
        • prawo do mieszkania, pozwalaj\u0105cego na godziwe \u017cycie rodzinne;<\/li>\n
        • prawo do wypowiedzi i przedstawicielstwa wobec publicznych w\u0142adz gospodarczych, spo\u0142ecznych i kulturalnych oraz w\u0142adz ni\u017cszego szczebla, b\u0105d\u017a bezpo\u015brednio, b\u0105d\u017a za po\u015brednictwem stowarzysze\u0144;<\/li>\n
        • prawo do zrzeszania si\u0119 z innymi rodzinami i instytucjami celem w\u0142a\u015bciwego i gorliwego wype\u0142nienia swych zada\u0144;<\/li>\n
        • prawo do ochrony nieletnich poprzez odpowiednie instytucje i prawodawstwo przed szkodliwymi \u015brodkami farmakologicznymi, pornografi\u0105, alkoholizmem itp.;<\/li>\n
        • prawo do godziwej rozrywki, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142aby r\u00f3wnie\u017c warto\u015bciom rodziny;<\/li>\n
        • prawo os\u00f3b starszych do godziwego \u017cycia i umierania w spos\u00f3b godny cz\u0142owieka;<\/li>\n
        • prawo do emigrowania ca\u0142ej rodziny w poszukiwaniu lepszych warunk\u00f3w \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n

          Stolica Apostolska, podejmuj\u0105c wyra\u017ane \u017cyczenie Synodu, zajmie si\u0119 pog\u0142\u0119bieniem tych sugestii, opracowuj\u0105c \u201ekart\u0119 praw rodziny\u201d celem przed\u0142o\u017cenia jej zainteresowanym \u015brodowiskom i w\u0142adzom.<\/p>\n

          \u0141aska i odpowiedzialno\u015b\u0107 rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej<\/h5>\n

          47. Spo\u0142eczne zadanie w\u0142a\u015bciwe ka\u017cdej rodzinie, z nowego i odr\u0119bnego tytu\u0142u, odnosi si\u0119 do rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej, zbudowanej na fundamencie sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Obejmuj\u0105c ludzk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej z tym wszystkim, co ona zawiera, sakrament uzdalnia oraz zobowi\u0105zuje chrze\u015bcija\u0144skich ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzic\u00f3w do \u017cycia odpowiadaj\u0105cego powo\u0142aniu ludzi \u015bwieckich, a wi\u0119c do tego, by \u201eszukali Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego zajmuj\u0105c si\u0119 sprawami \u015bwieckimi i kieruj\u0105c nimi po my\u015bli Bo\u017cej\u201d113<\/sup>.<\/p>\n

          Zadanie spo\u0142eczne i polityczne wchodzi w zakres tego kr\u00f3lewskiego pos\u0142annictwa czy s\u0142u\u017cby, w kt\u00f3rej ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy uczestnicz\u0105 na mocy sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, otrzymawszy jednocze\u015bnie przykazanie, od kt\u00f3rego nie mog\u0105 si\u0119 uchyli\u0107, oraz \u0142ask\u0119, kt\u00f3ra ich wspomaga i o\u017cywia.<\/p>\n

          W ten spos\u00f3b rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest powo\u0142ana do z\u0142o\u017cenia wobec wszystkich \u015bwiadectwa wielkodusznego i bezinteresownego oddania si\u0119 problemom spo\u0142ecznym, poprzez \u201estawianie na pierwszym miejscu\u201d ubogich i zepchni\u0119tych na margines. Na\u015bladuj\u0105c przeto Chrystusa w szczeg\u00f3lnym umi\u0142owaniu wszystkich ubogich, musi ona specjalnie wzi\u0105\u0107 sobie do serca los ludzi g\u0142odnych, biednych, starych, narkoman\u00f3w i pozbawionych rodziny.<\/p>\n

          O nowy \u0142ad mi\u0119dzynarodowy<\/h5>\n

          48. Wobec \u015bwiatowego wymiaru, jaki charakteryzuje dzisiaj r\u00f3\u017cne problemy spo\u0142eczne, rodzina staje wobec zupe\u0142nie nowego rozszerzenia zakresu zada\u0144, kt\u00f3re ma wype\u0142ni\u0107 dla rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa: chodzi tu tak\u017ce o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w tworzeniu nowego \u0142adu mi\u0119dzynarodowego, poniewa\u017c tylko w ramach \u015bwiatowej solidarno\u015bci mo\u017cna rozpatrywa\u0107 i rozwi\u0105zywa\u0107 ogromne i dramatyczne problemy sprawiedliwo\u015bci w \u015bwiecie, wolno\u015bci lud\u00f3w i pokoju dla ludzko\u015bci.<\/p>\n

          Duchowa komunia rodzin chrze\u015bcija\u0144skich, zakorzenionych we wsp\u00f3lnej wierze i nadziei, o\u017cywionych mi\u0142o\u015bci\u0105, stanowi wewn\u0119trzn\u0105 energi\u0119, kt\u00f3ra rodzi i szerzy sprawiedliwo\u015b\u0107, pojednanie, braterstwo i pok\u00f3j mi\u0119dzy lud\u017ami. Jako \u201ema\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d, rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest powo\u0142ana na podobie\u0144stwo \u201ewielkiego Ko\u015bcio\u0142a\u201d do tego, a\u017ceby by\u0107 dla \u015bwiata znakiem jedno\u015bci i w ten spos\u00f3b pe\u0142ni\u0107 sw\u0105 rol\u0119 prorock\u0105, \u015bwiadcz\u0105c o Kr\u00f3lestwie i pokoju Chrystusowym, do kt\u00f3rego zd\u0105\u017ca ca\u0142y \u015bwiat.<\/p>\n

          Rodziny chrze\u015bcija\u0144skie b\u0119d\u0105 mog\u0142y tego dokona\u0107 zar\u00f3wno poprzez dzie\u0142o wychowania, daj\u0105c dzieciom wz\u00f3r \u017cycia opartego na takich warto\u015bciach, jak prawda, wolno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107, jak te\u017c przez czynne i odpowiedzialne zaanga\u017cowanie si\u0119 na rzecz autentycznie\u00a0ludzkiego dorastania spo\u0142ecze\u0144stwa i jego instytucji, czy wreszcie przez popieranie na r\u00f3\u017cny spos\u00f3b stowarzysze\u0144 specjalnie powo\u0142anych do zajmowania si\u0119 problemami \u0142adu mi\u0119dzynarodowego.<\/p>\n

          \u00a0<\/p>\n

          IV. \u2014 UCZESTNICTWO W \u017bYCIU I MISJI KO\u015aCIO\u0141A<\/h5>\n

          \u00a0<\/p>\n

          Rodzina w tajemnicy Ko\u015bcio\u0142a<\/h5>\n

          49. Do zasadniczych zada\u0144 rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zadanie ko\u015bcielne: jest ona powo\u0142ana do budowania Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego w dziejach, poprzez udzia\u0142 w \u017cyciu i pos\u0142annictwie Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

          A\u017ceby lepiej zrozumie\u0107 podstawy, tre\u015bci i cechy charakterystyczne tego uczestnictwa, nale\u017cy zg\u0142\u0119bi\u0107 wielorakie i mocne wi\u0119zy wzajemnie \u0142\u0105cz\u0105ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 i rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, tworz\u0105ce z niej niejako \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 w miniaturze\u201d (Ecclesia domestica)114<\/sup>, i sprawiaj\u0105ce, \u017ce jest ona swego rodzaju \u017cywym odbiciem i historycznym ukazaniem tajemnicy Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

          To nade wszystko Matka-Ko\u015bci\u00f3\u0142 rodzi, wychowuje, buduje rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, wype\u0142niaj\u0105c wobec niej zbawcz\u0105 misj\u0119 otrzyman\u0105 od Pana. G\u0142osz\u0105c S\u0142owo Bo\u017ce, Ko\u015bci\u00f3\u0142 objawia rodzinie chrze\u015bcija\u0144skiej jej prawdziw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, to, czym ona jest i czym powinna by\u0107 wedle zamys\u0142u Pana; sprawuj\u0105c sakramenty, Ko\u015bci\u00f3\u0142 wzbogaca i umacnia rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 \u0142ask\u0105 Chrystusow\u0105, a\u017ceby j\u0105 u\u015bwi\u0119ci\u0107 na chwa\u0142\u0119 Ojca; poprzez g\u0142oszenie z now\u0105 moc\u0105 nowego przykazania mi\u0142o\u015bci Ko\u015bci\u00f3\u0142 pobudza i prowadzi rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 do s\u0142u\u017cby mi\u0142o\u015bci, aby na\u015bladowa\u0142a i prze\u017cywa\u0142a t\u0119 sam\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 oddania i ofiary, kt\u00f3r\u0105 Chrystus \u017cywi dla ca\u0142ej ludzko\u015bci.<\/p>\n

          Ze swej strony rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest do tego stopnia wpisana w tajemnic\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, \u017ce staje si\u0119, na sw\u00f3j spos\u00f3b, uczestnikiem zbawczego pos\u0142annictwa samego Ko\u015bcio\u0142a: ma\u0142\u017conkowie i rodzice chrze\u015bcija\u0144scy, na mocy sakramentu \u201ewe w\u0142a\u015bciwym sobie stanie i porz\u0105dku \u017cycia maj\u0105 w\u0142asny dar w\u015br\u00f3d Ludu Bo\u017cego\u201d115<\/sup>. Dlatego te\u017c nie tylko \u201eotrzymuj\u0105\u201d mi\u0142o\u015b\u0107 Chrystusa, staj\u0105c si\u0119 wsp\u00f3lnot\u0105 \u201ezbawion\u0105\u201d, ale s\u0105 r\u00f3wnie\u017c powo\u0142ani do \u201eprzekazywania\u201d braciom tej samej mi\u0142o\u015bci Chrystusa, staj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b wsp\u00f3lnot\u0105 \u201ezbawiaj\u0105c\u0105\u201d. Tak wi\u0119c rodzina chrze\u015bcija\u0144ska, b\u0119d\u0105c owocem i znakiem nadprzyrodzonej p\u0142odno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, staje si\u0119 symbolem, \u015bwiadectwem i uczestnikiem macierzy\u0144stwa Ko\u015bcio\u0142a116<\/sup>.<\/p>\n

          W\u0142a\u015bciwe i specjalne zadanie rodziny w Ko\u015bciele<\/h5>\n

          50. Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest powo\u0142ana do brania \u017cywego i odpowiedzialnego udzia\u0142u w pos\u0142annictwie Ko\u015bcio\u0142a w spos\u00f3b sobie w\u0142a\u015bciwy i odr\u0119bny, czyli oddaj\u0105c siebie sam\u0105 na s\u0142u\u017cb\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi i spo\u0142ecze\u0144stwu w tym, czym jest i co czyni, jako\u00a0g\u0142\u0119boka wsp\u00f3lnota \u017cycia i mi\u0142o\u015bci.<\/i><\/p>\n

          Skoro rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest wsp\u00f3lnot\u0105, kt\u00f3rej wi\u0119zy zosta\u0142y odnowione przez Chrystusa przez wiar\u0119 i sakramenty, jej udzia\u0142 w pos\u0142annictwie Ko\u015bcio\u0142a winien dokonywa\u0107 si\u0119\u00a0na spos\u00f3b wsp\u00f3lnotowy:<\/i>\u00a0a wi\u0119c wsp\u00f3lnie, ma\u0142\u017conkowie\u00a0jako para<\/i>, rodzice i dzieci\u00a0jako rodzina<\/i>\u00a0winni prze\u017cywa\u0107 swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 dla Ko\u015bcio\u0142a i dla \u015bwiata. Powinni by\u0107 w wierze jako \u201ejeden duch i jedno serce\u201d117<\/sup>, poprzez o\u017cywiaj\u0105cego ich ducha apostolskiego i poprzez wsp\u00f3\u0142prac\u0119, kt\u00f3ra w\u0142\u0105cza ich w dzie\u0142o s\u0142u\u017cenia wsp\u00f3lnocie ko\u015bcielnej i obywatelskiej.<\/p>\n

          Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska buduje r\u00f3wnie\u017c Kr\u00f3lestwo Bo\u017ce w dziejach poprzez sam\u0105 codzienn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, okre\u015blon\u0105 i wyznaczon\u0105 przez jej\u00a0warunki \u017cyciowe:<\/i>\u00a0a wi\u0119c poprzez\u00a0mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 i rodzinn\u0105<\/i>\u00a0\u2014 prze\u017cywan\u0105 w jej nadzwyczajnym bogactwie warto\u015bci i wymog\u00f3w pe\u0142ni, wy\u0142\u0105czno\u015bci, wierno\u015bci i p\u0142odno\u015bci118<\/sup>\u00a0\u2014 wyra\u017ca si\u0119 i realizuje udzia\u0142 rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej w misji prorockiej, kap\u0142a\u0144skiej i kr\u00f3lewskiej Jezusa Chrystusa i Jego Ko\u015bcio\u0142a: mi\u0142o\u015b\u0107 i \u017cycie stanowi\u0105 zatem rdze\u0144 zbawczego pos\u0142annictwa rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej w Ko\u015bciele i dla Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

          Przypomina o tym Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, gdy m\u00f3wi: \u201eRodzina winna dzieli\u0107 si\u0119 wspania\u0142omy\u015blnie swym bogactwem duchowym z innymi rodzinami. Tote\u017c rodzina chrze\u015bcija\u0144ska, poniewa\u017c powstaje z ma\u0142\u017ce\u0144stwa, b\u0119d\u0105cego obrazem i uczestnictwem w mi\u0142osnym przymierzu Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a, przez mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w, ofiarn\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107, jedno\u015b\u0107 i wierno\u015b\u0107, jak i przez mi\u0142osn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 wszystkich cz\u0142onk\u00f3w ujawnia\u0107 b\u0119dzie wszystkim \u017cyw\u0105 obecno\u015b\u0107 Zbawiciela w \u015bwiecie oraz prawdziw\u0105 natur\u0119 Ko\u015bcio\u0142a\u201d119<\/sup>.<\/p>\n

          Przedstawiwszy w ten spos\u00f3b\u00a0podstaw\u0119<\/i>\u00a0udzia\u0142u rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej w pos\u0142annictwie Ko\u015bcio\u0142a, trzeba teraz zobrazowa\u0107\u00a0tre\u015b\u0107 owego pos\u0142annictwa w potr\u00f3jnym a zarazem jedynym odniesieniu do Jezusa Chrystusa Proroka, Kap\u0142ana i Kr\u00f3la<\/i>, ukazuj\u0105c rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 jako 1. wsp\u00f3lnot\u0119 wierz\u0105c\u0105 i ewangelizuj\u0105c\u0105, 2. wsp\u00f3lnot\u0119 w dialogu z Bogiem, 3. wsp\u00f3lnot\u0119 w s\u0142u\u017cbie cz\u0142owiekowi.<\/p>\n

          1. Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska, jako wsp\u00f3lnota wierz\u0105ca i ewangelizuj\u0105ca<\/h5>\n
          Wiara \u2014 odkrycie i uwielbienie zamys\u0142u Bo\u017cego wobec rodziny<\/h5>\n

          51. Uczestnicz\u0105c w \u017cyciu i pos\u0142annictwie Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry s\u0142ucha nabo\u017cnie S\u0142owa Bo\u017cego i g\u0142osi je z pe\u0142n\u0105 ufno\u015bci\u0105120<\/sup>,\u00a0rodzina chrze\u015bcija\u0144ska wype\u0142nia swoje zadanie prorockie przyjmuj\u0105c i g\u0142osz\u0105c S\u0142owo Bo\u017ce: w<\/i>\u00a0ten spos\u00f3b staje si\u0119 z ka\u017cdym dniem bardziej wsp\u00f3lnot\u0105 wierz\u0105c\u0105 i ewangelizuj\u0105c\u0105.<\/p>\n

          R\u00f3wnie\u017c od ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich \u017c\u0105da si\u0119 pos\u0142usze\u0144stwa wierze:121<\/sup>\u00a0wezwani s\u0105 oni do przyj\u0119cia S\u0142owa Pa\u0144skiego, objawiaj\u0105cego im zdumiewaj\u0105c\u0105 nowo\u015b\u0107 \u2014 Dobr\u0105 Nowin\u0119 \u2014 ich \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego, kt\u00f3re Chrystus uczyni\u0142 \u015bwi\u0119tym i u\u015bwi\u0119caj\u0105cym. Istotnie, tylko w \u015bwietle wiary mog\u0105 oni odkry\u0107 i podziwia\u0107 w radosnej wdzi\u0119czno\u015bci godno\u015b\u0107, do kt\u00f3rej B\u00f3g zechcia\u0142 podnie\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo i rodzin\u0119, czyni\u0105c je znakiem i miejscem przymierza mi\u0142o\u015bci mi\u0119dzy Bogiem i lud\u017ami, mi\u0119dzy Jezusem Chrystusem i Ko\u015bcio\u0142em, Jego oblubienic\u0105.<\/p>\n

          Ju\u017c samo przygotowanie do chrze\u015bcija\u0144skiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa stanowi jakby drog\u0119 wiary: pojawia si\u0119 bowiem jako uprzywilejowana sposobno\u015b\u0107 dla narzeczonych odkrycia na nowo i pog\u0142\u0119bienia wiary otrzymanej na chrzcie \u015bwi\u0119tym i umocnionej chrze\u015bcija\u0144skim wychowaniem. W ten spos\u00f3b narzeczeni poznaj\u0105 i dobrowolnie przyjmuj\u0105 powo\u0142anie do p\u00f3j\u015bcia za Chrystusem i s\u0142u\u017cenia Kr\u00f3lestwu Bo\u017cemu w stanie ma\u0142\u017ce\u0144skim.<\/p>\n

          Zasadniczym momentem dla wiary nowo\u017ce\u0144c\u00f3w jest obrz\u0119d sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3rego najg\u0142\u0119bsz\u0105 istot\u0119 stanowi g\u0142oszenie w Ko\u015bciele Dobrej Nowiny o mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, czyli S\u0142owa Bo\u017cego, kt\u00f3re \u201eobjawia\u201d i \u201ewype\u0142nia\u201d m\u0105dry i pe\u0142en mi\u0142o\u015bci zamys\u0142 Boga wobec ma\u0142\u017conk\u00f3w, wprowadzonych w tajemnicze i rzeczywiste uczestnictwo w mi\u0142o\u015bci samego Boga do ludzko\u015bci. Je\u017celi obrz\u0119d sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa sam w sobie jest g\u0142oszeniem S\u0142owa Bo\u017cego, to dla tych, kt\u00f3rzy z r\u00f3\u017cnego tytu\u0142u bior\u0105 udzia\u0142 w ceremonii za\u015blubin, powinien by\u0107 \u201ewyznaniem wiary\u201d dokonanym w Ko\u015bciele i z Ko\u015bcio\u0142em, wsp\u00f3lnot\u0105 wierz\u0105cych.<\/p>\n

          To wyznanie wiary domaga si\u0119 przed\u0142u\u017cenia na ca\u0142e \u017cycie ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodziny: B\u00f3g bowiem, kt\u00f3ry powo\u0142a\u0142 oblubie\u0144c\u00f3w \u201edo\u201d ma\u0142\u017ce\u0144stwa, nadal powo\u0142uje ich \u201ew\u201d ma\u0142\u017ce\u0144stwie122<\/sup>. B\u00f3g przychodzi do nich w wydarzeniach i poprzez nie, w problemach, trudno\u015bciach, codziennych sprawach \u017cycia, objawiaj\u0105c i przedk\u0142adaj\u0105c konkretne \u201ewymagania\u201d, odnosz\u0105ce si\u0119 do ich uczestnictwa w mi\u0142o\u015bci Chrystusa dla Ko\u015bcio\u0142a w kontek\u015bcie ka\u017cdej sytuacji \u2014 rodzinnej, spo\u0142ecznej i ko\u015bcielnej \u2014 w kt\u00f3rej si\u0119 znajduj\u0105.<\/p>\n

          Odkrywanie i wierne wype\u0142nianie zamys\u0142u Bo\u017cego winno dokonywa\u0107 si\u0119 \u201erazem\u201d, \u201ewe\u201d wsp\u00f3lnocie ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej, przez samo ludzkie do\u015bwiadczenie mi\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, pomi\u0119dzy rodzicami i dzie\u0107mi, mi\u0142o\u015bci prze\u017cywanej w Duchu Chrystusa.<\/p>\n

          Dlatego tak jak wielki Ko\u015bci\u00f3\u0142, r\u00f3wnie\u017c i ma\u0142y \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 domowy\u201d potrzebuje sta\u0142ej i dog\u0142\u0119bnej ewangelizacji, sk\u0105d te\u017c wyp\u0142ywa spoczywaj\u0105cy na nim obowi\u0105zek ustawicznego wychowania w wierze.<\/p>\n

          Pos\u0142uga ewangelizacji w rodzinie chrze\u015bcija\u0144skiej<\/h5>\n

          52. Zale\u017cnie od tego, w jakim stopniu rodzina chrze\u015bcija\u0144ska przyjmie Ewangeli\u0119 i dojrzeje w wierze, staje si\u0119 ona wsp\u00f3lnot\u0105 ewangelizuj\u0105c\u0105. Pos\u0142uchajmy raz jeszcze Paw\u0142a VI: \u201erodzin\u0119, podobnie jak Ko\u015bci\u00f3\u0142, nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 za pole, na kt\u00f3re przynosi si\u0119 Ewangeli\u0119 i z kt\u00f3rego ona si\u0119 rozkrzewia. Dlatego w \u0142onie rodziny \u015bwiadomej tego zadania wszyscy cz\u0142onkowie jej ewangelizuj\u0105 a tak\u017ce podlegaj\u0105 ewangelizacji. Rodzice nie tylko dziel\u0105 si\u0119 z dzie\u0107mi Ewangeli\u0105, ale mog\u0105 od nich odebra\u0107 t\u0119 Ewangeli\u0119 wyra\u017con\u0105 g\u0142\u0119boko \u017cyciem. Rodzina staje si\u0119 g\u0142osicielk\u0105 Ewangelii dla wielu rodzin oraz dla otoczenia, w kt\u00f3rym \u017cyje\u201d123<\/sup>.<\/p>\n

          Jak przypomnia\u0142 Synod, podejmuj\u0105c moje wezwanie wypowiedziane w Puebla, przysz\u0142o\u015b\u0107 ewangelizacji w du\u017cej mierze zale\u017cy od Ko\u015bcio\u0142a domowego124<\/sup>. To apostolskie pos\u0142annictwo rodziny jest zakorzenione w chrzcie \u015bwi\u0119tym, a przez \u0142ask\u0119 sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa otrzymuje now\u0105 moc dla przekazywania wiary, dla u\u015bwi\u0119cania i przemiany wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa wedle zamys\u0142u Bo\u017cego.<\/p>\n

          Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska, zw\u0142aszcza dzisiaj, jest szczeg\u00f3lnie powo\u0142ana do \u015bwiadczenia o przymierzu paschalnym Chrystusa poprzez ustawiczne promieniowanie rado\u015bci\u0105 mi\u0142owania i pewno\u015bci\u0105 nadziei, z kt\u00f3rych ma zda\u0107 spraw\u0119: \u201eRodzina chrze\u015bcija\u0144ska pe\u0142nym g\u0142osem oznajmia zar\u00f3wno obecne cnoty Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego, jak i nadziej\u0119 b\u0142ogos\u0142awionego \u017cycia\u201d125<\/sup>.<\/p>\n

          Bezwzgl\u0119dna konieczno\u015b\u0107 katechezy rodzinnej ujawnia si\u0119 ze szczeg\u00f3ln\u0105 moc\u0105 w okre\u015blonych sytuacjach, kt\u00f3re Ko\u015bci\u00f3\u0142 notuje niestety w r\u00f3\u017cnych miejscach: \u201e… tam, gdzie ustawy przeciwne religii utrudniaj\u0105 samo wychowanie w wierze, gdzie z powodu rozpowszechnionego niedowiarstwa lub panuj\u0105cego tak zwanego laicyzmu nie daje si\u0119 faktycznie mo\u017cliwo\u015bci pe\u0142nego rozwoju religijno\u015bci, tam ten \u00abKo\u015bci\u00f3\u0142 domowy\u00bb pozostaje jedynym miejscem, gdzie dzieci i m\u0142odzie\u017c mog\u0105 pobiera\u0107 prawdziw\u0105 katechez\u0119\u201d126<\/sup>.<\/p>\n

          Ko\u015bcielna pos\u0142uga rodziny<\/h5>\n

          53. Pos\u0142uga ewangelizacyjna rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich jest swoista i nie do zast\u0105pienia: nabiera ona cech typowych dla \u017cycia rodzinnego, na kt\u00f3re winny si\u0119 sk\u0142ada\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107, prostota, konkretne i codzienne \u015bwiadectwo127<\/sup>.<\/p>\n

          Rodzina winna tak przygotowa\u0107 dzieci do \u017cycia, aby ka\u017cde wype\u0142ni\u0142o ca\u0142kowicie swe zadanie, zgodnie z otrzymanym od Boga powo\u0142aniem. Istotnie, rodzina, kt\u00f3ra jest otwarta na warto\u015bci transcendentne, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy braciom w rado\u015bci, kt\u00f3ra wykonuje swoje zadania z wielkoduszn\u0105 wierno\u015bci\u0105 i kt\u00f3ra jest \u015bwiadoma swego codziennego uczestnictwa w tajemnicy chwalebnego Krzy\u017ca Chrystusowego, staje si\u0119 pierwszym i najlepszym seminarium powo\u0142ania do \u017cycia po\u015bwi\u0119conego Kr\u00f3lestwu Bo\u017cemu.<\/p>\n

          Pos\u0142uga ewangelizacyjna i katechetyczna rodzic\u00f3w powinna towarzyszy\u0107 dzieciom tak\u017ce w okresie ich dojrzewania i m\u0142odo\u015bci, kiedy \u2014 jak to cz\u0119sto si\u0119 zdarza \u2014 kontestuj\u0105 lub wr\u0119cz odrzucaj\u0105 wiar\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, otrzyman\u0105 w pierwszych latach \u017cycia. Podobnie jak w Ko\u015bciele dzie\u0142o ewangelizacji zawsze zwi\u0105zane jest z cierpieniem aposto\u0142a, tak w rodzinie chrze\u015bcija\u0144skiej rodzice powinni odwa\u017cnie i z wielk\u0105 pogod\u0105 ducha przyjmowa\u0107 trudno\u015bci, na jakie niejednokrotnie napotyka ich pos\u0142ugiwanie ewangelizacyjne wobec w\u0142asnych dzieci.<\/p>\n

          Nie powinno si\u0119 zapomina\u0107 o tym, \u017ce pos\u0142uga, kt\u00f3r\u0105 ma\u0142\u017conkowie i rodzice chrze\u015bcija\u0144scy wype\u0142niaj\u0105 na rzecz Ewangelii, jest zasadnicz\u0105 pos\u0142ug\u0105 ko\u015bcieln\u0105, czyli o tym, \u017ce wchodzi ona w kontekst ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a jako wsp\u00f3lnoty ewangelizowanej i ewangelizuj\u0105cej. Poniewa\u017c pos\u0142uga ewangelizacyjna i katechetyczna \u201eKo\u015bcio\u0142a domowego\u201d wyrasta i pochodzi z jedynego pos\u0142annictwa Ko\u015bcio\u0142a i jest podporz\u0105dkowana budowaniu jednego Cia\u0142a Chrystusowego128<\/sup>, powinna pozostawa\u0107 w wewn\u0119trznej komunii i odpowiedzialnej harmonii z wszystkimi innymi pos\u0142ugami ewangelizacji oraz katechezy, obecnymi i dzia\u0142aj\u0105cymi we wsp\u00f3lnocie ko\u015bcielnej tak diecezjalnej, jak i parafialnej.<\/p>\n

          G\u0142oszenie Ewangelii wszelkiemu stworzeniu<\/h5>\n

          54. Uniwersalno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie zna granic, jest w\u0142a\u015bciwym polem ewangelizacji o\u017cywionej wewn\u0119trznie zapa\u0142em misyjnym. Taka jest w istocie odpowied\u017a na wyra\u017any i niedwuznaczny nakaz Chrystusa: \u201eId\u017acie na ca\u0142y \u015bwiat i g\u0142o\u015bcie Ewangeli\u0119 wszelkiemu stworzeniu\u201d129<\/sup>.<\/p>\n

          Wiara i pos\u0142annictwo ewangelizacyjne rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c owo tchnienie misyjno\u015bci katolickiej. Sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3ry podejmuje na nowo i nak\u0142ada obowi\u0105zek wszczepiony na chrzcie \u015bwi\u0119tym i w bierzmowaniu \u2014 obrony i szerzenia wiary130<\/sup>, czyni ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich \u015bwiadkami Chrystusa \u201ea\u017c po kra\u0144ce ziemi\u201d131<\/sup>, prawdziwymi i w\u0142a\u015bciwymi \u201emisjonarzami\u201d mi\u0142o\u015bci i \u017cycia.<\/p>\n

          Pewna forma dzia\u0142alno\u015bci misyjnej mo\u017ce by\u0107 rozwijana ju\u017c wewn\u0105trz rodziny. Ma to miejsce wtedy, gdy kt\u00f3ry\u015b z jej cz\u0142onk\u00f3w nie wierzy lub nie praktykuje konsekwentnie W tym przypadku inni cz\u0142onkowie rodziny winni da\u0107 mu \u017cywe \u015bwiadectwo ich wiary, kt\u00f3re by go pobudzi\u0142o i podtrzyma\u0142o na drodze ku pe\u0142nemu przylgni\u0119ciu do Chrystusa Zbawiciela132<\/sup>.<\/p>\n

          O\u017cywiony ju\u017c we w\u0142asnym wn\u0119trzu duchem misyjnym, \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 domowy\u201d jest powo\u0142any do tego, by by\u0142 ja\u015bniej\u0105cym znakiem obecno\u015bci Chrystusa i Jego mi\u0142o\u015bci tak\u017ce dla ludzi stoj\u0105cych \u201edaleko\u201d, znakiem dla rodzin, kt\u00f3re jeszcze nie wierz\u0105 i dla tych rodzin chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re ju\u017c nie \u017cyj\u0105 konsekwentnie wedle otrzymanej wiary: jest wezwany, a\u017ceby \u201eprzyk\u0142adem i \u015bwiadectwem swoim\u201d o\u015bwieca\u0142 \u201etych, co szukuj\u0105 prawdy\u201d133<\/sup>.<\/p>\n

          Jak u zarania chrze\u015bcija\u0144stwa Akwila i Pryscylla wyst\u0119powali jako para misjonarska134<\/sup>, tak dzisiaj Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwiadczy o swej nieprzemijaj\u0105cej nowo\u015bci i rozkwicie poprzez obecno\u015b\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzin chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re przynajmniej na pewien czas udaj\u0105 si\u0119 na tereny misyjne, a\u017ceby g\u0142osi\u0107 Ewangeli\u0119, s\u0142u\u017c\u0105c cz\u0142owiekowi z mi\u0142o\u015bci\u0105 Jezusa Chrystusa.<\/p>\n

          Rodziny chrze\u015bcija\u0144skie daj\u0105 szczeg\u00f3lny wk\u0142ad w spraw\u0119 misyjn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, piel\u0119gnuj\u0105c powo\u0142ania misyjne w\u015br\u00f3d swoich syn\u00f3w i c\u00f3rek135<\/sup>\u00a0oraz, w og\u00f3lniejszy spos\u00f3b, poprzez ca\u0142e dzie\u0142o wychowania, kt\u00f3re przysposabia \u201edzieci od najm\u0142odszych lat do coraz lepszego poznawania mi\u0142o\u015bci Boga ku wszystkim ludziom\u201d136<\/sup>.<\/p>\n

          2. Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska \u2014 wsp\u00f3lnot\u0105 w dialogu z Bogiem<\/h5>\n
          Domowe sanktuarium Ko\u015bcio\u0142a<\/h5>\n

          55. G\u0142oszenie Ewangelii i przyjmowanie jej z wiar\u0105 osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119 w sprawowaniu sakrament\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142, wsp\u00f3lnota wierz\u0105ca i ewangelizuj\u0105ca, jest r\u00f3wnie\u017c ludem kap\u0142a\u0144skim, przyodzianym w godno\u015b\u0107 i uczestnicz\u0105cym we w\u0142adzy Chrystusa, Najwy\u017cszego Kap\u0142ana Nowego i Wiecznego Przymierza137<\/sup>.<\/p>\n

          Tak\u017ce rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest w\u0142\u0105czona w Ko\u015bci\u00f3\u0142, lud kap\u0142a\u0144ski: poprzez sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa, z kt\u00f3rego wyrasta i z kt\u00f3rego czerpie pokarm, jest stale o\u017cywiana przez Chrystusa Pana i przez Niego wzywana i zobowi\u0105zana do dialogu z Bogiem poprzez \u017cycie sakramentalne, ofiar\u0119 \u017cycia i modlitw\u0119.<\/p>\n

          Jest to\u00a0zadanie kap\u0142a\u0144skie<\/i>, kt\u00f3re rodzina mo\u017ce i powinna spe\u0142nia\u0107 w wewn\u0119trznej komunii z ca\u0142ym Ko\u015bcio\u0142em poprzez codzienn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego: w ten spos\u00f3b rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest wezwana\u00a0do u\u015bwi\u0119cania siebie i do u\u015bwi\u0119cania wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej i \u015bwiata.<\/i><\/p>\n

          Ma\u0142\u017ce\u0144stwo \u2014 sakramentem wzajemnego u\u015bwi\u0119cenia i aktem kultu<\/h5>\n

          56. W\u0142a\u015bciwym \u017ar\u00f3d\u0142em i pierwotnym \u015brodkiem u\u015bwi\u0119cenia ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej jest sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3ry podejmuje i rozwija \u0142ask\u0119 u\u015bwi\u0119caj\u0105c\u0105 chrztu. Na mocy tajemnicy \u015bmierci i zmartwychwstania Chrystusa, w kt\u00f3r\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie na nowo si\u0119 w\u0142\u0105cza, mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska doznaje oczyszczenia i u\u015bwi\u0119cenia: \u201eT\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 Pan nasz zechcia\u0142 szczeg\u00f3lnym darem swej \u0142aski i mi\u0142o\u015bci uzdrowi\u0107, udoskonali\u0107 i wywy\u017cszy\u0107\u201d138<\/sup>.<\/p>\n

          Dar Jezusa Chrystusa nie wyczerpuje si\u0119 w samym sprawowaniu sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ale towarzyszy ma\u0142\u017conkom przez ca\u0142e ich \u017cycie. Przypomina to wyra\u017anie Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, gdy m\u00f3wi, \u017ce Jezus Chrystus \u201epozostaje z nimi nadal po to, aby tak, jak On umi\u0142owa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wyda\u0142 za\u0144 Siebie samego, r\u00f3wnie\u017c ma\u0142\u017conkowie przez obop\u00f3lne oddanie si\u0119 sobie mi\u0142owali si\u0119 wzajemnie w trwa\u0142ej wierno\u015bci … Dlatego osobny sakrament umacnia i jakby konsekruje ma\u0142\u017conk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich do obowi\u0105zk\u00f3w i godno\u015bci ich stanu; wype\u0142niaj\u0105c moc\u0105 tego sakramentu swoje zadania ma\u0142\u017ce\u0144skie i rodzinne, przenikni\u0119ci duchem Chrystusa, kt\u00f3ry przepaja ca\u0142e ich \u017cycie wiar\u0105, nadziej\u0105 i mi\u0142o\u015bci\u0105, zbli\u017caj\u0105 si\u0119 ma\u0142\u017conkowie coraz bardziej do osi\u0105gni\u0119cia w\u0142asnej doskona\u0142o\u015bci i obop\u00f3lnego u\u015bwi\u0119cenia, a tym samym do wsp\u00f3lnego uwielbienia Boga\u201d139<\/sup>.<\/p>\n

          Powszechne powo\u0142anie do \u015bwi\u0119to\u015bci jest skierowane r\u00f3wnie\u017c do ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich: okre\u015blone w sprawowanym sakramencie zostaje prze\u0142o\u017cone na konkretny j\u0119zyk rzeczywisto\u015bci \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego140<\/sup>. St\u0105d rodzi si\u0119 \u0142aska i wym\u00f3g autentycznej i g\u0142\u0119bokiej\u00a0duchowo\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej<\/i>, kt\u00f3ra b\u0119dzie czerpa\u0142a natchnienie z motyw\u00f3w stworzenia, przymierza, Krzy\u017ca, zmartwychwstania i znaku, nad kt\u00f3rymi niejednokrotnie zastanawia\u0142 si\u0119 Synod. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie, jak wszystkie sakramenty, kt\u00f3rych celem \u201ejest u\u015bwi\u0119cenie cz\u0142owieka, budowanie mistycznego Cia\u0142a Chrystusa, a wreszcie oddawanie czci Bogu\u201d141<\/sup>, samo w sobie jest aktem liturgicznego uwielbienia Boga w Jezusie Chrystusie i w Ko\u015bciele: sprawuj\u0105c ten sakrament, ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy wyznaj\u0105 Bogu swoj\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 za udzielony im wznios\u0142y dar, kt\u00f3rym jest to, \u017ce w swym \u017cyciu ma\u0142\u017ce\u0144skim i rodzinnym mog\u0105 prze\u017cywa\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 samego Boga do ludzi i mi\u0142o\u015b\u0107 Pana Jezusa do Ko\u015bcio\u0142a, Jego oblubienicy.<\/p>\n

          Jak z sakramentu wyp\u0142ywa dar i zobowi\u0105zanie ma\u0142\u017conk\u00f3w, a\u017ceby co dzie\u0144 \u017cyli otrzymanym u\u015bwi\u0119ceniem, tak te\u017c z tego\u017c sakramentu pochodz\u0105 \u0142aska i moralny obowi\u0105zek przemiany ca\u0142ego ich \u017cycia w nieustann\u0105 \u201eofiar\u0119 duchow\u0105\u201d142<\/sup>. R\u00f3wnie\u017c do ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzic\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, zw\u0142aszcza w odniesieniu do w\u0142a\u015bciwych im spraw ziemskich i doczesnych, stosuj\u0105 si\u0119 s\u0142owa wypowiedziane przez Sob\u00f3r: \u201eW ten spos\u00f3b i ludzie \u015bwieccy, jako zbo\u017cnie dzia\u0142aj\u0105cy wsz\u0119dzie czciciele Boga, sam \u015bwiat Jemu po\u015bwi\u0119caj\u0105\u201d143<\/sup>.<\/p>\n

          Ma\u0142\u017ce\u0144stwo a Eucharystia<\/h5>\n

          57. Zadanie u\u015bwi\u0119cenia rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej ma swe pierwsze \u017ar\u00f3d\u0142o w chrzcie \u015bwi\u0119tym, znajduje za\u015b sw\u00f3j najpe\u0142niejszy wyraz w Eucharystii, z kt\u00f3r\u0105 chrze\u015bcija\u0144skie ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest wewn\u0119trznie zwi\u0105zane. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II pragn\u0105\u0142 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na szczeg\u00f3lny zwi\u0105zek zachodz\u0105cy mi\u0119dzy Eucharysti\u0105 i ma\u0142\u017ce\u0144stwem, postanawiaj\u0105c, \u017ce \u201ezwyczajnie ma\u0142\u017ce\u0144stwo nale\u017cy zawiera\u0107 podczas Mszy \u015bwi\u0119tej\u201d:144<\/sup>\u00a0odkrycie na nowo i pog\u0142\u0119bienie tego zwi\u0105zku jest ze wszech miar konieczne, je\u015bli chce si\u0119 zrozumie\u0107 i prze\u017cywa\u0107 intensywniej \u0142aski oraz poj\u0105\u0107 zadania ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n

          Eucharystia jest samym \u017ar\u00f3d\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego. Ofiara eucharystyczna bowiem uobecnia przymierze mi\u0142o\u015bci Chrystusa z Ko\u015bcio\u0142em, przypiecz\u0119towane Jego krwi\u0105 na krzy\u017cu145<\/sup>. W tej w\u0142a\u015bnie ofierze Nowego i Wiecznego Przymierza ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy znajduj\u0105 korzenie, z kt\u00f3rych wyrasta, stale si\u0119 odnawia i nieustannie o\u017cywia ich przymierze ma\u0142\u017ce\u0144skie. Jako uobecnienie ofiary mi\u0142o\u015bci Chrystusa wzgl\u0119dem Ko\u015bcio\u0142a, Eucharystia jest \u017ar\u00f3d\u0142em mi\u0142o\u015bci. W darze eucharystycznym mi\u0142o\u015bci rodzina chrze\u015bcija\u0144ska znajduje podstaw\u0119 i ducha o\u017cywiaj\u0105cego jej \u201ekomuni\u0119\u201d i jej \u201epos\u0142annictwo\u201d: Chleb eucharystyczny czyni z r\u00f3\u017cnych cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty rodzinnej jedno cia\u0142o, objawienie szerszej jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a i uczestnictwo w niej; uczestnictwo w Ciele \u201ewydanym\u201d i Krwi \u201eprzelanej\u201d Chrystusa staje si\u0119 niewyczerpanym \u017ar\u00f3d\u0142em misyjnego i apostolskiego dynamizmu rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n

          Sakrament nawr\u00f3cenia i pojednania<\/h5>\n

          58. Istotnym i sta\u0142ym elementem zadania u\u015bwi\u0119cenia rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej jest przyj\u0119cie ewangelicznego wezwania do nawr\u00f3cenia, skierowanego do wszystkich chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy nie zawsze pozostaj\u0105 wierni \u201enowo\u015bci\u201d chrztu, kt\u00f3ry ich uczyni\u0142 \u201e\u015bwi\u0119tymi\u201d. Tak\u017ce rodzina chrze\u015bcija\u0144ska nie zawsze trwa konsekwentnie w prawie \u0142aski i \u015bwi\u0119to\u015bci chrzcielnej, odnowionej w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

          Skrucha i wzajemne przebaczenie w \u0142onie rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej, odgrywaj\u0105ce tak\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu codziennym, znajduj\u0105 szczeg\u00f3lny wyraz sakramentalny w sakramencie pokuty chrze\u015bcija\u0144skiej. Zwracaj\u0105c si\u0119 do ma\u0142\u017conk\u00f3w, Pawe\u0142 VI tak pisze w Encyklice\u00a0Humanae vitae:<\/i>\u00a0\u201eJe\u015bli za\u015b s\u0105 jeszcze uwik\u0142ani w grzechy, niech nie upadaj\u0105 na duchu, ale z pokor\u0105 i wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 uciekaj\u0105 si\u0119 do mi\u0142osierdzia Bo\u017cego, kt\u00f3rego Sakrament Pokuty obficie udziela\u201d146<\/sup>.<\/p>\n

          Sprawowanie tego sakramentu nabiera szczeg\u00f3lnego znaczenia dla \u017cycia rodzinnego: odkrycie w duchu wiary tego, jak grzech sprzeciwia si\u0119 nie tylko przymierzu z Bogiem, ale i przymierzu ma\u0142\u017ce\u0144skiemu oraz komunii rodzinnej, prowadzi ma\u0142\u017conk\u00f3w i wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny do spotkania Boga, \u201ebogatego w mi\u0142osierdzie\u201d147<\/sup>, kt\u00f3ry rozszerzaj\u0105c sw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 pot\u0119\u017cniejsz\u0105 ni\u017c grzech148<\/sup>, odbudowuje i udoskonala przymierze ma\u0142\u017ce\u0144skie i komuni\u0119 rodzinn\u0105.<\/p>\n

          Modlitwa rodzinna<\/h5>\n

          59. Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119 za rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i wychowuje j\u0105 do wiernego \u017cycia darem i zadaniem kap\u0142a\u0144skim, otrzymanym od Chrystusa, Najwy\u017cszego Kap\u0142ana. Kap\u0142a\u0144stwo powszechne wiernych prze\u017cywane w ma\u0142\u017ce\u0144stwie \u2014 sakramencie, rzeczywi\u015bcie stanowi dla ma\u0142\u017conk\u00f3w i dla rodziny podstaw\u0119 powo\u0142ania i misji kap\u0142a\u0144skiej, kt\u00f3ra przemienia ich codzienne \u017cycie w \u201educhow\u0105 ofiar\u0119 przyjemn\u0105 Bogu przez Jezusa Chrystusa\u201d149<\/sup>, co dokonuje si\u0119 nie tylko przez sprawowanie Eucharystii oraz innych sakrament\u00f3w, i w\u0142asn\u0105 ich ofiar\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 na chwa\u0142\u0119 Bo\u017c\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c przez \u017cycie modlitwy, poprzez modlitewny dialog z Ojcem przez Jezusa Chrystusa w Duchu \u015awi\u0119tym.<\/p>\n

          Modlitwa rodzinna ma swoje cechy charakterystyczne. Jest\u00a0modlitw\u0105 wsp\u00f3ln\u0105<\/i>\u00a0m\u0119\u017ca i \u017cony, rodzic\u00f3w i dzieci. Komunia w modlitwie jest jednocze\u015bnie owocem i wymogiem owej komunii, otrzymanej w sakramentach chrztu i ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Do cz\u0142onk\u00f3w rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej mo\u017cna w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny odnie\u015b\u0107 s\u0142owa, w kt\u00f3rych Chrystus obieca\u0142 sw\u0105 obecno\u015b\u0107: \u201e… zaprawd\u0119 powiadam wam: Je\u015bli dwaj z was na ziemi zgodnie o co\u015b prosi\u0107 b\u0119d\u0105, to wszystkiego u\u017cyczy im m\u00f3j Ojciec, kt\u00f3ry jest w niebie. Bo gdzie s\u0105 dwaj albo trzej zebrani w imi\u0119 moje, tam jestem po\u015br\u00f3d nich\u201d150<\/sup>.<\/p>\n

          Taka modlitwa rodzinna czerpie sw\u0105 pierwotn\u0105 tre\u015b\u0107\u00a0z samego \u017cycia rodzinnego<\/i>, kt\u00f3re we wszystkich i rozmaitych okoliczno\u015bciach jest pojmowane jako powo\u0142anie Bo\u017ce i aktualizowane jako synowska odpowied\u017a na Jego wezwanie: rado\u015bci i b\u00f3le, nadzieje i smutki, narodziny i rocznice urodzin, rocznice \u015blubu rodzic\u00f3w, wyjazdy, roz\u0142\u0105ka i powroty, dokonywanie wa\u017cnych i trudnych wybor\u00f3w, \u015bmier\u0107 drogich os\u00f3b itd. oznaczaj\u0105 wkroczenie mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej w dzieje rodziny, tak jak winny oznacza\u0107 moment stosowny do dzi\u0119kczynienia, b\u0142agania i do ufnego powierzenia rodziny wsp\u00f3lnemu Ojcu, kt\u00f3ry jest w niebie. Ponadto godno\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107 rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej jako \u201eKo\u015bcio\u0142a domowego\u201d mog\u0105 by\u0107 prze\u017cywane jedynie przy nieustannej pomocy Bo\u017cej, kt\u00f3ra zawsze zostanie udzielona, je\u017celi wyprosi si\u0119 j\u0105 w pokornej i ufnej modlitwie.<\/p>\n

          Nauczyciele modlitwy<\/h5>\n

          60. Na mocy swej godno\u015bci i misji kap\u0142a\u0144skiej w\u0142a\u015bciwej wszystkim ochrzczonym, rodzice chrze\u015bcija\u0144scy maj\u0105 szczeg\u00f3lne zadanie wychowania dzieci do modlitwy, wprowadzenia ich w stopniowe odkrywanie Bo\u017cego misterium i nauczenia osobistej z Nim rozmowy: \u201eSzczeg\u00f3lnie za\u015b w rodzinie chrze\u015bcija\u0144skiej, ubogaconej \u0142ask\u0105 i obowi\u0105zkami sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, nale\u017cy ju\u017c od najwcze\u015bniejszego wieku uczy\u0107 dzieci, zgodnie z wiar\u0105 na chrzcie otrzyman\u0105, poznawania i czci Boga, a tak\u017ce mi\u0142owania bli\u017aniego\u201d151<\/sup>.<\/p>\n

          Zasadniczym i niezast\u0105pionym elementem wychowania do modlitwy jest konkretny przyk\u0142ad, \u017cywe \u015bwiadectwo rodzic\u00f3w: tylko modl\u0105c si\u0119 wsp\u00f3lnie z dzie\u0107mi, wype\u0142niaj\u0105c swoje kr\u00f3lewskie kap\u0142a\u0144stwo, ojciec i matka zst\u0119puj\u0105 w g\u0142\u0105b serc dzieci pozostawiaj\u0105c \u015blady, kt\u00f3rych nie zdo\u0142aj\u0105 zatrze\u0107 p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia \u017cyciowe. Pos\u0142uchajmy wezwania, kt\u00f3re Pawe\u0142 VI skierowa\u0142 do rodzic\u00f3w. \u201eMatki, czy uczycie wasze dzieci modlitwy chrze\u015bcija\u0144skiej? Czy przygotowujecie je w \u0142\u0105czno\u015bci z kap\u0142anami do sakrament\u00f3w wieku dzieci\u0119cego: spowiedzi i komunii \u015bwi\u0119tej, bierzmowania? Czy przyzwyczajacie je my\u015ble\u0107 w chorobie o Chrystusie cierpi\u0105cym? Wzywa\u0107 pomocy Matki Bo\u017cej i \u015awi\u0119tych? Czy odmawiacie R\u00f3\u017caniec w rodzinie? A wy, ojcowie, czy umiecie modli\u0107 si\u0119 z waszymi dzie\u0107mi, z ca\u0142\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 domow\u0105, przynajmniej od czasu do czasu? Wasz przyk\u0142ad \u2014 prawego my\u015blenia i dzia\u0142ania \u2014 poparty wsp\u00f3ln\u0105 modlitw\u0105 jest lekcj\u0105 \u017cycia, stanowi akt kultu szczeg\u00f3lnie zas\u0142uguj\u0105cy; wnosicie w ten spos\u00f3b pok\u00f3j w progi domu: Pax huic domui! Pami\u0119tajcie: w ten spos\u00f3b budujecie Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d152<\/sup>.<\/p>\n

          Modlitwa liturgiczna i prywatna<\/h5>\n

          61. Istnieje g\u0142\u0119bokie i \u017cyciowe powi\u0105zanie pomi\u0119dzy modlitw\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i modlitw\u0105 poszczeg\u00f3lnych wiernych, co jasno potwierdzi\u0142 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski153<\/sup>. Wa\u017cnym wi\u0119c celem modlitwy Ko\u015bcio\u0142a domowego jest stworzenie dzieciom warunk\u00f3w do naturalnego wprowadzenia w modlitw\u0119 liturgiczn\u0105, w\u0142a\u015bciw\u0105 dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a, zar\u00f3wno przez przygotowanie do niej, jak i przez obj\u0119cie ni\u0105 \u017cycia osobistego, rodzinnego i spo\u0142ecznego. St\u0105d konieczno\u015b\u0107 stopniowego uczestnictwa wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny w Eucharystii, zw\u0142aszcza niedzielnej i \u015bwi\u0105tecznej oraz w innych sakramentach, a szczeg\u00f3lnie w sakramentach inicjacji chrze\u015bcija\u0144skiej dzieci. Wskazania soborowe otworzy\u0142y now\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dla rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej, zaliczaj\u0105c j\u0105 do grup, kt\u00f3rym zaleca si\u0119 wsp\u00f3lne odmawianie modlitwy brewiarzowej154<\/sup>. Tak wi\u0119c do rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej b\u0119dzie nale\u017ca\u0142a troska o to, by r\u00f3wnie\u017c w domu obchodzi\u0107 w formie stosownej dla jej cz\u0142onk\u00f3w okresy i \u015bwi\u0119ta roku liturgicznego.<\/p>\n

          Celem przygotowania i przed\u0142u\u017cenia w domu kultu sprawowanego w Ko\u015bciele, rodzina chrze\u015bcija\u0144ska si\u0119ga do modlitwy prywatnej, kt\u00f3ra posiada wielk\u0105 rozmaito\u015b\u0107 form: ta rozmaito\u015b\u0107, \u015bwiadcz\u0105ca o niezwyk\u0142ym bogactwie, z jakim Duch o\u017cywia modlitw\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, wychodzi naprzeciw r\u00f3\u017cnym potrzebom i sytuacjom \u017cyciowym, w kt\u00f3rych cz\u0142owiek zwraca si\u0119 do Pana. Poza modlitw\u0105 porann\u0105 i wieczorn\u0105, nale\u017cy, id\u0105c za wskazaniami Ojc\u00f3w Synodu, poleci\u0107 lektur\u0119 i rozwa\u017canie S\u0142owa Bo\u017cego, przygotowanie do sakrament\u00f3w, nabo\u017ce\u0144stwo i po\u015bwi\u0119cenie si\u0119 Sercu Jezusowemu, r\u00f3\u017cne formy kultu Matki Bo\u017cej, modlitw\u0119 przed i po posi\u0142ku, praktyki pobo\u017cno\u015bci ludowej.<\/p>\n

          Szanuj\u0105c wolno\u015b\u0107 dzieci Bo\u017cych, Ko\u015bci\u00f3\u0142 poleca\u0142 i nieustannie poleca wiernym niekt\u00f3re praktyki ze szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 i naciskiem. W\u015br\u00f3d nich nale\u017cy wymieni\u0107 odmawianie r\u00f3\u017ca\u0144ca: \u201e… w \u0142\u0105czno\u015bci z zamiarami naszych Poprzednik\u00f3w, pragniemy gor\u0105co zaleci\u0107 odmawianie r\u00f3\u017ca\u0144ca maryjnego w rodzinach … Nie ulega … w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c … Koronk\u0119 Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny trzeba zaliczy\u0107 do najwspanialszych i najskuteczniejszych \u00abwsp\u00f3lnych modlitw\u00bb, do zanoszenia kt\u00f3rych wzywa si\u0119 rodzin\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Rzeczywi\u015bcie chcemy w tym kierunku zwr\u00f3ci\u0107 my\u015bl i gor\u0105co \u017cyczymy sobie, by w tym czasie, gdy cz\u0142onkowie rodziny zbieraj\u0105 si\u0119 na wsp\u00f3ln\u0105 modlitw\u0119, cz\u0119sto i ch\u0119tnie pos\u0142ugiwano si\u0119 R\u00f3\u017ca\u0144cem\u201d155<\/sup>. W ten spos\u00f3b prawdziwa pobo\u017cno\u015b\u0107 maryjna, kt\u00f3ra przejawia si\u0119 w szczerej wi\u0119zi z Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Maryj\u0105 Pann\u0105 i w na\u015bladowaniu Jej, jest uprzywilejowanym \u015brodkiem zasilania komunii mi\u0142o\u015bci w rodzinie i rozwijania duchowo\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej. Ona, Matka Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a, jest naprawd\u0119 w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b Matk\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiej rodziny \u2014 \u201eKo\u015bcio\u0142a domowego\u201d.<\/p>\n

          Modlitwa i \u017cycie<\/h5>\n

          62. Nie nale\u017cy nigdy zapomina\u0107, \u017ce modlitwa stanowi istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, ujmowanego w jego integralno\u015bci i w tym, co stanowi jego centrum, co wi\u0119cej, jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszego cz\u0142owiecze\u0144stwa: \u201ejest pierwszym wyrazem prawdy wewn\u0119trznej cz\u0142owieka i pierwszym warunkiem autentycznej wolno\u015bci ludzkiego ducha\u201d156<\/sup>.<\/p>\n

          Dlatego modlitwa wcale nie jest ucieczk\u0105 od codziennych obowi\u0105zk\u00f3w, lecz dla rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej stanowi jeszcze wi\u0119ksz\u0105 zach\u0119t\u0119 do podejmowania i wype\u0142niania wszystkich swoich odpowiedzialnych zada\u0144 pierwszej i podstawowej kom\u00f3rki ludzkiego spo\u0142ecze\u0144stwa. W tym sensie skuteczny udzia\u0142 w \u017cyciu i misji Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie jest proporcjonalny do wierno\u015bci i intensywno\u015bci modlitwy, w kt\u00f3rej rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jednoczy si\u0119 z p\u0142odnym Szczepem, kt\u00f3rym jest Chrystus Pan157<\/sup>.<\/p>\n

          Z \u017cywotnego zjednoczenia z Chrystusem, kt\u00f3re jest zasilane Liturgi\u0105, z ofiarowania siebie i z modlitwy p\u0142ynie r\u00f3wnie\u017c p\u0142odno\u015b\u0107 rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej w jej szczeg\u00f3lnej s\u0142u\u017cbie dla post\u0119pu ludzkiego, kt\u00f3ra sama z siebie nie mo\u017ce nie prowadzi\u0107 do przemiany \u015bwiata158<\/sup>.<\/p>\n

          3. Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska wsp\u00f3lnot\u0105 w s\u0142u\u017cbie cz\u0142owieka<\/h5>\n
          Nowe przykazanie mi\u0142o\u015bci<\/h5>\n

          63. Pos\u0142annictwem Ko\u015bcio\u0142a, ludu prorockiego, kap\u0142a\u0144skiego i kr\u00f3lewskiego, jest doprowadzenie wszystkich ludzi do przyj\u0119cia z wiar\u0105 S\u0142owa Bo\u017cego, do sprawowania i wyznawania go w sakramentach i modlitwie i wreszcie do ukazywania go w praktyce \u017cycia wed\u0142ug daru i nowego przykazania mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

          \u017bycie chrze\u015bcija\u0144skie znajduje swoje prawo nie w jakim\u015b pisanym kodeksie, ale w osobowym dzia\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry o\u017cywia i prowadzi chrze\u015bcijanina, to znaczy w prawie \u201eDucha, kt\u00f3re daje \u017cycie w Jezusie Chrystusie\u201d:159<\/sup>\u00a0\u201emi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca rozlana jest w sercach naszych przez Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ry zosta\u0142 nam dany\u201d160<\/sup>.<\/p>\n

          Ma to znaczenie r\u00f3wnie\u017c dla chrze\u015bcija\u0144skiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej: ich przewodnikiem i prawem jest Duch Jezusa, rozlany w sercach przez sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Jako kontynuacja chrztu z wody i Ducha, ma\u0142\u017ce\u0144stwo stawia na nowo przed ma\u0142\u017conkami chrze\u015bcija\u0144skimi prawo ewangelicznej mi\u0142o\u015bci, i wraz z darem Ducha wpisuje j\u0105 g\u0142\u0119boko w ich serca: mi\u0142o\u015b\u0107 ich oczyszczona i zbawiona, jest owocem Ducha, kt\u00f3ry dzia\u0142a w sercach wierz\u0105cych, b\u0119d\u0105c dla nich r\u00f3wnocze\u015bnie podstawowym przykazaniem \u017cycia moralnego, domagaj\u0105cym si\u0119 odpowiedzialnej wolno\u015bci.<\/p>\n

          Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest w ten spos\u00f3b o\u017cywiona i kierowana nowym prawem Ducha i w wewn\u0119trznej komunii z Ko\u015bcio\u0142em \u2014 ludem kr\u00f3lewskim \u2014 zostaje wezwana do prze\u017cywania swej \u201es\u0142u\u017cby\u201d mi\u0142o\u015bci wobec Boga i wobec braci. Tak jak Chrystus sprawuje swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 oddaj\u0105c si\u0119 na s\u0142u\u017cb\u0119 ludzi161<\/sup>, tak chrze\u015bcijanin znajduje autentyczny sens w\u0142asnego udzia\u0142u w kr\u00f3lewsko\u015bci swego Pana, uczestnicz\u0105c w Jego duchu i w postawie s\u0142u\u017cby cz\u0142owiekowi: \u201eTej w\u0142adzy udzieli\u0142 uczniom, aby i oni posiedli stan kr\u00f3lewskiej wolno\u015bci i przez zaparcie si\u0119 siebie oraz przez \u017cycie \u015bwi\u0119te pokonywali w sobie samych panowanie grzechu (por.\u00a0Rz<\/i>\u00a06, 12); co wi\u0119cej, aby s\u0142u\u017c\u0105c Chrystusowi w bli\u017anich, przywodzili r\u00f3wnie\u017c braci swoich pokor\u0105 i cierpliwo\u015bci\u0105 do Kr\u00f3la, kt\u00f3remu s\u0142u\u017cy\u0107 \u2014 znaczy panowa\u0107. Albowiem Pan r\u00f3wnie\u017c za po\u015brednictwem wiernych \u015bwieckich pragnie rozszerza\u0107 kr\u00f3lestwo swoje, mianowicie kr\u00f3lestwo prawdy i \u017cycia, kr\u00f3lestwo \u015bwi\u0119to\u015bci i \u0142aski, kr\u00f3lestwo sprawiedliwo\u015bci, mi\u0142o\u015bci i pokoju; a w kr\u00f3lestwie tym tak\u017ce stworzenie wyzwolone zostanie z niewoli ska\u017cenia na wolno\u015b\u0107 chwa\u0142y syn\u00f3w Bo\u017cych (por.\u00a0Rz<\/i>\u00a08, 21)\u201d162<\/sup>.<\/p>\n

          Dostrzec w ka\u017cdym cz\u0142owieku obraz Boga<\/h5>\n

          64. Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska, o\u017cywiona i podtrzymywana nowym przykazaniem mi\u0142o\u015bci, \u017cyje go\u015bcinno\u015bci\u0105, szacunkiem i s\u0142u\u017cb\u0105 ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi, w kt\u00f3rym zawsze dostrzega godno\u015b\u0107 osoby i dziecka Bo\u017cego.<\/p>\n

          Winno si\u0119 to dokona\u0107 przede wszystkim wewn\u0105trz i dla dobra ma\u0142\u017ce\u0144stwa oraz rodziny, poprzez codzienny trud tworzenia autentycznej wsp\u00f3lnoty os\u00f3b, kt\u00f3rej podstaw\u0105 jest i kt\u00f3r\u0105 zasila wewn\u0119trzna komunia mi\u0142o\u015bci. Powinno to nast\u0119pnie rozwija\u0107 si\u0119 w szerszym kr\u0119gu wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej, w kt\u00f3r\u0105 rodzina chrze\u015bcija\u0144ska jest wpisana: dzi\u0119ki mi\u0142o\u015bci rodziny Ko\u015bci\u00f3\u0142 mo\u017ce i powinien nabra\u0107 charakteru bardziej domowego, to znaczy bardziej rodzinnego, staj\u0105c si\u0119 w swoich stosunkach bardziej ludzkim i braterskim.<\/p>\n

          Mi\u0142o\u015b\u0107 si\u0119ga dalej, ani\u017celi tylko do w\u0142asnych braci w wierze: \u201eKa\u017cdy cz\u0142owiek jest moim bratem\u201d, poniewa\u017c w ka\u017cdym, a nade wszystko w ubogim, s\u0142abym, cierpi\u0105cym i niesprawiedliwie traktowanym, mi\u0142o\u015b\u0107 umie dostrzec oblicze Chrystusa i brata, kt\u00f3rego ma kocha\u0107 i kt\u00f3remu ma s\u0142u\u017cy\u0107.<\/p>\n

          A\u017ceby s\u0142u\u017cba cz\u0142owiekowi by\u0142a prze\u017cyta przez rodzin\u0119 w stylu ewangelicznym, nale\u017cy gorliwie wciela\u0107 w \u017cycie to, co m\u00f3wi Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II: \u201eBy tego rodzaju praktyka mi\u0142o\u015bci by\u0142a i objawia\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b nieposzlakowany, trzeba widzie\u0107 w bli\u017anim obraz Boga, wedle kt\u00f3rego zosta\u0142 stworzony, oraz Chrystusa Pana, kt\u00f3remu rzeczywi\u015bcie ofiaruje si\u0119, cokolwiek daje si\u0119 potrzebuj\u0105cemu\u201d163<\/sup>.<\/p>\n

          Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska, buduj\u0105c Ko\u015bci\u00f3\u0142 w mi\u0142o\u015bci, oddaje si\u0119 na s\u0142u\u017cb\u0119 cz\u0142owiekowi i \u015bwiatu, urzeczywistniaj\u0105c prawdziwie \u00f3w \u201epost\u0119p ludzki\u201d, kt\u00f3rego tre\u015b\u0107 zosta\u0142a zwi\u0119\u017ale wyra\u017cona w Or\u0119dziu Synodu do rodzin: \u201eDo was nale\u017cy kszta\u0142towanie ludzi w mi\u0142o\u015bci i praktykowanie mi\u0142o\u015bci we wszystkich odniesieniach do bli\u017anich tak, aby mi\u0142o\u015b\u0107 ogarnia\u0142a ca\u0142\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119, aby by\u0142a przepojona poczuciem sprawiedliwo\u015bci i szacunku dla innych, \u015bwiadoma swej odpowiedzialno\u015bci wobec ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci\u201d164<\/sup>.<\/p>\n

          CZ\u0118\u015a\u0106 CZWARTA
          DUSZPASTERSTWO RODZIN: ETAPY, ORGANIZACJA, PRACOWNICY I OKOLICZNO\u015aCI<\/h4>\n

          I. \u2014 ETAPY DUSZPASTERSTWA RODZIN<\/h5>\n
          Ko\u015bci\u00f3\u0142 towarzyszy rodzinie chrze\u015bcija\u0144skiej w jej drodze<\/h5>\n

          65. Jak ka\u017cda \u017cywa rzeczywisto\u015b\u0107, rodzina jest powo\u0142ana do rozwoju i wzrostu. Po przygotowaniu w okresie narzecze\u0144stwa i po zawarciu sakramentalnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa dwoje ludzi rozpoczyna sw\u0105 codzienn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 w kierunku stopniowego urzeczywistniania warto\u015bci i obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

          W \u015bwietle wiary chrze\u015bcija\u0144skiej i cnoty nadziei tak\u017ce rodzina chrze\u015bcija\u0144ska w komunii z Ko\u015bcio\u0142em uczestniczy w do\u015bwiadczeniu ziemskiego pielgrzymowania ku pe\u0142nemu objawieniu i realizacji Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego.<\/p>\n

          Nale\u017cy przeto raz jeszcze podkre\u015bli\u0107 piln\u0105 potrzeb\u0119 duszpasterskiej obecno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a dla podtrzymania rodziny. Trzeba podj\u0105\u0107 ka\u017cdy wysi\u0142ek, a\u017ceby zorganizowa\u0107 i rozwin\u0105\u0107 duszpasterstwo rodzin, troszcz\u0105c si\u0119 o t\u0119 pierwszoplanow\u0105 dziedzin\u0119 w przekonaniu, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 ewangelizacji zale\u017cy w wielkiej mierze od \u201eKo\u015bcio\u0142a domowego\u201d165<\/sup>.<\/p>\n

          Pasterska troska Ko\u015bcio\u0142a nie mo\u017ce si\u0119 ograniczy\u0107 jedynie do najbli\u017cszych mu rodzin chrze\u015bcija\u0144skich, ale poszerzaj\u0105c w\u0142asne horyzonty na miar\u0119 Serca Chrystusowego, winna przejawi\u0107 si\u0119 jeszcze \u017cywiej wobec wszystkich rodzin, a szczeg\u00f3lnie wobec tych, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w sytuacjach trudnych czy nieprawid\u0142owych. Ko\u015bci\u00f3\u0142 b\u0119dzie mia\u0142 dla wszystkich s\u0142owo prawdy, dobroci, zrozumienia, nadziei, \u017cywego uczestnictwa w ich niekiedy dramatycznych trudno\u015bciach; wszystkim ofiaruje swoj\u0105 bezinteresown\u0105 pomoc, aby mog\u0142y zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do owego idea\u0142u rodziny, kt\u00f3rego Stw\u00f3rca pragn\u0105\u0142 od \u201epocz\u0105tku\u201d i kt\u00f3r\u0105 Chrystus odrodzi\u0142 swoj\u0105 zbawcz\u0105 \u0142ask\u0105.<\/p>\n

          Dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpasterska Ko\u015bcio\u0142a winna by\u0107 progresywna tak\u017ce w sensie p\u00f3j\u015bcia za rodzin\u0105 i towarzyszenia jej krok w krok na r\u00f3\u017cnych etapach jej formacji i rozwoju.<\/p>\n

          Przygotowanie<\/h5>\n

          66. Bardziej ni\u017c kiedykolwiek, w naszych czasach konieczne jest przygotowanie m\u0142odych do ma\u0142\u017ce\u0144stwa i \u017cycia rodzinnego. W niekt\u00f3rych krajach s\u0105 jeszcze rodziny, kt\u00f3re, wed\u0142ug dawnych zwyczaj\u00f3w, same troszcz\u0105 si\u0119 o przekazanie m\u0142odym tych warto\u015bci, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego i rodzinnego, poprzez stopniowe wychowywanie i wprowadzanie w te problemy. Jednak\u017ce zmiany, kt\u00f3re dokona\u0142y si\u0119 w \u0142onie prawie wszystkich wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw, wymagaj\u0105 tego, a\u017ceby nie tylko rodzina, ale tak\u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo i Ko\u015bci\u00f3\u0142 podj\u0119\u0142y wysi\u0142ek odpowiedniego przygotowania m\u0142odych do odpowiedzialno\u015bci za ich w\u0142asne jutro. Wiele negatywnych zjawisk, na kt\u00f3re skar\u017c\u0105 si\u0119 dzi\u015b rodziny, wyp\u0142ywa z faktu, \u017ce w nowych sytuacjach m\u0142odzi nie tylko trac\u0105 z oczu w\u0142a\u015bciwe widzenie hierarchii warto\u015bci, ale i z tego, \u017ce nie maj\u0105c ju\u017c pewnych kryteri\u00f3w post\u0119powania, nie umiej\u0105 sprosta\u0107 nowym trudno\u015bciom ani ich rozwi\u0105za\u0107. Do\u015bwiadczenie jednak\u017ce uczy, \u017ce m\u0142odym ludziom dobrze przygotowanym do \u017cycia rodzinnego udaje si\u0119 to na og\u00f3\u0142 lepiej ni\u017c innym.<\/p>\n

          Odnosi si\u0119 to jeszcze bardziej do ma\u0142\u017ce\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3re wywiera wp\u0142yw na \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 wielu m\u0119\u017cczyzn i kobiet. Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 winien popiera\u0107 lepsze i intensywniejsze programy przygotowania do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a\u017ceby wyeliminowa\u0107, na ile to mo\u017cliwe, trudno\u015bci, z kt\u00f3rymi boryka si\u0119 tyle ma\u0142\u017ce\u0144stw, a bardziej jeszcze po to, aby stworzy\u0107 pozytywne warunki do powstawania i dojrzewania udanych ma\u0142\u017ce\u0144stw.<\/p>\n

          Przygotowanie do ma\u0142\u017ce\u0144stwa nale\u017cy pojmowa\u0107 i urzeczywistnia\u0107 jako proces stopniowy i ci\u0105g\u0142y. Sk\u0142ada si\u0119 ono z trzech podstawowych etap\u00f3w, kt\u00f3rymi s\u0105: przygotowanie dalsze, bli\u017csze i bezpo\u015brednie.<\/p>\n

          Przygotowanie dalsze<\/i>\u00a0zaczyna si\u0119 ju\u017c w dzieci\u0144stwie, w tej m\u0105drej pedagogii rodzinnej, nastawionej na doprowadzenie dzieci do odkrycia siebie jako istot obdarzonych z\u0142o\u017con\u0105 i bogat\u0105 psychik\u0105 oraz w\u0142asn\u0105 osobowo\u015bci\u0105 z jej mocnymi i s\u0142abymi stronami. Jest to okres, w kt\u00f3rym powinno si\u0119 zaszczepi\u0107 szacunek dla ka\u017cdej zdrowej warto\u015bci ludzkiej, tak w stosunkach mi\u0119dzyosobowych, jak i spo\u0142ecznych, z tym wszystkim co ma znaczenie dla kszta\u0142towania charakteru, dla opanowania i w\u0142a\u015bciwego u\u017cycia w\u0142asnych sk\u0142onno\u015bci, dla sposobu widzenia i traktowania os\u00f3b odmiennej p\u0142ci itd. Ponadto wskazana jest, zw\u0142aszcza u chrze\u015bcijan, mocna formacja duchowa i katechetyczna, kt\u00f3ra ukaza\u0142aby ma\u0142\u017ce\u0144stwo jako prawdziwe powo\u0142anie i pos\u0142annictwo, bez wykluczania mo\u017cliwo\u015bci z\u0142o\u017cenia Bogu ca\u0142kowitego daru z siebie w p\u00f3j\u015bciu za powo\u0142aniem kap\u0142a\u0144skim czy zakonnym.<\/p>\n

          Na tej bazie nast\u0119pnie oprze si\u0119 maj\u0105ce znacznie szerszy zakres,\u00a0przygotowanie bli\u017csze<\/i>, kt\u00f3re \u2014 pocz\u0105wszy od stosownego wieku i przy w\u0142a\u015bciwej katechezie, jakby katechumenacie \u2014 stanowi bardziej specyficzne przygotowanie do sakrament\u00f3w, niejako do ponownego ich odkrycia. Ta odnowiona katecheza przygotowuj\u0105cych si\u0119 do ma\u0142\u017ce\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skiego jest ze wszech miar konieczna do tego, aby sakrament by\u0142 sprawowany i prze\u017cywany w nale\u017cytym usposobieniu moralnym i duchowym. Religijna formacja m\u0142odych powinna by\u0107 uzupe\u0142niona w odpowiednim momencie i na miar\u0119 konkretnych potrzeb, przygotowaniem do \u017cycia we dwoje. Przygotowanie to, ukazuj\u0105c ma\u0142\u017ce\u0144stwo jako relacj\u0119 mi\u0119dzyosobow\u0105 m\u0119\u017cczyzny i kobiety, relacj\u0119, kt\u00f3ra winna by\u0107 stale rozwijana, pobudzi do pog\u0142\u0119bienia problem\u00f3w p\u0142ciowo\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i odpowiedzialnego rodzicielstwa i zwi\u0105zanej z tym podstawowej wiedzy medyczno-biologicznej. Sk\u0142oni r\u00f3wnie\u017c do bli\u017cszego zapoznania si\u0119 z w\u0142a\u015bciwymi metodami wychowania dzieci, u\u0142atwiaj\u0105c tak\u017ce nabycie podstawowych element\u00f3w potrzebnych w uporz\u0105dkowanym prowadzeniu rodziny (sta\u0142a praca, odpowiednie \u015brodki finansowe, m\u0105dre zarz\u0105dzanie, poj\u0119cie ekonomii domowej itd).<\/p>\n

          Nie mo\u017cna wreszcie pomin\u0105\u0107 przygotowania do apostolstwa rodzinnego, do braterstwa i wsp\u00f3\u0142pracy z innymi rodzinami, do czynnego w\u0142\u0105czenia si\u0119 w stowarzyszenia, ruchy i inicjatywy maj\u0105ce na celu ludzkie i chrze\u015bcija\u0144skie dobro rodziny.<\/p>\n

          Przygotowanie bezpo\u015brednie<\/i>\u00a0do sprawowania sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa powinno si\u0119 odbywa\u0107 w miesi\u0105cach i tygodniach poprzedzaj\u0105cych \u015blub, aby w ten spos\u00f3b nada\u0107 nowe znaczenie, now\u0105 tre\u015b\u0107 i now\u0105 form\u0119 tak zwanemu egzaminowi przed\u015blubnemu, wymaganemu przez prawo kanoniczne. Konieczno\u015b\u0107 takiego przygotowania, istniej\u0105ca zawsze i w ka\u017cdym przypadku, tym bardziej jest nagl\u0105ca, gdy chodzi o narzeczonych, kt\u00f3rzy jeszcze wykazuj\u0105 braki i do\u015bwiadczaj\u0105 trudno\u015bci w doktrynie i praktyce \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego.<\/p>\n

          W zakres tre\u015bci tego, co na tej, analogicznej do katechumenatu, drodze wiary nale\u017cy przekaza\u0107, winno wej\u015b\u0107 tak\u017ce pog\u0142\u0119bione poznanie tajemnicy Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a, znaczenia \u0142aski i odpowiedzialno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jak r\u00f3wnie\u017c przygotowanie do podj\u0119cia czynnego i \u015bwiadomego udzia\u0142u w liturgicznym obrz\u0119dzie za\u015blubin.<\/p>\n

          Rodzina i ca\u0142a wsp\u00f3lnota ko\u015bcielna powinny poczuwa\u0107 si\u0119 do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w poszczeg\u00f3lnych etapach przygotowania do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re przedstawili\u015bmy tu w og\u00f3lnych tylko zarysach. By\u0142oby po\u017c\u0105dane, a\u017ceby Konferencje Episkopat\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zainteresowane w\u0142a\u015bciwymi inicjatywami zmierzaj\u0105cymi do u\u0142atwienia przysz\u0142ym ma\u0142\u017conkom pe\u0142nego u\u015bwiadomienia wagi ich w\u0142asnej decyzji, a duszpasterzom stwierdzenia u nich odpowiednich dyspozycji, postara\u0142y si\u0119 o wydanie\u00a0Dyrektorium duszpasterstwa rodzin.<\/i>\u00a0To Dyrektorium powinno przede wszystkim ustali\u0107 zakres temat\u00f3w, czas trwania i metody \u201ekurs\u00f3w przygotowawczych\u201d, z zachowaniem r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi aspektami \u2014 doktrynalnym, pedagogicznym, prawnym i medycznym \u2014 dotycz\u0105cymi ma\u0142\u017ce\u0144stwa i tak\u0105 nada\u0107 im struktur\u0119, a\u017ceby przygotowuj\u0105cy si\u0119 do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, obok pog\u0142\u0119bienia intelektualnego, poczuli si\u0119 zach\u0119ceni do \u017cywego w\u0142\u0105czenia si\u0119 we wsp\u00f3lnot\u0119 ko\u015bcieln\u0105.<\/p>\n

          Jakkolwiek nie mo\u017cna odm\u00f3wi\u0107 s\u0142uszno\u015bci traktowania bezpo\u015bredniego przygotowania do ma\u0142\u017ce\u0144stwa jako konieczno\u015bci i obowi\u0105zku \u2014 co mo\u017ce si\u0119 zatrze\u0107 wtedy, gdy \u0142atwo si\u0119 ze\u0144 zwalnia \u2014 to jednak zawsze spraw\u0119 tego przygotowania nale\u017cy stawia\u0107 w ten spos\u00f3b, by ewentualne jego pomini\u0119cie nie stwarza\u0142o przeszkody do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

          Obrz\u0119d \u015blubu<\/h5>\n

          67. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie wymaga z regu\u0142y obrz\u0119du liturgicznego, kt\u00f3ry w formie spo\u0142ecznej i wsp\u00f3lnotowej wyra\u017ca ko\u015bcieln\u0105 i sakramentaln\u0105, z samej swej istoty, natur\u0119 przymierza ma\u0142\u017ce\u0144skiego zawartego pomi\u0119dzy ochrzczonymi.<\/p>\n

          Obrz\u0119d za\u015blubin jako\u00a0sakramentalny akt u\u015bwi\u0119cenia<\/i>\u00a0\u2014 w\u0142\u0105czony w liturgi\u0119, b\u0119d\u0105c\u0105 szczytem ca\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a i \u017ar\u00f3d\u0142em, z kt\u00f3rego wyp\u0142ywa ca\u0142a jego moc u\u015bwi\u0119caj\u0105ca166<\/sup>\u00a0\u2014 winien by\u0107 sam w sobie wa\u017cny, godny i owocny.<\/p>\n

          Szerokie pole dla gorliwo\u015bci pasterskiej stwarza troska o to, aby w ca\u0142o\u015bci zosta\u0142y spe\u0142nione wszystkie wymagania p\u0142yn\u0105ce z natury przymierza ma\u0142\u017ce\u0144skiego, podniesionego do godno\u015bci sakramentu, i by jednocze\u015bnie wiernie by\u0142y zachowywane zasady dyscypliny ko\u015bcielnej odnosz\u0105ce si\u0119 do dobrowolnej zgody, przeszk\u00f3d, formy kanonicznej i samego rytu b\u0142ogos\u0142awienia ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Ryt ten ma by\u0107 prosty i godny, zgadza\u0107 si\u0119 z przepisami wydanymi przez kompetentne w\u0142adze ko\u015bcielne, do kt\u00f3rych nale\u017cy tak\u017ce \u2014 zale\u017cnie od konkretnych okoliczno\u015bci czasu i miejsca oraz zgodnie z normami Stolicy Apostolskiej167<\/sup>\u00a0\u2014 ewentualne w\u0142\u0105czenie do uroczysto\u015bci liturgicznej element\u00f3w w\u0142a\u015bciwych danej kulturze, dzi\u0119ki kt\u00f3rym lepiej zostanie wyra\u017cone g\u0142\u0119bokie znaczenie, ludzkie i religijne, przymierza ma\u0142\u017ce\u0144skiego, o ile elementy te nie zawieraj\u0105 czego\u015b, co jest niestosowne dla wiary i moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n

          Jako\u00a0znak<\/i>, obrz\u0119d liturgiczny powinien przebiega\u0107 w taki spos\u00f3b, aby by\u0142, r\u00f3wnie\u017c w swym wyrazie zewn\u0119trznym, g\u0142oszeniem S\u0142owa Bo\u017cego i wyznaniem wiary wsp\u00f3lnoty wierz\u0105cych. Obowi\u0105zek pasterski wyrazi si\u0119 tu w rozumnym i starannym przygotowaniu \u201eLiturgii S\u0142owa\u201d i w wychowaniu do wiary uczestnik\u00f3w za\u015blubin, w pierwszym rz\u0119dzie nowo\u017ce\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

          Jako\u00a0akt sakramentalny<\/i>\u00a0Ko\u015bcio\u0142a, obrz\u0119d liturgiczny ma\u0142\u017ce\u0144stwa powinien w\u0142\u0105czy\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 przez pe\u0142ny, aktywny i odpowiedzialny udzia\u0142 wszystkich obecnych, zale\u017cnie od miejsca i roli ka\u017cdego: nowo\u017ce\u0144c\u00f3w, kap\u0142ana, \u015bwiadk\u00f3w, rodzic\u00f3w, przyjaci\u00f3\u0142, innych wiernych, wszystkich cz\u0142onk\u00f3w zgromadzenia, kt\u00f3re wsp\u00f3lnie objawia i prze\u017cywa tajemnic\u0119 Chrystusa i Jego Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

          Celebruj\u0105c ma\u0142\u017ce\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie w kr\u0119gu kultur i tradycji przodk\u00f3w, nale\u017cy stosowa\u0107 zasady wy\u017cej podane.<\/p>\n

          Obrz\u0119d \u015blubu i ewangelizacja ochrzczonych niewierz\u0105cych<\/h5>\n

          68. Z uwagi na to w\u0142a\u015bnie, \u017ce w obrz\u0119dzie sakramentu specjaln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ca si\u0119 dyspozycjom moralnym i duchowym nowo\u017ce\u0144c\u00f3w, w szczeg\u00f3lny za\u015b spos\u00f3b ich wierze, nale\u017cy wspomnie\u0107 tutaj o do\u015b\u0107 cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105cej trudno\u015bci, wobec kt\u00f3rej mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 pasterze Ko\u015bcio\u0142a w kontek\u015bcie naszego zlaicyzowanego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

          Wiara os\u00f3b prosz\u0105cych o \u015blub ko\u015bcielny mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cny poziom i pierwszym obowi\u0105zkiem pasterzy jest dopom\u00f3c w jej odkryciu, umocnieniu i doprowadzeniu do dojrza\u0142o\u015bci. Musz\u0105 oni tak\u017ce rozumie\u0107 racje, kt\u00f3re sk\u0142aniaj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u017ce dopuszcza do obrz\u0119du tak\u017ce tych, kt\u00f3rych usposobienie nie jest doskona\u0142e.<\/p>\n

          W\u015br\u00f3d sakrament\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwo ma t\u0119 cech\u0119 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 je od innych, \u017ce jest sakramentem rzeczywisto\u015bci ju\u017c istniej\u0105cej w ekonomii stworzenia, \u017ce jest tym samym przymierzem ma\u0142\u017ce\u0144skim, kt\u00f3re zosta\u0142o ustanowione przez Stw\u00f3rc\u0119 \u201eod pocz\u0105tku\u201d. Zatem podj\u0119ta przez m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119 decyzja zawarcia zgodnie z zamys\u0142em Bo\u017cym ma\u0142\u017ce\u0144stwa, czyli decyzja zaanga\u017cowania przez nieodwo\u0142aln\u0105 zgod\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 ca\u0142ego \u017cycia w nierozerwalnej mi\u0142o\u015bci i wierno\u015bci bezwarunkowej, zak\u0142ada w rzeczywisto\u015bci, nawet je\u015bli w spos\u00f3b nie ca\u0142kiem u\u015bwiadomiony, postaw\u0119 g\u0142\u0119bokiego pos\u0142usze\u0144stwa woli Bo\u017cej, ta za\u015b postawa nie jest mo\u017cliwa bez Jego \u0142aski. Znale\u017ali si\u0119 ju\u017c zreszt\u0105 na prawdziwej i w\u0142a\u015bciwej drodze zbawienia, kt\u00f3ra \u2014 za\u0142o\u017cywszy ich szczer\u0105 intencj\u0119 \u2014 mo\u017ce by\u0107 dope\u0142niona i doprowadzi\u0107 do celu przez obrz\u0119d sakramentu i bezpo\u015brednie do\u0144 przygotowanie.<\/p>\n

          Jest prawd\u0105, z drugiej strony, \u017ce na niekt\u00f3rych obszarach raczej wzgl\u0119dy spo\u0142eczne ni\u017c prawdziwie religijne sk\u0142aniaj\u0105 narzeczonych do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa w Ko\u015bciele. Nic w tym nie ma dziwnego, ma\u0142\u017ce\u0144stwo bowiem nie jest wydarzeniem dotycz\u0105cym jedynie tego, kto je zawiera, lecz z natury jest wydarzeniem spo\u0142ecznym, anga\u017cuj\u0105cym ma\u0142\u017conk\u00f3w tak\u017ce wobec spo\u0142ecze\u0144stwa i zawsze uroczysto\u015b\u0107 jego zawarcia by\u0142a \u015bwi\u0119tem skupiaj\u0105cym rodzin\u0119 i przyjaci\u00f3\u0142. Wynika wi\u0119c samo z siebie, \u017ce wraz z motywami osobistymi, tak\u017ce motywy spo\u0142eczne wchodz\u0105 w gr\u0119 przy pro\u015bbie o \u015blub ko\u015bcielny.<\/p>\n

          Nie powinno si\u0119 jednak zapomina\u0107, \u017ce ci narzeczeni, na mocy chrztu, s\u0105 ju\u017c rzeczywi\u015bcie w\u0142\u0105czeni w oblubie\u0144cze Przymierze Chrystusa z Ko\u015bcio\u0142em i \u017ce przez dobr\u0105 intencj\u0119 przyj\u0119li zamys\u0142 Bo\u017cy odnosz\u0105cy si\u0119 do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a zatem, przynajmniej\u00a0implicite<\/i>, chc\u0105 tego, czego chce Ko\u015bci\u00f3\u0142, kiedy sprawuje obrz\u0119d sakramentalny ma\u0142\u017ce\u0144stwa. A wi\u0119c sam fakt, \u017ce w ich pro\u015bbie s\u0105 obecne tak\u017ce wzgl\u0119dy o charakterze spo\u0142ecznym, nie mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 ewentualnej odmowy ze strony duszpasterzy. Zreszt\u0105, jak uczy Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, sakramenty s\u0142owami i czynno\u015bciami rytu umacniaj\u0105 wiar\u0119:168<\/sup>\u00a0t\u0119 wiar\u0119, ku kt\u00f3rej narzeczeni ju\u017c zd\u0105\u017caj\u0105 na mocy dobrej intencji, z pewno\u015bci\u0105 wspomaganej i podtrzymywanej przez \u0142ask\u0119 Chrystusa.<\/p>\n

          Ch\u0119\u0107 ustalenia ostatecznych kryteri\u00f3w dopuszczania do zawarcia \u015blubu w Ko\u015bciele, kt\u00f3re by bra\u0142y pod uwag\u0119 stopie\u0144 wiary nowo\u017ce\u0144c\u00f3w, zawiera w sobie, niezale\u017cnie od wszystkiego, wielkie niebezpiecze\u0144stwa. Przede wszystkim ryzyko bezpodstawnych i dyskryminuj\u0105cych os\u0105d\u00f3w; nast\u0119pnie ryzyko wywo\u0142ania w\u0105tpliwo\u015bci co do wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stw ju\u017c zawartych, z wielk\u0105 szkod\u0105 dla wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich, oraz nowego, bezpodstawnego niepokojenia sumie\u0144 ma\u0142\u017conk\u00f3w; popad\u0142oby si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwo kwestionowania czy te\u017c poddania w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 wa\u017cno\u015bci sakramentalnej wielu ma\u0142\u017ce\u0144stw braci od\u0142\u0105czonych od pe\u0142nej komunii z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, staj\u0105c w ten spos\u00f3b w sprzeczno\u015bci z tradycj\u0105 ko\u015bcieln\u0105.<\/p>\n

          Przeciwnie, w przypadku, kiedy pomimo wszystkich poczynionych krok\u00f3w, nowo\u017ce\u0144cy wyra\u017anie i formalnie daj\u0105 do zrozumienia, \u017ce odrzucaj\u0105 to, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 chce dope\u0142ni\u0107 sprawuj\u0105c obrz\u0119d ma\u0142\u017ce\u0144stwa ochrzczonych, duszpasterz nie mo\u017ce dopu\u015bci\u0107 ich do obrz\u0119du. Nawet je\u015bli czyni to z \u017calem, musi przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci t\u0119 sytuacj\u0119 i u\u015bwiadomi\u0107 zainteresowanych, \u017ce w tym stanie rzeczy nie Ko\u015bci\u00f3\u0142, ale oni sami stanowi\u0105 przeszkod\u0119 do odbycia obrz\u0119du, o kt\u00f3ry prosz\u0105.<\/p>\n

          Jeszcze raz ujawnia si\u0119 w ca\u0142ej pilno\u015bci potrzeba ewangelizacji i katechezy przed i po zawarciu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, realizowanej przez ca\u0142\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, aby ka\u017cdy m\u0119\u017cczyzna i ka\u017cda kobieta pobieraj\u0105cy si\u0119 mogli sprawowa\u0107 sakrament ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie tylko wa\u017cnie, ale i owocnie.<\/p>\n

          Duszpasterstwo ma\u0142\u017ce\u0144stw<\/h5>\n

          69. Troska duszpasterska o rodzin\u0119 prawid\u0142owo za\u0142o\u017con\u0105 oznacza w praktyce, \u017ce zadaniem wszystkich cz\u0142onk\u00f3w lokalnej wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej jest okazywanie pomocy parze ma\u0142\u017ce\u0144skiej w odkrywaniu i prze\u017cywaniu przez nich nowego powo\u0142ania i pos\u0142annictwa. A\u017ceby rodzina stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej wsp\u00f3lnot\u0105 mi\u0142o\u015bci, trzeba koniecznie, aby wszyscy jej cz\u0142onkowie byli wspomagani i przygotowywani do odpowiedzialno\u015bci wobec nowych problem\u00f3w, przed kt\u00f3rymi stan\u0105, do wzajemnej s\u0142u\u017cby i do czynnego wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u w \u017cyciu rodziny.<\/p>\n

          Odnosi si\u0119 to przede wszystkim do m\u0142odych rodzin, kt\u00f3re w kontek\u015bcie nowych warto\u015bci i nowej odpowiedzialno\u015bci s\u0105 bardziej ni\u017c inne wystawione, zw\u0142aszcza w pierwszych latach po \u015blubie, na ewentualne trudno\u015bci, takie, jak te, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z dostosowaniem si\u0119 do wsp\u00f3lnego \u017cycia czy z przyj\u015bciem na \u015bwiat dzieci. Niech m\u0142odzi ma\u0142\u017conkowie umiej\u0105 serdecznie przyj\u0105\u0107 i rozumnie oceni\u0107 dyskretn\u0105, delikatn\u0105 i wielkoduszn\u0105 pomoc innych ma\u0142\u017ce\u0144stw, kt\u00f3re ju\u017c od dawna prze\u017cywaj\u0105 do\u015bwiadczenia ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny. W ten spos\u00f3b, w \u0142onie wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej \u2014 wielkiej rodziny rodzin chrze\u015bcija\u0144skich \u2014 b\u0119dzie si\u0119 dokonywa\u0142a wzajemna wymiana obecno\u015bci i pomocy pomi\u0119dzy wszystkimi rodzinami, w kt\u00f3rej ka\u017cda ofiaruje na rzecz innych w\u0142asne, ludzkie do\u015bwiadczenia, a tak\u017ce podzieli si\u0119 darami wiary i \u0142aski. Taka prawdziwie o\u017cywiona duchem apostolskim pomoc rodziny rodzinie stanie si\u0119 jednym z najprostszych i najskuteczniejszych, dla wszystkich dost\u0119pnym sposobem przekazywania tych warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3re s\u0105 punktem wyj\u015bcia i punktem docelowym ka\u017cdej troski duszpasterskiej.<\/p>\n

          W ten spos\u00f3b m\u0142ode rodziny nie ogranicz\u0105 si\u0119 jedynie do przyjmowania, ale tak wspomagane stan\u0105 si\u0119 ze swej strony \u017ar\u00f3d\u0142em ubogacenia dla rodzin wcze\u015bniej za\u0142o\u017conych przez swoje \u015bwi\u0119te \u017cycie i czynny wk\u0142ad w\u0142asnego zaanga\u017cowania.<\/p>\n

          Ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien nast\u0119pnie, w dzia\u0142alno\u015bci duszpasterskiej na rzecz m\u0142odych rodzin, zaj\u0105\u0107 si\u0119 ze szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 wychowaniem ich do \u017cycia w mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej z wielkim poczuciem odpowiedzialno\u015bci wobec jej wymaga\u0144 komunii i s\u0142u\u017cby \u017cyciu, jak r\u00f3wnie\u017c w godzeniu intymno\u015bci \u017cycia domowego ze wsp\u00f3ln\u0105 i wielkoduszn\u0105 prac\u0105 dla budowania Ko\u015bcio\u0142a i spo\u0142ecze\u0144stwa ludzkiego. Gdy z przyj\u015bciem na \u015bwiat dzieci para ma\u0142\u017ce\u0144ska staje si\u0119 w pe\u0142nym i w specjalnym sensie rodzin\u0105, Ko\u015bci\u00f3\u0142 b\u0119dzie blisko rodzic\u00f3w, by przyj\u0119li swoje dzieci i kochali je jako dar otrzymany od Tego, kt\u00f3ry jest Panem \u017cycia, podejmuj\u0105c z rado\u015bci\u0105 trud s\u0142u\u017cenia im w ludzkim i chrze\u015bcija\u0144skim wzrastaniu.<\/p>\n

          II. \u2014 STRUKTURY DUSZPASTERSTWA RODZIN<\/h5>\n

          \u00a0<\/p>\n

          Dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpasterska jest zawsze dynamicznym wyrazem rzeczywisto\u015bci Ko\u015bcio\u0142a, zaanga\u017cowanego w sw\u0105 zbawcz\u0105 misj\u0119. Tak\u017ce, je\u015bli idzie o duszpasterstwo rodzin \u2014 specyficzn\u0105 i szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0119 duszpasterstwa \u2014 jego \u017ar\u00f3d\u0142em i odpowiedzialnym inicjatorem jest sam Ko\u015bci\u00f3\u0142, dzia\u0142aj\u0105cy poprzez swoje struktury i swych pracownik\u00f3w.<\/p>\n

          Wsp\u00f3lnota ko\u015bcielna a w szczeg\u00f3lno\u015bci parafia<\/h5>\n

          70. Wsp\u00f3lnota zbawiona a jednocze\u015bnie i zbawiaj\u0105ca \u2014 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2014 musi by\u0107 tu rozpatrywany w swoim podw\u00f3jnym wymiarze: uniwersalnym i partykularnym. Ten ostatni wyra\u017ca si\u0119 i aktualizuje we wsp\u00f3lnocie diecezjalnej, podzielonej duszpastersko na mniejsze wsp\u00f3lnoty, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych ze wzgl\u0119du na szczeg\u00f3ln\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 parafia.<\/p>\n

          Komunia z Ko\u015bcio\u0142em Powszechnym nie niszczy, lecz zabezpiecza i rozwija spoisto\u015b\u0107 i odr\u0119bno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142\u00f3w partykulamych; te ostatnie pozostaj\u0105 podmiotem dzia\u0142aj\u0105cym, bardziej bezpo\u015brednim i skutecznym w realizacji duszpasterstwa rodzin. W tym znaczeniu ka\u017cdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 lokalny, dok\u0142adniej, ka\u017cda wsp\u00f3lnota parafialna winna lepiej sobie u\u015bwiadomi\u0107 \u0142ask\u0119 i odpowiedzialno\u015b\u0107, kt\u00f3re otrzymuje od Pana dla rozwijania duszpasterstwa rodzin. \u017baden program duszpasterstwa organicznego nie mo\u017ce nigdy, na \u017cadnym poziomie, pomin\u0105\u0107 duszpasterstwa rodzin.<\/p>\n

          W \u015bwietle takiej odpowiedzialno\u015bci nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pojmowa\u0107 wa\u017cno\u015b\u0107 odpowiedniego przygotowania tych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 specjalnie zaanga\u017cowani w tego typu apostolstwie. Kap\u0142ani, zakonnicy i zakonnice ju\u017c od pocz\u0105tku swojej formacji winni by\u0107 kierowani i stopniowo oraz odpowiednio kszta\u0142towani do swych przysz\u0142ych zada\u0144. W\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych inicjatyw pragn\u0119 z zadowoleniem wymieni\u0107 za\u0142o\u017cony niedawno w Rzymie, przy Papieskim Uniwersytecie Latera\u0144skim, Instytut po\u015bwi\u0119cony studium problem\u00f3w rodziny. R\u00f3wnie\u017c w niekt\u00f3rych diecezjach powsta\u0142y tego rodzaju Instytuty. Niech biskupi do\u0142o\u017c\u0105 stara\u0144, a\u017ceby jak najwi\u0119cej kap\u0142an\u00f3w przed podj\u0119ciem obowi\u0105zk\u00f3w w parafii odby\u0142o kursy specjalizacyjne. Gdzie indziej kursy formacyjne s\u0105 organizowane okresowo przy Wy\u017cszych Instytutach studi\u00f3w teologicznych i pastoralnych. Niech te inicjatywy spotkaj\u0105 si\u0119 z zach\u0119t\u0105, poparciem, niech b\u0119dzie ich coraz wi\u0119cej i, oczywi\u015bcie, niech b\u0119d\u0105 otwarte tak\u017ce dla \u015bwieckich, kt\u00f3rzy wnios\u0105 w nie sw\u00f3j wk\u0142ad pracy zawodowej (lekarskiej, prawniczej, psychologicznej, spo\u0142ecznej, wychowawczej) celem przyj\u015bcia z pomoc\u0105 rodzinie.<\/p>\n

          Rodzina chrze\u015bcija\u0144ska<\/h5>\n

          71. Lecz przede wszystkim uznane by\u0107 musi szczeg\u00f3lne miejsce, kt\u00f3re na mocy \u0142aski sakramentalnej nale\u017cy si\u0119 w tej dziedzinie pos\u0142annictwu ma\u0142\u017conk\u00f3w i rodzin chrze\u015bcija\u0144skich. Takie pos\u0142annictwo ma s\u0142u\u017cy\u0107 budowaniu Ko\u015bcio\u0142a, wznoszeniu Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego w dziejach. Wyp\u0142ywa to z aktu uleg\u0142ego pos\u0142usze\u0144stwa Chrystusowi Panu, On bowiem udziela ma\u0142\u017conkom chrze\u015bcija\u0144skim, moc\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa podniesionego do godno\u015bci sakramentu, specjalnego apostolskiego mandatu, posy\u0142aj\u0105c ich jako robotnik\u00f3w do swojej winnicy, a w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny na pole \u017cycia rodzinnego.<\/p>\n

          Dzia\u0142aj\u0105 oni tam w komunii i we wsp\u00f3\u0142pracy z innymi cz\u0142onkami Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy tak\u017ce anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w sprawy rodziny, ofiarowuj\u0105c swoje dary i pos\u0142ugi. Takie apostolstwo b\u0119dzie rozwija\u0142o si\u0119 przede wszystkim we w\u0142asnej rodzinie przez \u015bwiadectwo uk\u0142adania wszystkich dziedzin \u017cycia zgodnie z prawem Bo\u017cym, przez chrze\u015bcija\u0144skie wychowanie dzieci, wspomaganie ich dojrzewania w wierze, przez wychowanie do czysto\u015bci, przez przygotowanie do \u017cycia, przez czuwanie, by uchroni\u0107 je przed niebezpiecze\u0144stwami ideologicznymi i moralnymi, kt\u00f3re cz\u0119sto im zagra\u017caj\u0105, przez stopniowe i odpowiedzialne wprowadzanie ich we wsp\u00f3lnot\u0119 ko\u015bcieln\u0105 i obywatelsk\u0105, przez pomoc i rad\u0119 w sprawie wyboru powo\u0142ania, przez wzajemne pomaganie sobie cz\u0142onk\u00f3w rodziny dla wsp\u00f3lnego ludzkiego i chrze\u015bcija\u0144skiego wzrostu itd. Nast\u0119pnie, apostolstwo rodziny b\u0119dzie promieniowa\u0107 czynami mi\u0142o\u015bci duchowej i materialnej wobec innych rodzin, zw\u0142aszcza najbardziej potrzebuj\u0105cych pomocy i podtrzymania, wobec ubogich, chorych, starszych, upo\u015bledzonych, sierot, wd\u00f3w, opuszczonych ma\u0142\u017conk\u00f3w, matek niezam\u0119\u017cnych i tych, kt\u00f3re w trudnych sytuacjach do\u015bwiadczaj\u0105 pokusy usuni\u0119cia owocu ich \u0142ona, itp.<\/p>\n

          Stowarzyszenia rodzin dla rodzin<\/h5>\n

          72. Wci\u0105\u017c pozostaj\u0105c w kr\u0119gu Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry jest podmiotem odpowiedzialnym za duszpasterstwo rodzin, nale\u017cy przypomnie\u0107 r\u00f3\u017cne ugrupowania wiernych, w kt\u00f3rych ujawnia si\u0119 i \u017cyje w pewnej mierze tajemnica Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego. Nale\u017cy zatem uzna\u0107 i oceni\u0107 \u2014 ka\u017cd\u0105 zale\u017cnie od jej cech charakterystycznych, cel\u00f3w, odr\u0119bno\u015bci i w\u0142asnych metod \u2014 rozmaite wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielne, r\u00f3\u017cne grupy i liczne ruchy, zaanga\u017cowane na r\u00f3\u017cny spos\u00f3b, z r\u00f3\u017cnego tytu\u0142u i na r\u00f3\u017cnych poziomach w duszpasterstwie rodzin.<\/p>\n

          Dlatego Synod wyra\u017anie uzna\u0142 za po\u017cyteczny wk\u0142ad takich stowarzysze\u0144 chrze\u015bcija\u0144skiej doskona\u0142o\u015bci, formacji i apostolatu. Zadaniem ich b\u0119dzie rozbudzanie w wiernych \u017cywego poczucia solidarno\u015bci, u\u0142atwianie prowadzenia \u017cycia inspirowanego Ewangeli\u0105 i wiar\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, kszta\u0142towanie sumie\u0144 wed\u0142ug chrze\u015bcija\u0144skich warto\u015bci, a nie wed\u0142ug opinii publicznej, zach\u0119canie do dzie\u0142 wzajemnej mi\u0142o\u015bci oraz mi\u0142o\u015bci do innych w duchu owego otwarcia, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce rodzina chrze\u015bcija\u0144ska staje si\u0119 prawdziwie \u017ar\u00f3d\u0142em \u015bwiat\u0142a i zdrowym zaczynem dla innych rodzin.<\/p>\n

          Jest r\u00f3wnie\u017c wskazane, a\u017ceby rodziny chrze\u015bcija\u0144skie w \u017cywym poczuciu wsp\u00f3lnego dobra czynnie anga\u017cowa\u0142y si\u0119 na ka\u017cdym poziomie w inne stowarzyszenia, nie ko\u015bcielne. Niekt\u00f3re z takich stowarzysze\u0144 zajmuj\u0105 si\u0119 ochron\u0105, przekazywaniem i piel\u0119gnowaniem zdrowych warto\u015bci etycznych i kulturowych danych lud\u00f3w, rozwojem osoby ludzkiej, opiek\u0105 lekarsk\u0105, prawn\u0105 i socjaln\u0105 matki i dziecka, s\u0142usznym awansem kobiety i walk\u0105 z tym, co ubli\u017ca jej godno\u015bci, wzrostem wzajemnej solidarno\u015bci, poznaniem problem\u00f3w zwi\u0105zanych z odpowiedzialn\u0105 regulacj\u0105 p\u0142odno\u015bci wed\u0142ug metod naturalnych, odpowiadaj\u0105cych godno\u015bci ludzkiej i nauce Ko\u015bcio\u0142a. Inne d\u0105\u017c\u0105 do budowania \u015bwiata sprawiedliwszego i bardziej ludzkiego, do post\u0119pu w zakresie s\u0142usznych praw, kt\u00f3re sprzyja\u0142yby w\u0142a\u015bciwemu porz\u0105dkowi spo\u0142ecznemu, przy pe\u0142nym poszanowaniu godno\u015bci i ka\u017cdej s\u0142usznej wolno\u015bci jednostki i rodziny, na poziomie narodowym albo mi\u0119dzynarodowym, do wsp\u00f3\u0142pracy ze szko\u0142\u0105 i innymi instytucjami, uzupe\u0142niaj\u0105cymi wychowanie dzieci itd.<\/p>\n

          III. \u2014 PRACOWNICY DUSZPASTERSTWA RODZIN<\/h5>\n

          \u00a0<\/p>\n

          Obok rodziny \u2014 kt\u00f3ra jest przedmiotem, ale i sama w sobie podmiotem duszpasterstwa rodzin \u2014 przypomnie\u0107 trzeba tak\u017ce o innych najwa\u017cniejszych pracownikach tego szczeg\u00f3lnego odcinka.<\/p>\n

          Biskupi i kap\u0142ani<\/h5>\n

          73. Pierwsz\u0105 osob\u0105 odpowiedzialn\u0105 za duszpasterstwo rodzin w diecezji jest biskup. Jako ojciec i pasterz winien szczeg\u00f3lnie troszczy\u0107 si\u0119 o t\u0119 dziedzin\u0119 duszpasterstwa, bez w\u0105tpienia pierwszoplanow\u0105. Musi po\u015bwi\u0119ci\u0107 jej swe zainteresowanie, trosk\u0119 i czas, zapewni\u0107 jej ludzi i \u015brodki; nade wszystko jednak winien okazywa\u0107 osobiste poparcie rodzinom i tym wszystkim, kt\u00f3rzy w r\u00f3\u017cnych strukturach diecezjalnych pomagaj\u0105 mu w duszpasterstwie rodzin. B\u0119dzie szczeg\u00f3lnie le\u017ca\u0142o mu na sercu uczynienie wszystkiego, a\u017ceby jego diecezja stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej prawdziw\u0105 \u201erodzin\u0105 diecezjaln\u0105\u201d, wzorem oraz \u017ar\u00f3d\u0142em nadziei dla tych wszystkich rodzin, kt\u00f3re do niej nale\u017c\u0105. W tym kontek\u015bcie nale\u017cy widzie\u0107 utworzenie Papieskiej Rady do spraw Rodziny: fakt ten ukazuje, jak wielk\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zuj\u0119 do duszpasterstwa rodzin w \u015bwiecie. Jednocze\u015bnie za\u015b Rada jest skutecznym narz\u0119dziem wspierania tego duszpasterstwa i rozwijania go na wszystkich szczeblach.<\/p>\n

          Biskupi pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b kap\u0142anami, kt\u00f3rych zadanie, jak wyra\u017anie podkre\u015bli\u0142 Synod, stanowi istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania Ko\u015bcio\u0142a na rzecz ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny. To samo trzeba powiedzie\u0107 o tych diakonach, kt\u00f3rym ewentualnie zosta\u0142aby powierzona ta dziedzina duszpasterstwa.<\/p>\n

          Odpowiedzialno\u015b\u0107 ich rozci\u0105ga si\u0119 nie tylko na kwestie moralne i liturgiczne, ale tak\u017ce na problemy o charakterze osobistym i spo\u0142ecznym. Maj\u0105 oni by\u0107 oparciem dla rodziny w jej trudno\u015bciach i cierpieniach; towarzysz\u0105c jej cz\u0142onkom, maj\u0105 pomaga\u0107 im w widzeniu \u017cycia w \u015bwietle Ewangelii. Warto tu przypomnie\u0107, \u017ce w pe\u0142nieniu takiej misji \u2014 je\u015bli dokonuje si\u0119 to z nale\u017cytym rozeznaniem i w duchu prawdziwie apostolskim \u2014 ka\u017cdy z nich znajdzie nowe bod\u017ace i duchowe energie tak\u017ce dla w\u0142asnego powo\u0142ania i dla spe\u0142nianej przez siebie pos\u0142ugi.<\/p>\n

          Kap\u0142an czy diakon, po odpowiednim okresie gruntownego przygotowania do takiego apostolatu, winien zawsze odnosi\u0107 si\u0119 do rodzin jak ojciec, brat, pasterz i nauczyciel, wspomagaj\u0105c je \u015brodkami \u0142aski i o\u015bwiecaj\u0105c \u015bwiat\u0142em prawdy. Zatem ich nauka i rady winny zawsze pozostawa\u0107 w pe\u0142nej zgodno\u015bci z autentycznym Magisterium Ko\u015bcio\u0142a, a\u017ceby w ten spos\u00f3b pomaga\u0142y Ludowi Bo\u017cemu w wyrobieniu sobie prawid\u0142owego zmys\u0142u wiary, kt\u00f3ry ma by\u0107 potem stosowany w praktyce \u017cyciowej. Ta wierno\u015b\u0107 Magisterium r\u00f3wnie\u017c pozwoli kap\u0142anom usilnie troszczy\u0107 si\u0119 o jedno\u015b\u0107 ich os\u0105d\u00f3w, a\u017ceby wiernym oszcz\u0119dzi\u0107 niepokoj\u00f3w sumienia.<\/p>\n

          Duszpasterze i \u015bwieccy uczestnicz\u0105 w Ko\u015bciele w pos\u0142annictwie prorockim Chrystusa: \u015bwieccy \u2014 daj\u0105c s\u0142owem i \u017cyciem chrze\u015bcija\u0144skim \u015bwiadectwo wierze; duszpasterze za\u015b \u2014 rozpoznaj\u0105c, co w tym \u015bwiadectwie jest wyrazem zdrowej wiary, a co ze \u015bwiat\u0142em wiary jest mniej zgodne; natomiast rodzina uczestniczy w tym pos\u0142annictwie jako wsp\u00f3lnota chrze\u015bcija\u0144ska, poprzez sw\u00f3j szczeg\u00f3lny udzia\u0142 i \u015bwiadectwo wiary. Tak\u017ce w ten spos\u00f3b nawi\u0105zuje si\u0119 dialog pomi\u0119dzy pasterzami i rodzinami. Wielk\u0105 pomoc\u0105 w tym dialogu mog\u0105 by\u0107 teologowie i znawcy problem\u00f3w rodzinnych, wyja\u015bniaj\u0105c dok\u0142adnie tre\u015b\u0107 Magisterium Ko\u015bcio\u0142a i tre\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia \u017cycia rodzinnego. Magisterium w ten spos\u00f3b zostanie lepiej zrozumiane i otworzy si\u0119 droga dla jego stopniowego rozwoju. Dobrze jest jednak tu przypomnie\u0107, \u017ce ustalanie bli\u017cszej i obowi\u0105zuj\u0105cej normy w doktrynie wiary \u2014 tak\u017ce w stosunku do problem\u00f3w rodziny \u2014 nale\u017cy do kompetencji Magisterium hierarchicznego. Wolne od niejasno\u015bci stosunki pomi\u0119dzy teologami, ekspertami w dziedzinie problem\u00f3w rodzinnych i Magisterium przyczyniaj\u0105 si\u0119 w niema\u0142ym stopniu do prawid\u0142owego rozumienia wiary i do rozwijania \u2014 w jej granicach \u2014 s\u0142usznego pluralizmu.<\/p>\n

          Zakonnicy i zakonnice<\/h5>\n

          74. Pierwszym, podstawowym i swoistym wyrazem wk\u0142adu, kt\u00f3ry zakonnicy, zakonnice i w og\u00f3le osoby konsekrowane mog\u0105 wnie\u015b\u0107 w apostolstwo rodzin, jest w\u0142a\u015bnie ich konsekracja Bogu, dzi\u0119ki kt\u00f3rej \u201eprzypominaj\u0105 wszystkim wyznawcom … owe przedziwne za\u015blubiny ustanowione przez Boga, a maj\u0105ce objawi\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni w przysz\u0142ym \u015bwiecie, moc\u0105 kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma Chrystusa jako jedynego Oblubie\u0144ca\u201d169<\/sup>. S\u0105 oni \u015bwiadkami tej uniwersalnej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra poprzez czysto\u015b\u0107 przyj\u0119t\u0105 dla Kr\u00f3lestwa niebieskiego czyni ich zawsze gotowymi do ofiarnego po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 s\u0142u\u017cbie Bo\u017cej i dzie\u0142u apostolstwa.<\/p>\n

          St\u0105d te\u017c p\u0142ynie mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwini\u0119cia przez zakonnik\u00f3w, zakonnice, cz\u0142onk\u00f3w Instytut\u00f3w \u015bwieckich lub innych Instytut\u00f3w doskona\u0142o\u015bci, pojedynczych czy stowarzyszonych, s\u0142u\u017cby rodzinom. Czyni\u0105 to, otaczaj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 dzieci, zw\u0142aszcza opuszczone, niechciane, osierocone, ubogie czy upo\u015bledzone; odwiedzaj\u0105c rodziny i opiekuj\u0105c si\u0119 chorymi; utrzymuj\u0105c stosunki, oparte na szacunku i mi\u0142o\u015bci z rodzinami niepe\u0142nymi, z rodzinami b\u0119d\u0105cymi w trudno\u015bciach lub rozbitymi; ofiarowuj\u0105c swoj\u0105 prac\u0119 wychowawcz\u0105 i poradnictwo w przygotowaniu m\u0142odych do ma\u0142\u017ce\u0144stwa oraz pomagaj\u0105c ma\u0142\u017conkom w przygotowaniu ich do odpowiedzialnego rodzicielstwa; otwieraj\u0105c ze szczer\u0105 i serdeczn\u0105 go\u015bcinno\u015bci\u0105 drzwi swoich dom\u00f3w, aby rodziny jako cz\u0142onkowie wi\u0119kszej rodziny Bo\u017cej mog\u0142y tam odnale\u017a\u0107 odczucie Boga, smak modlitwy i skupienia, konkretny przyk\u0142ad \u017cycia w mi\u0142o\u015bci i rado\u015bci braterskiej.<\/p>\n

          Chcia\u0142bym do\u0142\u0105czy\u0107 bardzo usilne wezwanie skierowane do os\u00f3b odpowiedzialnych za Instytuty \u017cycia konsekrowanego, a\u017ceby zechcia\u0142y uzna\u0107 \u2014 zawsze przy nale\u017cnym poszanowaniu w\u0142asnego, pierwotnego charyzmatu \u2014 apostolstwo zwr\u00f3cone do rodzin za jedno z pierwszorz\u0119dnych zada\u0144, kt\u00f3re w dzisiejszej sytuacji sta\u0142o si\u0119 spraw\u0105 bardzo nagl\u0105c\u0105.<\/p>\n

          Specjali\u015bci \u015bwieccy<\/h5>\n

          75. Wiele pom\u00f3c mog\u0105 rodzinom ci specjali\u015bci \u015bwieccy (lekarze, prawnicy, psychologowie, pracownicy spo\u0142eczni, doradcy, itp.), kt\u00f3rzy czy to indywidualnie, czy w r\u00f3\u017cnych stowarzyszeniach lub akcjach s\u0142u\u017c\u0105 im poprzez na\u015bwietlanie spraw, rad\u0119, wskazywanie kierunku, oparcie. Mo\u017cna do nich zastosowa\u0107 uwagi, kt\u00f3re mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 skierowa\u0107 do Federacji Poradnictwa Rodzinnego o inspiracji katolickiej: \u201eTo wasze zadanie s\u0142usznie mo\u017cna nazwa\u0107 pos\u0142annictwem, bowiem tak szlachetne s\u0105 cele, kt\u00f3rym s\u0142u\u017cy i tak decyduj\u0105ce dla dobra spo\u0142ecze\u0144stwa, a nawet wsp\u00f3lnoty chrze\u015bcija\u0144skiej, s\u0105 jej wyniki … Wszystko, co zdo\u0142acie uczyni\u0107, by pom\u00f3c rodzinie jest z natury rzeczy skierowane ku osi\u0105gni\u0119ciom, kt\u00f3re przekraczaj\u0105c sw\u00f3j w\u0142asny kr\u0105g, b\u0119d\u0105 mia\u0142y wp\u0142yw r\u00f3wnie\u017c na inne osoby i wycisn\u0105 pi\u0119tno na spo\u0142ecze\u0144stwie. Przysz\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata i Ko\u015bcio\u0142a idzie poprzez rodzin\u0119\u201d170<\/sup>.<\/p>\n

          Odbiorcy i pracownicy \u015brodk\u00f3w przekazu spo\u0142ecznego<\/h5>\n

          76. Kilka s\u0142\u00f3w nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 tej tak wa\u017cnej w nowoczesnym \u017cyciu dziedzinie. Wiadomo, \u017ce \u015brodki przekazu spo\u0142ecznego \u201eoddzia\u0142uj\u0105 na psychik\u0119 odbiorc\u00f3w tak pod wzgl\u0119dem uczuciowym i intelektualnym, jak moralnym, a nawet religijnym\u201d, zw\u0142aszcza m\u0142odych171<\/sup>. Mog\u0105 zatem mie\u0107 dobroczynny wp\u0142yw na \u017cycie i zwyczaje rodzin oraz na wychowanie dzieci, lecz jednocze\u015bnie kryj\u0105 \u201ezasadzki i niebezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rych nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107\u201d172<\/sup>, i mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 nosicielami \u2014 czasem zr\u0119cznie i systematycznie manewrowanymi, co niestety zdarza si\u0119 w r\u00f3\u017cnych krajach \u015bwiata \u2014 ideologii rozk\u0142adaj\u0105cych i zniekszta\u0142caj\u0105cych pogl\u0105dy na \u017cycie, rodzin\u0119, religi\u0119, moralno\u015b\u0107, nie szanuj\u0105cych prawdziwej godno\u015bci i przeznaczenia cz\u0142owieka.<\/p>\n

          Niebezpiecze\u0144stwo to jest tym realniejsze, im bardziej dzisiejszy \u201espos\u00f3b \u017cycia \u2014 zw\u0142aszcza w krajach bardziej uprzemys\u0142owionych \u2014 prowadzi rodziny … do tego, \u017ce zrzucaj\u0105 z siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 wychowawcz\u0105 wobec \u0142atwo\u015bci ucieczki od niej (w domu reprezentowanej zw\u0142aszcza przez telewizj\u0119 i pewne wydawnictwa), znajduj\u0105c spos\u00f3b na wype\u0142nienie czasu … dzieci i m\u0142odzie\u017cy\u201d173<\/sup>. St\u0105d \u201eobowi\u0105zek szczeg\u00f3lnej ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy przed \u00abagresjami\u00bb, kt\u00f3rym podlegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c ze strony \u015brodk\u00f3w przekazu\u201d i dbania o to, by ich u\u017cywanie w rodzinie by\u0142o dok\u0142adnie regulowane. Tak samo rodzinie musi le\u017ce\u0107 na sercu szukanie dla w\u0142asnych dzieci tak\u017ce innych, zdrowszych rozrywek, po\u017cyteczniejszych, kszta\u0142tuj\u0105cych fizycznie, moralnie i psychicznie \u201edla nadania warto\u015bci wolnemu czasowi m\u0142odzie\u017cy oraz dla w\u0142a\u015bciwego ukierunkowania jej energii\u201d174<\/sup>.<\/p>\n

          Z uwagi na to, \u017ce \u015brodki spo\u0142ecznego przekazu \u2014 na r\u00f3wni ze szko\u0142\u0105 i \u015brodowiskiem \u2014 wp\u0142ywaj\u0105 cz\u0119sto i to w znacznej mierze na formacj\u0119 dzieci, rodzice, jako odbiorcy, powinni sami uczestniczy\u0107 w korzystaniu z umiarem, krytycznie, czujnie i roztropnie z tych \u015brodk\u00f3w, a zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z tego, jaki wp\u0142yw wywieraj\u0105 one na dzieci, wpaja\u0107 w nie zasady, pozwalaj\u0105ce na takie wykszta\u0142cenie \u201esumienia, by spokojnie i obiektywnie wskazywa\u0142o, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d proponowanych program\u00f3w nale\u017cy przyj\u0105\u0107, a kt\u00f3re odrzuci\u0107\u201d175<\/sup>.<\/p>\n

          Z tak\u0105 sam\u0105 trosk\u0105 rodzice b\u0119d\u0105 starali si\u0119 wp\u0142yn\u0105\u0107 na wyb\u00f3r i przygotowanie samych program\u00f3w, utrzymuj\u0105c \u2014 drog\u0105 odpowiednich inicjatyw \u2014 kontakt z osobami odpowiedzialnymi na r\u00f3\u017cnych etapach produkcji i przekazu, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce nie b\u0119d\u0105 zlekcewa\u017cone lub celowo deptane te podstawowe warto\u015bci ludzkie, kt\u00f3re wchodz\u0105 w zakres prawdziwego wsp\u00f3lnego dobra spo\u0142ecze\u0144stwa, lecz przeciwnie, \u017ce b\u0119d\u0105 rozpowszechniane programy zdolne pokaza\u0107 we w\u0142a\u015bciwym \u015bwietle problemy rodziny i ich nale\u017cyte rozwi\u0105zanie. Na ten temat m\u00f3j Poprzednik, Pawe\u0142 VI pisa\u0142: \u201eProducenci powinni zna\u0107 potrzeby rodziny i respektowa\u0107 je. To wymaga od nich niejednokrotnie wielkiej odwagi i zawsze wielkiego poczucia odpowiedzialno\u015bci. Istotnie, musz\u0105 oni unika\u0107 tego wszystkiego, co mo\u017ce zaszkodzi\u0107 istnieniu rodziny, jej trwa\u0142o\u015bci, r\u00f3wnowadze i szcz\u0119\u015bciu; wszystko, co w te podstawowe warto\u015bci rodziny godzi \u2014 erotyzm, przemoc, apologia rozwod\u00f3w czy antyspo\u0142ecznych postaw m\u0142odzie\u017cy \u2014 jest zamachem na prawdziwe dobro cz\u0142owieka\u201d176<\/sup>.<\/p>\n

          I ja sam, przy podobnej okazji, podkre\u015bli\u0142em, \u017ce rodziny \u201epowinny mie\u0107 mo\u017cno\u015b\u0107 liczenia w znacznej mierze na dobr\u0105 wol\u0119, uczciwo\u015b\u0107 i poczucie odpowiedzialno\u015bci ze strony os\u00f3b zawodowo zajmuj\u0105cych si\u0119 \u015brodkami przekazu: wydawc\u00f3w, pisarzy, producent\u00f3w, kierownik\u00f3w, dramaturg\u00f3w, sprawozdawc\u00f3w, komentator\u00f3w i aktor\u00f3w\u201d177<\/sup>. Dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 spe\u0142nia sw\u00f3j obowi\u0105zek, je\u015bli stale po\u015bwi\u0119ca uwag\u0119 pracownikom tej dziedziny, jednocze\u015bnie zach\u0119caj\u0105c i popieraj\u0105c katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy czuj\u0105 si\u0119 do tego powo\u0142ani i maj\u0105 odpowiednie dane, by anga\u017cowali si\u0119 w t\u0119 delikatn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n

          IV. \u2014 DUSZPASTERSTWO RODZIN W PRZYPADKACH TRUDNYCH<\/h5>\n

          \u00a0<\/p>\n

          Szczeg\u00f3lne okoliczno\u015bci<\/h5>\n

          77. Zaanga\u017cowanie duszpasterskie bardziej jeszcze wielkoduszne, bardziej jeszcze pe\u0142ne m\u0105dro\u015bci i roztropno\u015bci, na wz\u00f3r Dobrego Pasterza, jest potrzebne w stosunku do tych rodzin, kt\u00f3re \u2014 cz\u0119sto niezale\u017cnie od w\u0142asnej woli czy pod naciskiem wymog\u00f3w r\u00f3\u017cnej natury \u2014 musz\u0105 stawi\u0107 czo\u0142o sytuacjom obiektywnie trudnym.<\/p>\n

          Tu trzeba zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na niekt\u00f3re zw\u0142aszcza kategorie ludzi, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszym stopniu potrzebuj\u0105 nie tylko opieki, ale bardziej znacz\u0105cego oddzia\u0142ywania na opini\u0119 publiczn\u0105, a zw\u0142aszcza na struktury kulturalne, ekonomiczne i prawne, po to, a\u017ceby w mo\u017cliwie maksymalnym stopniu usun\u0105\u0107 g\u0142\u0119bokie przyczyny ich trudno\u015bci.<\/p>\n

          Nale\u017c\u0105 do nich na przyk\u0142ad rodziny, kt\u00f3re wyemigrowa\u0142y w poszukiwaniu pracy, rodziny tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zmuszeni do d\u0142ugiego przebywania poza domem, jak na przyk\u0142ad wojskowi, marynarze, podr\u00f3\u017cuj\u0105cy, rodziny wi\u0119\u017ani\u00f3w, uchod\u017ac\u00f3w i rodziny, kt\u00f3re w wielkich miastach \u017cyj\u0105 praktycznie na marginesie; rodziny bez mieszkania; rodziny niepe\u0142ne, takie, w kt\u00f3rych brak ojca lub matki; rodziny z dzie\u0107mi upo\u015bledzonymi lub dotkni\u0119tymi narkomani\u0105, rodziny alkoholik\u00f3w; rodziny wyobcowane ze swego \u015brodowiska kulturowego i spo\u0142ecznego lub te\u017c zagro\u017cone jego utrat\u0105; rodziny dyskryminowane ze wzgl\u0119d\u00f3w politycznych lub z innych racji; rodziny podzielone ideologicznie; rodziny, kt\u00f3re nie potrafi\u0105 \u0142atwo nawi\u0105za\u0107 kontaktu z parafi\u0105; rodziny, kt\u00f3re do\u015bwiadczaj\u0105 przemocy lub niesprawiedliwego traktowania Z powodu wiary; rodziny ma\u0142\u017conk\u00f3w ma\u0142oletnich; osoby starsze, nierzadko zmuszone do \u017cycia w samotno\u015bci i bez wystarczaj\u0105cych \u015brodk\u00f3w utrzymania.<\/p>\n

          Rodziny emigrant\u00f3w<\/i>\u00a0\u2014 zw\u0142aszcza chodzi tu o robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w \u2014 powinny znale\u017a\u0107 wsz\u0119dzie w Ko\u015bciele sw\u0105 ojczyzn\u0119. To zadanie Je\u017cy w samej naturze Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry jest znakiem jedno\u015bci w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. O ile to mo\u017cliwe, niech maj\u0105 zapewnion\u0105 pos\u0142ug\u0119 kap\u0142an\u00f3w w\u0142asnego obrz\u0105dku, kultury i j\u0119zyka. Do Ko\u015bcio\u0142a nale\u017cy obowi\u0105zek apelowania do sumienia publicznego i do w\u0142adz spo\u0142ecznych, gospodarczych i politycznych, a\u017ceby robotnicy znale\u017ali prac\u0119 we w\u0142asnej okolicy i kraju, a\u017ceby byli sprawiedliwie wynagradzani, by jak najszybciej nast\u0119powa\u0142o po\u0142\u0105czenie rodzin, a\u017ceby uwzgl\u0119dniano ich to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105 i traktowano na r\u00f3wni z innymi, i aby ich dzieciom zapewniona by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 formacji zawodowej i wykonywania zawodu, jak r\u00f3wnie\u017c posiadanie ziemi koniecznej do pracy i \u017cycia.<\/p>\n

          Trudnym problemem jest zagadnienie rodzin\u00a0ideologicznie podzielonych.<\/i>\u00a0W tych przypadkach wymaga si\u0119 szczeg\u00f3lnej troski duszpasterskiej. Przede wszystkim nale\u017cy z takimi rodzinami utrzymywa\u0107 osobisty, roztropny kontakt. Wierz\u0105cych trzeba umacnia\u0107 w wierze i podtrzymywa\u0107 w \u017cyciu chrze\u015bcija\u0144skim. Chocia\u017c strona katolicka nie mo\u017ce ust\u0105pi\u0107, trzeba jednak utrzyma\u0107 zawsze \u017cywy dialog z drug\u0105 stron\u0105. Musz\u0105 mno\u017cy\u0107 si\u0119 objawy mi\u0142o\u015bci i szacunku, w mocnej nadziei utrzymania silnej jedno\u015bci. Du\u017co zale\u017cy tak\u017ce od stosunk\u00f3w pomi\u0119dzy rodzicami i dzie\u0107mi. Ideologie obce wierze mog\u0105 zreszt\u0105 pobudzi\u0107 wierz\u0105cych cz\u0142onk\u00f3w rodziny do wzrastania w wierze i dawaniu \u015bwiadectwa mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

          S\u0105 te\u017c inne trudne momenty, w kt\u00f3rych rodzina potrzebuje pomocy wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej i jej pasterzy. Takim momentem mo\u017ce by\u0107 dojrzewanie dzieci \u2014 niespokojne, kontestuj\u0105ce, czasem burzliwe; ma\u0142\u017ce\u0144stwo dzieci, odrywaj\u0105ce je od rodziny, w kt\u00f3rej wzros\u0142y; brak zrozumienia lub mi\u0142o\u015bci ze strony najbli\u017cszych; porzucenie rodziny przez jednego z ma\u0142\u017conk\u00f3w lub \u015bmier\u0107, poci\u0105gaj\u0105ca za sob\u0105 bolesne do\u015bwiadczenie wdowie\u0144stwa; \u015bmier\u0107 cz\u0142onka rodziny, kt\u00f3ra okalecza lub dog\u0142\u0119bnie przekszta\u0142ca dotychczasowy zr\u0105b rodziny.<\/p>\n

          Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c nie pami\u0119ta\u0107 znaczenia lat staro\u015bci, z tym wszystkim, co one przynosz\u0105 pozytywnego i negatywnego, a wi\u0119c z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pog\u0142\u0119bienia mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, coraz bardziej oczyszczonej i uszlachetnionej przez d\u0142ugoletni\u0105 i nieprzerwan\u0105 wierno\u015b\u0107; z ich gotowo\u015bci\u0105 s\u0142u\u017cenia innym w nowy spos\u00f3b dobroci\u0105, m\u0105dro\u015bci\u0105 i pozosta\u0142\u0105 energi\u0105; z ci\u0119\u017carem samotno\u015bci, cz\u0119\u015bciej psychicznej i uczuciowej ani\u017celi fizycznej, wynikaj\u0105cej z ewentualnego opuszczenia czy niedostatecznego zainteresowania ze strony dzieci i krewnych; cierpieniem zwi\u0105zanym z chorob\u0105, stopniowym ubytkiem si\u0142, upokorzeniem z powodu zale\u017cno\u015bci od innych, gorycz\u0105 poczucia, \u017ce jest si\u0119 mo\u017ce ci\u0119\u017carem dla najbli\u017cszych, zbli\u017caniem si\u0119 ko\u0144ca \u017cycia. S\u0105 to sytuacje, w kt\u00f3rych \u2014 jak podkre\u015blili Ojcowie Synodu \u2014 mo\u017cna \u0142atwiej zrozumie\u0107 i prze\u017cy\u0107 te wznios\u0142e aspekty duchowo\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej, kt\u00f3re czerpi\u0105 natchnienie z warto\u015bci Krzy\u017ca i zmartwychwstania Chrystusa, \u017ar\u00f3d\u0142a u\u015bwi\u0119cenia i g\u0142\u0119bokiej rado\u015bci w codziennym \u017cyciu, w perspektywie wielkich rzeczywisto\u015bci eschatologicznych \u017cycia wiecznego.<\/p>\n

          We wszystkich tych r\u00f3\u017cnych sytuacjach niech nigdy nie b\u0119dzie zaniedbana modlitwa, \u017ar\u00f3d\u0142o \u015bwiat\u0142a i si\u0142y oraz pokarm dla nadziei chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n

          Ma\u0142\u017ce\u0144stwa mieszane<\/h5>\n

          78. W \u015bwietle wskaza\u0144 i regu\u0142 zawartych w najnowszych dokumentach Stolicy Apostolskiej i zarz\u0105dzeniach opracowanych przez Konferencje Episkopat\u00f3w, dostosowuj\u0105cych tamte wskazania i regu\u0142y do r\u00f3\u017cnych konkretnych sytuacji, szczeg\u00f3lnej uwagi duszpasterskiej wymaga tak\u017ce wzrastaj\u0105ca liczba ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych, zawieranych pomi\u0119dzy katolikami i ochrzczonymi niekatolikami, jak r\u00f3wnie\u017c pomi\u0119dzy katolikami i nie ochrzczonymi.<\/p>\n

          Ma\u0142\u017ce\u0144stwa mieszane nios\u0105 z sob\u0105 szczeg\u00f3lne wymagania, kt\u00f3re mo\u017cna uj\u0105\u0107 w trzech zasadniczych punktach.<\/p>\n

          Przede wszystkim winny by\u0107 wzi\u0119te pod uwag\u0119 wynikaj\u0105ce z wiary obowi\u0105zki strony katolickiej, dotycz\u0105ce swobodnego praktykowania wiary i p\u0142yn\u0105cy st\u0105d obowi\u0105zek zatroszczenia si\u0119 w miar\u0119 w\u0142asnych si\u0142 o to, aby dzieci zosta\u0142y ochrzczone i wychowane w wierze katolickiej178<\/sup>.<\/p>\n

          Trzeba sobie u\u015bwiadamia\u0107 szczeg\u00f3lne trudno\u015bci zwi\u0105zane z u\u0142o\u017ceniem stosunk\u00f3w mi\u0119dzy m\u0119\u017cem i \u017con\u0105 w tym, co si\u0119 odnosi do poszanowania wolno\u015bci religijnej: mo\u017ce ona by\u0107 naruszona tak przez naciski zmierzaj\u0105ce do zmiany przekona\u0144 religijnych partnera, jak przez stawianie przeszk\u00f3d swobodnemu ich wyra\u017caniu poprzez praktyki religijne.<\/p>\n

          Co do formy liturgicznej i kanonicznej zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, Ordynariusze mog\u0105 wobec r\u00f3\u017cnych potrzeb szeroko korzysta\u0107 z przys\u0142uguj\u0105cych im uprawnie\u0144.<\/p>\n

          W traktowaniu tych specjalnych wymaga\u0144 trzeba mie\u0107 na uwadze nast\u0119puj\u0105ce sprawy:<\/p>\n

          \u2014 specjalne przygotowanie do tego rodzaju ma\u0142\u017ce\u0144stwa domaga si\u0119 podj\u0119cia wszystkich rozs\u0105dnych wysi\u0142k\u00f3w, aby przygotowuj\u0105cy si\u0119 dobrze zrozumieli nauk\u0119 katolick\u0105 o tym, czym jest ma\u0142\u017ce\u0144stwo i jakie stawia wymagania, oraz a\u017ceby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci nie zaistniej\u0105 presje i przeszkody, o kt\u00f3rych by\u0142a mowa wy\u017cej;<\/p>\n

          \u2014 jest rzecz\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105, a\u017ceby wsparta przez wsp\u00f3lnot\u0119 strona katolicka by\u0142a umacniana w wierze i pozytywnie wspomagana w coraz dojrzalszym rozumieniu i praktykowaniu wiary, tak, aby mog\u0142a sta\u0107 si\u0119 w \u0142onie rodziny prawdziwym, wiarygodnym \u015bwiadkiem poprzez przyk\u0142ad \u017cycia i okazywan\u0105 wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conkowi i dzieciom mi\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

          Ma\u0142\u017ce\u0144stwa pomi\u0119dzy katolikami i innymi ochrzczonymi, ju\u017c dzi\u0119ki swej szczeg\u00f3lnej fizjonomii, zawieraj\u0105 wiele element\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017cy docenia\u0107 i rozwija\u0107 tak z uwagi na ich wewn\u0119trzn\u0105 warto\u015b\u0107, jak r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na ewentualny wk\u0142ad, kt\u00f3ry mog\u0105 wnie\u015b\u0107 w ruch ekumeniczny.<\/p>\n

          Sprawdza si\u0119 to szczeg\u00f3lnie wtedy, kiedy oboje ma\u0142\u017conkowie s\u0105 wierni swoim obowi\u0105zkom religijnym. Wsp\u00f3lny chrzest i dynamizm \u0142aski daje partnerom w tych ma\u0142\u017ce\u0144stwach podstaw\u0119 i uzasadnienie wyra\u017cania ich jedno\u015bci w dziedzinie warto\u015bci moralnych i duchowych.<\/p>\n

          W tym celu, a tak\u017ce dla podkre\u015blenia ekumenicznego znaczenia takiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa mieszanego, prze\u017cywanego w pe\u0142ni wiary przez oboje ma\u0142\u017conk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, trzeba stara\u0107 si\u0119 \u2014 nawet je\u017celi nie zawsze oka\u017ce si\u0119 to \u0142atwe \u2014 o serdeczn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 pomi\u0119dzy duchownym katolickim i niekatolickim, poczynaj\u0105c od przygotowania do ma\u0142\u017ce\u0144stwa i \u015blubu.<\/p>\n

          W tym, co dotyczy udzia\u0142u ma\u0142\u017conka niekatolika w komunii eucharystycznej, nale\u017cy trzyma\u0107 si\u0119 norm wydanych przez Sekretariat dla Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan179<\/sup>.<\/p>\n

          W r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata odnotowuje si\u0119 dzisiaj wzrastaj\u0105c\u0105 liczb\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stw zawartych pomi\u0119dzy katolikami i nie ochrzczonymi. W wielu z nich ma\u0142\u017conek nie ochrzczony wyznaje inn\u0105 religi\u0119 i jego przekonania winny by\u0107 traktowane z szacunkiem, zgodnie z zasadami Deklaracji Soboru Watyka\u0144skiego II,\u00a0Nostra aetate<\/i>, odnosz\u0105cej si\u0119 do stosunk\u00f3w z religiami niechrze\u015bcija\u0144skimi; jednak\u017ce w niema\u0142ej liczbie innych ma\u0142\u017ce\u0144stw, szczeg\u00f3lnie w spo\u0142ecze\u0144stwach zlaicyzowanych, osoba nie ochrzczona nie wyznaje \u017cadnej religii. Trzeba, aby dla tych ma\u0142\u017ce\u0144stw Konferencje Episkopat\u00f3w oraz poszczeg\u00f3lni biskupi podj\u0119li odpowiednie \u015brodki pastoralne, maj\u0105ce na celu zapewnienie ochrony wiary ma\u0142\u017conka katolickiego i zabezpieczenie mu wolno\u015bci praktykowania, zw\u0142aszcza w tym, co odnosi si\u0119 do obowi\u0105zku uczynienia wszystkiego, co jest w jego mocy, aby dzieci otrzyma\u0142y chrzest i wychowanie katolickie. Ma\u0142\u017conek katolicki winien ponadto by\u0107 wspierany wszelkimi sposobami w jego zadaniu \u015bwiadczenia w \u0142onie rodziny poprzez wiar\u0119 i \u017cycie katolickie.<\/p>\n

          Oddzia\u0142ywanie duszpasterskie wobec niekt\u00f3rych sytuacji nieprawid\u0142owych<\/h5>\n

          79. Synod Biskup\u00f3w w trosce o zapewnienie rodzinie opieki we wszystkich, nie tylko religijnych jej wymiarach, nie omieszka\u0142 nale\u017cycie uwzgl\u0119dni\u0107 niekt\u00f3rych sytuacji nieregularnych, nie tylko pod wzgl\u0119dem religijnym, ale cz\u0119sto tak\u017ce i cywilnym, sytuacji, kt\u00f3re \u2014 przy wsp\u00f3\u0142czesnych szybkich zmianach kulturowych \u2014 rozpowszechniaj\u0105 si\u0119, niestety, r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w, z niema\u0142\u0105 szkod\u0105 dla samej instytucji rodziny i spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3rego jest ona podstawow\u0105 kom\u00f3rk\u0105.<\/p>\n

          a. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo na pr\u00f3b\u0119<\/h5>\n

          80. Pierwsz\u0105 nieprawid\u0142ow\u0105 sytuacj\u0119 stwarza tak zwane \u201ema\u0142\u017ce\u0144stwo na pr\u00f3b\u0119\u201d, kt\u00f3re wielu ludzi chcia\u0142oby dzisiaj usprawiedliwi\u0107, przypisuj\u0105c mu pewne zalety. Ju\u017c sam rozum ludzki podsuwa niemo\u017cliwo\u015b\u0107 jego akceptacji wykazuj\u0105c, jak ma\u0142o jest przekonywaj\u0105ce \u201eeksperymentowanie\u201d na osobach ludzkich, kt\u00f3rych godno\u015b\u0107 wymaga, aby by\u0142y zawsze i wy\u0142\u0105cznie celem mi\u0142o\u015bci obdarowania bez jakichkolwiek ogranicze\u0144 czasu czy innych okoliczno\u015bci.<\/p>\n

          Ze swej strony Ko\u015bci\u00f3\u0142, ze wzgl\u0119du na ostateczne, pierwotne, wyp\u0142ywaj\u0105ce z wiary zasady, nie mo\u017ce dopu\u015bci\u0107 do takiego rodzaju zwi\u0105zk\u00f3w. Z jednej strony bowiem, dar cia\u0142a we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu fizycznym jest realnym symbolem g\u0142\u0119bokiego oddania si\u0119 ca\u0142ej osoby: oddanie takie nie mo\u017ce w obecnym stanie cz\u0142owieka urzeczywistni\u0107 si\u0119 w ca\u0142ej swej prawdzie bez wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania mi\u0142o\u015bci z \u201ecaritas\u201d, dan\u0105 przez Jezusa Chrystusa. Z drugiej strony, ma\u0142\u017ce\u0144stwo dwojga ochrzczonych jest realnym symbolem zjednoczenia Chrystusa z Ko\u015bcio\u0142em, zjednoczenia nie czasowego czy \u201ena pr\u00f3b\u0119\u201d, ale wiernego na ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107; pomi\u0119dzy dwojgiem ochrzczonych nie mo\u017ce wi\u0119c istnie\u0107 inne ma\u0142\u017ce\u0144stwo, ani\u017celi nierozerwalne.<\/p>\n

          Zwykle takiej sytuacji nie mo\u017cna zmieni\u0107, je\u015bli osoba ludzka nie zosta\u0142a wychowana od dzieci\u0144stwa do odwa\u017cnego, z pomoc\u0105 \u0142aski Chrystusowej, opanowywania budz\u0105cej si\u0119 po\u017c\u0105dliwo\u015bci i do nawi\u0105zywania z innymi wi\u0119z\u00f3w mi\u0142o\u015bci czystej. Nie osi\u0105ga si\u0119 tego bez prawdziwego wychowania do autentycznej mi\u0142o\u015bci i do w\u0142a\u015bciwego korzystania z p\u0142ciowo\u015bci, to znaczy takiego, kt\u00f3re w\u0142\u0105cza osob\u0119 ludzk\u0105 w ka\u017cdym jej wymiarze, a wi\u0119c tak\u017ce cielesnym, w pe\u0142ni\u0119 tajemnicy Chrystusa.<\/p>\n

          By\u0142oby bardzo po\u017cyteczne zbadanie przyczyn tego zjawiska tak\u017ce w jego aspekcie psychologicznym i socjologicznym, aby doj\u015b\u0107 do znalezienia skutecznej terapii.<\/p>\n

          b. Rzeczywiste wolne zwi\u0105zki<\/h5>\n

          81. Chodzi tu o zwi\u0105zki bez \u017cadnej uznanej publicznie wi\u0119zi instytucjonalnej, ani cywilnej, ani religijnej. Zjawisko to \u2014 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puj\u0105ce coraz cz\u0119\u015bciej \u2014 nie mo\u017ce nie przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwagi duszpasterzy tak\u017ce dlatego, \u017ce u jego podstaw mog\u0105 le\u017ce\u0107 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane elementy i poprzez oddzia\u0142ywanie na nie, mo\u017ce si\u0119 uda\u0107 ograniczenie ich konsekwencji.<\/p>\n

          Niekt\u00f3re osoby bowiem czuj\u0105 si\u0119 niemal przymuszone do tego rodzaju \u017cycia przez trudne sytuacje ekonomiczne, kulturowe i religijne, gdy\u017c zawarcie prawid\u0142owego ma\u0142\u017ce\u0144stwa narazi\u0142oby je na szkody, na utrat\u0119 korzy\u015bci ekonomicznych, na dyskryminacj\u0119 itd. Natomiast u innych stwierdza si\u0119 postaw\u0119 pogardy, kontestacji i odrzucenia spo\u0142ecze\u0144stwa, instytucji rodziny, porz\u0105dku spo\u0142eczno-politycznego, albo te\u017c wy\u0142\u0105czne poszukiwanie przyjemno\u015bci. Innych wreszcie popycha do tego zupe\u0142na nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 i kra\u0144cowe ub\u00f3stwo, nieraz za\u015b uwarunkowania wynikaj\u0105ce z sytuacji rzeczywistej niesprawiedliwo\u015bci, lub pewna niedojrza\u0142o\u015b\u0107 psychiczna, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce s\u0105 zbyt niepewni i boja\u017aliwi, by zawrze\u0107 trwa\u0142y i ostateczny zwi\u0105zek. W niekt\u00f3rych krajach tradycyjne zwyczaje przewiduj\u0105 zawarcie w\u0142a\u015bciwego i prawdziwego ma\u0142\u017ce\u0144stwa jedynie po pewnym okresie wsp\u00f3lnego mieszkania i po urodzeniu si\u0119 pierwszego dziecka.<\/p>\n

          Ka\u017cdy z tych element\u00f3w stawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 wobec trudnych problem\u00f3w duszpasterskich, ze wzgl\u0119du na konsekwencje tak religijne i moralne (zatracenie religijnego sensu ma\u0142\u017ce\u0144stwa widzianego w \u015bwietle Przymierza Boga z Jego ludem; pozbawienie \u0142aski sakramentalnej; powa\u017cne zgorszenie), jak i spo\u0142eczne (zniszczenie samego poj\u0119cia rodziny; os\u0142abienie poczucia wierno\u015bci, tak\u017ce wobec spo\u0142ecze\u0144stwa; mo\u017cliwo\u015b\u0107 psychicznych uraz\u00f3w u dzieci; potwierdzenie egoizmu).<\/p>\n

          B\u0119dzie przedmiotem troski duszpasterzy i wsp\u00f3lnoty lokalnej poznanie, ka\u017cdej oddzielnie, takich sytuacji oraz ich konkretnych przyczyn; taktowne i z szacunkiem zbli\u017cenie si\u0119 do wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105cych ze sob\u0105; staranie o to, a\u017ceby przez cierpliwe o\u015bwiecanie i pe\u0142ne mi\u0142o\u015bci upominanie oraz chrze\u015bcija\u0144skie \u015bwiadectwo rodzinne u\u0142atwi\u0107 im drog\u0119 do uregulowania sytuacji. Przede wszystkim jednak nale\u017cy zapobiega\u0107 powstawaniu ich, rozwijaj\u0105c w ca\u0142ym wychowaniu moralnym i religijnym m\u0142odych zmys\u0142 wierno\u015bci, pouczaj\u0105c ich o warunkach i strukturach, sprzyjaj\u0105cych takiej wierno\u015bci, bez kt\u00f3rej nie ma prawdziwej wolno\u015bci, pomagaj\u0105c m\u0142odym w duchowym dojrzewaniu, uzdalniaj\u0105c ich do zrozumienia bogatej rzeczywisto\u015bci ludzkiej i nadprzyrodzonej ma\u0142\u017ce\u0144stwa sakramentalnego.<\/p>\n

          Lud Bo\u017cy niechaj stara si\u0119 tak\u017ce, by w\u0142adze publiczne, opieraj\u0105c si\u0119 rozk\u0142adowym tendencjom w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re s\u0105 szkodliwe r\u00f3wnie\u017c dla godno\u015bci, bezpiecze\u0144stwa i dobrobytu poszczeg\u00f3lnych obywateli, stara\u0142y si\u0119 o to, by opinia publiczna nie by\u0142a urabiana w sensie niedoceniana instytucjonalnej wa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny. Poniewa\u017c w wielu regionach, z powodu skrajnego ub\u00f3stwa wynikaj\u0105cego z niesprawiedliwych i nieodpowiednich struktur spo\u0142eczno-gospodarczych m\u0142odzi nie maj\u0105 warunk\u00f3w do zawarcia w odpowiedni spos\u00f3b ma\u0142\u017ce\u0144stwa, spo\u0142ecze\u0144stwo i w\u0142adze publiczne winny popiera\u0107 prawnie zawarte ma\u0142\u017ce\u0144stwo poprzez szereg decyzji spo\u0142ecznych i politycznych, zapewniaj\u0105c p\u0142ac\u0119 rodzinn\u0105, wydaj\u0105c dyspozycje co do mieszka\u0144 odpowiednich dla \u017cycia rodzinnego, stwarzaj\u0105c w\u0142a\u015bciwe mo\u017cliwo\u015bci pracy i \u017cycia.<\/p>\n

          c. Katolicy z\u0142\u0105czeni tylko \u015blubem cywilnym<\/h5>\n

          82. Coraz wi\u0119cej jest takich przypadk\u00f3w, \u017ce katolicy ze wzgl\u0119d\u00f3w ideologicznych lub praktycznych wol\u0105 zawrze\u0107 tylko \u015blub cywilny, odrzucaj\u0105c lub przynajmniej odk\u0142adaj\u0105c \u015blub ko\u015bcielny. Sytuacji tych ludzi nie mo\u017cna stawia\u0107 na r\u00f3wni z sytuacj\u0105 tych, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105 bez \u017cadnego zwi\u0105zku, tu bowiem istnieje przynajmniej jakie\u015b zobowi\u0105zanie do okre\u015blonej i prawdopodobnie trwa\u0142ej sytuacji \u017cyciowej, chocia\u017c cz\u0119sto decyzji tej nie jest obca perspektywa ewentualnego rozwodu. Chc\u0105c publicznego uznania ich zwi\u0105zku przez pa\u0144stwo, pary te wykazuj\u0105 gotowo\u015b\u0107 przyj\u0119cia, obok korzy\u015bci, tak\u017ce zobowi\u0105za\u0144. Mimo to, r\u00f3wnie\u017c i ta sytuacja nie jest do przyj\u0119cia przez Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n

          Oddzia\u0142ywanie duszpasterskie b\u0119dzie zmierza\u0142o do u\u015bwiadomienia konieczno\u015bci harmonii pomi\u0119dzy \u017cyciem a wyznawan\u0105 wiar\u0105 i uczynienia wszystkiego co mo\u017cliwe, a\u017ceby doprowadzi\u0107 te osoby do uregulowania ich sytuacji wedle zasad chrze\u015bcija\u0144skich. Chocia\u017c osoby te trzeba traktowa\u0107 z wielk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i zainteresowa\u0107 je \u017cyciem wsp\u00f3lnot ko\u015bcielnych, to jednak, niestety, pasterze Ko\u015bcio\u0142a nie mog\u0105 ich dopu\u015bci\u0107 do sakrament\u00f3w.<\/p>\n

          d. \u017byj\u0105cy w separacji i rozwiedzeni, kt\u00f3rzy nie zawarli nowego zwi\u0105zku<\/h5>\n

          83. R\u00f3\u017cne motywy, takie jak brak wzajemnego zrozumienia, nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 otwarcia si\u0119 na relacje mi\u0119dzyosobowe i inne, mog\u0105 w przykry spos\u00f3b doprowadzi\u0107 wa\u017cnie zawarte ma\u0142\u017ce\u0144stwo do roz\u0142amu; cz\u0119sto nie do naprawienia. Oczywi\u015bcie, separacj\u0119 nale\u017cy uzna\u0107 za \u015brodek ostateczny, kiedy ju\u017c wszelkie rozs\u0105dne oddzia\u0142ywania oka\u017c\u0105 si\u0119 daremne.<\/p>\n

          Samotno\u015b\u0107 i inne trudno\u015bci s\u0105 cz\u0119sto udzia\u0142em ma\u0142\u017conka odseparowanego, zw\u0142aszcza gdy nie ponosi on winy. W takim przypadku wsp\u00f3lnota ko\u015bcielna musi w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b wspomaga\u0107 go; okazywa\u0107 mu szacunek, solidamo\u015b\u0107, zrozumienie i konkretn\u0105 pomoc, tak aby m\u00f3g\u0142 dochowa\u0107 wierno\u015bci tak\u017ce w tej trudnej sytuacji, w kt\u00f3rej si\u0119 znajduje; wsp\u00f3lnota musi pom\u00f3c mu w praktykowaniu przebaczenia, wymaganego przez mi\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 oraz utrzymania gotowo\u015bci do ewentualnego podj\u0119cia na nowo poprzedniego \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego.<\/p>\n

          Analogiczny jest przypadek ma\u0142\u017conka rozwiedzionego, kt\u00f3ry \u2014 zdaj\u0105c sobie dobrze spraw\u0119 z nierozerwalno\u015bci wa\u017cnego w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego \u2014 nie zawiera nowego zwi\u0105zku, lecz po\u015bwi\u0119ca si\u0119 jedynie spe\u0142nianiu swoich obowi\u0105zk\u00f3w rodzinnych i tych, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z odpowiedzialno\u015bci \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego. W takim przypadku przyk\u0142ad jego wierno\u015bci i chrze\u015bcija\u0144skiej konsekwencji nabiera szczeg\u00f3lnej warto\u015bci \u015bwiadectwa wobec \u015bwiata i Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry tym bardziej winien mu okazywa\u0107 sta\u0142\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i pomoc, nie czyni\u0105c \u017cadnych trudno\u015bci w dopuszczeniu do sakrament\u00f3w.<\/p>\n

          e. Rozwiedzeni, kt\u00f3rzy zawarli nowy zwi\u0105zek<\/h5>\n

          84. Codzienne do\u015bwiadczenie pokazuje, niestety, \u017ce ten, kto wnosi spraw\u0119 o rozw\u00f3d, zamierza wej\u015b\u0107 w ponowny zwi\u0105zek, oczywi\u015bcie bez katolickiego \u015blubu ko\u015bcielnego. Z uwagi na to, \u017ce rozwody s\u0105 plag\u0105, kt\u00f3ra na r\u00f3wni z innymi dotyka w coraz wi\u0119kszym stopniu tak\u017ce \u015brodowiska katolickie, problem ten winien by\u0107 potraktowany jako nagl\u0105cy. Zagadnieniem tym zaj\u0119li si\u0119 wprost Ojcowie Synodu. Ko\u015bci\u00f3\u0142 bowiem ustanowiony dla doprowadzenia wszystkich ludzi, a zw\u0142aszcza ochrzczonych, do zbawienia, nie mo\u017ce pozostawi\u0107 swemu losowi tych, kt\u00f3rzy \u2014 ju\u017c po\u0142\u0105czeni sakramentaln\u0105 wi\u0119zi\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 \u2014 pr\u00f3bowali zawrze\u0107 nowe ma\u0142\u017ce\u0144stwo. B\u0119dzie te\u017c niestrudzenie podejmowa\u0142 wysi\u0142ki, by odda\u0107 im do dyspozycji posiadane przez siebie \u015brodki zbawienia.<\/p>\n

          Niech wiedz\u0105 duszpasterze, \u017ce dla mi\u0142o\u015bci prawdy maj\u0105 obowi\u0105zek w\u0142a\u015bciwego rozeznania sytuacji. Zachodzi bowiem r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy szczerze usi\u0142owali ocali\u0107 pierwsze ma\u0142\u017ce\u0144stwo i zostali ca\u0142kiem niesprawiedliwie porzuceni, a tymi, kt\u00f3rzy z w\u0142asnej, ci\u0119\u017ckiej winy zniszczyli wa\u017cne kanonicznie ma\u0142\u017ce\u0144stwo. S\u0105 wreszcie tacy, kt\u00f3rzy zawarli nowy zwi\u0105zek ze wzgl\u0119du na wychowanie dzieci, cz\u0119sto w sumieniu subiektywnie pewni, \u017ce poprzednie ma\u0142\u017ce\u0144stwo, zniszczone w spos\u00f3b nieodwracalny, nigdy nie by\u0142o wa\u017cne.<\/p>\n

          Razem z Synodem wzywam gor\u0105co pasterzy i ca\u0142\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 wiernych do okazania pomocy rozwiedzionym, do podejmowania z troskliw\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 stara\u0144 o to, by nie czuli si\u0119 oni od\u0142\u0105czeni od Ko\u015bcio\u0142a, skoro mog\u0105, owszem, jako ochrzczeni, powinni uczestniczy\u0107 w jego \u017cyciu. Niech b\u0119d\u0105 zach\u0119cani do s\u0142uchania S\u0142owa Bo\u017cego, do ucz\u0119szczania na Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105, do wytrwania w modlitwie, do pomna\u017cania dzie\u0142 mi\u0142o\u015bci oraz inicjatyw wsp\u00f3lnoty na rzecz sprawiedliwo\u015bci, do wychowywania dzieci w wierze chrze\u015bcija\u0144skiej, do piel\u0119gnowania ducha i czyn\u00f3w pokutnych, a\u017ceby w ten spos\u00f3b z dnia na dzie\u0144 wypraszali sobie u Boga \u0142ask\u0119. Niech Ko\u015bci\u00f3\u0142 modli si\u0119 za nich, niech im dodaje odwagi, niech oka\u017ce si\u0119 mi\u0142osiern\u0105 matk\u0105, podtrzymuj\u0105c ich w wierze i nadziei.<\/p>\n

          Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednak na nowo potwierdza swoj\u0105 praktyk\u0119, opart\u0105 na Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, niedopuszczania do komunii eucharystycznej rozwiedzionych, kt\u00f3rzy zawarli ponowny zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski. Nie mog\u0105 by\u0107 dopuszczeni do komunii \u015bwi\u0119tej od chwili, gdy ich stan i spos\u00f3b \u017cycia obiektywnie zaprzeczaj\u0105 tej wi\u0119zi mi\u0142o\u015bci mi\u0119dzy Chrystusem i Ko\u015bcio\u0142em, kt\u00f3r\u0105 wyra\u017ca i urzeczywistnia Eucharystia. Jest poza tym inny szczeg\u00f3lny motyw duszpasterski: dopuszczenie ich do Eucharystii wprowadza\u0142oby wiernych w b\u0142\u0105d lub powodowa\u0142oby zam\u0119t co do nauki Ko\u015bcio\u0142a o nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

          Pojednanie w sakramencie pokuty \u2014 kt\u00f3re otworzy\u0142oby drog\u0119 do komunii eucharystycznej \u2014 mo\u017ce by\u0107 dost\u0119pne jedynie dla tych, kt\u00f3rzy \u017ca\u0142uj\u0105c, \u017ce naruszyli znak Przymierza i wierno\u015bci Chrystusowi, s\u0105 szczerze gotowi na tak\u0105 form\u0119 \u017cycia, kt\u00f3ra nie stoi w sprzeczno\u015bci z nierozerwalno\u015bci\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Oznacza to konkretnie, \u017ce gdy m\u0119\u017cczyzna i kobieta, kt\u00f3rzy dla wa\u017cnych powod\u00f3w \u2014 jak na przyk\u0142ad wychowanie dzieci \u2014 nie mog\u0105c uczyni\u0107 zado\u015b\u0107 obowi\u0105zkowi rozstania si\u0119, \u201epostanawiaj\u0105 \u017cy\u0107 w pe\u0142nej wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci, czyli powstrzymywa\u0107 si\u0119 od akt\u00f3w, kt\u00f3re przys\u0142uguj\u0105 jedynie ma\u0142\u017conkom\u201d180<\/sup>.<\/p>\n

          Podobnie szacunek nale\u017cny sakramentowi ma\u0142\u017ce\u0144stwa, samym ma\u0142\u017conkom i ich krewnym, a tak\u017ce wsp\u00f3lnocie wiernych, zabrania ka\u017cdemu duszpasterzowi, z jakiegokolwiek motywu lub dla jakiejkowiek racji, tak\u017ce duszpasterskiej, dokonania na rzecz rozwiedzionych, zawieraj\u0105cych nowe ma\u0142\u017ce\u0144stwo, jakiegokolwiek aktu ko\u015bcielnego czy jakiej\u015b ceremonii. Sprawia\u0142oby to bowiem wra\u017cenie obrz\u0119du nowego, wa\u017cnego sakramentalnie \u015blubu i w konsekwencji mog\u0142oby wprowadza\u0107 w b\u0142\u0105d co do nierozerwalno\u015bci wa\u017cnie zawartego ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

          Post\u0119puj\u0105c w ten spos\u00f3b, Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyznaje swoj\u0105 wierno\u015b\u0107 Chrystusowi i Jego prawdzie; jednocze\u015bnie kieruje si\u0119 uczuciem macierzy\u0144skim wobec swoich dzieci, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3re zosta\u0142y opuszczone bez ich winy przez prawowitego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka.<\/p>\n

          Ko\u015bci\u00f3\u0142 z ufno\u015bci\u0105 wierzy, \u017ce ci nawet, kt\u00f3rzy oddalili si\u0119 od przykazania pa\u0144skiego i do tej pory \u017cyj\u0105 w takim stanie, mog\u0105 otrzyma\u0107 od Boga \u0142ask\u0119 nawr\u00f3cenia i zbawienia, je\u017celi wytrwaj\u0105 w modlitwie, pokucie i mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

          Pozbawieni rodziny<\/h5>\n

          85. Pragn\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107 jeszcze s\u0142owo dla tych os\u00f3b, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na konkretn\u0105 sytuacj\u0119 \u017cyciow\u0105, w jakiej si\u0119 znajduj\u0105 \u2014 cz\u0119sto nie z w\u0142asnego wyboru \u2014 uwa\u017cam za szczeg\u00f3lnie bliskie Sercu Chrystusa, godne mi\u0142o\u015bci i skutecznej troski Ko\u015bcio\u0142a oraz duszpasterzy.<\/p>\n

          Bardzo wiele os\u00f3b na \u015bwiecie, niestety, nie mo\u017ce w \u017caden spos\u00f3b odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do tego, co okre\u015bla si\u0119 w \u015bcis\u0142ym sensie poj\u0119ciem rodziny. Ogromna cz\u0119\u015b\u0107 ludzko\u015bci \u017cyje w warunkach wielkiego ub\u00f3stwa, gdzie promiskuizm, brak mieszka\u0144, nieregularno\u015b\u0107 i niesta\u0142o\u015b\u0107 stosunk\u00f3w, kra\u0144cowy brak kultury, praktycznie nie pozwalaj\u0105 m\u00f3wi\u0107 o prawdziwej rodzinie. S\u0105 te\u017c inne osoby, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych motyw\u00f3w pozosta\u0142y samotne na \u015bwiecie. Wszelako dla nich wszystkich istnieje \u201edobra nowina o rodzinie\u201d.<\/p>\n

          Co do tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w skrajnym ub\u00f3stwie, ju\u017c m\u00f3wi\u0142em o pilnej potrzebie podj\u0119cia odwa\u017cnych dzia\u0142a\u0144 dla znalezienia rozwi\u0105za\u0144, tak\u017ce na poziomie politycznym, kt\u00f3re by pozwoli\u0142y pom\u00f3c im w przezwyci\u0119\u017ceniu owej nieludzkiej sytuacji poni\u017cenia. Jest to zadanie zobowi\u0105zuj\u0105ce solidarnie ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, ale w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny w\u0142adze, ze wzgl\u0119du na ich funkcje i wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z nich odpowiedzialno\u015b\u0107, a tak\u017ce rodziny, kt\u00f3re musz\u0105 okaza\u0107 wielkie wsp\u00f3\u0142czucie i gotowo\u015b\u0107 pomocy.<\/p>\n

          Tym, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 rodziny naturalnej, trzeba jeszcze szerzej otworzy\u0107 drzwi wielkiej rodziny, kt\u00f3r\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142, konkretyzuj\u0105cy si\u0119 nast\u0119pnie w rodzinie diecezjalnej, parafialnej, w podstawowych wsp\u00f3lnotach ko\u015bcielnych i w ruchach apostolskich. Nikt nie jest pozbawiony rodziny na tym \u015bwiecie: Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest domem i rodzin\u0105 dla wszystkich, a szczeg\u00f3lnie dla \u201eutrudzonych i obci\u0105\u017conych\u201d181<\/sup>.<\/p>\n

          ZAKO\u0143CZENIE<\/h4>\n

          86. Do was, ma\u0142\u017conkowie, do was, ojcowie i matki rodzin; do was, ch\u0142opcy i dziewcz\u0119ta, kt\u00f3rzy jeste\u015bcie przysz\u0142o\u015bci\u0105 i nadziej\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i \u015bwiata, i b\u0119dziecie dynamicznym zacz\u0105tkiem rodziny w nadchodz\u0105cym trzecim tysi\u0105cleciu; do was, czcigodni i drodzy Bracia w biskupstwie i kap\u0142a\u0144stwie, umi\u0142owani synowie i c\u00f3rki, zakonnicy i zakonnice, dusze po\u015bwi\u0119cone Panu, kt\u00f3rzy wobec ma\u0142\u017conk\u00f3w \u015bwiadczycie o najwy\u017cszej mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej; do was, wszyscy ludzie dobrej woli, kt\u00f3rzy z jakiegokolwiek tytu\u0142u troszczycie si\u0119 o losy rodziny, zwracam si\u0119 z gor\u0105c\u0105 i serdeczn\u0105 pro\u015bb\u0105 na zako\u0144czenie tej Adhortacji Apostolskiej.<\/p>\n

          Przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci idzie poprzez rodzin\u0119!<\/i><\/p>\n

          Jest zatem rzecz\u0105 nieodzown\u0105 i nagl\u0105c\u0105, aby ka\u017cdy cz\u0142owiek dobrej woli zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w spraw\u0119 ratowania i popierania warto\u015bci i potrzeb rodziny.<\/p>\n

          O szczeg\u00f3lny wysi\u0142ek w tym wzgl\u0119dzie czuj\u0119 si\u0119 zobowi\u0105zany prosi\u0107 syn\u00f3w i c\u00f3rki Ko\u015bcio\u0142a. Ci, kt\u00f3rzy przez wiar\u0119 poznaj\u0105 w pe\u0142ni wspania\u0142y zamys\u0142 Bo\u017cy, maj\u0105 jeszcze jeden pow\u00f3d, a\u017ceby wzi\u0105\u0107 sobie do serca rzeczywisto\u015b\u0107 rodziny w naszych czasach, tych czasach pr\u00f3by i \u0142aski.<\/p>\n

          Winni oni kocha\u0107 rodzin\u0119 w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny.<\/i>\u00a0Polecenie to jest konkretne i wymagaj\u0105ce.<\/p>\n

          Kocha\u0107 rodzin\u0119, to znaczy umie\u0107 ceni\u0107 jej warto\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci i zawsze je popiera\u0107. Kocha\u0107 rodzin\u0119, to znaczy pozna\u0107 niebezpiecze\u0144stwa i z\u0142o, kt\u00f3re jej zagra\u017ca, aby m\u00f3c je pokona\u0107. Kocha\u0107 rodzin\u0119, to znaczy przyczynia\u0107 si\u0119 do tworzenia \u015brodowiska sprzyjaj\u0105cego jej rozwojowi. Za\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 mi\u0142o\u015bci wobec dzisiejszej rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej, kuszonej cz\u0119sto zniech\u0119ceniem, dr\u0119czonej rosn\u0105cymi trudno\u015bciami, jest przywr\u00f3cenie jej zaufania do siebie samej, do w\u0142asnego bogactwa natury i \u0142aski, do pos\u0142annictwa powierzonego jej przez Boga. \u201eTrzeba, aby rodziny naszych czas\u00f3w powsta\u0142y! Trzeba, aby sz\u0142y za Chrystusem!\u201d182<\/sup>.<\/p>\n

          Do zada\u0144 chrze\u015bcijan nale\u017cy tak\u017ce\u00a0g\u0142oszenie z rado\u015bci\u0105 i przekonaniem \u201edobrej nowiny\u201d o rodzinie<\/i>\u00a0\u2014 rodzinie, kt\u00f3ra odczuwa wielk\u0105 potrzeb\u0119 s\u0142uchania wci\u0105\u017c od nowa i rozumienia coraz g\u0142\u0119biej s\u0142\u00f3w autentycznych, objawiaj\u0105cych jej w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, jej wewn\u0119trzne bogactwa, wag\u0119 jej pos\u0142annictwa w pa\u0144stwie ludzkim i w Pa\u0144stwie Bo\u017cym.<\/p>\n

          Ko\u015bci\u00f3\u0142 zna drog\u0119, na kt\u00f3rej rodzina mo\u017ce dotrze\u0107 w g\u0142\u0105b prawdy o sobie. Tej drogi, kt\u00f3rej nauczy\u0142 si\u0119 w szkole Chrystusa i kt\u00f3rej w ci\u0105gu dziej\u00f3w widzianych w \u015bwietle Ducha nie narzuca, lecz kt\u00f3r\u0105, czuj\u0105c w sobie przemo\u017cny nakaz, ukazuje wszystkim bez l\u0119ku, a raczej z wielk\u0105 ufno\u015bci\u0105 i nadziej\u0105, cho\u0107 wie, \u017ce \u201edobra nowina\u201d zna r\u00f3wnie\u017c mow\u0119 Krzy\u017ca. Ale przez Krzy\u017c w\u0142a\u015bnie, rodzina mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 pe\u0142ni\u0119 swego bytu i doskona\u0142o\u015b\u0107 swej mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

          Pragn\u0119 na koniec zaprosi\u0107 wszystkich chrze\u015bcijan do\u00a0odwa\u017cnej i serdecznej wsp\u00f3\u0142pracy ze<\/i>\u00a0wszystkimi lud\u017ami dobrej woli, kt\u00f3rzy w swym \u017cyciu nios\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za s\u0142u\u017cb\u0119 rodzinie. Ci kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119cili si\u0119 dla jej dobra w \u0142onie Ko\u015bcio\u0142a, w jego imieniu i przeze\u0144 natchnieni, jednostki, grupy, ruchy czy stowarzyszenia, cz\u0119sto znajduj\u0105 obok siebie osoby i instytucje, kt\u00f3re pracuj\u0105 dla tego samego idea\u0142u. W wierno\u015bci warto\u015bciom Ewangelii i warto\u015bciom ludzkim oraz w poszanowaniu uprawnionego pluralizmu inicjatyw, wsp\u00f3\u0142praca ta mo\u017ce sprzyja\u0107 szybszemu oraz integralnemu rozwojowi rodziny.<\/p>\n

          A teraz, ko\u0144cz\u0105c to or\u0119dzie pasterskie, kt\u00f3re ma zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 wszystkich na powa\u017cne, lecz r\u00f3wnie\u017c fascynuj\u0105ce zadania rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej, pragn\u0119 wezwa\u0107 or\u0119downictwa \u015bwi\u0119tej Rodziny z Nazaretu.<\/p>\n

          Cudownym zamys\u0142em Bo\u017cym \u017cy\u0142 w niej ukryty przez d\u0142ugie lata Syn Bo\u017cy: jest ona wi\u0119c pierwowzorem i przyk\u0142adem wszystkich rodzin chrze\u015bcija\u0144skich. Rodzina, jedyna na \u015bwiecie, ta, kt\u00f3ra wiod\u0142a nieznane i ciche \u017cycie w ma\u0142ym miasteczku palesty\u0144skim; kt\u00f3ra do\u015bwiadczy\u0142a ub\u00f3stwa, prze\u015bladowa\u0144, wygnania; kt\u00f3ra wielbi\u0142a Boga w spos\u00f3b niepor\u00f3wnywalnie wznios\u0142y i czysty, nie omieszka wspomaga\u0107 wszystkich rodzin chrze\u015bcija\u0144skich, co wi\u0119cej, wszystkich rodzin \u015bwiata w wierno\u015bci codziennym obowi\u0105zkom, w przezwyci\u0119\u017caniu niepokoj\u00f3w i udr\u0119cze\u0144 \u017cyciowych, w wielkodusznym otwarciu si\u0119 na potrzeby innych, w radosnym wype\u0142nianiu planu Bo\u017cego.<\/p>\n

          Niech \u015bwi\u0119ty J\u00f3zef, \u201eM\u0105\u017c Sprawiedliwy\u201d, niestrudzony pracownik, nieskazitelny opiekun skarb\u00f3w Mu powierzonych, strze\u017ce je, opiekuje si\u0119 nimi i zawsze je o\u015bwieca.<\/p>\n

          Niechaj Maryja Panna, tak jak jest Matk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c Matk\u0105 \u201eKo\u015bcio\u0142a domowego\u201d, a\u017ceby dzi\u0119ki Jej macierzy\u0144skiej pomocy ka\u017cda rodzina chrze\u015bcija\u0144ska mog\u0142a rzeczywi\u015bcie sta\u0107 si\u0119 \u201ema\u0142ym Ko\u015bcio\u0142em\u201d, w kt\u00f3rym b\u0119dzie odzwierciedla\u0107 si\u0119 i \u017cy\u0107 tajemnica Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego. Niech Ona, S\u0142u\u017cebnica Pa\u0144ska, b\u0119dzie przyk\u0142adem pokornego i wielkodusznego przyj\u0119cia woli Bo\u017cej; niech Ona, Bolesna Matka u st\u00f3p Krzy\u017ca, \u0142agodzi cierpienia i osusza \u0142zy tych, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 z powodu trudno\u015bci rodzinnych.<\/p>\n

          A Chrystus Pan, Kr\u00f3l wszech\u015bwiata, Kr\u00f3l rodzin, niech b\u0119dzie obecny jak w Kanie, w ka\u017cdym ognisku chrze\u015bcija\u0144skim, aby da\u0107 mu \u015bwiat\u0142o, rado\u015b\u0107, pogod\u0119 i m\u0119stwo. W dniu uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119conym Jego Kr\u00f3lewsko\u015bci, b\u0142agam Go, aby ka\u017cda rodzina umia\u0142a wielkodusznie dawa\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny wk\u0142ad w przyj\u015bcie na \u015bwiat Jego Kr\u00f3lestwa, \u201eKr\u00f3lestwa prawdy i \u017cycia, \u015bwi\u0119to\u015bci i \u0142aski, sprawiedliwo\u015bci, mi\u0142o\u015bci i pokoju\u201d183<\/sup>, do kt\u00f3rego zd\u0105\u017caj\u0105 dzieje.<\/p>\n

          Jemu, Maryi i J\u00f3zefowi zawierzam ka\u017cd\u0105 rodzin\u0119. W ich r\u0119ce i ich sercu oddaj\u0119 t\u0119 Adhortacj\u0119: niech Oni podadz\u0105 j\u0105 wam, czcigodni Bracia i umi\u0142owani Synowie, i niech otworz\u0105 wasze serca na \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3rym Ewangelia promieniuje na ka\u017cd\u0105 rodzin\u0119.<\/p>\n

          Zapewniaj\u0105c o mojej sta\u0142ej modlitwie, wszystkim i ka\u017cdemu z osobna udzielam z serca Apostolskiego B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa w Imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\n

          \u00a0<\/p>\n

          W Rzymie, u \u015bw. Piotra, dnia 22 listopada 1981 roku, w Uroczysto\u015b\u0107 Chrystusa Kr\u00f3la, w czwartym roku Pontyfikatu.
          Jan Pawe\u0142 II, papie\u017c<\/i><\/p>\n

          \u00a0<\/p>\n

          \n

          Copyright \u00a9 by Polish Bishops Conference<\/p>\n<\/div>\n

          <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Jan Pawe\u0142 II \u00a0 ADHORTACJA APOSTOLSKA O ZADANIACH RODZINY CHRZE\u015aCIJA\u0143SKIEJ W \u015aWIECIE WSP\u00d3\u0141CZESNYMFAMILIARIS CONSORTIODO BISKUP\u00d3W KAP\u0141AN\u00d3W I WIERNYCH CA\u0141EGO KO\u015aCIO\u0141A KATOLICKIEGO \u00a0 Spis tre\u015bci WPROWADZENIE CZ\u0118\u015a\u0106 PIERWSZA. BLASKI I CIENIE RODZINY W DOBIE OBECNEJ CZ\u0118\u015a\u0106 DRUGA. ZAMYS\u0141 BO\u017bY WZGL\u0118DEM MA\u0141\u017bE\u0143STWA I RODZINY CZ\u0118\u015a\u0106 TRZECIA. ZADANIA RODZINY CHRZE\u015aCIJA\u0143SKIEJ Tworzenie wsp\u00f3lnoty os\u00f3b W s\u0142u\u017cbie \u017cyciu Uczestnictwo w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"class_list":["post-1512","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dokumenty-kosciola"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1512"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1596,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1512\/revisions\/1596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}