{"id":1551,"date":"2021-10-03T19:24:18","date_gmt":"2021-10-03T19:24:18","guid":{"rendered":"http:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1551"},"modified":"2021-10-03T19:24:58","modified_gmt":"2021-10-03T19:24:58","slug":"familiaris-consortio-adhortacja-jan-pawel-ii-1981-copy-copy-copy-copy-copy-copy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1551","title":{"rendered":"Dignitas personae – Instrukcja Benedykt XVI – 2008"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>\n

Kongregacja Nauki Wiary<\/h2>\n

Instrukcja\u00a0Dignitas personae<\/i>\u00a0dotycz\u0105ca niekt\u00f3rych problem\u00f3w bioetycznych
12 grudnia 2008<\/h5>\n
\u00a0<\/div>\n
\u00a0<\/h5>\n

WPROWADZENIE<\/h4>\n

1. Ka\u017cdej istocie ludzkiej, od pocz\u0119cia a\u017c po naturaln\u0105 \u015bmier\u0107, nale\u017cy si\u0119 godno\u015b\u0107 osoby. Ta podstawowa zasada, wyra\u017caj\u0105ca\u00a0wielkie \u201etak\u201d dla ludzkiego \u017cycia<\/i>, powinna znale\u017a\u0107 si\u0119 w centrum refleksji etycznej nad badaniami naukowymi w dziedzinie biomedycyny, kt\u00f3re w dzisiejszym \u015bwiecie nabieraj\u0105 coraz wi\u0119kszego znaczenia. Urz\u0105d Nauczycielski Ko\u015bcio\u0142a ju\u017c wielokrotnie si\u0119 wypowiada\u0142, aby wyja\u015bni\u0107 i znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zania dla zwi\u0105zanych z tym problem\u00f3w moralnych. Szczeg\u00f3lne znaczenie w tym zakresie ma Instrukcja\u00a0Donum vitae<\/i>[1]<\/a>. Po dwudziestu latach od jej og\u0142oszenia okaza\u0142o si\u0119 jednak stosowne dokonanie aktualizacji tego dokumentu.<\/p>\n

Wskazania owej Instrukcji zachowuj\u0105 nienaruszon\u0105 warto\u015b\u0107 zar\u00f3wno w odniesieniu do przedstawionych w niej zasad, jak i wyra\u017conych ocen moralnych. Jednak nowe technologie biomedyczne, stosowane w tej delikatnej sferze ludzkiego \u017cycia i rodziny, rodz\u0105 dalsze w\u0105tpliwo\u015bci, szczeg\u00f3lnie w dziedzinie bada\u0144 na ludzkich embrionach oraz wykorzystywania kom\u00f3rek macierzystych do cel\u00f3w terapeutycznych, jak r\u00f3wnie\u017c w innych dziedzinach medycyny eksperymentalnej. Pojawiaj\u0105 si\u0119 w zwi\u0105zku z tym coraz to nowe pytania wymagaj\u0105ce odpowiedzi. Szybko\u015b\u0107 post\u0119p\u00f3w w nauce oraz informowanie o nich opinii publicznej rozbudzaj\u0105 oczekiwania oraz rodz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci w coraz szerszych kr\u0119gach spo\u0142ecze\u0144stwa. Cz\u0119sto zabiega si\u0119 u w\u0142adz ustawodawczych, aby podejmowa\u0142y decyzje, zasi\u0119gaj\u0105c niekiedy opinii spo\u0142ecznej, w celu prawnego uregulowania tych kwestii.<\/p>\n

Te powody sk\u0142oni\u0142y Kongregacj\u0119 Nauki Wiary do przygotowania\u00a0nowej Instrukcji o charakterze doktrynalnym<\/i>, kt\u00f3ra omawia niekt\u00f3re nowe zagadnienia w \u015bwietle kryteri\u00f3w podanych ju\u017c w Instrukcji\u00a0Donum vitae<\/i>\u00a0i podejmuje inne kwestie, wcze\u015bniej rozwa\u017cane, ale wymagaj\u0105ce dalszych wyja\u015bnie\u0144.<\/p>\n

2. Przyst\u0119puj\u0105c do tej refleksji, postanowiono mie\u0107 zawsze na wzgl\u0119dzie aspekty naukowe, korzystaj\u0105c z analiz Papieskiej Akademii \u201ePro Vita\u201d i licznych ekspert\u00f3w, aby zestawi\u0107 je z zasadami antropologii chrze\u015bcija\u0144skiej. Jasne wskazania metodyczne i merytoryczne odno\u015bnie do rozwa\u017cania tych problem\u00f3w zawieraj\u0105 Encykliki\u00a0Veritatis splendor<\/i>[2]<\/a>\u00a0i\u00a0Evangelium vitae<\/i>[3]<\/a>\u00a0Jana Paw\u0142a II oraz inne wypowiedzi Magisterium.<\/p>\n

W zr\u00f3\u017cnicowanej aktualnej panoramie filozoficznej i naukowej, mo\u017cna dzisiaj stwierdzi\u0107, \u017ce wielu kompetentnych naukowc\u00f3w i filozof\u00f3w, w duchu\u00a0przysi\u0119gi\u00a0<\/i>Hipokratesa<\/i>, pojmuje nauki medyczne jako pos\u0142ug\u0119 wobec cz\u0142owieka w jego s\u0142abo\u015bci, w leczeniu jego chor\u00f3b, jako niesienie ulgi w cierpieniu i obejmowanie w r\u00f3wnym stopniu niezb\u0119dn\u0105 opiek\u0105 wszystkich ludzi. S\u0105 jednak przedstawiciele \u015brodowisk filozoficznych i naukowych, kt\u00f3rzy coraz wi\u0119kszy rozw\u00f3j technologii biomedycznych rozpatruj\u0105 w perspektywie zasadniczo eugenicznej.<\/p>\n

3. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przedstawiaj\u0105c zasady i oceny moralne bada\u0144 biomedycznych nad ludzkim \u017cyciem kieruje si\u0119\u00a0zar\u00f3wno \u015bwiat\u0142em rozumu, jak i wiary<\/i>, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do wypracowania integralnej wizji cz\u0142owieka i jego powo\u0142ania, zdolnej do przyj\u0119cia wszelkiego dobra jakie wynika z osi\u0105gni\u0119\u0107 ludzi i r\u00f3\u017cnych tradycji kulturowych oraz religijnych, kt\u00f3re nierzadko okazuj\u0105 wielki szacunek \u017cyciu.<\/p>\n

Magisterium spogl\u0105da z otuch\u0105 i ufno\u015bci\u0105 na tak\u0105 perspektyw\u0119 kulturow\u0105, w kt\u00f3rej nauka postrzegana jest jako\u00a0cenna s\u0142u\u017cba na rzecz integralnego dobra \u017cycia i godno\u015bci ka\u017cdej istoty ludzkiej<\/i>. Zatem Ko\u015bci\u00f3\u0142 patrzy na badania naukowe z nadziej\u0105, \u017cycz\u0105c sobie, aby liczni chrze\u015bcijanie przyczyniali si\u0119 do post\u0119pu biomedycyny i dawali \u015bwiadectwo wiary w tej dziedzinie. Pragnie ponadto, aby z rezultat\u00f3w tych bada\u0144 mo\u017cna by\u0142o korzysta\u0107 r\u00f3wnie\u017c w regionach ubogich i do\u015bwiadczonych przez choroby, aby zaradzi\u0107 potrzebom najpilniejszym i najbardziej dramatycznym z punktu widzenia humanitarnego. Pragnie r\u00f3wnie\u017c by\u0107 blisko ka\u017cdej osoby, kt\u00f3ra cierpi fizycznie i duchowo, nie tylko po to, aby nie\u015b\u0107 pociech\u0119, lecz tak\u017ce \u015bwiat\u0142o i nadziej\u0119. One daj\u0105 poczucie sensu r\u00f3wnie\u017c w chwilach choroby i w do\u015bwiadczeniu \u015bmierci, kt\u00f3re w istocie nale\u017c\u0105 do ludzkiego \u017cycia, naznaczaj\u0105 jego histori\u0119 i otwieraj\u0105 je na tajemnic\u0119 Zmartwychwstania. Spojrzenie Ko\u015bcio\u0142a jest rzeczywi\u015bcie pe\u0142ne ufno\u015bci, poniewa\u017c \u00ab\u017cycie zwyci\u0119\u017cy: ta nadzieja nie mo\u017ce nas zawie\u015b\u0107. Tak, \u017cycie zwyci\u0119\u017cy, poniewa\u017c po stronie \u017cycia stoi prawda, dobro, rado\u015b\u0107, prawdziwy post\u0119p. Po stronie \u017cycia stoi B\u00f3g, kt\u00f3ry mi\u0142uje \u017cycie i obficie nim obdarza\u00bb[4]<\/a>.<\/p>\n

Niniejsza Instrukcja jest skierowana do wiernych i wszystkich tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105 prawdy[5]<\/a>. Sk\u0142ada si\u0119 ona z trzech cz\u0119\u015bci: pierwsza przypomina niekt\u00f3re aspekty antropologiczne, teologiczne i etyczne o fundamentalnym znaczeniu; druga zajmuje si\u0119 nowymi problemami zwi\u0105zanymi z prokreacj\u0105; trzecia analizuje niekt\u00f3re nowe propozycje terapii, z kt\u00f3rymi wi\u0105\u017ce si\u0119 dokonywanie manipulacji na embrionach i ingerencja w dziedzictwo genetyczne cz\u0142owieka.<\/p>\n

\u00a0<\/h5>\n

CZ\u0118\u015a\u0106 PIERWSZA<\/h3>\n

ASPEKTY ANTROPOLOGICZNE, TEOLOGICZNE I ETYCZNE LUDZKIEGO \u017bYCIA I PROKREACJI<\/h3>\n

4. W ostatnich dziesi\u0119cioleciach nauki medyczne znacznie wzbogaci\u0142y sw\u0105 wiedz\u0119 o \u017cyciu ludzkim w pocz\u0105tkowych fazach jego istnienia. Pozna\u0142y lepiej biologiczn\u0105 struktur\u0119 cz\u0142owieka i proces jego powstawania. Ten rozw\u00f3j jest niew\u0105tpliwie faktem pozytywnym i zas\u0142uguje na poparcie, kiedy s\u0142u\u017cy przezwyci\u0119\u017ceniu b\u0105d\u017a wyeliminowaniu patologii i przyczynia si\u0119 do przywr\u00f3cenia normalnego przebiegu proces\u00f3w rozrodczych. Jest natomiast negatywny \u2014 a zatem nie mo\u017cna si\u0119 na niego godzi\u0107 \u2014 kiedy zak\u0142ada niszczenie istot ludzkich b\u0105d\u017a pos\u0142uguje si\u0119 \u015brodkami, kt\u00f3re naruszaj\u0105 godno\u015b\u0107 osoby lub s\u0105 stosowane w celach sprzecznych z integralnym dobrem cz\u0142owieka.<\/p>\n

Cia\u0142a istoty ludzkiej, od pierwszych stadi\u00f3w jej istnienia, nie mo\u017cna traktowa\u0107 tylko jako zespo\u0142u kom\u00f3rek. Cia\u0142o w stadium embrionalnym rozwija si\u0119 stopniowo, zgodnie z wyra\u017anie okre\u015blonym \u201ezaprogramowaniem\u201d i w\u0142asnym celem, kt\u00f3ry ujawnia si\u0119 z chwil\u0105 narodzin ka\u017cdego dziecka.<\/p>\n

W tym miejscu warto przypomnie\u0107\u00a0podstawowe kryterium etyczne,<\/i>\u00a0kt\u00f3re zosta\u0142o wyra\u017cone w Instrukcji\u00a0Donum vitae<\/i>, pozwalaj\u0105ce oceni\u0107 wszystkie kwestie moralne, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 w zwi\u0105zku z zabiegami na embrionie ludzkim: \u00abOwoc przekazywania \u017cycia ludzkiego od pierwszej chwili swojego istnienia, a wi\u0119c od utworzenia si\u0119 zygoty, wymaga bezwarunkowego szacunku, kt\u00f3ry moralnie nale\u017cy si\u0119 ka\u017cdej istocie ludzkiej, w jej integralno\u015bci cielesnej i duchowej. Istota ludzka powinna by\u0107 szanowana i traktowana jako osoba od chwili swojego pocz\u0119cia i dlatego od tej samej chwili nale\u017cy uzna\u0107 jej prawa osoby, a w\u015br\u00f3d nich nade wszystko nienaruszalne prawo ka\u017cdej niewinnej istoty ludzkiej do \u017cycia\u00bb[6]<\/a>.<\/p>\n

5. To stwierdzenie, kt\u00f3re ma charakter etyczny i kt\u00f3re sam rozum mo\u017ce uzna\u0107 za prawdziwe i zgodne z naturalnym prawem moralnym, powinno le\u017ce\u0107 u podstaw ka\u017cdej regulacji prawnej[7]<\/a>. Zak\u0142ada ono bowiem\u00a0prawd\u0119 o charakterze ontologicznym<\/i>, na mocy kt\u00f3rej wspomniana Instrukcja, opieraj\u0105c si\u0119 na solidnej wiedzy naukowej, wskaza\u0142a na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 rozwoju istoty ludzkiej.<\/p>\n

Instrukcja\u00a0Donum vitae<\/i>\u00a0nie stwierdzi\u0142a wprawdzie, \u017ce embrion jest osob\u0105, aby nie formu\u0142owa\u0107 wyra\u017anego stwierdzenia natury filozoficznej, zwr\u00f3ci\u0142a jednak uwag\u0119 na fakt, \u017ce istnieje \u015bcis\u0142e powi\u0105zanie mi\u0119dzy wymiarem ontologicznym a specyficzn\u0105 warto\u015bci\u0105 ka\u017cdej istoty ludzkiej. Cho\u0107 istnienia duchowej duszy nie da si\u0119 stwierdzi\u0107 na podstawie obserwacji \u017cadnych danych do\u015bwiadczalnych, to jednak same wyniki bada\u0144 naukowych dotycz\u0105cych ludzkiego embrionu dostarczaj\u0105 \u00abcennej wskaz\u00f3wki dla rozumowego rozpoznania obecno\u015bci osobowej, od pierwszej chwili pojawienia si\u0119 \u017cycia ludzkiego: czy jednostka ludzka nie by\u0142aby ludzk\u0105 osob\u0105?\u00bb[8]<\/a>. Rzeczywisto\u015b\u0107 istoty ludzkiej przez ca\u0142e jej \u017cycie, przed narodzeniem i po narodzeniu, nie pozwala m\u00f3wi\u0107 ani o zmianie natury, ani o stopniowym wzro\u015bcie warto\u015bci moralnej, posiada ona bowiem\u00a0pe\u0142n\u0105 kwalifikacj\u0119 antropologiczn\u0105 i etyczn\u0105<\/i>. A zatem embrion ludzki od samego pocz\u0105tku ma godno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 osoby.<\/p>\n

6. Poszanowanie tej godno\u015bci nale\u017cy si\u0119 ka\u017cdej istocie ludzkiej, gdy\u017c s\u0105 w niej zapisane w spos\u00f3b niezatarty w\u0142a\u015bciwa jej godno\u015b\u0107 i warto\u015b\u0107. Z drugiej strony,\u00a0pocz\u0105tek \u017cycia cz\u0142owieka ma sw\u00f3j prawdziwy kontekst w ma\u0142\u017ce\u0144stwie i w rodzinie<\/i>, w kt\u00f3rej zostaje ono pocz\u0119te poprzez akt wyra\u017caj\u0105cy wzajemn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny i kobiety. Prokreacja prawdziwie odpowiedzialna wobec maj\u0105cego si\u0119 narodzi\u0107 dziecka winna \u00abby\u0107 owocem ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u00bb[9]<\/a>.<\/p>\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo, wyst\u0119puj\u0105ce we wszystkich epokach i wszystkich kulturach, \u00abB\u00f3g-Stw\u00f3rca ustanowi\u0142 (…) m\u0105drze i opatrzno\u015bciowo w tym celu, aby urzeczywistnia\u0107 w ludziach sw\u00f3j plan mi\u0142o\u015bci. Dlatego ma\u0142\u017conkowie poprzez wzajemne oddanie si\u0119 sobie, im tylko w\u0142a\u015bciwe i wy\u0142\u0105czne, d\u0105\u017c\u0105 do takiej wsp\u00f3lnoty os\u00f3b, aby doskonal\u0105c si\u0119 w niej wzajemnie, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie z Bogiem w wydawaniu na \u015bwiat i wychowywaniu nowych ludzi\u00bb[10]<\/a>. Poprzez p\u0142odno\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej m\u0119\u017cczyzna i kobieta \u00abukazuj\u0105 wyra\u017anie, \u017ce u pocz\u0105tk\u00f3w ich oblubie\u0144czego \u017cycia istnieje szczere \u201etak\u201d, powiedziane sobie wzajemnie i rzeczywi\u015bcie prze\u017cywane we wzajemnej relacji, pozostaj\u0105c zawsze otwarte na \u017cycie (…). Prawo naturalne, le\u017c\u0105ce u podstaw uznania prawdziwej r\u00f3wno\u015bci os\u00f3b i narod\u00f3w, winno by\u0107 przyj\u0119te jako \u017ar\u00f3d\u0142o, z kt\u00f3rego mo\u017ce czerpa\u0107 r\u00f3wnie\u017c relacja mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, odpowiedzialnymi za prokreacj\u0119 nowych dzieci. Przekazywanie \u017cycia wpisane jest w natur\u0119, a jej prawa s\u0105 niczym niepisana norma, kt\u00f3r\u0105 wszyscy powinni si\u0119 kierowa\u0107\u00bb[11]<\/a>.<\/p>\n

7. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest przekonany, \u017ce to co ludzkie,\u00a0wiara<\/i>\u00a0nie tylko przyjmuje i szanuje, lecz tak\u017ce oczyszcza, wywy\u017csza i wydoskonala. Stworzywszy cz\u0142owieka na sw\u00f3j obraz i podobie\u0144stwo (por.\u00a0Rdz<\/i>\u00a01,26), B\u00f3g powiedzia\u0142 o swoim stworzeniu, \u017ce jest \u00abbardzo dobre\u00bb (Rdz<\/i>\u00a01,31), a nast\u0119pnie przyj\u0105\u0142 je w Synu (por.\u00a0J<\/i>\u00a01,14). Syn Bo\u017cy w tajemnicy Wcielenia potwierdzi\u0142 godno\u015b\u0107 cia\u0142a i duszy, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na cz\u0142owieka. Chrystus nie pogardzi\u0142 ludzk\u0105 cielesno\u015bci\u0105, lecz ukaza\u0142 jej pe\u0142ne znaczenie i warto\u015b\u0107: \u00abW istocie misterium cz\u0142owieka wyja\u015bnia si\u0119 prawdziwie jedynie w misterium S\u0142owa Wcielonego\u00bb[12]<\/a>.<\/p>\n

Dzi\u0119ki Synowi, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jednym z nas, my mo\u017cemy sta\u0107 si\u0119 \u00abdzie\u0107mi Bo\u017cymi\u00bb (J<\/i>\u00a01,12), \u00abuczestnikami Boskiej natury\u00bb (2P<\/i>\u00a01,4). Ten nowy wymiar nie jest sprzeczny z godno\u015bci\u0105 stworzenia, dost\u0119pn\u0105 poznaniu rozumowemu wszystkich ludzi, lecz wynosi j\u0105 ku dalszemu horyzontowi \u017cycia, a mianowicie \u017cycia Bo\u017cego, i pozwala na lepsz\u0105 refleksj\u0119 nad \u017cyciem ludzkim i nad aktami, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 jego zaistnienie[13]<\/a>.<\/p>\n

W \u015bwietle tych prawd wiary okazuje si\u0119, \u017ce rozum domaga si\u0119 jeszcze wyra\u017aniejszego i wi\u0119kszego szacunku dla jednostki ludzkiej; dlatego te\u017c nie ma sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy twierdzeniem o godno\u015bci i twierdzeniem o sakralnym charakterze \u017cycia ludzkiego. \u00abR\u00f3\u017cne sposoby sprawowania przez Boga w dziejach pieczy nad \u015bwiatem i cz\u0142owiekiem nie tylko nie wykluczaj\u0105 si\u0119 nawzajem, ale przeciwnie \u2014 wspomagaj\u0105 si\u0119 i przenikaj\u0105. Ich wsp\u00f3lnym \u017ar\u00f3d\u0142em i celem jest odwieczny zamys\u0142, pe\u0142en m\u0105dro\u015bci i mi\u0142o\u015bci, na mocy kt\u00f3rego B\u00f3g przeznacza ludzi, \u201eby si\u0119 stali na wz\u00f3r obrazu Jego Syna\u201d (Rz<\/i>\u00a08,29)\u00bb[14]<\/a>.<\/p>\n

8. Bior\u0105c pod uwag\u0119 obydwa te wymiary razem \u2014\u00a0ludzki i boski<\/i>\u00a0\u2014 \u0142atwiej zrozumie\u0107 dlaczego warto\u015b\u0107 cz\u0142owieka jest nienaruszalna:\u00a0ma on odwieczne powo\u0142anie<\/i>\u00a0i\u00a0jest wezwany do udzia\u0142u w trynitarnej mi\u0142o\u015bci Boga \u017cyj\u0105cego<\/i>.<\/p>\n

T\u0119 warto\u015b\u0107 maj\u0105 wszyscy bez r\u00f3\u017cnicy. Ze wzgl\u0119du na sam fakt istnienia ka\u017cdej istocie ludzkiej nale\u017cy si\u0119 pe\u0142en szacunek. Trzeba wykluczy\u0107 stosowanie w odniesieniu do godno\u015bci kryteri\u00f3w r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych na podstawie rozwoju biologicznego, psychicznego, kultury czy stanu zdrowia. W cz\u0142owieku, stworzonym na obraz Boga, odzwierciedla si\u0119, w ka\u017cdej fazie jego \u017cycia, \u201eoblicze Jego Jednorodzonego Syna (…). Ta bezgraniczna i niemal niezrozumia\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 Boga do cz\u0142owieka ukazuje, jak bardzo osoba ludzka sama w sobie jest godna mi\u0142o\u015bci, niezale\u017cnie od innych racji \u2014 bez wzgl\u0119du na sw\u0105 inteligencj\u0119, urod\u0119, zdrowie, m\u0142odo\u015b\u0107, sp\u00f3jno\u015b\u0107 i tym podobne. W ostatecznym rozrachunku \u017cycie ludzkie jest zawsze dobrem, poniewa\u017c \u201ejest w \u015bwiecie objawieniem Boga, znakiem Jego obecno\u015bci, \u015bladem Jego chwa\u0142y\u201d (Evangelium vitae<\/i>, 34)\u00bb[15]<\/a>.<\/p>\n

9. Te dwa wymiary \u017cycia \u2014 naturalny i nadprzyrodzony \u2014 pozwalaj\u0105 tak\u017ce lepiej zrozumie\u0107, w jakim sensie\u00a0akty, dzi\u0119ki kt\u00f3rym istota ludzka przychodzi na \u015bwiat<\/i>, w kt\u00f3rych m\u0119\u017cczyzna i kobieta oddaj\u0105 si\u0119 sobie nawzajem,\u00a0s\u0105 odzwierciedleniem mi\u0142o\u015bci trynitarnej<\/i>. \u00abB\u00f3g, kt\u00f3ry jest mi\u0142o\u015bci\u0105 i \u017cyciem, wpisa\u0142 w cz\u0142owiecze\u0144stwo m\u0119\u017cczyzny i kobiety powo\u0142anie do specjalnego uczestnictwa w swojej tajemnicy osobowej komunii, w dziele Stw\u00f3rcy i Ojca\u00bb[16]<\/a>.<\/p>\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie \u00abma swoje korzenie w naturalnym uzupe\u0142nianiu si\u0119 m\u0119\u017cczyzny i kobiety i jest wzmacniane przez osobist\u0105 wol\u0119 ma\u0142\u017conk\u00f3w dzielenia ca\u0142ego programu \u017cycia, tego, co maj\u0105, i tego, czym s\u0105. St\u0105d taka komunia jest owocem i znakiem potrzeby g\u0142\u0119boko ludzkiej. Jednak\u017ce w Chrystusie Panu B\u00f3g przyjmuje t\u0119 potrzeb\u0119 ludzk\u0105, potwierdza j\u0105, oczyszcza i podnosi, prowadz\u0105c j\u0105 do doskona\u0142o\u015bci w sakramencie ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Duch \u015awi\u0119ty, udzielony podczas uroczysto\u015bci sakramentalnej, u\u017cycza ma\u0142\u017conkom chrze\u015bcija\u0144skim daru nowej komunii, komunii mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra jest \u017cywym i rzeczywistym obrazem tej najszczeg\u00f3lniejszej jedno\u015bci, kt\u00f3ra czyni z Ko\u015bcio\u0142a niepodzielne Cia\u0142o Mistyczne Chrystusa Pana\u00bb[17]<\/a>.<\/p>\n

10. Ko\u015bci\u00f3\u0142, oceniaj\u0105c warto\u015b\u0107 etyczn\u0105 pewnych rezultat\u00f3w najnowszych bada\u0144 w zakresie medycyny, dotycz\u0105cych cz\u0142owieka i jego pocz\u0105tk\u00f3w, nie ingeruje w dziedzin\u0119 wiedzy medycznej jako takiej, lecz przypomina wszystkim zainteresowanym o odpowiedzialno\u015bci etycznej i spo\u0142ecznej za podejmowane przez nich dzia\u0142ania. Przypomina im, \u017ce warto\u015b\u0107 etyczn\u0105 biomedycyny mierzy si\u0119 poprzez odniesienie zar\u00f3wno do\u00a0bezwarunkowego szacunku nale\u017cnego ka\u017cdej istocie ludzkiej\u00a0<\/i>we wszystkich chwilach jej istnienia, jak i do\u00a0ochrony szczeg\u00f3lnego charakteru osobistych akt\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych przekazywaniu \u017cycia<\/i>. Wypowied\u017a Magisterium nale\u017cy do jego misji\u00a0pog\u0142\u0119biania formacji sumie\u0144\u00a0<\/i>poprzez autentyczne nauczanie Prawdy, kt\u00f3r\u0105 jest Chrystus, a zarazem wyja\u015bnianie i potwierdzanie swoim autorytetem zasad porz\u0105dku moralnego, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z samej natury ludzkiej[18]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0<\/h5>\n

CZ\u0118\u015a\u0106 DRUGA<\/h3>\n

NOWE PROBLEMY ZWI\u0104ZANE Z PRZEKAZYWANIEM \u017bYCIA<\/h3>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11. W \u015bwietle przypomnianych wy\u017cej zasad trzeba teraz rozwa\u017cy\u0107 niekt\u00f3re problemy zwi\u0105zane z przekazywaniem \u017cycia, jakie pojawi\u0142y si\u0119 i zarysowa\u0142y wyra\u017aniej w latach po og\u0142oszeniu Instrukcji\u00a0Donum vitae<\/i>.<\/p>\n

Techniki wspomagaj\u0105ce p\u0142odno\u015b\u0107<\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 12. Je\u017celi chodzi o\u00a0leczenie bezp\u0142odno\u015bci<\/i>, nowe techniki medyczne powinny uszanowa\u0107 trzy podstawowe dobra: a) prawo do \u017cycia i do integralno\u015bci fizycznej ka\u017cdej istoty ludzkiej od pocz\u0119cia a\u017c do naturalnej \u015bmierci; b) jedno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, poci\u0105gaj\u0105c\u0105 za sob\u0105 wzajemne poszanowanie prawa ma\u0142\u017conk\u00f3w do stania si\u0119 ojcem i matk\u0105 wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki sobie[19]<\/a>; c) specyficznie ludzkie warto\u015bci p\u0142ciowo\u015bci, kt\u00f3re \u00abwymagaj\u0105, by przekazanie \u017cycia osobie ludzkiej nast\u0105pi\u0142o jako owoc w\u0142a\u015bciwego aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, aktu mi\u0142o\u015bci mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami\u00bb[20]<\/a>. Techniki przedstawiane jako pomoc do przekazywania \u017cycia \u00abnie dlatego s\u0105 do odrzucenia, \u017ce s\u0105 sztuczne. Jako takie \u015bwiadcz\u0105 o mo\u017cliwo\u015bciach sztuki medycznej, jednak powinno si\u0119 je ocenia\u0107 pod k\u0105tem moralnym w odniesieniu do godno\u015bci osoby ludzkiej, wezwanej do realizacji powo\u0142ania Bo\u017cego, w darze mi\u0142o\u015bci i w darze z \u017cycia\u00bb[21]<\/a>.<\/p>\n

W \u015bwietle takiego kryterium nale\u017cy wykluczy\u0107 wszelkie techniki sztucznego zap\u0142odnienia heterologicznego[22]<\/a>\u00a0oraz techniki sztucznego zap\u0142odnienia homologicznego[23]<\/a>, zast\u0119puj\u0105ce akt ma\u0142\u017ce\u0144ski. Dopuszczalne s\u0105 natomiast te metody, kt\u00f3re maj\u0105 na celu\u00a0wspieranie aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego i jego p\u0142odno\u015bci<\/i>. Instrukcja\u00a0Donum vitae\u00a0<\/i>m\u00f3wi: \u00abLekarz pozostaje w s\u0142u\u017cbie os\u00f3b i przekazywania \u017cycia ludzkiego. Nie jest uprawniony do dysponowania nimi, ani do decydowania o nich. Interwencja lekarska szanuje godno\u015b\u0107 os\u00f3b, gdy u\u0142atwia ten akt lub pozwala uzyska\u0107 jego cel, je\u015bli zosta\u0142 dokonany w spos\u00f3b normalny\u00bb[24]<\/a>. Natomiast na temat sztucznej inseminacji homologicznej m\u00f3wi: \u00abnie mo\u017cna dopu\u015bci\u0107 sztucznego zap\u0142odnienia homologicznego wewn\u0105trz ma\u0142\u017ce\u0144stwa za wyj\u0105tkiem przypadku, w kt\u00f3rym \u015brodek techniczny nie zast\u0119puje aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, lecz s\u0142u\u017cy jako u\u0142atwienie i pomoc do osi\u0105gni\u0119cia jego naturalnego celu\u00bb[25]<\/a>.<\/p>\n

13. Z pewno\u015bci\u0105 dopuszczalne s\u0105 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu usuni\u0119cie przeszk\u00f3d uniemo\u017cliwiaj\u0105cych naturaln\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107, jak na przyk\u0142ad leczenie hormonalne niep\u0142odno\u015bci spowodowanej przez zaburzenia w funkcjonowaniu gruczo\u0142\u00f3w p\u0142ciowych, chirurgiczne leczenie endometriozy, udro\u017cnienie jajowod\u00f3w albo mikrochirurgiczne przywr\u00f3cenie ich dro\u017cno\u015bci. Wszystkie te metody mo\u017cna uzna\u0107 za\u00a0autentyczne terapie\u00a0<\/i>o tyle, o ile po rozwi\u0105zaniu problemu le\u017c\u0105cego u podstaw bezp\u0142odno\u015bci para mo\u017ce spe\u0142nia\u0107 akty ma\u0142\u017ce\u0144skie prowadz\u0105ce do przekazywania \u017cycia bez potrzeby bezpo\u015bredniej interwencji lekarza w sam akt ma\u0142\u017ce\u0144ski. \u017badna z tych technik nie zast\u0119puje aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3ry jako jedyny jest godny przekaza\u0107 \u017cycie w spos\u00f3b naprawd\u0119 odpowiedzialny.<\/p>\n

Ponadto, by wyj\u015b\u0107 naprzeciw wielu parom bezp\u0142odnym, pragn\u0105cym mie\u0107 dzieci, nale\u017ca\u0142oby przez odpowiednie \u015brodki ustawodawcze zach\u0119ca\u0107 do adopcji licznych sierot, kt\u00f3re dla odpowiedniego rozwoju ludzkiego potrzebuj\u0105 ogniska domowego, propagowa\u0107 j\u0105 i u\u0142atwia\u0107 zwi\u0105zane z ni\u0105 procedury.<\/p>\n

Nale\u017cy te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zas\u0142uguj\u0105 na zach\u0119t\u0119 badania i inwestycje ukierunkowane na\u00a0zapobieganie niep\u0142odno\u015bci<\/i>. Znacz\u0105cej cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w niep\u0142odno\u015bci, zg\u0142aszanych dzi\u015b lekarzom, zar\u00f3wno u kobiet, jak i u m\u0119\u017cczyzn, mo\u017cna by unikn\u0105\u0107 gdyby wierniej prze\u017cywano cnot\u0119 czysto\u015bci, gdyby prowadzono zdrowszy styl \u017cycia i gdyby zosta\u0142y wyeliminowane czynniki stwarzaj\u0105ce zagro\u017cenie w zakresie pracy, od\u017cywiania si\u0119, stosowania lek\u00f3w oraz ekologii.<\/p>\n

Zap\u0142odnienie\u00a0in vitro<\/i>\u00a0i zamierzone niszczenie embrion\u00f3w<\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 14. Ju\u017c Instrukcja\u00a0Donum vitae<\/i>\u00a0zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na fakt, \u017ce zap\u0142odnienie\u00a0in vitro<\/i>\u00a0zwi\u0105zane jest dosy\u0107 cz\u0119sto z zamierzonym niszczeniem embrion\u00f3w[26]<\/a>. Niekt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce ma to zwi\u0105zek z technik\u0105, cz\u0119\u015bciowo jeszcze niedoskona\u0142\u0105. Natomiast p\u00f3\u017aniejsze do\u015bwiadczenie wykaza\u0142o, \u017ce wszystkie techniki zap\u0142odnienia\u00a0in vitro<\/i>\u00a0s\u0105 stosowane faktycznie tak, jak gdyby ludzki embrion by\u0142 po prostu zwyk\u0142ym zbiorem kom\u00f3rek, kt\u00f3re s\u0105 u\u017cywane, selekcjonowane i odrzucane.<\/p>\n

Prawd\u0105 jest, \u017ce blisko jedna trzecia kobiet, kt\u00f3re uciekaj\u0105 si\u0119 do metod sztucznego przekazywania \u017cycia, rodzi dziecko. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce bior\u0105c pod uwag\u0119 stosunek wszystkich wyprodukowanych embrion\u00f3w do embrion\u00f3w rzeczywi\u015bcie narodzonych,\u00a0liczba embrion\u00f3w zniszczonych jest bardzo wysoka<\/i>[27]<\/a>. Straty te s\u0105 akceptowane przez specjalist\u00f3w od metod zap\u0142odnienia\u00a0in vitro<\/i>\u00a0jako cena, kt\u00f3r\u0105 trzeba zap\u0142aci\u0107 za osi\u0105gni\u0119cie pozytywnych rezultat\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci jest dosy\u0107 niepokoj\u0105ce, \u017ce badania na tym polu maj\u0105 w przewa\u017caj\u0105cej mierze na celu uzyskanie lepszych rezultat\u00f3w, je\u017celi chodzi o procent urodzonych dzieci w stosunku do liczby kobiet poddaj\u0105cych si\u0119 zabiegowi, natomiast nie wydaje si\u0119, by mia\u0142y na wzgl\u0119dzie rzeczywiste prawo do \u017cycia ka\u017cdego pojedynczego embrionu.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15. Cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119, \u017ce owa \u015bmier\u0107 embrion\u00f3w najcz\u0119\u015bciej nie jest zamierzona, a nawet \u017ce dochodzi do niej wbrew woli rodzic\u00f3w i lekarzy. Twierdzi si\u0119, \u017ce jest to ryzyko niewiele r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 od ryzyka wi\u0105\u017c\u0105cego si\u0119 z naturalnym procesem prokreacji i \u017ce chc\u0105c przekazywa\u0107 \u017cycie bez podejmowania \u017cadnego ryzyka, nale\u017ca\u0142oby w praktyce powstrzyma\u0107 si\u0119 od przekazywania go. To prawda, \u017ce nie ka\u017cda strata embrion\u00f3w w sytuacji przekazywania \u017cycia\u00a0in vitro<\/i>\u00a0jest w jednakowym stopniu zwi\u0105zana z wol\u0105 zaanga\u017cowanych w nie podmiot\u00f3w. Ale prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce w wielu wypadkach porzucenie, zniszczenie lub utrata embrion\u00f3w jest przewidziane i zamierzone.<\/p>\n

Embriony uzyskane\u00a0in vitro<\/i>, u kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 wady, s\u0105 od razu odrzucane. Coraz cz\u0119stsze s\u0105 przypadki, \u017ce pary, kt\u00f3re nie s\u0105 bezp\u0142odne, korzystaj\u0105 z metody sztucznego przekazywania \u017cycia jedynie w tym celu, by m\u00f3c dokona\u0107 genetycznej selekcji swoich dzieci. Powszechn\u0105 praktyk\u0105 w wielu krajach sta\u0142o si\u0119 stymulowanie cyklu kobiecego, by uzyska\u0107 wysok\u0105 liczb\u0119 owocyt\u00f3w, kt\u00f3re zostaj\u0105 zap\u0142odnione. Pewna liczba uzyskanych embrion\u00f3w zostaje przeniesiona do \u0142ona matki, a pozosta\u0142e s\u0105 zamra\u017cane z my\u015bl\u0105 o ewentualnych przysz\u0142ych zabiegach reprodukcyjnych. Celem przeniesienia kilku z nich jest zapewnienie, na ile to mo\u017cliwe, zagnie\u017cd\u017cenia si\u0119 przynajmniej jednego embrionu. \u015arodkiem, jaki stosuje si\u0119, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 ten cel, jest u\u017cycie wi\u0119kszej liczby embrion\u00f3w, ni\u017c wymaga\u0142oby urodzenie dziecka, w przewidywaniu, \u017ce niekt\u00f3re nie zagnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 oraz w ka\u017cdym razie unika si\u0119 mnogiej ci\u0105\u017cy. A zatem technika przeniesienia kilku embrion\u00f3w oznacza faktycznie\u00a0czysto instrumentalne ich traktowanie<\/i>. Uderza fakt, \u017ce ani powszechna deontologia zawodowa, ani w\u0142adze sanitarne nie zgodzi\u0142yby si\u0119 w \u017cadnej innej dziedzinie medycyny na zastosowanie metody daj\u0105cej tak wysoki globalny procent negatywnych i zgubnych rezultat\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci metody zap\u0142odnienia\u00a0in vitro<\/i>\u00a0s\u0105 akceptowane, poniewa\u017c zak\u0142ada si\u0119, \u017ce embrion nie zas\u0142uguje na pe\u0142ny szacunek z powodu tego, \u017ce staje si\u0119 rywalem wobec pragnienia, kt\u00f3re trzeba zaspokoi\u0107.<\/p>\n

Ten smutny stan rzeczy, cz\u0119sto przemilczany, w pe\u0142ni zas\u0142uguje na nagan\u0119, poniewa\u017c \u00abr\u00f3\u017cne techniki sztucznej reprodukcji, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107 \u017cyciu i cz\u0119sto s\u0105 stosowane z t\u0105 intencj\u0105, w rzeczywisto\u015bci stwarzaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 nowych zamach\u00f3w na \u017cycie\u00bb[28]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 16. Ponadto Ko\u015bci\u00f3\u0142 uwa\u017ca za etycznie nie do przyj\u0119cia\u00a0oddzielanie prokreacji od ca\u0142kowicie osobistego kontekstu aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego<\/i>[29]<\/a>: przekazywanie ludzkiego \u017cycia jest aktem osobistym m\u0119\u017cczyzny i kobiety jako pary, nie dopuszczaj\u0105cym \u017cadnego rodzaju zast\u0119pczego dzia\u0142ania. Akceptowanie bez zastrze\u017ce\u0144 faktu, \u017ce stosowanie technik zap\u0142odnienia\u00a0in vitro\u00a0<\/i>poci\u0105ga za sob\u0105 wysoki procent poronie\u0144, pokazuje wyra\u017anie, \u017ce zast\u0105pienie aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego procedur\u0105 techniczn\u0105 \u2014 opr\u00f3cz tego, \u017ce uchybia szacunkowi, jaki nale\u017cy si\u0119 prokreacji, kt\u00f3rej nie mo\u017cna sprowadza\u0107 jedynie do wymiaru reprodukcyjnego \u2014 przyczynia si\u0119 do os\u0142abienia \u015bwiadomo\u015bci szacunku nale\u017cnego ka\u017cdej istocie ludzkiej. Natomiast uznaniu tego szacunku sprzyja blisko\u015b\u0107 ma\u0142\u017conk\u00f3w, o\u017cywiana mi\u0142o\u015bci\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105.<\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje s\u0142uszno\u015b\u0107 pragnienia dziecka i rozumie cierpienia ma\u0142\u017conk\u00f3w dotkni\u0119tych problemem bezp\u0142odno\u015bci. Jednak\u017ce tego pragnienia nie mo\u017cna przedk\u0142ada\u0107 nad godno\u015b\u0107 ka\u017cdego ludzkiego \u017cycia, posuwaj\u0105c si\u0119 a\u017c do panowania nad nim. Pragnienie dziecka nie mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 jego \u00abprodukowania\u00bb, podobnie jak niech\u0119\u0107 wobec dziecka ju\u017c pocz\u0119tego nie mo\u017ce usprawiedliwia\u0107 porzucenia go lub zniszczenia.<\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce niekt\u00f3rzy badacze, pozbawieni jakiegokolwiek odniesienia etycznego i \u015bwiadomi mo\u017cliwo\u015bci zwi\u0105zanych z post\u0119pem technologicznym, wydaj\u0105 si\u0119 ulega\u0107 logice jedynie subiektywnych pragnie\u0144[30]<\/a>\u00a0i naciskom ekonomicznym, tak silnym w tej dziedzinie. Wobec instrumentalnego traktowania istoty ludzkiej w stadium embrionalnym trzeba powtarza\u0107, \u017ce \u00abmi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca nie robi r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy nowo pocz\u0119t\u0105 istot\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 jeszcze w \u0142onie matki, a dzieckiem, m\u0142odzie\u0144cem, cz\u0142owiekiem dojrza\u0142ym czy starszym. Nie robi r\u00f3\u017cnicy, poniewa\u017c w ka\u017cdym dostrzega odbicie swojego obrazu i podobie\u0144stwa (…). Dlatego Magisterium Ko\u015bcio\u0142a niezmiennie g\u0142osi\u0142o \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i nienaruszalno\u015b\u0107 ka\u017cdego ludzkiego \u017cycia, od pocz\u0119cia a\u017c do naturalnego kresu\u00bb[31]<\/a>.<\/p>\n

Intra Cytoplasmic Sperm Injection (ICSI)<\/i><\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 17. Po\u015br\u00f3d najnowszych technik sztucznego zap\u0142odnienia stopniowo szczeg\u00f3lnego znaczenia nabra\u0142o\u00a0Intra Cytoplasmic Sperm Injection<\/i>[32]<\/a>\u00a0<\/i>[docytoplazmatyczne wstrzykni\u0119cie spermy].\u00a0<\/i>ICSI sta\u0142o si\u0119 najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105 technik\u0105 ze wzgl\u0119du na najwi\u0119ksz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 i pozwala zaradzi\u0107 r\u00f3\u017cnym formom niep\u0142odno\u015bci m\u0119\u017cczyzny[33]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Podobnie jak zap\u0142odnienie\u00a0in vitro<\/i>, kt\u00f3rego stanowi odmian\u0119, ICSI jest ze swej istoty technik\u0105 niegodziw\u0105: powoduje ona\u00a0ca\u0142kowite oddzielenie prokreacji od aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego.\u00a0<\/i>W istocie\u00a0<\/i>bowiem ICSI \u00abdokonuje si\u0119 poza cia\u0142em ma\u0142\u017conk\u00f3w, za po\u015brednictwem dzia\u0142ania os\u00f3b trzecich, od kt\u00f3rych kompetencji i dzia\u0142a\u0144 technicznych zale\u017cy powodzenie zabiegu (…) oddaje wi\u0119c \u017cycie i to\u017csamo\u015b\u0107 embrion\u00f3w w r\u0119ce lekarzy i biolog\u00f3w, wprowadza panowanie techniki nad pochodzeniem i przeznaczeniem osoby ludzkiej. Tego rodzaju panowanie samo w sobie sprzeciwia si\u0119 godno\u015bci i r\u00f3wno\u015bci, kt\u00f3re winny by\u0107 uznawane zar\u00f3wno w rodzicach, jak i dzieciach. Pocz\u0119cie\u00a0w prob\u00f3wce<\/i>\u00a0jest wynikiem dzia\u0142a\u0144 technicznych, kt\u00f3re prowadz\u0105 do zap\u0142odnienia; nie jest ono w rzeczywisto\u015bci ani osi\u0105gni\u0119te, ani pozytywnie chciane jako wyraz i owoc w\u0142a\u015bciwego aktu zjednoczenia ma\u0142\u017ce\u0144skiego\u00bb[34]<\/a>.<\/i><\/p>\n

Zamra\u017canie embrion\u00f3w<\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 18. Jedn\u0105 z metod wykorzystywanych do zwi\u0119kszenia wska\u017anika powodzenia technik przekazywania \u017cycia\u00a0in vitro<\/i>\u00a0jest zwielokrotnienie liczby kolejnych zabieg\u00f3w. W celu unikni\u0119cia powt\u00f3rnego pobierania owocyt\u00f3w od kobiety stosuje si\u0119 jednorazowe pobranie wi\u0119kszej ich liczby, po czym znaczna cz\u0119\u015b\u0107 embrion\u00f3w uzyskanych\u00a0in vitro<\/i>\u00a0zostaje poddana kriokonserwacji[35]<\/a>, z my\u015bl\u0105 o drugim cyklu zabiegu w wypadku niepowodzenia pierwszego b\u0105d\u017a w wypadku, gdyby rodzice pragn\u0119li nast\u0119pnej ci\u0105\u017cy. Niekiedy zamra\u017ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c embriony przeznaczone do pierwszego przeniesienia, poniewa\u017c hormonalna stymulacja cyklu u kobiety wywo\u0142uje skutki, kt\u00f3re sk\u0142aniaj\u0105 do tego, by zaczeka\u0107 na unormowanie si\u0119 warunk\u00f3w fizjologicznych, zanim przyst\u0105pi si\u0119 do przeniesienia embrion\u00f3w do \u0142ona matki.<\/p>\n

Kriokonserwacja jest\u00a0nie do pogodzenia z szacunkiem nale\u017cnym embrionom ludzkim<\/i>: zak\u0142ada ich produkowanie\u00a0in vitro<\/i>; wystawia je na powa\u017cne niebezpiecze\u0144stwo \u015bmierci albo naruszenie ich integralno\u015bci fizycznej, poniewa\u017c znacz\u0105cy ich procent nie prze\u017cywa procesu zamro\u017cenia i rozmro\u017cenia; pozbawia je, przynajmniej czasowo, mo\u017cliwo\u015bci przyj\u0119cia i kszta\u0142towania w \u0142onie matki; nara\u017ca je na dalsze szkody i manipulacje[36]<\/a>.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie wykorzystanych embrion\u00f3w pozostaje \u00absierotami\u00bb. Ich rodzice nie dopominaj\u0105 si\u0119 o nie, a czasem urywa si\u0119 z nimi kontakt. To wyja\u015bnia istnienie sk\u0142ad\u00f3w ca\u0142ych tysi\u0119cy zamro\u017conych embrion\u00f3w niemal we wszystkich krajach, w kt\u00f3rych praktykuje si\u0119 zap\u0142odnienie\u00a0in vitro<\/i>.<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 19. Je\u017celi chodzi o wielk\u0105 liczb\u0119\u00a0ju\u017c istniej\u0105cych zamro\u017conych embrion\u00f3w<\/i>, pojawia si\u0119 pytanie: co z nimi zrobi\u0107? Niekt\u00f3rzy stawiaj\u0105 sobie to pytanie, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c jego w\u0105tku etycznego, kieruj\u0105c si\u0119 jedynie konieczno\u015bci\u0105 przestrzegania prawa, kt\u00f3re nakazuje opr\u00f3\u017cnienie po pewnym czasie bank\u00f3w w o\u015brodkach kriokonserwacji, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zostan\u0105 na nowo zape\u0142nione. Natomiast inni s\u0105 \u015bwiadomi tego, \u017ce dosz\u0142o do powa\u017cnej niesprawiedliwo\u015bci, i zastanawiaj\u0105 si\u0119, w jaki spos\u00f3b temu zado\u015b\u0107uczyni\u0107.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie nie do przyj\u0119cia s\u0105 propozycje wykorzystania tych\u00a0embrion\u00f3w w celach badawczych\u00a0<\/i>albo\u00a0przeznaczenie ich do cel\u00f3w terapeutycznych<\/i>, poniewa\u017c w\u00f3wczas embriony s\u0105 traktowane jako zwyk\u0142y \u00abmateria\u0142 biologiczny\u00bb, co prowadzi do ich zniszczenia. Tak\u017ce propozycja rozmra\u017cania tych embrion\u00f3w, bez ich reaktywacji, u\u017cywaj\u0105c ich do bada\u0144 jakby by\u0142y zwyczajnymi zw\u0142okami, nie jest do przyj\u0119cia[37]<\/a>.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c propozycja wykorzystania ich w \u201eterapii\u201d par bezp\u0142odnych etycznie jest nie do przyj\u0119cia, z tych samych powod\u00f3w, kt\u00f3re czyni\u0105 niegodziwym zar\u00f3wno sztuczne zap\u0142odnienie heterologiczne, jak i wszelkie formy macierzy\u0144stwa zast\u0119pczego[38]<\/a>; taka praktyka stwarza\u0142aby r\u00f3\u017cne dalsze problemy natury medycznej, psychologicznej i prawnej.<\/p>\n

Zosta\u0142a te\u017c wysuni\u0119ta propozycja wprowadzenia formy \u201eadopcji prenatalnej<\/i>\u201d, tylko w tym celu, by stworzy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 narodzenia si\u0119 istotom ludzkim, kt\u00f3re w przeciwnym wypadku skazane s\u0105 na zniszczenie. Jednak\u017ce ta propozycja, godna pochwa\u0142y co do intencji uszanowania i obrony \u017cycia ludzkiego, niesie ze sob\u0105 wiele problem\u00f3w nie r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 od wy\u017cej przedstawionych.<\/p>\n

Trzeba na koniec stwierdzi\u0107, \u017ce tysi\u0105ce porzuconych embrion\u00f3w stwarzaj\u0105\u00a0sytuacj\u0119 niesprawiedliwo\u015bci nie do naprawienia<\/i>. Dlatego Jan Pawe\u0142 II odwo\u0142a\u0142 si\u0119 \u00abdo sumienia os\u00f3b sprawuj\u0105cych odpowiedzialne funkcje w \u015brodowisku naukowym, a w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b do lekarzy, aby zosta\u0142a wstrzymana produkcja ludzkich embrion\u00f3w, zwa\u017cywszy \u017ce nie ma moralnie godziwego rozwi\u0105zania, kt\u00f3re zapewni\u0142oby ludzk\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 wielu tysi\u0105com \u201ezamro\u017conych\u201d embrion\u00f3w, cho\u0107 przecie\u017c maj\u0105 one i zawsze zachowaj\u0105 swoje podstawowe prawa i tym samym winny by\u0107 chronione przez prawo jako ludzkie osoby\u00bb[39]<\/a>.<\/p>\n

Zamra\u017canie owocyt\u00f3w<\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 20. W celu unikni\u0119cia powa\u017cnych problem\u00f3w etycznych, zwi\u0105zanych z kriokonserwacj\u0105 embrion\u00f3w, w kontek\u015bcie technik zap\u0142odnienia\u00a0in vitro<\/i>\u00a0wysuni\u0119to propozycj\u0119 zamra\u017cania owocyt\u00f3w[40]<\/a>. Po pobraniu odpowiedniej liczby owocyt\u00f3w, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie wiele cykl\u00f3w sztucznego przekazania \u017cycia, planuje si\u0119 zap\u0142odnienie tylko tych owocyt\u00f3w, kt\u00f3re zostan\u0105 przeniesione do matki, natomiast inne by\u0142yby zamra\u017cane, by ewentualnie mog\u0142y zosta\u0107 zap\u0142odnione i przeniesione w przypadku niepowodzenia pierwszej pr\u00f3by.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce\u00a0kriokonserwacj\u0119 owocyt\u00f3w w celu sztucznego przekazywania \u017cycia nale\u017cy uzna\u0107 za moralnie nie do przyj\u0119cia<\/i>.<\/p>\n

Redukcja embrion\u00f3w<\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 21. Niekt\u00f3re metody zastosowane w sztucznym przekazywaniu \u017cycia, zw\u0142aszcza przeniesienie wi\u0119kszej liczby embrion\u00f3w do \u0142ona matki, spowodowa\u0142y znaczny wzrost liczby ci\u0105\u017c mnogich. Dlatego pojawi\u0142 si\u0119 projekt dokonywania tak zwanej redukcji embrion\u00f3w. Polega ona na zabiegu powoduj\u0105cym zmniejszenie liczby embrion\u00f3w lub p\u0142od\u00f3w obecnych w \u0142onie matki przez ich bezpo\u015brednie unicestwienie. Decyzja o unicestwieniu istot ludzkich, wcze\u015bniej bardzo upragnionych, stanowi paradoks i cz\u0119sto powoduje cierpienie oraz poczucie winy, kt\u00f3re mog\u0105 trwa\u0107 przez ca\u0142e lata.<\/p>\n

Z punktu widzenia etycznego\u00a0redukcja embrion\u00f3w jest zamierzon\u0105 aborcj\u0105 selektywn\u0105<\/i>. Jest to bowiem rozmy\u015blne i bezpo\u015brednie zniszczenie jednej lub wielu niewinnych istot ludzkich w pocz\u0105tkowej fazie ich istnienia, i jako takie stanowi zawsze powa\u017cny nieporz\u0105dek moralny[41]<\/a>.<\/p>\n

Argumenty przedstawiane dla usprawiedliwienia etycznego redukcji embrion\u00f3w opieraj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto na analogii do kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych albo nadzwyczajnych katastrof, w kt\u00f3rych pomimo dobrej woli ka\u017cdego nie jest mo\u017cliwe ocalenie wszystkich dotkni\u0119tych nimi os\u00f3b. Analogie te nie mog\u0105 w \u017cadnym wypadku uzasadnia\u0107 pozytywnego os\u0105du moralnego odno\u015bnie do praktyki bezpo\u015brednio aborcyjnej. Kiedy indziej przywo\u0142uje si\u0119 zasady moralne, takie jak zasada mniejszego z\u0142a albo podw\u00f3jnego skutku, kt\u00f3re tu nie maj\u0105 zastosowania. Nigdy bowiem nie jest rzecz\u0105 dopuszczaln\u0105 podejmowanie dzia\u0142ania, kt\u00f3re jest ze swej istoty niegodziwe, nawet dla dobrego celu:\u00a0cel nie u\u015bwi\u0119ca \u015brodk\u00f3w.<\/i><\/p>\n

Diagnoza przedimplantacyjna<\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 22. Diagnoza przedimplantacyjna jest form\u0105 diagnozy prenatalnej, zwi\u0105zan\u0105 z technikami sztucznego zap\u0142odnienia, kt\u00f3ra przewiduje genetyczn\u0105 diagnoz\u0119 embrion\u00f3w, uformowanych\u00a0in vitro<\/i>, przed ich przeniesieniem do \u0142ona matki. Jest ona stosowana\u00a0w tym celu, by mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce do matki przeniesione zosta\u0142y jedynie embriony pozbawione wad albo o okre\u015blonej p\u0142ci b\u0105d\u017a posiadaj\u0105ce pewne szczeg\u00f3lne cechy.<\/i><\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od innych form diagnozy prenatalnej, w kt\u00f3rych faza diagnostyczna jest wyra\u017anie oddzielona od fazy ewentualnego zniszczenia i w kt\u00f3rej pary mog\u0105 z wolno\u015bci\u0105 przyj\u0105\u0107 chore dziecko, po diagnozie przedimplantacyjnej dochodzi zwykle do zniszczenia embrionu okre\u015blonego jako \u00abpodejrzany\u00bb o wady genetyczne lub chromosomowe, b\u0105d\u017a ze wzgl\u0119du na niepo\u017c\u0105dane cechy czy p\u0142e\u0107. Diagnoza przedimplantacyjna \u2014 zawsze wi\u0105\u017c\u0105ca si\u0119 ze sztucznym zap\u0142odnieniem, ju\u017c samym w sobie w istocie niegodziwym \u2014 ma na celu faktycznie\u00a0jako\u015bciow\u0105 selekcj\u0119 embrion\u00f3w wraz z ich niszczeniem<\/i>, kt\u00f3ra jawi si\u0119 jako wczesne dzia\u0142anie aborcyjne. Tak wi\u0119c diagnoza przedimplantacyjna jest wyrazem tej\u00a0mentalno\u015bci eugenicznej<\/i>, \u00abkt\u00f3ra dopuszcza selektywne przerywanie ci\u0105\u017cy, aby zapobiega\u0107 narodzinom dzieci dotkni\u0119tych przez r\u00f3\u017cnego rodzaju anomalie. Tego rodzaju mentalno\u015b\u0107 jest haniebna i w najwy\u017cszym stopniu naganna, poniewa\u017c ro\u015bci sobie prawo do mierzenia warto\u015bci ludzkiego \u017cycia wy\u0142\u0105cznie wed\u0142ug kryteri\u00f3w \u201enormalno\u015bci\u201d i zdrowia fizycznego, otwieraj\u0105c tym samym drog\u0119 do uprawomocnienia tak\u017ce dzieciob\u00f3jstwa i eutanazji\u00bb[42]<\/a>.<\/p>\n

Gdy ludzki embrion traktowany jest jako zwyk\u0142y \u201emateria\u0142 laboratoryjny\u201d, dochodzi do\u00a0zafa\u0142szowania i zmiany r\u00f3wnie\u017c samego poj\u0119cia godno\u015bci ludzkiej.<\/i>\u00a0Godno\u015b\u0107 przynale\u017cy w r\u00f3wnym stopniu ka\u017cdej poszczeg\u00f3lnej istocie ludzkiej i nie jest zale\u017cna od plan\u00f3w rodzicielskich, pochodzenia spo\u0142ecznego, formacji kulturalnej i stanu rozwoju fizycznego. Je\u015bli w przesz\u0142o\u015bci, chocia\u017c og\u00f3lnie akceptowano poj\u0119cie godno\u015bci ludzkiej i zwi\u0105zane z ni\u0105 wymogi, dopuszczano si\u0119 dyskryminacji z powodu rasy, religii lub pochodzenia spo\u0142ecznego, dzisiaj jeste\u015bmy \u015bwiadkami nie mniej powa\u017cnej i niesprawiedliwej dyskryminacji, prowadz\u0105cej do nieuznawania etycznego i prawnego statusu istot ludzkich dotkni\u0119tych ci\u0119\u017ckimi patologiami i niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105: w ten spos\u00f3b zapomina si\u0119, \u017ce osoby chore i niepe\u0142nosprawne nie stanowi\u0105 jakiej\u015b odr\u0119bnej kategorii, poniewa\u017c choroba i niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 nale\u017c\u0105 do ludzkiej kondycji i dotycz\u0105 wszystkich osobi\u015bcie, nawet je\u017celi nie do\u015bwiadcza si\u0119 ich bezpo\u015brednio. Taka dyskryminacja jest niemoralna, a zatem powinna by\u0107 uznana za niedopuszczaln\u0105 z punktu widzenia prawa; podobnie jak nale\u017cy te\u017c usuwa\u0107 bariery kulturowe, ekonomiczne i spo\u0142eczne, utrudniaj\u0105ce pe\u0142ne uznanie i obron\u0119 os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych i chorych.<\/p>\n

Nowe formy \u201eprzechwytywania\u201d i \u201ezapobiegania ci\u0105\u017cy\u201d<\/h4>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 23. Obok \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych w \u015bcis\u0142ym tego s\u0142owa znaczeniu, uniemo\u017cliwiaj\u0105cych pocz\u0119cie w nast\u0119pstwie aktu seksualnego, istniej\u0105 inne techniki, dzia\u0142aj\u0105ce po zap\u0142odnieniu, kiedy embrion ju\u017c jest ukonstytuowany, przed albo po zagnie\u017cd\u017ceniu w macicy. S\u0105 to techniki \u201eprzechwytuj\u0105ce<\/i>\u201d, je\u015bli wychwytuj\u0105 embrion przed jego zagnie\u017cd\u017ceniem si\u0119 w macicy matki, a \u201eprzeciwci\u0105\u017cowe\u201d<\/i>, je\u015bli powoduj\u0105 zniszczenie embrionu dopiero co zagnie\u017cd\u017conego.<\/p>\n

By u\u0142atwia\u0107 rozpowszechnianie \u015brodk\u00f3w \u201eprzechwytuj\u0105cych\u201d[43]<\/a>, twierdzi si\u0119 niekiedy, \u017ce mechanizm ich dzia\u0142ania nie jest wystarczaj\u0105co znany. Prawd\u0105 jest, \u017ce nie zawsze dysponuje si\u0119 pe\u0142n\u0105 wiedz\u0105 na temat mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania stosowanych \u015brodk\u00f3w farmakologicznych, ale badania do\u015bwiadczalne wykazuj\u0105, \u017ce z pewno\u015bci\u0105\u00a0ich skutkiem jest uniemo\u017cliwienie implantacji<\/i>, nawet je\u015bli nie oznacza to, \u017ce \u015brodki \u201eprzechwytuj\u0105ce\u201d powoduj\u0105 aborcj\u0119 za ka\u017cdym razem, gdy si\u0119 je stosuje, r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce nie zawsze po stosunku p\u0142ciowym dochodzi do zap\u0142odnienia. Trzeba jednak zaznaczy\u0107, \u017ce u osoby, kt\u00f3ra chce uniemo\u017cliwi\u0107 implantacj\u0119 embrionu, kt\u00f3ry ewentualnie zosta\u0142 pocz\u0119ty i w tym celu prosi o tego rodzaju \u015brodki farmakologiczne, b\u0105d\u017a je przepisuje, w og\u00f3lnym nastawieniu wyst\u0119puje zamiar aborcji.<\/p>\n

Gdy stwierdza si\u0119 op\u00f3\u017anianie menstruacji, stosuje si\u0119 niekiedy \u015brodki przeciwci\u0105\u017cowe[44]<\/a>, zwykle w ci\u0105gu jednego lub dw\u00f3ch tygodni po stwierdzeniu op\u00f3\u017anienia. Celem deklarowanym jest przywr\u00f3cenie menstruacji, ale w rzeczywisto\u015bci chodzi o\u00a0aborcj\u0119 dopiero co<\/i>\u00a0zagnie\u017cd\u017conego embrionu<\/i>.<\/p>\n

Jak wiadomo, aborcja \u00abjest \u2014 niezale\u017cnie od tego, w jaki spos\u00f3b zostaje dokonana \u2014 \u015bwiadomym i bezpo\u015brednim zab\u00f3jstwem istoty ludzkiej w pocz\u0105tkowym stadium jej \u017cycia, obejmuj\u0105cym okres mi\u0119dzy pocz\u0119ciem a narodzeniem\u00bb[45]<\/a>. St\u0105d stosowanie \u015brodk\u00f3w \u201eprzechwytuj\u0105cych\u201d i przeciwci\u0105\u017cowych wchodzi w zakres\u00a0grzechu aborcji<\/i>\u00a0i jest powa\u017cnie niemoralne. Ponadto, w przypadku pewno\u015bci dokonania przerwania ci\u0105\u017cy prawo kanoniczne przewiduje powa\u017cne konsekwencje karne[46]<\/a>.<\/p>\n

\u00a0<\/h5>\n

CZ\u0118\u015a\u0106 TRZECIA<\/h3>\n

NOWE PROPOZYCJE TERAPEUTYCZNE, Z KT\u00d3RYMI WI\u0104\u017bE SI\u0118 MANIPULOWANIE EMBRIONEM LUB DZIEDZICTWEM GENETYCZNYM CZ\u0141OWIEKA<\/h3>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 24. Zgromadzona w ci\u0105gu ostatnich lat wiedza otworzy\u0142a w dziedzinie medycyny regeneracyjnej oraz leczenia chor\u00f3b genetycznych nowe mo\u017cliwo\u015bci. Wielkie zainteresowanie wzbudzi\u0142y w szczeg\u00f3lno\u015bci\u00a0badania dotycz\u0105ce embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych<\/i>\u00a0oraz ich mo\u017cliwych przysz\u0142ych zastosowa\u0144 terapeutycznych, co jednak\u017ce, w odr\u00f3\u017cnieniu od\u00a0bada\u0144 dotycz\u0105cych somatycznych kom\u00f3rek macierzystych<\/i>, nie znalaz\u0142o dotychczas potwierdzenia w postaci konkretnych rezultat\u00f3w. Odk\u0105d niekt\u00f3rzy zacz\u0119li utrzymywa\u0107, i\u017c cele terapeutyczne osi\u0105galne poprzez wykorzystanie embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych mog\u0105 usprawiedliwia\u0107 r\u00f3\u017cnorakie formy manipulacji i niszczenia ludzkich embrion\u00f3w, pojawi\u0142o si\u0119 kilka zagadnie\u0144, dotycz\u0105cych terapii genowej, klonowania i wykorzystania kom\u00f3rek macierzystych, wymagaj\u0105cych uwa\u017cnego rozeznania moralnego.<\/p>\n

Terapia genowa<\/h4>\n

25. W powszechnym rozumieniu okre\u015blenie\u00a0terapia genowa<\/i>\u00a0oznacza zastosowanie wobec cz\u0142owieka technik in\u017cynierii genetycznej w celach terapeutycznych, czyli innymi s\u0142owy, by leczy\u0107 choroby genetyczne, cho\u0107 ostatnio pr\u00f3buje si\u0119 stosowa\u0107 terapi\u0119 genow\u0105 w leczeniu chor\u00f3b niedziedzicznych, a zw\u0142aszcza w leczeniu raka.<\/p>\n

Teoretycznie mo\u017cliwe jest stosowanie terapii genowej na dw\u00f3ch poziomach: w kom\u00f3rkach somatycznych i w kom\u00f3rkach zarodkowych.\u00a0<\/i>Celem\u00a0terapii genowej kom\u00f3rek<\/i>\u00a0somatycznych\u00a0<\/i>jest wyeliminowanie lub ograniczenie wad genetycznych wyst\u0119puj\u0105cych w kom\u00f3rkach somatycznych, czyli nie rozrodczych, lecz tworz\u0105cych tkanki i narz\u0105dy cia\u0142a. W tym przypadku s\u0105 to zabiegi wykonywane na okre\u015blonych grupach kom\u00f3rek i przynosz\u0105ce efekt ograniczony do jednego osobnika. Celem\u00a0terapii genowej kom\u00f3rek zarodkowych<\/i>\u00a0jest natomiast korygowanie wad genetycznych, wyst\u0119puj\u0105cych w kom\u00f3rkach zarodkowych, aby efekty terapeutyczne, osi\u0105gni\u0119te u danego osobnika, przenosi\u0142y si\u0119 na jego ewentualne potomstwo. Taka terapia genowa, zar\u00f3wno w zakresie kom\u00f3rek somatycznych, jak i zarodkowych, mo\u017ce by\u0107 przeprowadzana na p\u0142odzie\u00a0przed urodzeniem<\/i>\u00a0\u2014 m\u00f3wi si\u0119 wtedy o wewn\u0105trzmacicznej terapii genowej, lub\u00a0po urodzeniu<\/i>, na dziecku albo doros\u0142ym.<\/p>\n

26. Os\u0105d moralny musi uwzgl\u0119dni\u0107 te rozr\u00f3\u017cnienia.\u00a0Zabiegi na kom\u00f3rkach somatycznych w celach \u015bci\u015ble terapeutycznych s\u0105 z zasady moralnie godziwe<\/i>. Zabiegi te maj\u0105 na celu przywr\u00f3cenie normalnej konfiguracji genetycznej cz\u0142owieka lub usuni\u0119cie uszkodze\u0144 spowodowanych przez anomalie genetyczne b\u0105d\u017a te\u017c inne zwi\u0105zane z nimi patologie. Zwa\u017cywszy na fakt, \u017ce terapia genowa mo\u017ce poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 znaczne ryzyko dla pacjenta, nale\u017cy przestrzega\u0107 g\u0142\u00f3wnej zasady deontologii, wed\u0142ug kt\u00f3rej przed podj\u0119ciem zabiegu terapeutycznego nale\u017cy upewni\u0107 si\u0119, \u017ce wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z nim ryzyko dla zdrowia pacjenta lub dla jego zasadniczej integralno\u015bci nie b\u0119dzie nadmierne lub nieproporcjonalne w stosunku do zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z patologi\u0105, kt\u00f3r\u0105 zamierza si\u0119 leczy\u0107. Potrzebna jest r\u00f3wnie\u017c zgoda poinformowanego o wszystkim pacjenta lub jego prawnego opiekuna.<\/p>\n

Inna jest ocena moralna\u00a0terapii genowej kom\u00f3rek zarodkowych<\/i>. Wszelkie zmiany genetyczne, dokonane w kom\u00f3rkach zarodkowych osobnika, zostaj\u0105 przeniesione na jego ewentualne potomstwo. Zwa\u017cywszy, \u017ce ryzyko zwi\u0105zane z ka\u017cd\u0105 manipulacj\u0105 genetyczn\u0105 jest wysokie i jak dot\u0105d trudne do kontrolowania,\u00a0przy obecnym stanie bada\u0144 dzia\u0142anie powoduj\u0105ce przechodzenie na potomstwo potencjalnych szk\u00f3d, nie jest moralnie dopuszczalne<\/i>. Rozwa\u017caj\u0105c hipotez\u0119 stosowania terapii genowej na embrionach, nale\u017cy doda\u0107, i\u017c technik\u0119 t\u0119 mo\u017cna stosowa\u0107 jedynie w kontek\u015bcie zap\u0142odnienia\u00a0in vitro<\/i>, co poci\u0105ga za sob\u0105 wszelkie zwi\u0105zane z tym obiekcje natury etycznej. Z tych wzgl\u0119d\u00f3w wi\u0119c nale\u017cy stwierdzi\u0107, i\u017c \u2014 w chwili obecnej \u2014 terapia genowa kom\u00f3rek zarodkowych, we wszystkich swoich formach, jest moralnie niedopuszczalna.<\/p>\n

27. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje\u00a0hipoteza dotycz\u0105ca stosowania in\u017cynierii genetycznej dla cel\u00f3w pozaterapeutycznych<\/i>. Niekt\u00f3rzy rozwa\u017caj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania technik in\u017cynierii genetycznej do manipulacji maj\u0105cych rzekomo doprowadzi\u0107 do udoskonalenia i wzmocnienia naszego wyposa\u017cenia genetycznego. W niekt\u00f3rych tego typu propozycjach wyra\u017ca si\u0119 swoiste poczucie niedostateczno\u015bci, a nawet odrzucenia warto\u015bci istoty ludzkiej jako stworzenia i osoby sko\u0144czonej. Pomijaj\u0105c trudno\u015bci techniczne, zwi\u0105zane z realizacj\u0105 tej idei oraz wszelkimi realnymi i potencjalnymi zagro\u017ceniami, jakie ona za sob\u0105 poci\u0105ga, wysuwa si\u0119 na czo\u0142o przede wszystkim fakt, \u017ce owe manipulacje sprzyjaj\u0105 mentalno\u015bci eugenicznej i po\u015brednio nak\u0142adaj\u0105 spo\u0142eczne pi\u0119tno na osoby nie posiadaj\u0105ce okre\u015blonych cech. Uwypuklaj\u0105 jednocze\u015bnie cechy cenione w tych kulturach i spo\u0142eczno\u015bciach, kt\u00f3re same w sobie nie stanowi\u0105 o ludzkiej specyfice. By\u0142oby to sprzeczne z podstawow\u0105 prawd\u0105 o r\u00f3wno\u015bci wszystkich istot ludzkich, przek\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 na zasad\u0119 sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3rej pogwa\u0142cenie, w dalszej perspektywie, sta\u0142oby si\u0119 zamachem na pokojowe wsp\u00f3\u0142\u017cycie jednostek. Ponadto powstaje pytanie, kto mia\u0142by decydowa\u0107, jakie zmiany mog\u0105 by\u0107 uznane za pozytywne, a jakie nie, lub te\u017c jakiej granicy mog\u0142yby si\u0119ga\u0107 \u017c\u0105dania poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b, domagaj\u0105cych si\u0119 domniemanych ulepsze\u0144, zwa\u017cywszy \u017ce z materialnego punktu widzenia nie jest mo\u017cliwe zaspokojenie pragnie\u0144 ka\u017cdego cz\u0142owieka. Wszelkie mo\u017cliwe odpowiedzi na powy\u017csze pytania w ka\u017cdym razie mia\u0142yby jako punkt odniesienia kryteria arbitralne i dyskusyjne. Prowadzi to wszystko do wniosku, \u017ce perspektywa takich zabieg\u00f3w, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej, przynios\u0142aby szkod\u0119 dobru wsp\u00f3lnemu, tworz\u0105c sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej wola jednych przewa\u017cy\u0142aby nad wolno\u015bci\u0105 pozosta\u0142ych. Trzeba na koniec powiedzie\u0107, \u017ce w pr\u00f3bie stworzenia\u00a0nowego rodzaju cz\u0142owieka<\/i>\u00a0dostrzec mo\u017cna\u00a0zarys ideologii<\/i>, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek ro\u015bci sobie prawo do zast\u0105pienia Stw\u00f3rcy.<\/p>\n

Okre\u015blaj\u0105c jako etycznie naganne tego typu zabiegi, kt\u00f3re oznaczaj\u0105\u00a0niesprawiedliwe panowanie cz\u0142owieka nad cz\u0142owiekiem<\/i>, Ko\u015bci\u00f3\u0142 przypomina tak\u017ce o konieczno\u015bci powrotu do perspektywy leczenia os\u00f3b oraz wychowywania do przyjmowania \u017cycia ludzkiego wraz z jego rzeczywistymi historycznymi ograniczeniami.<\/p>\n

Klonowanie ludzi<\/h4>\n

28. Przez klonowanie ludzi rozumie si\u0119 rozmna\u017canie bezp\u0142ciowe i agamiczne ca\u0142ego organizmu ludzkiego w celu otrzymania jednej lub wi\u0119cej identycznych genetycznie \u201ekopii\u201d wy\u0142\u0105cznie jednego przodka[47]<\/a>.<\/p>\n

Klonowanie proponuje si\u0119 dla dw\u00f3ch podstawowych cel\u00f3w:\u00a0reprodukcyjnego<\/i>, tzn. prowadz\u0105cego do narodzin sklonowanego dziecka, i\u00a0terapeutycznego<\/i>\u00a0lub badawczego. Klonowanie reprodukcyjne teoretycznie by\u0142oby w stanie zaspokoi\u0107 niekt\u00f3re szczeg\u00f3lne potrzeby, jak np. kontrola ludzkiej ewolucji; selekcja osobnik\u00f3w ludzkich o cechach wybitnych; wyb\u00f3r p\u0142ci dziecka; wyprodukowanie dziecka b\u0119d\u0105cego \u201ekopi\u0105\u201d drugiego; wyprodukowanie dziecka dla par, kt\u00f3rych bezp\u0142odno\u015b\u0107 jest nieuleczalna. Klonowanie terapeutyczne natomiast prezentowane jest jako narz\u0119dzie do produkcji embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych o okre\u015blonym z g\u00f3ry wyposa\u017ceniu genetycznym, maj\u0105cych pom\u00f3c rozwi\u0105za\u0107 problem odrzutu (niezgodno\u015bci immunologicznej). Ten typ klonowania wi\u0105\u017ce si\u0119 zatem z kwesti\u0105 wykorzystania kom\u00f3rek macierzystych.<\/p>\n

Pr\u00f3by klonowania wywo\u0142a\u0142y \u017cywy niepok\u00f3j na ca\u0142ym \u015bwiecie. Przer\u00f3\u017cne organizacje krajowe i mi\u0119dzynarodowe oceni\u0142y negatywnie klonowanie cz\u0142owieka i w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w ta praktyka zosta\u0142a zakazana.<\/p>\n

Klonowanie cz\u0142owieka jest ze swej natury niedopuszczalne, gdy\u017c doprowadzaj\u0105c do skrajno\u015bci z\u0142o sztucznego zap\u0142odnienia, ma na celu\u00a0wytwarzanie nowych istot ludzkich w spos\u00f3b nie maj\u0105cy \u017cadnego zwi\u0105zku z aktem wzajemnego obdarowania<\/i>\u00a0dwojga ma\u0142\u017conk\u00f3w i jeszcze bardziej radykalnie,\u00a0bez \u017cadnego zwi\u0105zku z p\u0142ciowo\u015bci\u0105<\/i>. Prowadzi to do nadu\u017cy\u0107 i manipulacji, stanowi\u0105cych powa\u017cne pogwa\u0142cenie ludzkiej godno\u015bci[48]<\/a>.<\/p>\n

29. Gdyby klonowanie mia\u0142o cel\u00a0reprodukcyjny<\/i>, podmiotowi klonowanemu narzuca\u0142oby si\u0119 z g\u00f3ry okre\u015blony materia\u0142 genetyczny, skazuj\u0105c go w rzeczywisto\u015bci \u2014 jak zosta\u0142o powiedziane \u2014 na swego rodzaju\u00a0niewolnictwo biologiczne<\/i>, z kt\u00f3rego trudno by\u0142oby mu si\u0119 oswobodzi\u0107. Fakt, \u017ce cz\u0142owiek ro\u015bci sobie prawo do samowolnego okre\u015blania cech genetycznych innej osoby, stanowi\u00a0powa\u017cn\u0105 obraz\u0119 jej godno\u015bci oraz zasadniczej r\u00f3wno\u015bci ludzi<\/i>.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lna relacja, istniej\u0105ca mi\u0119dzy Bogiem a cz\u0142owiekiem od pocz\u0105tk\u00f3w jego istnienia, jest \u017ar\u00f3d\u0142em oryginalno\u015bci ka\u017cdej osoby, co zobowi\u0105zuje do poszanowania jej wyj\u0105tkowo\u015bci i integralno\u015bci, r\u00f3wnie\u017c biologicznej i genetycznej. Ka\u017cdy z nas spotyka w drugim istot\u0119 ludzk\u0105, zawdzi\u0119czaj\u0105c\u0105 swoje istnienie i swoje w\u0142asne cechy mi\u0142o\u015bci Boga, dla kt\u00f3rej jedynie mi\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami jest po\u015brednikiem, odpowiadaj\u0105cym zamys\u0142owi Stw\u00f3rcy i Ojca Niebieskiego.<\/p>\n

30. Jeszcze gro\u017aniejsze z punktu widzenia etycznego jest tzw. klonowanie\u00a0terapeutyczne<\/i>. Tworzenie embrion\u00f3w z zamiarem ich zniszczenia, nawet je\u015bli przy\u015bwieca temu intencja niesienia pomocy chorym, jest ca\u0142kowicie niezgodne z godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, poniewa\u017c czyni z \u017cycia istoty ludzkiej, cho\u0107 jest ona w stadium embrionalnym, jedynie narz\u0119dzie do wykorzystania i zniszczenia.\u00a0Po\u015bwi\u0119canie ludzkiego \u017cycia dla cel\u00f3w terapeutycznych jest g\u0142\u0119boko niemoralne.<\/i><\/p>\n

Zastrze\u017cenia natury etycznej, formu\u0142owane przez wiele stron odno\u015bnie do klonowania terapeutycznego i u\u017cywania ludzkich embrion\u00f3w tworzonych\u00a0in<\/i>\u00a0vitro<\/i>, sk\u0142oni\u0142y niekt\u00f3rych uczonych do zaproponowania nowych technik, zdolnych rzekomo produkowa\u0107 kom\u00f3rki macierzyste typu embrionalnego bez konieczno\u015bci zabijania prawdziwych embrion\u00f3w ludzkich[49]<\/a>. Propozycje te wzbudzi\u0142y niema\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci naukowych i etycznych, dotycz\u0105cych przede wszystkim statusu ontologicznego otrzymanego w ten spos\u00f3b \u201eproduktu\u201d. Dop\u00f3ki nie zostan\u0105 wyja\u015bnione te w\u0105tpliwo\u015bci, nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 tym, co zosta\u0142o stwierdzone w Encyklice\u00a0Evangelium vitae:<\/i>\u00a0\u00abChodzi tu (…) o spraw\u0119 tak wielk\u0105 z punktu widzenia powinno\u015bci moralnej, \u017ce nawet samo prawdopodobie\u0144stwo istnienia osoby wystarczy\u0142oby dla usprawiedliwienia najbardziej kategorycznego zakazu wszelkich interwencji zmierzaj\u0105cych do zabicia embrionu ludzkiego\u00bb[50]<\/a>.<\/p>\n

Wykorzystywanie kom\u00f3rek macierzystych do cel\u00f3w terapeutycznych<\/h4>\n

31. Kom\u00f3rki macierzyste to kom\u00f3rki niezr\u00f3\u017cnicowane, posiadaj\u0105ce dwie podstawowe cechy: a) nieograniczon\u0105 zdolno\u015b\u0107 do samoodnawiania bez r\u00f3\u017cnicowania; b) zdolno\u015b\u0107 do tworzenia przej\u015bciowych kom\u00f3rek potomnych, z kt\u00f3rych wywodz\u0105 si\u0119 kom\u00f3rki wysoko zr\u00f3\u017cnicowane, np. kom\u00f3rki nerwowe, mi\u0119\u015bniowe i kom\u00f3rki krwi.<\/p>\n

Od kiedy dowiedziono do\u015bwiadczalnie, \u017ce przeszczepione do uszkodzonej tkanki kom\u00f3rki macierzyste maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 namna\u017cania kom\u00f3rek i odnawiania tej\u017ce tkanki, otworzy\u0142y si\u0119 nowe perspektywy rozwoju medycyny regeneracyjnej, wzbudzaj\u0105ce ogromne zainteresowanie w\u015br\u00f3d badaczy na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n

Wyodr\u0119bnione dotychczas \u017ar\u00f3d\u0142a kom\u00f3rek macierzystych u cz\u0142owieka to: embrion we wczesnym stadium rozwoju, p\u0142\u00f3d, krew p\u0119powinowa, r\u00f3\u017cne tkanki cz\u0142owieka doros\u0142ego (szpik kostny, p\u0119powina, m\u00f3zg, mezynchyma r\u00f3\u017cnych organ\u00f3w, itp.) oraz p\u0142yn owodniowy. Z pocz\u0105tku badania koncentrowa\u0142y si\u0119 na\u00a0embrionalnych kom\u00f3rkach macierzystych<\/i>, poniewa\u017c utrzymywano, \u017ce tylko one s\u0105 w wysokim stopniu zdolne do samoodnawiania i r\u00f3\u017cnicowania. Jednak liczne badania wykazuj\u0105, \u017ce r\u00f3wnie\u017c\u00a0doros\u0142e kom\u00f3rki macierzyste<\/i>\u00a0wykazuj\u0105 swoist\u0105 wszechstronno\u015b\u0107. Nawet je\u015bli wydaje si\u0119, \u017ce kom\u00f3rki te nie maj\u0105 takiej samej zdolno\u015bci odnawiania si\u0119 oraz takiej samej plastyczno\u015bci jak kom\u00f3rki macierzyste pochodzenia embrionalnego, jednak badania i eksperymenty prowadzone na wysokim poziomie naukowym, zdaj\u0105 si\u0119 przynosi\u0107 lepsze rezultaty ni\u017c badania na kom\u00f3rkach embrionalnych. Obecnie stosowane metody terapeutyczne przewiduj\u0105 wykorzystanie doros\u0142ych kom\u00f3rek macierzystych i w tym celu podj\u0119to wielokierunkowe badania, otwieraj\u0105ce nowe i obiecuj\u0105ce horyzonty.<\/p>\n

32. Ocena etyczna wymaga rozwa\u017cenia zar\u00f3wno\u00a0metod pobierania<\/i>\u00a0kom\u00f3rek macierzystych, jak i\u00a0ryzyka zwi\u0105zanego z ich wykorzystaniem do cel\u00f3w klinicznych i eksperymentalnych.<\/i><\/p>\n

Metody stosowane w pozyskiwaniu kom\u00f3rek macierzystych musz\u0105 by\u0107 rozpatrywane w powi\u0105zaniu z ich \u017ar\u00f3d\u0142em. Za dopuszczalne uwa\u017ca si\u0119 te metody, kt\u00f3re nie powoduj\u0105 powa\u017cnego uszczerbku u osoby, od kt\u00f3rej s\u0105 pobierane kom\u00f3rki macierzyste. Ten warunek jest zazwyczaj spe\u0142niony w przypadku, gdy pobiera si\u0119 je: a) z tkanki doros\u0142ego osobnika; b) z krwi p\u0119powinowej w momencie porodu; c) z tkanki p\u0142odu zmar\u0142ego \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105. W przeciwie\u0144stwie, pobranie kom\u00f3rek macierzystych z \u017cywego ludzkiego embrionu prowadzi nieuchronnie do jego zniszczenia, a zatem jest w powa\u017cnym stopniu niedopuszczalne. W tym przypadku \u00abbadania, abstrahuj\u0105c od rezultat\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 przydatne w terapii, nie s\u0142u\u017c\u0105 w rzeczywisto\u015bci cz\u0142owiekowi. Ich cen\u0105 jest bowiem zag\u0142ada istot ludzkich, kt\u00f3re maj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 godno\u015b\u0107 jak inne ludzkie jednostki i sami badacze. Historia sama pot\u0119pi\u0142a w przesz\u0142o\u015bci tak\u0105 nauk\u0119, nie tylko dlatego, \u017ce brak jej Bo\u017cego \u015bwiat\u0142a, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce jest niegodna cz\u0142owieka\u00bb[51]<\/a>.<\/p>\n

Wykorzystywanie embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych \u2014 lub pochodz\u0105cych od nich kom\u00f3rek zr\u00f3\u017cnicowanych \u2014 dostarczonych ewentualnie przez innych badaczy, kt\u00f3rzy uzyskali je, niszcz\u0105c embriony, jak r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pnych w handlu, poci\u0105ga za sob\u0105 powa\u017cne problemy z zakresu wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania ze z\u0142em i powodowania zgorszenia[52]<\/a>.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o kliniczne wykorzystanie kom\u00f3rek macierzystych otrzymanych metodami godziwymi, to nie budzi ono zastrze\u017ce\u0144 natury moralnej. Musz\u0105 by\u0107 jednak\u017ce szanowane og\u00f3lne kryteria deontologii medycznej. W takich przypadkach nale\u017cy post\u0119powa\u0107 w spos\u00f3b rygorystyczny i ostro\u017cny, ograniczaj\u0105c do minimum ewentualne ryzyko dla pacjent\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105c wzajemn\u0105 konfrontacj\u0105 pomi\u0119dzy naukowcami i wyczerpuj\u0105co informowa\u0107 szerok\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105.<\/p>\n

Nale\u017cy stara\u0107 si\u0119 o pobudzanie i wspieranie bada\u0144 w zakresie wykorzystywania doros\u0142ych kom\u00f3rek macierzystych, poniewa\u017c nie rodz\u0105 one problem\u00f3w etycznych[53]<\/a>.<\/p>\n

Pr\u00f3by hybrydacji<\/h4>\n

33. Ostatnio wykorzystano owocyty zwierz\u0119ce do reprogramowania j\u0105dra ludzkiej kom\u00f3rki somatycznej \u2014 na og\u00f3\u0142 zwanego\u00a0klonowaniem<\/i>\u00a0hybrydowym<\/i>\u00a0\u2014 w celu pobrania embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych z otrzymanych w ten spos\u00f3b embrion\u00f3w, bez konieczno\u015bci u\u017cycia owocyt\u00f3w ludzkich.<\/p>\n

Z etycznego punktu widzenia tego typu zabiegi stanowi\u0105 naruszenie godno\u015bci istoty ludzkiej, poniewa\u017c dochodzi w nich do\u00a0wymieszania ludzkich i zwierz\u0119cych element\u00f3w genetycznych, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zaburzenia specyficznej to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka<\/i>. Ewentualne wykorzystanie kom\u00f3rek macierzystych, pobranych z takich embrion\u00f3w, wi\u0105za\u0142oby si\u0119 tak\u017ce z dodatkowym zagro\u017ceniem natury zdrowotnej, zupe\u0142nie jeszcze nie znanym, spowodowanym przez obecno\u015b\u0107 zwierz\u0119cego materia\u0142u genetycznego w ich cytoplazmie. \u015awiadome wystawienie cz\u0142owieka na te zagro\u017cenia z moralnego i deontologicznego punktu widzenia jest nie do przyj\u0119cia.<\/p>\n

Wykorzystanie ludzkiego \u201emateria\u0142u biologicznego\u201d z nielegalnego \u017ar\u00f3d\u0142a<\/h4>\n

34. Do bada\u0144 naukowych oraz do produkcji szczepionek lub innych produkt\u00f3w bywaj\u0105 niekiedy wykorzystywane linie kom\u00f3rkowe, powsta\u0142e w wyniku niegodziwego zabiegu, wymierzonego przeciwko ludzkiemu \u017cyciu lub fizycznej integralno\u015bci bytu ludzkiego. Zwi\u0105zek z niesprawiedliwym dzia\u0142aniem mo\u017ce by\u0107 bezpo\u015bredni lub po\u015bredni, zwa\u017cywszy \u017ce chodzi na og\u00f3\u0142 o kom\u00f3rki \u0142atwo odnawialne i odnawialne w du\u017cych ilo\u015bciach. \u201eMateria\u0142\u201d ten bywa niekiedy sprzedawany, a niekiedy dostarczany bezp\u0142atnie o\u015brodkom badawczym przez instytucje pa\u0144stwowe, kt\u00f3re maj\u0105 takie zadanie z mocy prawa. Wszystko to rodzi\u00a0r\u00f3\u017cnorakie problemy natury etycznej, zwi\u0105zane ze wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniem w z\u0142u i zgorszeniem<\/i>. Warto w zwi\u0105zku z tym wy\u0142o\u017cy\u0107 og\u00f3lne zasady, na kt\u00f3rych podstawie pracownicy o prawym sumieniu b\u0119d\u0105 mogli sformu\u0142owa\u0107 ocen\u0119 i znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zanie sytuacji, w kt\u00f3rej mogliby si\u0119 znale\u017a\u0107 z uwagi na swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zawodow\u0105.<\/p>\n

Nale\u017cy przede wszystkim pami\u0119ta\u0107, \u017ce taka sama ocena moralna jak przy aborcji \u00abdotyczy tak\u017ce nowych form zabieg\u00f3w dokonywanych na embrionach ludzkich, kt\u00f3re chocia\u017c zmierzaj\u0105 do cel\u00f3w z natury swojej godziwych, prowadz\u0105 nieuchronnie do zabicia embrion\u00f3w. Odnosi si\u0119 to do\u00a0eksperyment\u00f3w na embrionach<\/i>, coraz powszechniej dokonywanych w ramach bada\u0144 biomedycznych i dopuszczanych przez prawo niekt\u00f3rych pa\u0144stw (…). Wykorzystywanie embrion\u00f3w i p\u0142od\u00f3w ludzkich jako przedmiotu eksperyment\u00f3w jest przest\u0119pstwem przeciw ich godno\u015bci istot ludzkich, kt\u00f3re maj\u0105 prawo do takiego samego szacunku jak dziecko ju\u017c narodzone i jak ka\u017cdy cz\u0142owiek\u00bb[54]<\/a>. Tego typu eksperymenty stanowi\u0105 zawsze powa\u017cny nie\u0142ad moralny[55]<\/a>.<\/p>\n

35. Innego rodzaju sytuacja powstaje wtedy, kiedy badacze stosuj\u0105 \u201emateria\u0142 biologiczny\u201d z niegodziwego \u017ar\u00f3d\u0142a, kt\u00f3ry zosta\u0142 wyprodukowany poza ich o\u015brodkiem badawczym lub jest dost\u0119pny w sprzeda\u017cy. Instrukcja\u00a0Donum<\/i>\u00a0vitae<\/i>\u00a0sformu\u0142owa\u0142a og\u00f3ln\u0105 zasad\u0119, jakiej nale\u017cy przestrzega\u0107 w tego typu przypadkach: \u00abZw\u0142oki embrion\u00f3w lub p\u0142od\u00f3w ludzkich, pochodz\u0105ce z dobrowolnych przerwa\u0144 ci\u0105\u017cy czy te\u017c nie, powinny by\u0107 uszanowane tak jak zw\u0142oki innych istot ludzkich. W szczeg\u00f3lno\u015bci nie mog\u0105 by\u0107 przedmiotem okaleczenia i sekcji zw\u0142ok, je\u015bli ich \u015bmier\u0107 nie zosta\u0142a ustalona i bez zgody rodzic\u00f3w lub matki. Ponadto powinno si\u0119 zawsze uwzgl\u0119dnia\u0107 wym\u00f3g moralny, \u017ceby nie by\u0142o w tym \u017cadnego wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u w dobrowolnym przerywaniu ci\u0105\u017cy i nie spowodowa\u0142o si\u0119 zgorszenia\u00bb[56]<\/a>.<\/p>\n

W odniesieniu do tego\u00a0niewystarczaj\u0105ce jest formu\u0142owane przez niekt\u00f3re komitety etyczne kryterium niezale\u017cno\u015bci<\/i>, czyli uznanie, i\u017c jest rzekomo etycznie godziwe wykorzystanie \u201emateria\u0142u biologicznego\u201d z niegodziwego \u017ar\u00f3d\u0142a, pod warunkiem \u017ce istnieje wyra\u017any rozdzia\u0142 pomi\u0119dzy tymi, kt\u00f3rzy produkuj\u0105, zamra\u017caj\u0105 i u\u015bmiercaj\u0105 embriony, a uczonymi, kt\u00f3rzy prowadz\u0105 do\u015bwiadczenia naukowe. Kryterium niezale\u017cno\u015bci nie wystarcza, by unikn\u0105\u0107 sprzeczno\u015bci w postawie osoby, kt\u00f3ra twierdzi, \u017ce nie popiera nieprawo\u015bci pope\u0142nianej przez innych, ale jednocze\u015bnie akceptuje dla potrzeb w\u0142asnej pracy \u201emateria\u0142 biologiczny\u201d uzyskiwany przez innych w wyniku takiej nieprawo\u015bci. Kiedy to, co niegodziwe, jest popierane przez ustawodawstwo reguluj\u0105ce system ochrony zdrowia i nauk\u0119, nale\u017cy wyra\u017ca\u0107 sprzeciw wobec niegodziwych aspekt\u00f3w owego systemu, by nie sprawia\u0107 wra\u017cenia, \u017ce si\u0119 w pewnym stopniu toleruje lub milcz\u0105co akceptuje g\u0142\u0119boko niesprawiedliwe dzia\u0142ania[57]<\/a>. Przyczyni\u0142oby si\u0119 to bowiem do wzrostu oboj\u0119tno\u015bci, je\u015bli nie wr\u0119cz poparcia dla takich dzia\u0142a\u0144, z jakimi spotykaj\u0105 si\u0119 one w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach medycznych i politycznych.<\/p>\n

Mo\u017cna niekiedy spotka\u0107 si\u0119 z zarzutem, \u017ce powy\u017csze rozwa\u017cania wydaj\u0105 si\u0119 zak\u0142ada\u0107, \u017ce uczeni o wra\u017cliwym sumieniu maj\u0105 obowi\u0105zek aktywnie sprzeciwia\u0107 si\u0119 wszelkim niegodziwym dzia\u0142aniom, podejmowanym w \u015brodowisku medycznym, co zwi\u0119ksza\u0142oby w nadmierny spos\u00f3b ich odpowiedzialno\u015b\u0107 etyczn\u0105. W rzeczywisto\u015bci obowi\u0105zek unikania sytuacji wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w z\u0142u, jak i powodowania zgorszenia dotyczy ich zwyczajnej dzia\u0142alno\u015bci zawodowej, kt\u00f3r\u0105 powinni oprze\u0107 na prawych zasadach i poprzez kt\u00f3r\u0105 powinni \u015bwiadczy\u0107 o warto\u015bci \u017cycia, sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119boko nies\u0142usznemu ustawodawstwu. Nale\u017cy zatem u\u015bci\u015bli\u0107, \u017ce obowi\u0105zek odmowy stosowania tego\u017c \u201emateria\u0142u biologicznego\u201d \u2014 nawet w przypadku braku jakiegokolwiek bli\u017cszego powi\u0105zania badaczy z dzia\u0142aniami os\u00f3b przeprowadzaj\u0105cych zabiegi sztucznego zap\u0142odnienia b\u0105d\u017a tych, kt\u00f3rzy wykonuj\u0105 aborcj\u0119, oraz niezawieranie uprzednich porozumie\u0144 z o\u015brodkami zajmuj\u0105cymi si\u0119 sztucznym zap\u0142odnieniem \u2014 wynika z\u00a0obowi\u0105zku wyra\u017cenia sprzeciwu<\/i>, w zakresie dotycz\u0105cym w\u0142asnej pracy badawczej,\u00a0wobec\u00a0<\/i>g\u0142\u0119boko niesprawiedliwego rozwi\u0105zania ustawodawczego<\/i>\u00a0oraz z obowi\u0105zku potwierdzania w spos\u00f3b wyra\u017any warto\u015bci ludzkiego \u017cycia<\/i>. Dlatego te\u017c wspomniane wy\u017cej kryterium niezale\u017cno\u015bci jest konieczne, ale z etycznego punktu widzenia mo\u017ce by\u0107 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n

Naturalnie w ramach tych og\u00f3lnych za\u0142o\u017ce\u0144 istnieje\u00a0zr\u00f3\u017cnicowana odpowiedzialno\u015b\u0107<\/i>, i wa\u017cne racje mog\u0142yby po cz\u0119\u015bci usprawiedliwi\u0107 moralnie wykorzystanie rzeczonego \u201emateria\u0142u biologicznego\u201d. Tak wi\u0119c na przyk\u0142ad zagro\u017cenie \u017cycia dziecka mo\u017ce upowa\u017cni\u0107 rodzic\u00f3w do zastosowania szczepionki wyprodukowanej przy u\u017cyciu linii kom\u00f3rkowych niegodziwego pochodzenia, nie mniej jednak pozostaje obowi\u0105zek wszystkich by wyrazi\u0107 sw\u00f3j sprzeciw i za\u017c\u0105da\u0107 od os\u00f3b odpowiedzialnych za systemy opieki zdrowotnej, by dost\u0119pne by\u0142y inne rodzaje szczepionek. Z drugiej strony nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w firmach wykorzystuj\u0105cych linie kom\u00f3rkowe niegodziwego pochodzenia nie jest taka sama odpowiedzialno\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 o kierunkach produkcji, i tych kt\u00f3rzy nie maj\u0105 \u017cadnej w\u0142adzy decyzyjnej.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym, \u017ce pilnie potrzebna jest\u00a0mobilizacja sumie\u0144, by broni\u0107 \u017cycia<\/i>, nale\u017cy przypomnie\u0107 personelowi s\u0142u\u017cby zdrowia, \u017ce \u00abwzrasta niezmiernie ich odpowiedzialno\u015b\u0107, kt\u00f3ra znajduje najg\u0142\u0119bsz\u0105 inspiracj\u0119 i najmocniejsze oparcie w\u0142a\u015bnie we wrodzonym i niezbywalnym wymiarze etycznym zawodu lekarskiego, o czym \u015bwiadczy ju\u017c staro\u017cytna, ale zawsze aktualna\u00a0przysi\u0119ga Hipokratesa<\/i>, wed\u0142ug kt\u00f3rej ka\u017cdy lekarz jest zobowi\u0105zany okazywa\u0107 najwy\u017cszy szacunek \u017cyciu ludzkiemu i jego \u015bwi\u0119to\u015bci\u00bb.[58]<\/a><\/p>\n

ZAKO\u0143CZENIE<\/h4>\n

36. Nauczaniu moralnemu Ko\u015bcio\u0142a stawiano niekiedy zarzut, \u017ce zawiera nadmiar zakaz\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci jego podstaw\u0105 jest uznanie i rozwijanie wszystkich dar\u00f3w, jakimi Stw\u00f3rca obdarzy\u0142 cz\u0142owieka, takich jak \u017cycie, poznanie, wolno\u015b\u0107 i mi\u0142o\u015b\u0107. Zatem nale\u017cy w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b doceni\u0107 nie tylko poznawcz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, ale tak\u017ce jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 praktyczn\u0105, tak\u0105 jak praca czy technologia. Cz\u0142owiek, maj\u0105cy udzia\u0142 w stw\u00f3rczej mocy Boga, jest powo\u0142any, by przez t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 przekszta\u0142ca\u0107 stworzenie, porz\u0105dkuj\u0105c jego rozliczne zasoby, tak by s\u0142u\u017cy\u0142y godno\u015bci i dobrobytowi wszystkich ludzi i ca\u0142ego cz\u0142owieka, a tak\u017ce ma strzec jego warto\u015bci i naturalnego pi\u0119kna.<\/p>\n

Historia ludzko\u015bci jest jednak \u015bwiadkiem, \u017ce cz\u0142owiek nadu\u017cywa\u0142 i wci\u0105\u017c nadu\u017cywa w\u0142adzy i zdolno\u015bci, kt\u00f3rymi obdarzy\u0142 go B\u00f3g, doprowadzaj\u0105c do powstawania\u00a0r\u00f3\u017cnych form niesprawiedliwej dyskryminacji i ucisku<\/i>\u00a0najs\u0142abszych i najbardziej bezbronnych. Codzienne zamachy na \u017cycie ludzkie; istnienie wielkich obszar\u00f3w ub\u00f3stwa, gdzie ludzie umieraj\u0105 z g\u0142odu i na skutek chor\u00f3b, nie maj\u0105c dost\u0119pu do zasob\u00f3w wiedzy teoretycznej i praktycznej, kt\u00f3r\u0105 dysponuj\u0105 w nadmiarze liczne kraje; rozw\u00f3j technologiczny i przemys\u0142owy, wystawiaj\u0105cy ekosystem na konkretne niebezpiecze\u0144stwo katastrofy; wykorzystywanie rezultat\u00f3w bada\u0144 naukowych w zakresie fizyki, chemii i biologii do cel\u00f3w zbrojeniowych; liczne wojny, kt\u00f3re do dzi\u015b dziel\u0105 ludy i kultury, to tylko kilka wymownych oznak, pokazuj\u0105cych, jak cz\u0142owiek mo\u017ce robi\u0107 z\u0142y u\u017cytek ze swoich umiej\u0119tno\u015bci i sta\u0107 si\u0119 najwi\u0119kszym wrogiem samego siebie, gdy traci \u015bwiadomo\u015b\u0107 swojego wysokiego i szczeg\u00f3lnego powo\u0142ania, jakim jest wsp\u00f3\u0142praca w stw\u00f3rczym dziele Boga.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie historia ludzko\u015bci ukazuje rzeczywisty\u00a0post\u0119p w rozumieniu i uznawaniu warto\u015bci i godno\u015bci ka\u017cdej osoby<\/i>, b\u0119d\u0105cej podstaw\u0105 praw i etycznych imperatyw\u00f3w, na kt\u00f3rych pod\u0142o\u017cu usi\u0142owano i wci\u0105\u017c usi\u0142uje si\u0119 budowa\u0107 ludzkie spo\u0142ecze\u0144stwo. W\u0142a\u015bnie w imi\u0119 umacniania ludzkiej godno\u015bci zosta\u0142y zakazane wszelkie zachowania i style \u017cycia, kt\u00f3re, jak si\u0119 okaza\u0142o, obra\u017caj\u0105 ow\u0105 godno\u015b\u0107. I tak na przyk\u0142ad zakazy prawne i polityczne, a nie tylko etyczne, dotycz\u0105ce r\u00f3\u017cnych form rasizmu i niewolnictwa, niesprawiedliwej dyskryminacji i marginalizacji kobiet, dzieci, os\u00f3b chorych lub w znacznym stopniu niepe\u0142nosprawnych, s\u0105 oczywistym \u015bwiadectwem uznania niezbywalnej i w\u0142a\u015bciwej godno\u015bci ka\u017cdej istoty ludzkiej i oznak\u0105 autentycznego post\u0119pu dokonuj\u0105cego si\u0119 na przestrzeni dziej\u00f3w ludzko\u015bci. Innymi s\u0142owy, zasadno\u015b\u0107 ka\u017cdego zakazu wynika z konieczno\u015bci ochrony autentycznego dobra moralnego.<\/p>\n

37. O ile pocz\u0105tkowo wyznacznikiem post\u0119pu cz\u0142owieka i spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142 rozw\u00f3j przemys\u0142u i produkcja d\u00f3br konsumpcyjnych, o tyle dzi\u015b stanowi o nim rozw\u00f3j informatyki, bada\u0144 na polu genetyki, medycyny i biotechnologii, stosowanych r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu do cz\u0142owieka, dziedzin o wielkim znaczeniu dla przysz\u0142o\u015bci ludzko\u015bci, w kt\u00f3rych jednak\u017ce dochodzi do oczywistych i niemo\u017cliwych do zaakceptowania nadu\u017cy\u0107. \u00abPodobnie jak przed stu laty, wobec zagro\u017cenia podstawowych praw robotnik\u00f3w, Ko\u015bci\u00f3\u0142 z ogromn\u0105 odwag\u0105 wyst\u0105pi\u0142 w ich obronie, g\u0142osz\u0105c \u015bwi\u0119te prawa pracownika jako osoby, tak te\u017c dzi\u015b, gdy zagro\u017cone s\u0105 podstawowe prawa innej kategorii os\u00f3b, Ko\u015bci\u00f3\u0142 poczuwa si\u0119 do obowi\u0105zku u\u017cyczenia z t\u0105 sam\u0105 odwag\u0105 swego g\u0142osu tym, kt\u00f3rzy g\u0142osu nie maj\u0105. G\u0142os Ko\u015bcio\u0142a jest zawsze ewangelicznym krzykiem w obronie ubogich tego \u015bwiata, tych, kt\u00f3rzy s\u0105 zagro\u017ceni, otoczeni pogard\u0105, i kt\u00f3rych prawa ludzkie s\u0105 gwa\u0142cone\u00bb[59]<\/a>.<\/p>\n

Zwa\u017cywszy na nauczycielski i pasterski charakter misji Ko\u015bcio\u0142a, Kongregacja Nauki Wiary poczu\u0142a si\u0119 w obowi\u0105zku potwierdzi\u0107 godno\u015b\u0107 oraz podstawowe i niezbywalne prawa ka\u017cdej istoty ludzkiej, r\u00f3wnie\u017c w pocz\u0105tkowych stadiach jej istnienia, i ukaza\u0107 konieczno\u015b\u0107 jej ochrony i poszanowania, jakich uznanie owej godno\u015bci wymaga od wszystkich.<\/p>\n

Wype\u0142nienie tego obowi\u0105zku wymaga odwagi przeciwstawiania si\u0119 wszystkim praktykom, prowadz\u0105cym do powa\u017cnej i niesprawiedliwej dyskryminacji nie narodzonych jeszcze istot ludzkich, kt\u00f3re s\u0105 obdarzone godno\u015bci\u0105 os\u00f3b, bo one r\u00f3wnie\u017c s\u0105 stworzone na obraz Boga.\u00a0Za ka\u017cdym \u201enie\u201d<\/i>\u00a0wypowiedzianym w wyniku wysi\u0142ku rozr\u00f3\u017cnienia dobra i z\u0142a,\u00a0kryje si\u0119 wielkie \u201etak\u201d uznania godno\u015bci i niezbywalnej warto\u015bci ka\u017cdej poszczeg\u00f3lnej i niepowtarzalnej istoty ludzkiej powo\u0142anej do istnienia<\/i>.<\/p>\n

Wierni ze wszystkich si\u0142 b\u0119d\u0105 si\u0119 starali szerzy\u0107 now\u0105 kultur\u0119 \u017cycia, przyjmuj\u0105c tre\u015b\u0107 tej Instrukcji z religijnym przyzwoleniem swego ducha, wiedz\u0105 bowiem, \u017ce B\u00f3g zawsze obdarza \u0142ask\u0105 potrzebn\u0105 do zachowywania Jego przykaza\u0144 i \u017ce w ka\u017cdej istocie ludzkiej, a zw\u0142aszcza w najmniejszych spotykamy samego Chrystusa (por.\u00a0Mt<\/i>\u00a025,40). Tak\u017ce wszyscy ludzie dobrej woli, a zw\u0142aszcza lekarze i badacze, otwarci na wymian\u0119 my\u015bli i pragn\u0105cy pozna\u0107 prawd\u0119, b\u0119d\u0105 usi\u0142owali zrozumie\u0107 i uzna\u0107 te zasady i os\u0105dy, maj\u0105ce na celu ochron\u0119 bezbronnej istoty ludzkiej w jej pocz\u0105tkowych fazach \u017cycia i szerzenie cywilizacji bardziej ludzkiej.<\/p>\n

Ojciec \u015awi\u0119ty Benedykt XVI podczas Audiencji udzielonej 20 czerwca 2008 r. ni\u017cej podpisanemu Kardyna\u0142owi Prefektowi zaaprobowa\u0142 niniejsz\u0105 Instrukcj\u0119, przyj\u0119t\u0105 na Sesji Zwyczajnej Kongregacji i nakaza\u0142 jej opublikowanie.<\/i><\/p>\n

Rzym, w siedzibie Kongregacji Nauki Wiary, 8 wrze\u015bnia 2008 r., w \u015bwi\u0119to Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny.<\/p>\n

William Kard. Levada
Prefekt<\/i><\/p>\n

Luis F. Ladaria, S.I. \u00a0\u00a0 Arcybiskup tytularny Thibicy
Sekretarz<\/i><\/p>\n

\u00a0<\/h5>\n
\n
\n

[1]<\/a>\u00a0Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae\u00a0<\/i>o szacunku dla rodz\u0105cego si\u0119 \u017cycia ludzkiego i o godno\u015bci jego przekazywania (22 lutego 1987):\u00a0AAS<\/i>\u00a080 (1988), 70-102;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 3\/1987, s. 19nn.<\/p>\n

[2]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Veritatis splendor<\/i>\u00a0o niekt\u00f3rych podstawowych problemach nauczania moralnego Ko\u015bcio\u0142a (6 sierpnia 1993):\u00a0AAS<\/i>\u00a085 (1993), 1133-1228.<\/p>\n

[3]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>\u00a0o warto\u015bci i nienaruszalno\u015bci \u017cycia ludzkiego (25 marca 1995):\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 401-522.<\/p>\n

[4]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w VII Zgromadzenia Papieskiej Akademii \u201ePro Vita\u201d (3 marca 2001), n. 3:\u00a0AAS<\/i>\u00a093 (2001), 446;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 5\/2001, s. 23.<\/p>\n

[5]<\/a>\u00a0Por. Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Fides et ratio<\/i>\u00a0o relacjach mi\u0119dzy wiar\u0105 a rozumem (14 wrze\u015bnia 1998), n. 1:\u00a0AAS<\/i>\u00a091 (1999), 5.<\/p>\n

[6]<\/a>\u00a0Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, I, 1:\u00a0AAS<\/i>\u00a080 (1988), 79.<\/p>\n

[7]<\/a>\u00a0Jak przypomnia\u0142 Benedykt XVI, prawa cz\u0142owieka, w szczeg\u00f3lno\u015bci prawo ka\u017cdej istoty ludzkiej do \u017cycia, \u00abmaj\u0105 sw\u00f3j fundament w prawie naturalnym, zapisanym w sercu cz\u0142owieka i obecnym w r\u00f3\u017cnych kulturach i cywilizacjach. Oderwanie praw cz\u0142owieka od tego kontekstu oznacza\u0142oby zaw\u0119\u017cenie ich zasi\u0119gu i ust\u0119pstwo wobec koncepcji relatywistycznej, wed\u0142ug kt\u00f3rej znaczenie i interpretacja praw mog\u0142yby ulega\u0107 zmianom, a ich uniwersalno\u015b\u0107 mo\u017cna by negowa\u0107 w imi\u0119 r\u00f3\u017cnych koncepcji kulturowych, politycznych, spo\u0142ecznych czy nawet religijnych. Wielka r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 punkt\u00f3w widzenia nie mo\u017ce by\u0107 wystarczaj\u0105cym powodem, by zapomina\u0107, \u017ce uniwersalne s\u0105 nie tylko prawa, lecz tak\u017ce osoba ludzka, kt\u00f3ra jest podmiotem tych praw\u00bb (Przem\u00f3wienie do Zgromadzenia Og\u00f3lnego Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych, 18 kwietnia 2008:\u00a0AAS<\/i>\u00a0100 [2008], 334,\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 5\/2008, s. 57).<\/p>\n

[8]<\/a>\u00a0Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, I, 1:\u00a0AAS<\/i>\u00a080 (1988), 78-79.<\/p>\n

[9]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, II, A, 1:\u00a0l.c<\/i>., 87.<\/p>\n

[10]<\/a>\u00a0Pawe\u0142 VI, Enc.\u00a0Humanae vitae<\/i>\u00a0(25 lipca 1968), n. 8:\u00a0AAS<\/i>\u00a060 (1968), 485-486.<\/p>\n

[11]<\/a>\u00a0Benedykt XVI, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w mi\u0119dzynarodowego kongresu zorganizowanego przez Papieski Uniwersytet Latera\u0144ski z okazji 40. rocznicy og\u0142oszenia Encykliki\u00a0Humanae vitae<\/i>, 10 maja 2008:\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 6\/2008, s. 40; por. Jan XXIII, Enc.\u00a0Mater et magistra<\/i>\u00a0(15 maja 1961), III:\u00a0AAS<\/i>\u00a053 (1961), 447.<\/p>\n

[12]<\/a>\u00a0Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, Konst. duszp.\u00a0Gaudium et spes<\/i>, n. 22.<\/p>\n

[13]<\/a>\u00a0Por. Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, nn. 37-38:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 442-444.<\/p>\n

[14]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Veritatis splendor<\/i>, n. 45:\u00a0AAS<\/i>\u00a085 (1993), 1169.<\/p>\n

[15]<\/a>\u00a0Benedykt XVI, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w zgromadzenia og\u00f3lnego Papieskiej Akademii \u201ePro Vita\u201d i mi\u0119dzynarodowego kongresu na temat: \u201eEmbrion ludzki w okresie przedimplantacyjnym\u201d (27 lutego 2006):\u00a0AAS<\/i>\u00a098 (2006), 264;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 6-7\/2006, s. 55.<\/p>\n

[16]<\/a>\u00a0Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae,\u00a0<\/i>Wst\u0119p, 3:\u00a0AAS<\/i>\u00a080 (1988), 75.<\/p>\n

[17]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Adhort.\u00a0Familiaris consortio<\/i>\u00a0o zadaniach rodziny chrze\u015bcija\u0144skiej w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym (22 listopada 1981), n. 19:\u00a0AAS<\/i>\u00a074 (1982), 101-102.<\/p>\n

[18]<\/a>\u00a0Por. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II, Dekl.\u00a0Dignitatis humanae<\/i>, n. 14.<\/p>\n

[19]<\/a>\u00a0Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, II, A, 1:\u00a0AAS<\/i>\u00a0<\/i>80 (1988), 87.<\/p>\n

[20]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, II, B, 4:\u00a0l.c.<\/i>, 92.<\/p>\n

[21]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, Wst\u0119p, 3:\u00a0l.c.<\/i>, 75.<\/p>\n

[22]<\/a>\u00a0Przez\u00a0heterologiczne sztuczne zap\u0142odnienie lub przekazywanie \u017cycia\u00a0<\/i>rozumie si\u0119 \u00abmetody podj\u0119te dla uzyskania w spos\u00f3b sztuczny pocz\u0119cia ludzkiego z gamet pobranych przynajmniej od jednego dawcy innego ni\u017c ma\u0142\u017conkowie z\u0142\u0105czeni w\u0119z\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim\u00bb (tam\u017ce, II:\u00a0l.c.<\/i>, 86).<\/p>\n

[23]<\/a>\u00a0Przez\u00a0homologiczne sztuczne zap\u0142odnienie lub przekazywanie \u017cycia\u00a0<\/i>rozumie si\u0119 \u00abtechnik\u0119 podj\u0119t\u0105 dla uzyskania pocz\u0119cia ludzkiego z gamet ma\u0142\u017conk\u00f3w z\u0142\u0105czonych w\u0119z\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim\u00bb (tam\u017ce).<\/p>\n

[24]<\/a>\u00a0Tam\u017ce, II, B, 7:\u00a0l.c.<\/i>, 96; por. Pius XII, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w IV Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Lekarzy Katolickich (29 wrze\u015bnia 1949):\u00a0AAS<\/i>\u00a041 (1949), 560.<\/p>\n

[25]<\/a>\u00a0Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, II, B, 6:\u00a0l.c.<\/i>, 94.<\/p>\n

[26]<\/a>\u00a0Por. tam\u017ce, II:\u00a0l.c.<\/i>, 86.<\/p>\n

[27]<\/a>\u00a0Obecnie nawet w najwi\u0119kszych o\u015brodkach wykonuj\u0105cych zabiegi sztucznego zap\u0142odnienia liczba zniszczonych embrion\u00f3w przekracza 80%.<\/p>\n

[28]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 14:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 416.<\/p>\n

[29]<\/a>\u00a0Por. Pius XII, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w II \u015awiatowego Kongresu o p\u0142odno\u015bci i bezp\u0142odno\u015bci ludzkiej, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Neapolu (19 maja 1956):\u00a0AAS<\/i>\u00a048 (1956), 470; Pawe\u0142 VI, Enc.\u00a0Humanae vitae<\/i>, 12: AAS 60 (1968), 488-489; Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, II, B, 4-5:\u00a0AAS<\/i>\u00a0<\/i>80 (1988), 90-94.<\/p>\n

[30]<\/a>\u00a0Coraz wi\u0119cej os\u00f3b, r\u00f3wnie\u017c niepo\u0142\u0105czonych w\u0119z\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim, korzysta z metod sztucznego zap\u0142odnienia, aby mie\u0107 dziecko. Tego rodzaju praktyki os\u0142abiaj\u0105 instytucj\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa i powoduj\u0105, \u017ce dzieci rodz\u0105 si\u0119 w \u015brodowiskach niesprzyjaj\u0105cych ich pe\u0142nemu rozwojowi ludzkiemu.<\/p>\n

[31]<\/a>\u00a0Benedykt XVI, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w zgromadzenia og\u00f3lnego Papieskiej Akademii \u201ePro Vita\u201d i Mi\u0119dzynarodowego Kongresu na temat: \u00abEmbrion ludzki w okresie przedimplantacyjnym\u00bb (27 lutego 2006):\u00a0AAS<\/i>\u00a098 (2006), 264;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 6-7\/2006, ss. 55-56.<\/p>\n

[32]<\/a>\u00a0Intra Cytoplasmic Sperm Injection\u00a0<\/i>(ICSI), niemal we wszystkim podobne do innych form zap\u0142odnienia\u00a0in vitro<\/i>, odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od nich tym, \u017ce zap\u0142odnienie nie nast\u0119puje samoistnie w prob\u00f3wce, lecz przez wstrzykni\u0119cie do cytoplazmy owocytu jednego plemnika, uprzednio wyselekcjonowanego, albo niekiedy przez wstrzykni\u0119cie niedojrza\u0142ych element\u00f3w m\u0119skich gamet.<\/p>\n

[33]<\/a>\u00a0W tym zakresie jednak sygnalizujemy, \u017ce specjali\u015bci dyskutuj\u0105 o pewnych zagro\u017ceniach, jakie ICSI mo\u017ce nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 dla zdrowia pocz\u0119tej istoty.<\/p>\n

[34]<\/a>\u00a0Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, II, B, 5:\u00a0AAS<\/i>\u00a0<\/i>80 (1988), 93.<\/p>\n

[35]<\/a>\u00a0W przypadku embrion\u00f3w kriokonserwacja polega na zamra\u017caniu w bardzo niskiej temperaturze, by m\u00f3c je d\u0142ugo przechowywa\u0107.<\/p>\n

[36]<\/a>\u00a0Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, I, 6:\u00a0AAS<\/i>\u00a0<\/i>80 (1988), 84-85.<\/p>\n

[37]<\/a>\u00a0Por. nn. 34-35 niniejszej Instrukcji.<\/p>\n

[38]<\/a>\u00a0Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, II, A, 1-3:\u00a0l.c.<\/i>, 87-89.<\/p>\n

[39]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w sympozjum na temat: \u00abEvangelium vitae<\/i>\u00a0a prawo\u00bb i XI Mi\u0119dzynarodowego Kolokwium Prawa Kanonicznego (24 maja 1996), n. 6:\u00a0AAS<\/i>\u00a088 (1996), 943-944;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 9\/1996, s. 44.<\/p>\n

[40]<\/a>\u00a0Kriokonserwacj\u0119 owocyt\u00f3w rozpatrywano tak\u017ce w innych kontekstach, kt\u00f3rych tutaj nie bierzemy pod uwag\u0119. Przez owocyt rozumie si\u0119 kom\u00f3rk\u0119 jajow\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105, do kt\u00f3rej nie przenikn\u0105\u0142 plemnik.<\/p>\n

[41]<\/a>\u00a0Por. Sob\u00f3r Wat. II, Konst. duszp.\u00a0Gaudium et spes<\/i>, n. 51; Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 62:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 472.<\/p>\n

[42]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 63:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 473.<\/p>\n

[43]<\/a>\u00a0Najbardziej znanymi \u015brodkami \u201eprzechwytuj\u0105cymi\u201d s\u0105 spirala albo IUD (Intra Uterine Device<\/i>) oraz tak zwana \u201epigu\u0142ka nast\u0119pnego dnia\u201d.<\/p>\n

[44]<\/a>\u00a0G\u0142\u00f3wnymi \u015brodkami przeciwci\u0105\u017cowymi s\u0105 pigu\u0142ka RU-486 lub Mifepriston, prostaglandyna i Methotrexate.<\/p>\n

[45]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 58:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 467.<\/p>\n

[46]<\/a>\u00a0Por. KPK, kan. 1398 oraz KKKW, kan. 1450, \u00a7 2; por. r\u00f3wnie\u017c KPK, kan. 1323-1324. Papieska Komisja ds. Autentycznej Interpretacji Kodeksu Prawa Kanonicznego stwierdzi\u0142a, \u017ce przez poj\u0119cie przerwania ci\u0105\u017cy w \u015bwietle prawa karnego rozumie si\u0119 \u00abzabicie p\u0142odu w jakikolwiek spos\u00f3b i w jakimkolwiek czasie od momentu pocz\u0119cia\u00bb (Odpowiedzi na w\u0105tpliwo\u015bci<\/i>, 23 maja 1988:\u00a0AAS<\/i>\u00a080 [1988], 1818).<\/p>\n

[47]<\/a>\u00a0Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, techniki proponowane dla klonowania ludzi s\u0105 dwie: rozszczepienie bli\u017aniacze i transfer j\u0105dra.\u00a0Rozszczepienie bli\u017aniacze<\/i>\u00a0polega na sztucznym od\u0142\u0105czeniu pojedynczych kom\u00f3rek lub grup kom\u00f3rek od embrionu w pocz\u0105tkowych fazach rozwoju, a nast\u0119pnie przeniesieniu tych kom\u00f3rek do macicy, w celu uzyskania, w sztuczny spos\u00f3b, identycznych embrion\u00f3w.\u00a0Transfer j\u0105dra kom\u00f3rkowego<\/i>, lub klonowanie w\u0142a\u015bciwe, polega na wprowadzeniu j\u0105dra pobranego z kom\u00f3rki embrionalnej lub somatycznej do owocytu pozbawionego wcze\u015bniej j\u0105dra, a nast\u0119pnie na aktywacji tego\u017c owocytu, kt\u00f3ry powinien nast\u0119pnie rozwin\u0105\u0107 si\u0119 w embrion.<\/p>\n

[48]<\/a>\u00a0Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, I, 6:\u00a0AAS<\/i>\u00a080 (1988), 84; Jan Pawe\u0142 II, Przem\u00f3wienie do cz\u0142onk\u00f3w korpusu dyplomatycznego akredytowanych przy Stolicy Apostolskiej (10 stycznia 2005), n. 5:\u00a0AAS<\/i>\u00a097 (2005), 153;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 3\/2005, s. 23.<\/p>\n

[49]<\/a>\u00a0Nowymi technikami tego typu s\u0105 np.: zastosowanie partogenezy u cz\u0142owieka, transfer j\u0105dra kom\u00f3rki metod\u0105 ANT (Altered Nuclear Transfer<\/i>) i reprogramowania oocyt\u00f3w OAR (Oocyte Assisted Reprogramming<\/i>).<\/p>\n

[50]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 60:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 469.<\/p>\n

[51]<\/a>\u00a0Benedykt XVI, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w mi\u0119dzynarodowego kongresu na temat: \u201eKom\u00f3rki macierzyste: jaka b\u0119dzie przysz\u0142o\u015b\u0107 terapii?\u201d, zorganizowanego przez Papiesk\u0105 Akademi\u0119 \u201ePro Vita\u201d (16 wrze\u015bnia 2006):\u00a0AAS<\/i>\u00a098 (2006), 694;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 12\/2006, s. 18.<\/p>\n

[52]<\/a>\u00a0Por. nn. 34-35 niniejszej Instrukcji.<\/p>\n

[53]<\/a>\u00a0Por. Benedykt XVI, Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w mi\u0119dzynarodowego kongresu na temat: \u201eKom\u00f3rki macierzyste: jaka b\u0119dzie przysz\u0142o\u015b\u0107 terapii?\u201d, zorganizowanego przez Papiesk\u0105 Akademi\u0119 \u201ePro Vita\u201d (16 wrze\u015bnia 2006):\u00a0AAS<\/i>\u00a098 (2006), 693-695.<\/p>\n

[54]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 63:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 472-473.<\/p>\n

[55]<\/a>\u00a0Por. tam\u017ce, n. 62:\u00a0l.c.<\/i>, 472.<\/p>\n

[56]<\/a>\u00a0Kongregacja Nauki Wiary, Instr.\u00a0Donum vitae<\/i>, I, 4:\u00a0AAS<\/i>\u00a080 (1988), 83.<\/p>\n

[57]<\/a>\u00a0Por. Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 73:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 486: \u00abPrzerywanie ci\u0105\u017cy i eutanazja s\u0105 zatem zbrodniami, kt\u00f3rych \u017cadna ludzka ustawa nie mo\u017ce uzna\u0107 za dopuszczalne. Ustawy, kt\u00f3re to czyni\u0105, nie tylko nie s\u0105 w \u017caden spos\u00f3b wi\u0105\u017c\u0105ce dla sumienia, ale stawiaj\u0105 wr\u0119cz cz\u0142owieka wobec\u00a0powa\u017cnej i konkretnej powinno\u015bci przeciwstawienia si\u0119 im poprzez sprzeciw sumienia<\/i>\u00bb.\u00a0<\/i>Prawo do sprzeciwu sumienia, b\u0119d\u0105ce wyrazem prawa do wolno\u015bci sumienia, powinno by\u0107 chronione przez ustawodawstwo cywilne.<\/p>\n

[58]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, Enc.\u00a0Evangelium vitae<\/i>, n. 89:\u00a0AAS<\/i>\u00a087 (1995), 502.<\/p>\n

[59]<\/a>\u00a0Jan Pawe\u0142 II, List do wszystkich biskup\u00f3w o \u201eEwangelii \u017cycia\u201d (19 maja 1991):\u00a0AAS<\/i>\u00a084 (1992), 319;\u00a0L’Osservatore Romano<\/i>, wyd. polskie, n. 7\/1991, s. 20.<\/p>\n<\/div>\n

Copyright \u00a9 by Libreria Editrice Vaticana & Konferencja Episkopatu Polski<\/p>\n

<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kongregacja Nauki Wiary Instrukcja\u00a0Dignitas personae\u00a0dotycz\u0105ca niekt\u00f3rych problem\u00f3w bioetycznych12 grudnia 2008 \u00a0 \u00a0 WPROWADZENIE 1. Ka\u017cdej istocie ludzkiej, od pocz\u0119cia a\u017c po naturaln\u0105 \u015bmier\u0107, nale\u017cy si\u0119 godno\u015b\u0107 osoby. Ta podstawowa zasada, wyra\u017caj\u0105ca\u00a0wielkie \u201etak\u201d dla ludzkiego \u017cycia, powinna znale\u017a\u0107 si\u0119 w centrum refleksji etycznej nad badaniami naukowymi w dziedzinie biomedycyny, kt\u00f3re w dzisiejszym \u015bwiecie nabieraj\u0105 coraz wi\u0119kszego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"class_list":["post-1551","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dokumenty-kosciola"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1551","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1551"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1551\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1558,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1551\/revisions\/1558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1551"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1551"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1551"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}