Dokument przyj\u0119ty na 361. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski. Warszawa, 5 marca 2013 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n O WYZWANIACH BIOETYCZNYCH, \u201eUpomn\u0119 si\u0119 te\u017c u cz\u0142owieka o \u017cycie cz\u0142owieka<\/em> 1. Cz\u0142owiek dobrej woli wobec cywilizacji \u015bmierci i na rzecz kultury \u017cycia<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prawo do \u017cycia jest fundamentalnym prawem cz\u0142owieka, na kt\u00f3rym wyrastaj\u0105 wszystkie jego pozosta\u0142e prawa. Ono jest te\u017c podstaw\u0105 wszystkich innych d\u00f3br, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 udzia\u0142em cz\u0142owieka. Paleta stanowisk jest tu imponuj\u0105co rozbudowana, co sprawia, \u017ce pierwszym zadaniem chrze\u015bcijanina jest ukszta\u0142towanie swojego sumienia w zgodzie z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a oraz uzyskanie poprawnej i rzetelnej wiedzy na temat pocz\u0105tk\u00f3w cz\u0142owieka<\/strong>. Nie wolno opiera\u0107 si\u0119 na uproszczonych informacjach medialnych. Uczciwo\u015b\u0107 i roztropno\u015b\u0107 \u2013 niezb\u0119dne do rozstrzygania najbardziej fundamentalnych pyta\u0144 \u2013 buduje si\u0119 na wra\u017cliwo\u015bci moralnej i wiedzy. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 t\u0119 uzyskuje si\u0119 przez pog\u0142\u0119bienie \u017cycia religijnego w komunii z Bogiem. Z kolei wiedza nie ma wy\u0142\u0105cznie charakteru religijnego, ale w punkcie wyj\u015bcia opiera si\u0119 na osi\u0105gni\u0119ciach naukowych. St\u0105d w deklaracji Kongregacji Nauki Wiary Quaestio de abortu procurato<\/em>, a nast\u0119pnie w encyklice Evangelium vitae <\/em>przypomniano: \u201eSkoro tylko kom\u00f3rka jajowa ulega zap\u0142odnieniu, rozpoczyna si\u0119 \u017cycie, kt\u00f3re nie nale\u017cy ju\u017c ani do ojca, ani do matki, ale do nowej, \u017cyj\u0105cej istoty ludzkiej, kt\u00f3ra rozwija si\u0119 dla siebie samej. I nigdy nie stanie si\u0119 ludzk\u0105, je\u015bli ju\u017c wtedy ni\u0105 nie by\u0142a. Najnowsza genetyka bardzo jasno potwierdza to wszystko, co zawsze by\u0142o oczywiste. (\u2026) Wykaza\u0142a mianowicie, \u017ce istota \u017cyj\u0105ca ma ju\u017c od pierwszej chwili sta\u0142\u0105 struktur\u0119, czyli informacj\u0119 genetyczn\u0105 (\u2026). Od momentu zap\u0142odnienia rozpoczyna si\u0119 cudowny bieg ka\u017cdego \u017cycia cz\u0142owieka, kt\u00f3rego jednak wszystkie wielkie zdolno\u015bci wymagaj\u0105 czasu na w\u0142a\u015bciwe uporz\u0105dkowanie i przygotowanie do dzia\u0142ania\u201d (Quaestio<\/em> 12\u201313; por. tak\u017ce EV 60).<\/p>\n\n\n\n W sprzeczno\u015bci z powy\u017cszymi stwierdzeniami stoj\u0105 opinie o skrajnie subiektywnym charakterze, w kt\u00f3rych sugeruje si\u0119, \u017ce \u017cycie cz\u0142owieka zaczyna si\u0119 dopiero od kt\u00f3rego\u015b momentu jego rozwoju. Tymczasem ju\u017c nauki biologiczne pozwalaj\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce w rozwoju cz\u0142owieka nie maj\u0105 miejsca \u017cadne skokowe i jako\u015bciowe zmiany. Ca\u0142y rozw\u00f3j dokonuje si\u0119 w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y. Nie da si\u0119 stwierdzi\u0107 te\u017c \u017cadnego okresu wa\u017cniejszego od innych. Ka\u017cdy moment w tym rozwoju zak\u0142ada poprzedni, aktualny za\u015b stanowi nieodzowny warunek nast\u0119pnego. Natomiast jedynym w swoim rodzaju zdarzeniem jest w\u0142a\u015bnie pocz\u0119cie cz\u0142owieka. Wszystkie kolejne momenty jego \u017cycia s\u0105 konsekwencj\u0105 tego pierwszego, najwa\u017cniejszego. W ko\u0144cu wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci co do istnienia cz\u0142owieka nale\u017cy rozstrzyga\u0107 na korzy\u015b\u0107 \u017cycia i<\/strong> stanowczo sprzeciwia\u0107 si\u0119 dzia\u0142aniom zagra\u017caj\u0105cym cz\u0142owiekowi<\/strong>. Jan Pawe\u0142 II formu\u0142uje t\u0119 norm\u0119 jednoznacznie: \u201enawet samo prawdopodobie\u0144stwo istnienia osoby wystarczy\u0142oby dla usprawiedliwienia najbardziej kategorycznego zakazu wszelkich interwencji zmierzaj\u0105cych do zabicia embrionu ludzkiego\u201d (EV 60).<\/p>\n\n\n\n Dla cz\u0142owieka wierz\u0105cego podstawowe wskazanie p\u0142ynie z bezwzgl\u0119dnego nakazu Bo\u017cego wyra\u017conego w pi\u0105tym przykazania Dekalogu: \u201enie b\u0119dziesz zabija\u0142\u201d (Wj 20,13), kt\u00f3re swoje uzasadnienie znajduje w prawdzie, \u017ce \u201e\u017cycie ludzkie od pocz\u0105tku zak\u0142ada dzia\u0142anie Boga Stworzyciela\u201d (Encyklika Mater et Magistra<\/em> 194) i przynale\u017cy wy\u0142\u0105cznie do Boga, oraz w najwa\u017cniejszym przykazaniu mi\u0142o\u015bci Boga i bli\u017aniego (por. Mt 22,36\u201340). Kto wi\u0119c niszczy \u017cycie ludzkie, wyst\u0119puje wprost przeciwko Bogu i Jego prawom. St\u0105d w\u0142a\u015bnie bierze si\u0119 Bo\u017ce ostrze\u017cenie skierowane na samym pocz\u0105tku Biblii do os\u00f3b niszcz\u0105cych \u017cycie ludzkie: \u201eUpomn\u0119 si\u0119 te\u017c u cz\u0142owieka o \u017cycie cz\u0142owieka i u ka\u017cdego \u2013 o \u017cycie brata<\/strong>\u201d (Rdz 9, 5). Tak\u017ce Jan Pawe\u0142 II moc\u0105 w\u0142adzy apostolskiej podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u201ebezpo\u015brednie przerwanie ci\u0105\u017cy, to znaczy zamierzone jako cel czy jako \u015brodek, jest zawsze powa\u017cnym nie\u0142adem moralnym, gdy\u017c jest dobrowolnym zab\u00f3jstwem niewinnej istoty ludzkiej\u201d (EV 62). Papie\u017c doda\u0142 nast\u0119pnie: \u201eOcena moralna przerywania ci\u0105\u017cy dotyczy tak\u017ce nowych form zabieg\u00f3w dokonywanych na embrionach ludzkich, kt\u00f3re chocia\u017c zmierzaj\u0105 do cel\u00f3w z natury swojej godziwych, prowadz\u0105 nieuchronnie do zabicia embrion\u00f3w\u201d (EV 63). Ojcu \u015bwi\u0119temu chodzi\u0142o tu o: eksperymenty na embrionach, wykorzystanie ich jako \u201emateria\u0142u biologicznego\u201d, \u017ar\u00f3d\u0142a organ\u00f3w albo tkanek do przeszczep\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105cych leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b, prenatalne techniki diagnostyczne, je\u017celi s\u0105 one motywowane racjami eugenicznymi (EV 63).<\/p>\n\n\n\n 2. Istota zagro\u017ce\u0144 dla \u017cycia ludzkiego w fazie prenatalnej<\/strong><\/p>\n\n\n\n Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II dostrzega\u0142 niebezpiecze\u0144stwa dla \u017cycia ludzkiego w fazie prenatalnej: \u201el\u0119k budz\u0105 coraz liczniejsze i powa\u017cniejsze zagro\u017cenia \u017cycia ludzi i narod\u00f3w, zw\u0142aszcza \u017cycia s\u0142abego i bezbronnego\u201d (EV 3). \u017bycie ludzkie jest warto\u015bci\u0105 podstawow\u0105 i niezbywalnym dobrem<\/strong>. Domaga si\u0119 bezwzgl\u0119dnej ochrony, a wi\u0119c niezale\u017cnie od okresu i jako\u015bci \u017cycia cz\u0142owieka. Podwa\u017canie tego nakazu prowadzi do stopniowego os\u0142abiania ochrony dzieci nienarodzonych, nieuleczalnie chorych lub ludzi starszych. Fa\u0142szuje te\u017c rzeczywisto\u015b\u0107, relatywizuj\u0105c warto\u015b\u0107 \u017cycia i uzale\u017cniaj\u0105c od tego, czy nast\u0105pi\u0142o ju\u017c urodzenie lub czy cz\u0142owiek ma zdolno\u015b\u0107 do decydowania o sobie samym. Tymczasem \u017cycie jest albo go nie ma<\/strong> \u2013 jego warto\u015bci nie trzeba uzasadnia\u0107, ale nale\u017cy j\u0105 t\u0142umaczy\u0107 i rozbudza\u0107 na ni\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 swoj\u0105 i innych.<\/p>\n\n\n\n Nie wolno te\u017c pomija\u0107 faktu, i\u017c B\u00f3g jest dawc\u0105 \u017cycia<\/strong>, z czego wynika \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia i godno\u015b\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka. Ko\u015bci\u00f3\u0142 czuje si\u0119 w obowi\u0105zku go broni\u0107 od pocz\u0105tku a\u017c do naturalnej \u015bmierci oraz respektowa\u0107 wymagania zar\u00f3wno prawa Bo\u017cego, jak i prawa naturalnego. Zostaj\u0105 one przekre\u015blone zw\u0142aszcza przez stosowanie procedur dopuszczaj\u0105cych zabicie dziecka w okresie prenatalnym, tj. przed jego urodzeniem.<\/p>\n\n\n\n Dokonuje si\u0119 obecnie radykalna zmiana postrzegania rodzicielstwa i brakuje wra\u017cliwo\u015bci na wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 oraz warto\u015b\u0107 ka\u017cdego ludzkiego \u017cycia. Taka postawa wynika z nadmiernego podkre\u015blania uprawnie\u0144 jednostki w dziedzinach, kt\u00f3re tradycyjnie s\u0105 zastrze\u017cone dla powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cych praw zgodnych z natur\u0105 i godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, podstaw\u0105 jego dalszych praw i obowi\u0105zk\u00f3w. W praktyce uprawnienia te przyjmuj\u0105 posta\u0107 bezwzgl\u0119dnego panowania silniejszych nad s\u0142abszymi, doros\u0142ych nad nienarodzonymi, zdrowych nad chorymi.<\/p>\n\n\n\n Praktykowany relatywizm polega na poddawaniu dyskusji podstawowych poj\u0119\u0107: godno\u015bci, \u017cycia, zdrowia i samego cz\u0142owiecze\u0144stwa. A przecie\u017c poj\u0119cia te w naszej cywilizacji \u2013 si\u0119gaj\u0105cej korzeniami do kultury greckiej, rzymskiej i chrze\u015bcija\u0144skiej \u2013 maj\u0105 znaczenie uniwersalne. Sukces relatywizmu polega za\u015b na tym, \u017ce wymaga si\u0119 od nas uzasadniania ich znaczenia, a w ko\u0144cu nawet obrony mocy zobowi\u0105zuj\u0105cej podstawowych zasad moralnych. Trzeba tymczasem pami\u0119ta\u0107, \u017ce zasadno\u015b\u0107 tych poj\u0119\u0107 jest zrozumia\u0142a dla ka\u017cdego cz\u0142owieka dobrej woli i ws\u0142uchanego w g\u0142os swojego sumienia \u2013 jako takie nie wymagaj\u0105 one rozwini\u0119cia i ci\u0105g\u0142ego uzasadniania.<\/p>\n\n\n\n We wsp\u00f3\u0142czesnym katalogu praw cz\u0142owieka od pewnego czasu pojawia si\u0119 koncepcja przys\u0142uguj\u0105cych ka\u017cdemu z nas tzw. praw reprodukcyjnych. Ju\u017c samo s\u0142owo \u201ereprodukcja\u201d wskazuje na kontekst przedmiotowy, podczas gdy prokreacja zwraca uwag\u0119 na podmioty. Prawa reprodukcyjne oznaczaj\u0105 w istocie uznanie za podstawowe prawo dost\u0119pu wszystkich par i pojedynczych os\u00f3b do \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych, wczesnoporonnych i aborcji w celu decydowania swobodnie o liczbie, odst\u0119pach czasowych i momencie sprowadzenia dzieci na \u015bwiat<\/strong>, jak r\u00f3wnie\u017c prawo do informacji o tych \u015brodkach. W podobnym duchu formu\u0142owane s\u0105 opinie, kt\u00f3re zwracaj\u0105 uwag\u0119 na cierpienia bezp\u0142odnych par czy na liczne przypadki osobistych tragedii kobiet, kt\u00f3re osamotnione staj\u0105 si\u0119 matkami dzieci chorych lub z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105. Podnosi si\u0119 w\u00f3wczas argument, \u017ce \u201ezmuszanie\u201d tych kobiet<\/strong> do urodzenia dziecka jest wymaganiem od nich heroizmu, do czego nikt nie ma prawa, a nadto dzia\u0142aniem nieludzkim i pozbawionym wra\u017cliwo\u015bci. St\u0105d ma si\u0119 bra\u0107 uzasadnienie dla prawa do posiadania dziecka pocz\u0119tego z pomoc\u0105 metod sztucznych lub \u2013 z drugiej strony \u2013 do przerwania ci\u0105\u017cy w przypadku powa\u017cnej choroby, zagro\u017cenia rozwoju lub wady genetycznej dziecka pocz\u0119tego, a jeszcze nieurodzonego. Co wi\u0119cej, lekarzy z prawym sumieniem, odmawiaj\u0105cych uczestnictwa w diagnostyce prenatalnej podejmowanej w celach eugenicznych, pi\u0119tnuje si\u0119 publicznie, oskar\u017ca o \u0142amanie prawa, a niekiedy karze, stosuj\u0105c sankcje dyscyplinarne, zawodowe czy karne, a tak\u017ce poci\u0105ga do odpowiedzialno\u015bci cywilnej za tzw. wadliwe urodzenie. W tym ostatnim przypadku traktuje si\u0119 bowiem urodzenie chorego i niechcianego dziecka jako \u017ar\u00f3d\u0142o zawinionej przez lekarza szkody, kt\u00f3r\u0105 ponosi matka lub rodzina.<\/p>\n\n\n\n W debacie etycznej i prawnej problem sprowadza si\u0119 do tego, czy dziecko pocz\u0119te powinno by\u0107 traktowane w kategoriach podmiotowych<\/strong> (jest kim\u015b): jak ka\u017cdy inny cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma swoje prawa, czy te\u017c przedmiotowo<\/strong> (jest czym\u015b), to znaczy jedynie jak jaka\u015b cenna rzecz, o kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy si\u0119 troszczy\u0107 tylko w okre\u015blonych granicach. Je\u017celi przyjmiemy drugie podej\u015bcie, to w razie wyboru mi\u0119dzy interesami matki (np. cho\u0107by jej zdrowie fizyczne czy psychiczne) a utrzymaniem ci\u0105\u017cy \u2013 przewa\u017ca\u0107 zawsze b\u0119dzie potrzeba kobiety. Je\u017celi b\u0119dziemy traktowa\u0107 dziecko pocz\u0119te jako podmiot \u2013 w\u00f3wczas jego interesy, w tym prawo do narodzin, nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 w podobnych sytuacjach negowane.<\/p>\n\n\n\n Narasta te\u017c wspomniana wy\u017cej tendencja do relatywizacji warto\u015bci \u017cycia<\/strong>. Osoba z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 b\u0105d\u017a fizyczn\u0105, czy po prostu z nisk\u0105 jako\u015bci\u0105 \u017cycia, budzi emocje i lito\u015b\u0107. Wyra\u017caj\u0105 si\u0119 one cz\u0119sto w przekonaniu, \u017ce lepiej by\u0142oby dla tego cz\u0142owieka, gdyby si\u0119 nie urodzi\u0142. Utrzymuje si\u0119, i\u017c dop\u00f3ki \u017cyj\u0105 rodzice dziecka, b\u0119dzie ono pod odpowiedni\u0105 opiek\u0105. Natomiast po ich \u015bmierci \u2013 do\u015bwiadczy zapomnienia i opuszczenia. Czasem nawet ludzie wierz\u0105cy nie potrafi\u0105 sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce te osoby stanowi\u0105 w istocie szczeg\u00f3lne dobro \u2013 w nich bowiem objawia si\u0119 \u017cycie jako takie i ze wzgl\u0119du na nie winny by\u0107 przyj\u0119te i otoczone szacunkiem, a nie tylko ze wzgl\u0119du na osi\u0105gni\u0119cia zawodowe lub spo\u0142eczne, jakie stan\u0105 si\u0119 ich udzia\u0142em. Do\u015bwiadczenie bliskich tych os\u00f3b pokazuje jednocze\u015bnie, \u017ce doznaj\u0105 z ich strony niezwykle bezinteresownej mi\u0142o\u015bci, ogromnej empatii i prze\u017cywaj\u0105 z nimi szczeg\u00f3lnie g\u0142\u0119bokie wi\u0119zi. Osoby te s\u0105 dla nas \u015bwiadkami warto\u015bci ludzkiego istnienia i obecno\u015bci Chrystusa w drugim cz\u0142owieku. Oboj\u0119tno\u015b\u0107 na ich sytuacj\u0119, pozostawienie ich bez odpowiedniej opieki i wsparcia obci\u0105\u017caj\u0105 po cz\u0119\u015bci sumienie ka\u017cdego z nas.<\/p>\n\n\n\n W wyniku wskazanego zamieszania moralnego powszechnie przyjmuje si\u0119 pogl\u0105d, i\u017c dopuszczalnymi \u015brodkami w rozwi\u0105zywaniu sytuacji niechcianej ci\u0105\u017cy lub dziecka pocz\u0119tego z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 jest rzekome prawo do aborcji<\/strong> (nazywane prawem do rezygnacji z ci\u0105\u017cy) lub prawo dost\u0119pu do taniej antykoncepcji i \u015brodk\u00f3w wczesnoporonnych<\/strong> (stosowanych po wsp\u00f3\u0142\u017cyciu). Dla par bezdzietnych dopuszcza si\u0119 z kolei \u2013 jako alternatyw\u0119 dalszych stara\u0144 o dziecko \u2013 procedur\u0119 pocz\u0119cia poza ustrojem matki<\/strong> zwan\u0105 powszechnie in vitro<\/strong><\/em>. Procedura ta, znana w hodowli ro\u015blin i zwierz\u0105t, zosta\u0142a wprowadzona do medycyny i nie jest w istocie procedur\u0105 lecznicz\u0105. Jej celem jest wytworzenie cz\u0142owieka w laboratorium i przeniesienie go mechanicznie do organizmu matki. W procedurze tej tworzy si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 zarodk\u00f3w i poddaje si\u0119 je selekcji. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest w przewidywalny spos\u00f3b nara\u017cana na zniszczenie lub przeznaczona do zamro\u017cenia. Po to, aby zwi\u0119kszy\u0107 szans\u0119 powodzenia zabiegu, do organizmu matki przenosi si\u0119 kilka embrion\u00f3w. Po pewnym czasie sprawdza si\u0119 ich rozw\u00f3j i pozostawia przewa\u017cnie jeden z nich \u2013 ten najlepiej oceniany. Pozosta\u0142e zostaj\u0105 przeznaczone do selektywnej aborcji, w celu ograniczenia ryzyka zwi\u0105zanego z ci\u0105\u017c\u0105 mnog\u0105. Wobec wielkiej popularno\u015bci w niekt\u00f3rych \u015brodowiskach tej drogi radzenia sobie z niep\u0142odno\u015bci\u0105 zdziwienie budzi fakt, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 metody in vitro<\/em> mierzona liczb\u0105 urodze\u0144 w stosunku do liczby pr\u00f3b zap\u0142odnienia wynosi zaledwie kilka procent.<\/p>\n\n\n\n Nie do pomini\u0119cia w ocenie etycznej metody in vitro<\/em> s\u0105 zagro\u017cenia zdrowotne. Informacja genetyczna wyznaczaj\u0105ca mo\u017cliwo\u015bci rozwoju cz\u0142owieka jest okre\u015blona ju\u017c w czasie pocz\u0119cia. Decyduje ona o indywidualnych przymiotach osoby, jak te\u017c przynale\u017cno\u015bci do gatunku ludzkiego. W pierwszych dniach zarodkowego \u017cycia cz\u0142owieka zachodz\u0105 procesy dostosowywania si\u0119 nowo powstaj\u0105cego organizmu do potrzeb dalszego istnienia<\/strong>. Metody sztucznej prokreacji cz\u0142owieka zaburzaj\u0105 ten proces<\/strong> \u2013 z uwagi na odmienne warunki \u015brodowiskowe, w jakich dokonuje si\u0119 po\u0142\u0105czenie kom\u00f3rek rozrodczych w laboratorium, w por\u00f3wnaniu do naturalnych warunk\u00f3w organizmu matki.<\/p>\n\n\n\n Hormony aplikowane kobiecie celem jednoczesnego pozyskiwania kilku kom\u00f3rek jajowych (dla ich zap\u0142odnienia in vitro<\/em>) wp\u0142ywaj\u0105 na cechy genetyczne zar\u00f3wno tych kom\u00f3rek, jak i na zdrowie kobiety<\/strong>. Niekiedy zostaje wywo\u0142any tzw. zesp\u00f3\u0142 hiperstymulacji jajnik\u00f3w z zaburzeniami krzepni\u0119cia, obrz\u0119kami, zespo\u0142em depresyjnym i z zagro\u017ceniem \u017cycia w\u0142\u0105cznie.<\/p>\n\n\n\n Brak naturalnej bariery biologicznej, kt\u00f3ra zabezpiecza przed \u0142\u0105czeniem si\u0119 kom\u00f3rek niedojrza\u0142ych lub uszkodzonych genetycznie, dodatkowo sprzyja powstawaniu kolejnych zaburze\u0144 u dziecka. Nierzadko konieczne s\u0105 nast\u0119pnie procesy naprawcze w postaci r\u00f3\u017cnych kosztownych terapii, d\u017awiganych nast\u0119pnie przez ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, a nie przez o\u015brodki odpowiedzialne za skutki podejmowanych praktyk. Notujemy w przypadku tych zabieg\u00f3w zwi\u0119kszon\u0105 liczb\u0119 poronie\u0144 samoistnych i zmian genetycznych, jak te\u017c cz\u0119stsze urodzenia dzieci z wadami rozwojowymi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Zagro\u017cenia te wymagaj\u0105 stosowania diagnostyki przedimplantacyjnej<\/strong>, polegaj\u0105cej na wykrywaniu zmian genetycznych zarodka uzyskanego in vitro<\/em>. Na tej podstawie dokonuje si\u0119 selekcji ludzi w fazie zarodkowej: zauwa\u017cone lub podejrzewane zmiany genetyczne stanowi\u0105 podstaw\u0119 do decyzji o niszczeniu \u017cycia dziecka \u2013 jako niechcianego w\u0142a\u015bnie z powodu zaburze\u0144 genetycznych. Nierzadko dzieci bywaj\u0105 te\u017c odrzucane na tym etapie ich rozwoju, gdy\u017c s\u0105 niechcianej przez rodzic\u00f3w p\u0142ci. Tote\u017c metoda in vitro<\/em> jest kolejnym eksperymentowaniem na cz\u0142owieku<\/strong>. To \u201eprodukcja\u201d cz\u0142owieka, stanowi\u0105ca w istocie form\u0119 zaw\u0142adni\u0119cia \u017cyciem ludzkim.<\/p>\n\n\n\n Nadliczbowe embriony<\/strong> s\u0105 mro\u017cone w celu ich przechowywania i ewentualnego wykorzystania w dalszych pr\u00f3bach uzyskania ci\u0105\u017cy, je\u017celi wcze\u015bniejsze pr\u00f3by oka\u017c\u0105 si\u0119 nieskuteczne. Ju\u017c sam ten proces uw\u0142acza ludzkiej godno\u015bci. Zreszt\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 zamra\u017canych i rozmra\u017canych embrion\u00f3w obumiera w tym procesie lub staje si\u0119 niezdolna do dalszego zdrowego rozwoju. A przecie\u017c embrion to cz\u0142owiek i ka\u017cdy z embrion\u00f3w okazuje si\u0119 bezradnym cz\u0142onkiem ludzkiej rodziny, kt\u00f3rego godno\u015b\u0107 i prawa bezwzgl\u0119dnie podeptano.<\/p>\n\n\n\n 3. Prawda o ludzkiej seksualno\u015bci i odpowiedzialno\u015bci za dziecko<\/strong><\/p>\n\n\n\n P\u0142ciowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka okre\u015bla ludzk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i kszta\u0142tuje ca\u0142e jego \u017cycie.<\/strong> Nie chodzi tylko o uzdolnienie do wsp\u00f3\u0142\u017cycia, biologicznej prokreacji, osobowo\u015b\u0107, psychik\u0119, emocjonalno\u015b\u0107, lecz r\u00f3wnie\u017c o charakter relacji mi\u0119dzy kobiet\u0105 i m\u0119\u017cczyzn\u0105<\/strong>, w kt\u00f3rej to relacji seksualno\u015b\u0107 buduje mi\u0119dzy nimi jedno\u015b\u0107, poczucie blisko\u015bci i bezpiecze\u0144stwa. Seksualno\u015b\u0107 umo\u017cliwia r\u00f3wnie\u017c, aby w spos\u00f3b zgodny z naturalnymi okresami p\u0142odno\u015bci kobiety decydowa\u0107 odpowiedzialnie o swoim potomstwie, z gotowo\u015bci\u0105 do przyj\u0119cia ka\u017cdego dziecka. Z tym kontekstem ludzkiej prokreacji kontrastuje technika in vitro<\/em>, w kt\u00f3rej ta jedno\u015b\u0107 i zespolenie mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami zostaj\u0105 oddzielone od aktu pocz\u0119cia: plemniki uzyskuje si\u0119 od ojca w akcie samogwa\u0142tu, manipuluje si\u0119 wielokrotnie organizmem matki, a dziecko staje si\u0119 \u201eproduktem\u201d.<\/p>\n\n\n\n Maj\u0105c na uwadze w\u0142a\u015bciwe zrozumienie natury relacji mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, nale\u017cy stwierdzi\u0107 zgodnie z zamys\u0142em Soboru Watyka\u0144skiego II, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo i mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska z natury swej skierowane s\u0105 ku dobru ma\u0142\u017conk\u00f3w oraz ku pocz\u0119ciu, zrodzeniu i wychowaniu potomstwa. Dzieci s\u0105 najcenniejszym darem ma\u0142\u017ce\u0144stwa i w najwi\u0119kszym stopniu przyczyniaj\u0105 si\u0119 do dobra samych rodzic\u00f3w. Tote\u017c prawdziwy szacunek dla mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i ca\u0142y sens \u017cycia rodzinnego zmierzaj\u0105 do tego w\u0142a\u015bnie, aby ma\u0142\u017conkowie, nie pomijaj\u0105c pozosta\u0142ych cel\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa, sk\u0142onni byli m\u0119\u017cnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z mi\u0142o\u015bci\u0105 Boga Ojca, kt\u00f3ry przez nich wci\u0105\u017c powi\u0119ksza i wzbogaca ludzk\u0105 rodzin\u0119<\/strong>. Ma\u0142\u017conkowie chrze\u015bcija\u0144scy powinni by\u0107 \u015bwiadomi, \u017ce w swoim post\u0119powaniu nie mog\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 w\u0142asnym kaprysem. Zawsze maj\u0105 dzia\u0142a\u0107 w zgodzie z dobrze uformowanym, dostosowanym do prawa Bo\u017cego, sumieniem. Decyduj\u0105c si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 dzieci i wyrabiaj\u0105c w sobie ducha ofiary, nabywaj\u0105 szlachetn\u0105, ludzk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, jak r\u00f3wnie\u017c zyskuj\u0105 na wielkoduszno\u015bci (por. Gaudium et spes <\/em>50).<\/p>\n\n\n\n Przedstawiony zamys\u0142 Bo\u017cy wobec ludzkiej seksualno\u015bci zosta\u0142, tak\u017ce w\u015br\u00f3d ludzi Ko\u015bcio\u0142a, przes\u0142oni\u0119ty przez coraz bardziej rozpowszechnion\u0105 mentalno\u015b\u0107 antykoncepcyjn\u0105<\/strong>. Sprawia ona, \u017ce nawet katolicy trac\u0105 ch\u0119\u0107 bycia rodzicami kolejnych dzieci, zamykaj\u0105 si\u0119 na \u017cycie \u2013 z pomoc\u0105 niemoralnych \u015brodk\u00f3w przeciwpocz\u0119ciowych lub wczesnoporonnych \u2013 czy wr\u0119cz ulegaj\u0105 \u201epokusie jednego dziecka\u201d. W ten za\u015b spos\u00f3b nie tylko przyczyniaj\u0105 si\u0119 do pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 kryzysu demograficznego, ale r\u00f3wnie\u017c ograniczaj\u0105 sw\u00f3j rozw\u00f3j duchowo-moralny, zapominaj\u0105 o przysz\u0142o\u015bci w\u0142asnej rodziny oraz ryzykuj\u0105 staro\u015b\u0107 sp\u0119dzan\u0105 w samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Sprzeciw wobec mentalno\u015bci antykoncepcyjnej, kt\u00f3ra zafa\u0142szowuje prawd\u0119 o ludzkiej seksualno\u015bci, wymaga przede wszystkim osobistego, g\u0142\u0119bokiego nawr\u00f3cenia. Nakazuje odrzuci\u0107 dominuj\u0105cy we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze spos\u00f3b my\u015blenia o dziecku jako o zagro\u017ceniu i zb\u0119dnym ci\u0119\u017carze, i spojrze\u0107 na nie jako na szans\u0119 i bezcenny dar. Otwarcie na \u017cycie mo\u017ce si\u0119 wprawdzie \u0142\u0105czy\u0107 z krzy\u017cem, wi\u0105za\u0107 z wyrzeczeniami osobistymi i finansowymi \u2013 trudno wszelako bez tego m\u00f3wi\u0107 czy my\u015ble\u0107 o postawie prawdziwie chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n Nie tylko antykoncepcja, lecz i domaganie si\u0119 prawa do aborcji s\u0105 wyrazem tej samej mentalno\u015bci, kt\u00f3ra rodzi w cz\u0142owieku poczucie, \u017ce mo\u017ce dowolnie manipulowa\u0107 swoim cia\u0142em, jakby nie uczestniczy\u0142o w godno\u015bci jego osoby, i decydowa\u0107 o skutkach w\u0142asnej p\u0142odno\u015bci w inny spos\u00f3b ni\u017c wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105c z naturalnym porz\u0105dkiem cyklu kobiety oraz dbaj\u0105c o czasow\u0105 wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107<\/strong>. Antykoncepcja i aborcja to dwie skrajno\u015bci tej samej postawy, wyra\u017caj\u0105cej si\u0119 kr\u00f3tko w stwierdzeniu: \u201enie chc\u0119 mie\u0107 dziecka\u201d. Wyrazem tej postawy jest r\u00f3wnie\u017c zwracanie si\u0119 ku metodzie in vitro<\/em> jako sposobowi pocz\u0119cia. Tym razem roszczenie brzmi: \u201echc\u0119 mie\u0107 dziecko\u201d \u2013 nawet za cen\u0119 powo\u0142ania go do \u017cycia przez obcych ludzi w warunkach laboratoryjnych, zabicia lub zamro\u017cenia rodze\u0144stwa w najwcze\u015bniejszej fazie istnienia. Zwr\u00f3\u0107my chocia\u017cby uwag\u0119 na konstrukcj\u0119 cytowanych zda\u0144: wyra\u017caj\u0105 \u017ale rozumiany sens rodzicielstwa \u2013 jako prawa do decydowania o swoim dziecku, jako prawa do traktowania go jak przedmiot swoistej w\u0142asno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne jest formu\u0142owanie prawa do aborcji ze wzgl\u0119du na wad\u0119 rozwojow\u0105 dziecka. Dziecko to ma bezwzgl\u0119dne prawo do tego, aby si\u0119 urodzi\u0107, ma prawo kocha\u0107 i by\u0107 kochane. Domaganie si\u0119 prawa do aborcji stanowi wyraz wysoce niegodnego post\u0119powania<\/strong>, nawet je\u015bli jego \u017ar\u00f3d\u0142em mia\u0142by by\u0107 l\u0119k lub poczucie \u017ale poj\u0119tej odpowiedzialno\u015bci za dziecko, wyra\u017canej w s\u0142owach: \u201enie ud\u017awign\u0119 tego ci\u0119\u017caru\u201d.<\/p>\n\n\n\n W obu sytuacjach \u2013 w dramacie niep\u0142odno\u015bci, obawie zwi\u0105zanej z ci\u0105\u017c\u0105 \u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi po stronie cz\u0142owieka<\/strong>. Nie pot\u0119pia nikogo, stara si\u0119 podpowiada\u0107 dobre rozwi\u0105zania, w tym realne leczenie przyczyn niep\u0142odno\u015bci, i budzi\u0107 w sumieniach \u015bwiadomo\u015b\u0107 godno\u015bci ludzkiego \u017cycia w ka\u017cdej fazie jego rozwoju. Ko\u015bci\u00f3\u0142 rozumie pragnienia i obawy, ale te\u017c przypomina, \u017ce dobro nigdy nie mo\u017ce by\u0107 osi\u0105gane niegodziwymi metodami i \u017ce s\u0105 zasady moralne, kt\u00f3rych charakteru zobowi\u0105zuj\u0105cego nigdy nie wolno zawiesi\u0107<\/strong>. W sytuacji, gdy ma\u0142\u017conkowie s\u0105 niezdolni do przekazania \u017cycia (w wymiarze fizycznym) cel ma\u0142\u017ce\u0144stwa mo\u017ce wype\u0142ni\u0107 si\u0119 w wymiarze duchowym i jednocze\u015bnie praktycznym. Chodzi mianowicie o po\u015bwi\u0119cenie si\u0119 niep\u0142odnych par na rzecz innych lub wielkoduszne przyj\u0119cie do rodziny jednego z ogromnej liczby dzieci oczekuj\u0105cych na adopcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n 4. Nasza postawa<\/strong><\/p>\n\n\n\n Sprzeciw wobec wszystkich praktyk wymierzonych w \u017cycie ludzkie wyra\u017ca si\u0119 najpierw w jednoznacznym opowiedzeniu si\u0119 po stronie \u017cycia. Oznacza to zakaz bezczynno\u015bci<\/strong>, niezajmowania wyra\u017anego stanowiska. Konieczne jest zaanga\u017cowanie w czynn\u0105 obron\u0119 ludzkiego \u017cycia od chwili pocz\u0119cia. W szerszym spo\u0142ecznym i politycznym wymiarze nale\u017cy zadba\u0107 o niedyskryminowanie rodzin i polityk\u0119 prorodzinn\u0105, otoczenie szczeg\u00f3ln\u0105 trosk\u0105 rodzin wielodzietnych. Praktycznymi wyrazami takiej postawy s\u0105: uwra\u017cliwianie ludzkich sumie\u0144 na prawo do \u017cycia ka\u017cdej ludzkiej istoty, niezale\u017cnie od jako\u015bci jej \u017cycia; pomaganie ci\u0119\u017carnym matkom, znajduj\u0105cym si\u0119 w trudnej sytuacji \u017cyciowej, a zw\u0142aszcza nak\u0142anianym do aborcji; prowadzenie okien \u017cycia; duchowa adopcja dziecka pocz\u0119tego; modlitwa o rozw\u00f3j kultury \u017cycia w dzisiejszym \u015bwiecie, poczynaj\u0105c od naszej Ojczyzny. Oboj\u0119tno\u015b\u0107 na los zagro\u017conych dzieci nie jest postaw\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 dla chrze\u015bcijanina, bo pozostawia bezbronnych w r\u0119kach tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 niewra\u017cliwe sumienia na ich prawo do \u017cycia. Natomiast jednoznaczna postawa uszanowania i chronienia ka\u017cdego \u017cycia ludzkiego, tak\u017ce chorego i s\u0142abego, ma wymiar chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiadectwa<\/strong> \u2013 ukochania \u017cycia, ukochania bli\u017aniego, a nade wszystko umi\u0142owania Boga, dawcy i \u201emi\u0142o\u015bnika \u017cycia\u201d (Mdr 11,26).<\/p>\n\n\n\n Nie wolno poprzesta\u0107 na deklaracjach. Wielu chrze\u015bcijan staje wobec dramatycznych decyzji, dotycz\u0105cych odebrania \u017cycia nienarodzonemu. Trzeba jednoznacznie powt\u00f3rzy\u0107: nie wolno czyni\u0107 z\u0142a, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 dobro. \u017badne dzia\u0142anie, kt\u00f3re prowadzi do zagro\u017cenia \u017cycia cz\u0142owieka (tak\u017ce we wczesnych stadiach rozwoju) lub wprost do zab\u00f3jstwa, nie da si\u0119 usprawiedliwi\u0107 nawet najbardziej wznios\u0142ym celem.<\/strong> \u0179le realizowane pragnienie stania si\u0119 rodzicami \u2013 ze zgod\u0105 na \u201epo\u015bwiecenie\u201d w tym celu kilku kolejnych istnie\u0144 ludzkich (dzieci nadliczbowe, \u201ezdefektowane\u201d, usuni\u0119te, bo po wszczepieniu do macicy rozwija\u0142o si\u0119 ich \u201eza du\u017co\u201d) \u2013 obci\u0105\u017ca sumienie win\u0105 za ich \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n Chrze\u015bcijanin musi troszczy\u0107 si\u0119 o prawd\u0119. Dlatego jego zadaniem jest te\u017c demaskowanie k\u0142amstw<\/strong>, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych szczeg\u00f3lnie wiele szkody czyni\u0105 sugestie, jakoby zap\u0142odnienie pozaustrojowe by\u0142o leczeniem niep\u0142odno\u015bci. Ono niczego nie leczy \u2013 niep\u0142odni takimi pozostaj\u0105, a \u201ewyprodukowanie\u201d dziecka powierzaj\u0105 obcym.<\/p>\n\n\n\n 5. Zaanga\u017cowanie katolik\u00f3w w \u017cycie publiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015awieccy katolicy nie mog\u0105 zrezygnowa\u0107 z zaanga\u017cowania w \u017cycie publiczne<\/strong>: z troski o szeroko rozumiane dobro wsp\u00f3lne, z uczestnictwa w wyborach, aktywnego wspierania takich rozwi\u0105za\u0144 spo\u0142ecznych i prawodawczych, kt\u00f3re s\u0105 zgodne z chrze\u015bcija\u0144skim sumieniem. Ich zadaniem jest \u201eprzenikanie duchem chrze\u015bcija\u0144skim doczesnego porz\u0105dku\u201d ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce rz\u0105dzi si\u0119 on swoimi prawami (por. Nota doktrynalna Kongregacji Nauki Wiary dotycz\u0105ca pewnych kwestii zwi\u0105zanych z udzia\u0142em i postaw\u0105 katolik\u00f3w w \u017cyciu politycznym, pkt 1, dalej: nota). Zadanie to obejmuje mi\u0119dzy innymi obron\u0119 \u017cycia ludzkiego. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne obecnie, kiedy pr\u00f3buje si\u0119 narzuci\u0107 pogl\u0105d, \u017ce nie ma \u017cadnych niezmiennych warto\u015bci uniwersalnych, prawo powinno by\u0107 tylko wyrazem woli wi\u0119kszo\u015bci, otwarte na pluralizm \u015bwiatopogl\u0105dowy, kulturalny i polityczny. W imi\u0119 fa\u0142szywie pojmowanej tolerancji oczekuje si\u0119, wr\u0119cz \u2013 \u017c\u0105da od katolik\u00f3w, aby zrezygnowali z wnoszenia do \u017cycia spo\u0142eczno-politycznego tego, co zgodnie z wiar\u0105 uznaj\u0105 za prawdziwe i s\u0142uszne. Do\u015bwiadczenie pokazuje, \u017ce przekonania katolik\u00f3w s\u0105 dzi\u015b spychane na margines dyskusji spo\u0142ecznych jako anachroniczne. Katolikom niemal nie wolno publicznie przeciwstawia\u0107 si\u0119 g\u0142oszeniu prawa do decydowania o rodzicielstwie. Dotyczy to zw\u0142aszcza kwestii zwi\u0105zanych ze z\u0142em antykoncepcji, procedury in vitro<\/em>, aborcji, ideologii gender<\/em>, instytucjonalizacji zwi\u0105zk\u00f3w os\u00f3b tej samej p\u0142ci, promocji wzorc\u00f3w zachowa\u0144 spo\u0142ecznych, kt\u00f3re s\u0105 sprzeczne z tradycyjnym modelem rodziny. Tymczasem katolicy powinni by\u0107 dumni ze swoich przekona\u0144, gdy\u017c w centrum ich wiary stoi nie tylko powszechne ojcostwo Boga, Stw\u00f3rcy i Odkupiciela cz\u0142owieka, ale tak\u017ce osobowa godno\u015b\u0107 ka\u017cdego bez wyj\u0105tku cz\u0142owieka oraz godno\u015b\u0107 jego sumienia, kt\u00f3re rozbrzmiewa kanonem warto\u015bci uniwersalnych i niezmiennych, a zw\u0142aszcza prawdy, mi\u0142o\u015bci, sprawiedliwo\u015bci i solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Obowi\u0105zkiem ka\u017cdego katolika bior\u0105cego udzia\u0142 w \u017cyciu publicznym jest wierno\u015b\u0107 nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i samemu Chrystusowi. Nie mo\u017ce by\u0107 mowy o jakimkolwiek kompromisie w kwestiach wiary i moralno\u015bci.<\/strong> Podstawowym obowi\u0105zkiem osoby zaanga\u017cowanej w dzia\u0142anie na rzecz dobra wsp\u00f3lnego jest dbanie o jednoznaczno\u015b\u0107<\/strong>, a jej postawa musi by\u0107 czytelna dla innych. W ka\u017cdej sytuacji katolik ma by\u0107 \u015bwiadkiem Chrystusa. Mo\u017ce si\u0119 to dla niego wi\u0105za\u0107 z du\u017c\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105, osobistymi wyrzeczeniami, tym, \u017ce stanie si\u0119 przedmiotem publicznej krytyki, dystansowania si\u0119 od niego czy nawet odrzucenia. Nie do przyj\u0119cia jest dla katolika dualizm postaw, a wi\u0119c wyznawanie innych zasad w \u017cyciu prywatnym, a innych w zaanga\u017cowaniu publicznym i opowiadanie si\u0119 za rozwi\u0105zaniami sprzecznymi z wyznawan\u0105 wiar\u0105. W ramach wyznaczonych przez chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 roztropno\u015b\u0107 mo\u017cliwe jest korzystanie z \u201eprocedury dyplomatycznej”, rozumianej jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 m\u0105drego \u017cyciowo post\u0119powania, uznaj\u0105cego zasady funkcjonowania instytucji demokratycznych, a umo\u017cliwiaj\u0105cego odpowiedzialne uczestnictwo w spo\u0142ecznej czy politycznej dyskusji. Rozs\u0105dne zaanga\u017cowanie katolika w \u017cycie publiczne oznacza wi\u0119c roztropno\u015b\u0107 i prawo\u015b\u0107 w osi\u0105ganiu cel\u00f3w<\/strong>. Jednym z nich jest budowa uczciwego autorytetu i obecno\u015b\u0107 w miejscach decyduj\u0105cych o tworzeniu i stosowaniu prawa. Dlatego te\u017c konieczne wydaje si\u0119 przyj\u0119cie strategii post\u0119powania w przypadku, gdy nie jest mo\u017cliwe osi\u0105gni\u0119cie rozwi\u0105za\u0144 najbardziej po\u017c\u0105danych. Jan Pawe\u0142 II w zwi\u0105zku z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej nie by\u0142oby mo\u017cliwe odrzucenie lub ca\u0142kowite zniesienie prawa o przerywaniu ci\u0105\u017cy \u2013 skoro ju\u017c wesz\u0142o w \u017cycie lub zosta\u0142o poddane g\u0142osowaniu \u2013 wskaza\u0142, \u017ce \u201eparlamentarzysta, kt\u00f3rego osobisty absolutny sprzeciw wobec przerywania ci\u0105\u017cy by\u0142by jasny i znany wszystkim ludziom, post\u0105pi\u0142by s\u0142usznie, udzielaj\u0105c swego poparcia propozycjom, kt\u00f3rych celem jest ograniczenie szkodliwo\u015bci takiej ustawy i zmierzaj\u0105cych w ten spos\u00f3b do zmniejszenia jej negatywnych skutk\u00f3w na p\u0142aszczy\u017anie kultury i moralno\u015bci publicznej\u201d (EV 73). Dlatego te\u017c mo\u017cliwy jest udzia\u0142 w kompromisie politycznym, ale tylko w\u00f3wczas, gdy s\u0142u\u017cy to osi\u0105ganiu wi\u0119kszego dobra, a nie jako metod\u0105 rozwi\u0105zywania problem\u00f3w etycznych lub wyznaczania kryteri\u00f3w dobra<\/strong>. W przypadku aborcji rozwi\u0105zaniem docelowym jest m.in. prawo nieakceptuj\u0105ce wskazanie eugeniczne do zabicia dziecka, a w przypadku in vitro<\/em> \u2013 odrzucaj\u0105ce t\u0119 procedur\u0119 jako zagra\u017caj\u0105c\u0105 godno\u015bci oraz \u017cyciu lub zdrowiu dziecka we wczesnym stadium jego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n Ogromnym zagro\u017ceniem dla katolik\u00f3w zaanga\u017cowanych w kszta\u0142towanie \u017cycia publicznego, zar\u00f3wno w wymiarze og\u00f3lnopa\u0144stwowym, jak i samorz\u0105d\u00f3w lokalnych oraz dzia\u0142alno\u015bci pozarz\u0105dowej, zdaje si\u0119 ich osamotnienie<\/strong>. Cz\u0119sto si\u0119 zdarza, \u017ce nawet nie uzyskuj\u0105 dostatecznego wsparcia duchowego, pomocy w kszta\u0142towaniu ich sumienia i podpowiedzi co do post\u0119powania zgodnego z wiar\u0105 katolick\u0105. W publicznej ocenie ich dzia\u0142alno\u015bci politycznej \u2013 co jest naturalne \u2013 pojawia si\u0119 niekiedy tendencja do krytyki i nieufno\u015bci ze strony innych cz\u0142onk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. Stawiany bywa zarzut braku radykalizmu lub uczestniczenia w gremiach, kt\u00f3re nie spotykaj\u0105 si\u0119 z pe\u0142n\u0105 akceptacj\u0105 ze strony niekt\u00f3rych katolik\u00f3w. Nale\u017cy wszelako pami\u0119ta\u0107, \u017ce podstawowym zadaniem ludzi wiary jest \u2013 powt\u00f3rzmy \u2013 by\u0107 obecnymi w \u015bwiecie polityki. Ich wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie przy osi\u0105ganiu kompromis\u00f3w politycznych ma zapewni\u0107, aby ochrona warto\u015bci, podyktowanych przez chrze\u015bcija\u0144skie sumienie, by\u0142a mo\u017cliwie najpe\u0142niejsza \u2013 w okre\u015blonych warunkach i okoliczno\u015bciach ich dzia\u0142ania. Ko\u015bci\u00f3\u0142 i ka\u017cdy wierny jest odpowiedzialny za prawid\u0142ow\u0105 formacj\u0119 sumienia. Trzeba zna\u0107 i rozumie\u0107 warunki dzia\u0142ania w sferze publicznej, kt\u00f3re rodz\u0105 nieustanne zagro\u017cenia dla wierno\u015bci w dokonywanych wyborach moralnych.<\/p>\n\n\n\n Politycy i parlamentarzy\u015bci staj\u0105 wobec szczeg\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci, gdy podejmuj\u0105 decyzje dotycz\u0105ce sprawy \u017cycia i godno\u015bci cz\u0142owieka. Gdy post\u0119puj\u0105 zgodnie z prawym i dobrze uformowanym sumieniem nale\u017cy si\u0119 im szczeg\u00f3lna wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i uznanie, kt\u00f3r\u0105 i przy tej okazji trzeba wyrazi\u0107. \u017by\u0107 w zgodzie ze swymi przekonaniami, umie\u0107 je uzasadni\u0107 i broni\u0107 \u2013 nawet nara\u017caj\u0105c si\u0119 na konsekwencje, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 im dawkowane przez logik\u0119 koniunkturalnej walki o w\u0142adz\u0119 – jest tytu\u0142em do uznania ich wielko\u015bci i wierno\u015bci wyznawanym idea\u0142om.<\/p>\n\n\n\n Dokument przyj\u0119ty na 361. Zebraniu Plenarnym Warszawa, dnia 5 marca 2013 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O WYZWANIACH BIOETYCZNYCH, PRZED KT\u00d3RYMI STOI WSP\u00d3\u0141CZESNY CZ\u0141OWIEK Dokument przyj\u0119ty na 361. Zebraniu Plenarnym Konferencji Episkopatu Polski. Warszawa, 5 marca 2013 r. O WYZWANIACH BIOETYCZNYCH, PRZED KT\u00d3RYMI STOI WSP\u00d3\u0141CZESNY CZ\u0141OWIEK \u201eUpomn\u0119 si\u0119 te\u017c u cz\u0142owieka o \u017cycie cz\u0142owieka i u ka\u017cdego \u2013 o \u017cycie brata\u201d (Rdz 9,5) 1. Cz\u0142owiek dobrej woli wobec cywilizacji \u015bmierci i na rzecz kultury \u017cycia Prawo do \u017cycia jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"class_list":["post-1559","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dokumenty-kosciola"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1559","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1559"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1559\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1562,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1559\/revisions\/1562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
PRZED KT\u00d3RYMI STOI WSP\u00d3\u0141CZESNY CZ\u0141OWIEK<\/p>\n\n\n\n
i u ka\u017cdego \u2013 o \u017cycie brata\u201d (Rdz 9,5)<\/em><\/p>\n\n\n\n
Konferencji Episkopatu Polski<\/p>\n\n\n\n