{"id":1570,"date":"2021-10-03T19:42:16","date_gmt":"2021-10-03T19:42:16","guid":{"rendered":"http:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1570"},"modified":"2021-10-03T19:50:12","modified_gmt":"2021-10-03T19:50:12","slug":"familiaris-consortio-adhortacja-jan-pawel-ii-1981-copy-copy-copy-copy-copy-copy-copy-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=1570","title":{"rendered":"Karta Pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia – dokument Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia – 1995"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/p>\n

SPIS TRE\u015aCI<\/span><\/div>\n


S\u0142owo wst\u0119pne
Wprowadzenie, S\u0142udzy \u017cycia

I NARODZINY
Manipulacja genetyczna
Regulacja p\u0142odno\u015bci
Sztuczna prokreacja

II \u017bYCIE
Pocz\u0105tek i narodziny \u017cycia
Warto\u015b\u0107 \u017cycia: jedno\u015b\u0107 cia\u0142a i duszy
Nierozporz\u0105dzalno\u015b\u0107 \u017cyciem i jego nienaruszalno\u015b\u0107
Prawo do \u017cycia
Zapobieganie
Choroba
Diagnoza
Diagnoza przedporodowa
Terapia i rehabilitacja
Znieczulanie i anestezja
Zgoda poinformowanego pacjenta
Badania i eksperymenty
Dawanie i przeszczep narz\u0105d\u00f3w
Uzale\u017cnienia: Narkomania, alkoholizm, nikotynizm, \u015brodki psychofarmakologiczne
Psychologia i psychoterapia
Troska duszpasterska i sakrament Namaszczenia chorych

III \u015aMIER\u0106
\u015amiertelnie chorzy
Umieranie z godno\u015bci\u0105
U\u017cycie \u015brodk\u00f3w znieczulaj\u0105cych w chorobach \u015bmiertelnych
Prawda wobec umieraj\u0105cego
Chwila \u015bmierci
Opieka religijna nad umieraj\u0105cymi
Zab\u00f3jstwo
Przerywanie ci\u0105\u017cy
Eutanazja\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

S\u0141OWO WST\u0118PNE<\/h3>\n

Po d\u0142ugim okresie uwa\u017cnego i interdyscyplinarnego przygotowania, zostaje obecnie publikowana, z inicjatywy Papieskiej Rady ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia, Karta Pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia.<\/p>\n

W biegu wydarze\u0144 ludzkich nic nie dzieje si\u0119, przypadkowo i takie zbie\u017cno\u015bci chronologiczne mog\u0105, nabra\u0107 szczeg\u00f3lnego znaczenia. Oczekiwany dokument ukazuje si\u0119 wi\u0119c w kilka miesi\u0119cy po ustanowieniu (11 lutego 1994 r.) przez Ojca \u015awi\u0119tego Jana Paw\u0142a II Papieskiej Akademii \u00ab Pro Vita \u00bb, kt\u00f3ra ze wzgl\u0119du na swoje zadania i cele jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z Papiesk\u0105 Rad\u0105 ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia.<\/p>\n

Mo\u017cna tylko wyrazie zadowolenie, ze Kongregacja Nauki Wiary zatwierdzi\u0142a integralnie i na czas tekst przed\u0142o\u017conej jej Karty; jest to jeszcze jedna racja, by uzna\u0107 jej pe\u0142na, warto\u015b\u0107 i pewny autorytet. Stanowi ona tak\u017ce konkretne potwierdzenie skuteczno\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy dykasteriami, kt\u00f3rej potrzeb\u0119, wyra\u017anie wyra\u017ca Motu proprio ustanawiaj\u0105ce Papieska, Rad\u0119 ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia.<\/p>\n

Wiele motyw\u00f3w zaleca poznanie, rozpowszechnianie i zastosowanie wskaza\u0144 zawartych w tym kodeksie deontologicznym pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia. Jego publikacja uzupe\u0142nia luk\u0119, szeroko odczuwana, nie tylko w ko\u015bciele, lecz takie przez tych, kt\u00f3rzy uczestnicz\u0105, w pierwszoplanowym zadaniu, jakim jest promocja i obrona \u017cycia.<\/p>\n

Nadzwyczajny rozw\u00f3j wiedzy i techniki na szerokim polu s\u0142u\u017cby zdrowia i samego zdrowia przyczyni\u0142 si\u0119, do powstania dyscypliny nazywanej obecnie bioetyk\u0105, lub etyk\u0105 \u017cycia. Wyja\u015bnia to tak\u017ce, dlaczego \u2014 przede wszystkim od czas\u00f3w Piusa XII \u2014 Urz\u0105d Nauczycielski Ko\u015bcio\u0142a wyst\u0119powa\u0142 z rosn\u0105ca, uwag\u0105, ze sp\u00f3jn\u0105 sta\u0142o\u015bci\u0105 i coraz bardziej bezpo\u015brednimi wskazaniami w kwestiach dotycz\u0105cych wszystkich z\u0142o\u017conych problem\u00f3w stawianych przez nie-rozdzielny zwi\u0105zek istniej\u0105cy miedzy medycyn\u0105 i moralno\u015bci\u0105. \u017baden z tych problem\u00f3w nie mo\u017ce by\u0107 obecnie uwa\u017cany za neutralny w stosunku do etyki hipokratejskiej i moralno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej. Rodzi si\u0119 wi\u0119c wymaganie, rygorystycznie brane pod- uwag\u0119, przez Kart\u0119. Pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia, udost\u0119pnienia organicznej i wyczerpuj\u0105cej syntezy stanowiska ko\u015bcio\u0142a odno\u015bnie do tego wszystkiego, co dotyczy przyj\u0119cia, na polu s\u0142u\u017cby zdrowia,<\/p>\n

pierwszorz\u0119dnej i absolutnej warto\u015bci \u017cycia: ca\u0142ego \u017cycia i \u017cycia ka\u017cdej istoty ludzkiej.<\/p>\n

Dlatego wi\u0119c, po wprowadzeniu dotycz\u0105cym postaci i istotnych zada\u0144 pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, czy m\u00f3wi\u0105c lepiej: \u00abs\u0142ug \u017cycia\u00bb, Karta formu\u0142uje swoje wskazania wok\u00f3\u0142 trzech temat\u00f3w: narodziny, \u017cycie, \u015bmier\u0107. Aby \u2014 jak cz\u0119sto ma miejsce \u2014 subiektywna interpretacja nie przewa\u017ca\u0142a nad obiektywnym znaczeniem tre\u015bci, w redakcji dokumentu prawie zawsze dawano pierwsze\u0144stwo wypowiedziom Papie\u017cy lub autorytatywnym tekstom publikowanym przez Dykasterie Kurii Rzymskiej. Wypowiedzi, kt\u00f3re w spos\u00f3b oczywisty pokazuj\u0105, ze stanowisko Ko\u015bcio\u0142a wobec podstawowych zagadnie\u0144 bioetyki, przyjmuj\u0105c za nieprzekraczaln\u0105 granica promocje, i obron\u0119, \u017cycia, jest bardzo konstruktywne i otwarte na prawdziwy post\u0119p nauki i techniki, gdy \u0142\u0105czy si\u0119, on z post\u0119pem cywilizacji.<\/p>\n

We wst\u0119pie do Karty zosta\u0142o powiedziane, ze dzia\u0142alno\u015b\u0107 pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia jest \u00abforma, \u015bwiadectwa chrze\u015bcija\u0144skiego\u00bb.<\/p>\n

Z pokor\u0105, ale tak\u017ce z zadowoleniem, mo\u017cemy wiec uzna\u0107, \u017ce niniejsza Karta Pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia wpisuje si\u0119, w dzie\u0142o \u00abnowej ewangelizacji\u00bb, kt\u00f3ra w s\u0142u\u017cbie \u017cyciu \u2014 szczeg\u00f3lnie w tych, kt\u00f3rzy cierpi\u0105, \u2014 na wz\u00f3r pos\u0142ugi Chrystusa ma sw\u00f3j szczeg\u00f3lnie istotny wyraz.<\/p>\n

Nale\u017cy wi\u0119c \u017cyczy\u0107 sobie, by to narz\u0119dzie robocze sta\u0142o si\u0119, cz\u0119\u015bci\u0105. integruj\u0105ca, formacji pocz\u0105tkowej i sta\u0142ej pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, tak aby ich \u015bwiadectwo potwierdza\u0142o, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142, broni\u0105c \u017cycia, otwiera swoje serce i swoje ramiona na wszystkich ludzi, poniewa\u017c do wszystkich ludzi kieruje si\u0119, or\u0119dzie Chrystusa.<\/p>\n

Kard. Fiorenzo Angelini<\/p>\n

Przewodnicz\u0105cy Papieskiej Rady
ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia<\/p>\n

Wprowadzenie<\/h3>\n

S\u0142udzy \u017cycia<\/p>\n

l.\u00a0Dzia\u0142alno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia posiada wznios\u0142\u0105 warto\u015b\u0107, gdy\u017c jest ona s\u0142u\u017cb\u0105 \u017cyciu. Jest ona wyra\u017ceniem g\u0142\u0119boko ludzkiego i chrze\u015bcija\u0144skiego zadania, podejmowanego i spe\u0142nianego jako dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie tylko techniczna, ale pe\u0142na po\u015bwi\u0119cenia i mi\u0142o\u015bci dla bli\u017aniego. Jest ona \u00ab form\u0105 \u015bwiadectwa chrze\u015bcija\u0144skiego \u00bb. \u00ab Ich zaw\u00f3d ka\u017ce im strzec ludzkiego \u017cycia i s\u0142u\u017cy\u0107 mu \u00bb.<\/p>\n

\u017bycie jest g\u0142\u00f3wnym i podstawowym dobrem osoby ludzkiej. W trosce o \u017cycie wyra\u017ca si\u0119 wi\u0119c przede wszystkim prawdziwie ludzkie dzie\u0142o ochrony \u017cycia fizycznego.<\/p>\n

Temu dzie\u0142u po\u015bwi\u0119caj\u0105, swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zawodow\u0105 lub podejmowan\u0105 w ramach wolontariatu pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia. Nale\u017c\u0105 do nich lekarze, farmaceuci, piel\u0119gniarki, kapelani szpitali, zakonnicy, zakonnice, pracownicy administracji, przedstawiciele wolontariatu, zaanga\u017cowani w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b w profilaktyk\u0119, leczenie i przywracanie zdrowia ludzkiego. Pierwszorz\u0119dnym i wzorcowym sposobem tego \u00ab podj\u0119cia troski \u00bb jest ich czujna i troskliwa obecno\u015b\u0107 przy chorych. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 medyczna i piel\u0119gniarska wyra\u017ca w niej swoj\u0105 wznios\u0142\u0105 warto\u015b\u0107 ludzk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105.<\/p>\n

2.\u00a0Dzia\u0142alno\u015b\u0107 medyczno-sanitarna opiera si\u0119 na maj\u0105cej szczeg\u00f3lny charakter relacji mi\u0119dzyosobowej. Jest ona \u00ab spotkaniem zaufania i \u015bwiadomo\u015bci \u00bb. \u00ab Zaufaniem \u00bb cz\u0142owieka naznaczonego cierpieniem<\/p>\n

oraz chorob\u0105, a wi\u0119c cz\u0142owieka potrzebuj\u0105cego, jaki powierza si\u0119 \u00ab \u015bwiadomo\u015bci \u00bb drugiego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry mo\u017ce zaj\u0105c si\u0119 jego potrzeb\u0105 i wychodzi mu na spotkanie, by okaza\u0107 mu pomoc, opiekowa\u0107 si\u0119 nim i leczy\u0107 go. Tym cz\u0142owiekiem jest pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia.\u00a0\u00a0<\/sup><\/p>\n

\u00ab Chory nigdy nie jest dla niego tylko przypadkiem klinicznym \u00bb \u2014 anonimow\u0105 jednostk\u0105, na kt\u00f3rej stosuje posiadan\u0105 wiedz\u0119 \u2014 \u00ab ale zawsze 'cz\u0142owiekiem chorym’, do kt\u00f3rego podchodzi ze szczer\u0105 postaw\u0105 'sympatii’, w etymologicznym znaczeniu tego s\u0142owa \u00bb.<\/p>\n

Wymaga to mi\u0142o\u015bci, dyspozycyjno\u015bci, uwagi, zrozumienia, \u017cyczliwo\u015bci, cierpliwo\u015bci, dialogu. Nie wystarczy \u00ab bieg\u0142o\u015b\u0107 naukowa i zawodowa \u00bb, ale potrzeba \u00ab osobowego uczestnictwa w konkretnych sytuacjach poszczeg\u00f3lnego pacjenta \u00bb.<\/p>\n

3.\u00a0Zabezpiecza\u0107, przywraca\u0107 i polepsza\u0107 stan zdrowia oznacza s\u0142u\u017cy\u0107 \u017cyciu w jego ca\u0142o\u015bci. \u00ab Dog\u0142\u0119bna refleksja nad zjawiskiem choroby i cierpienia stawia nas zawsze wobec pyta\u0144, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza obr\u0119b medycyny, dotykaj\u0105c istoty kondycji ludzkiej na tym \u015bwiecie. \u0141atwo wi\u0119c zrozumie\u0107, jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w dziedzinie<\/p>\n

opieki spo\u0142ecznej i zdrowotnej odgrywa nie tylko obecno\u015b\u0107 duszpasterzy, ale tak\u017ce personelu medycznego, kt\u00f3ry maj\u0105c integralnie ludzk\u0105 wizj\u0119 choroby, potrafi w konsekwencji zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do chorego, cierpi\u0105cego cz\u0142owieka, zachowuj\u0105c wobec niego w pe\u0142ni ludzk\u0105 postaw\u0119 \u00bb.<\/p>\n

W tym znaczeniu pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia, je\u015bli o\u017cywia go duch rzeczywi\u015bcie chrze\u015bcija\u0144ski, \u0142atwiej odkrywa szczeg\u00f3lny wymagaj\u0105cy wymiar misyjny swojego zawodu, gdy\u017c rzeczywi\u015bcie \u00ab jest (w nim) zaanga\u017cowane ca\u0142e jego cz\u0142owiecze\u0144stwo i jest wymagane od niego ca\u0142kowite po\u015bwi\u0119cenie \u00bb.<\/p>\n

Misja oznacza powo\u0142anie, czyli odpowied\u017a na transcendentne wezwanie, kt\u00f3re ukonkretnia si\u0119 w cierpi\u0105cym i wzywaj\u0105cym obliczu pacjenta powierzonego konkretnym zabiegom. Pe\u0142na mi\u0142o\u015bci troska o chorego jest wi\u0119c podj\u0119ciem boskiej misji, kt\u00f3ra sama mo\u017ce motywowa\u0107 i podtrzymywa\u0107 najbardziej bezinteresowne, dyspozycyjne i wierne zaanga\u017cowanie oraz nadawa\u0107 mu \u00ab znaczenie kap\u0142a\u0144skie \u00bb. \u00ab Jezus, przedstawiaj\u0105c istot\u0119 swojej odkupie\u0144czej misji, m\u00f3wi: „Ja przyszed\u0142em po to, aby owce mia\u0142y \u017cycie i mia\u0142y je w obfito\u015bci” (J 10, 10)… w\u0142a\u015bnie w \u015bwietle takiego '\u017cycia’ nabieraj\u0105, pe\u0142nego znaczenia wszystkie aspekty i momenty \u017cycia cz\u0142owieka \u00bb.<\/p>\n

Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia jest mi\u0142osiernym samarytaninem z przypowie\u015bci, kt\u00f3ry zatrzymuje si\u0119. przy zranionym cz\u0142owieku, staj\u0105c si\u0119 jego \u00ab bli\u017anim \u00bb w mi\u0142o\u015bci (por. \u0141k 10, 29-37).<\/p>\n

4.\u00a0Oznacza to, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 medyczne-sanitarna jest s\u0142u\u017cebnym narz\u0119dziem rozprzestrzeniaj\u0105cej si\u0119 mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej wobec cz\u0142owieka cierpi\u0105cego; jest r\u00f3wnocze\u015bnie dzie\u0142em mi\u0142o\u015bci wobec Boga, kt\u00f3ry ukazuje si\u0119. w pe\u0142nej mi\u0142o\u015bci trosce o cz\u0142owieka. Dla chrze\u015bcijanina jest ona ci\u0105g\u0142ym uobecnianiem lecz\u0105cej mi\u0142o\u015bci Chrystusa, kt\u00f3ry \u00ab przeszed\u0142 dobrze czyni\u0105c i uzdrawiaj\u0105c wszystkich \u00bb (Dz 10, 38).\u00a0<\/sup>Jest ona tak\u017ce mi\u0142o\u015bci\u0105 zwr\u00f3con\u0105 do Chrystusa: to On jest chory \u2014 \u00ab by\u0142em chory \u00bb \u2014 kt\u00f3ry przyjmuje oblicze cierpi\u0105cego brata, tak \u017ce uwa\u017ca za zwr\u00f3con\u0105 do siebie \u2014 \u00ab mnie\u015bcie uczynili \u00bb \u2014 pe\u0142n\u0105 mi\u0142o\u015bci trosk\u0105 okazan\u0105 bratu (por. Mt 25, 31-40).\u00a0\u00a0<\/sup><\/p>\n

Zaw\u00f3d, powo\u0142anie i misja spotykaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, a w chrze\u015bcija\u0144skiej wizji \u017cycia i zdrowia integruj\u0105 si\u0119. wzajemnie. W tym \u015bwietle dzia\u0142alno\u015b\u0107 medyczno-sanitarna nabiera nowego i wznios\u0142ego znaczenia jako \u00ab s\u0142u\u017cba \u017cyciu \u00bb i \u00ab pos\u0142uga leczenia \u00bb. Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia jako s\u0142uga \u017cycia\u00a0 jest \u00ab s\u0142ug\u0105 tego Boga, kt\u00f3ry w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym jest ukazany jako „mi\u0142o\u015bnik \u017cycia” (Mdr 11, 26) \u00bb. S\u0142u\u017cy\u0107 \u017cyciu oznacza s\u0142u\u017cy\u0107 Bogu w cz\u0142owieku, czyli sta\u0107 si\u0119 \u00ab wsp\u00f3\u0142pracownikiem Boga w przywracaniu zdrowia choremu cia\u0142u \u00bb oraz uwielbia\u0107 Boga w pe\u0142nym mi\u0142o\u015bci przyj\u0119ciu \u017cycia, przede wszystkim je\u015bli jest s\u0142abe i chore.\u00a0\u00a0<\/sup><\/p>\n

5.\u00a0Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry uwa\u017ca \u00ab pos\u0142ugiwanie chorym i cierpi\u0105cym za integraln\u0105 cze\u015b\u0107 swojego pos\u0142annictwa \u00bb, podejmuje j\u0105 jako element swojej s\u0142u\u017cebnej pos\u0142ugi.\u00a0<\/sup>\u00ab Ko\u015bci\u00f3\u0142… zawsze patrzy\u0142 na medycyn\u0105 jako na wa\u017cne wsparcie swojego odkupie\u0144czego pos\u0142ania wobec cz\u0142owieka \u00bb. Rzeczywi\u015bcie, \u00ab s\u0142u\u017cba duchowi cz\u0142owieka nie mo\u017ce aktualizowa\u0107 si\u0119 inaczej, jak tylko staj\u0105c si\u0119 s\u0142u\u017cb\u0105 jego jedno\u015bci psychofizycznej. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wie dobrze, \u017ce z\u0142o fizyczne wi\u0119zi ducha, tak jak z\u0142o ducha zniewala cia\u0142o \u00bb.<\/p>\n

Oznacza to, \u017ce pos\u0142uga leczenia wype\u0142niana przez pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia jest uczestniczeniem w duszpasterskiej i ewangelizacyjnej dzia\u0142alno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a. S\u0142u\u017cba \u017cyciu staje si\u0119 pos\u0142ug\u0105 zbawienia, to znaczy g\u0142oszeniem, kt\u00f3re aktualizuje odkupie\u0144cz\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Chrystusa. \u00ab Lekarze, piel\u0119gniarki, inni pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia s\u0105 powo\u0142ani, by byli \u017cywym obrazem Chrystusa i Ko\u015bcio\u0142a w mi\u0142o\u015bci wobec chorych i cierpi\u0105cych \u00bb; by byli \u015bwiadkami \u00ab ewangelii \u017cycia \u00bb.<\/p>\n

6.\u00a0S\u0142u\u017cba \u017cyciu jest rzeczywi\u015bcie tak\u0105, je\u015bli opiera si\u0119 na wierno\u015bci prawu moralnemu, kt\u00f3re wymownie wyra\u017ca jej warto\u015b\u0107 i jej zadania. Od pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia, opr\u00f3cz kompetencji techniczno-zawodowej, wymaga si\u0119 odpowiedzialno\u015bci etycznej. \u00ab Norma etyczna, oparta na szacunku dla godno\u015bci osoby i praw chorych, powinna o\u015bwieca\u0107 i kierowa\u0107 tak badaniami jak zastosowaniami osi\u0105gni\u0119tych w niej wynik\u00f3w.<\/p>\n

Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia, w wierno\u015bci normie moralnej, prze\u017cywa swoja, wierno\u015b\u0107 cz\u0142owiekowi, kt\u00f3rego warto\u015b\u0107 jest zapewniana przez norm\u0119, oraz Bogu, kt\u00f3rego m\u0105dro\u015b\u0107 norma wyra\u017ca.<\/p>\n

Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia czerpie wskazania dla swojego post\u0119powania z tego szczeg\u00f3lnego pola etyki normatywnej, kt\u00f3re dzisiaj jest okre\u015blane mianem bioetyki. Urz\u0105d Nauczycielski Ko\u015bcio\u0142a, z czujn\u0105, i piln\u0105 uwag\u0105, wypowiedzia\u0142 si\u0119 na tym polu odno\u015bnie zagadnie\u0144 i konflikt\u00f3w spowodowanych przez rozw\u00f3j biomedyczny i zmienny ethos kulturowy. Nauczanie dotycz\u0105ce bioetyki stanowi dla pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia, niezale\u017cnie czy jest katolikiem czy nie, \u017ar\u00f3d\u0142o zasad i norm post\u0119powania, kt\u00f3re o\u015bwieca jego sumienie i je ukierunkowuje \u2014 szczeg\u00f3lnie w z\u0142o\u017cono\u015bci dzisiejszych mo\u017cliwo\u015bci biotechnologicznych \u2014 w dokonywaniu wybor\u00f3w zawsze szanuj\u0105cych \u017cycie i jego godno\u015b\u0107.<\/p>\n

7.\u00a0Nieustanny rozw\u00f3j medycyny wymaga od pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia powa\u017cnego przygotowania i sta\u0142ej formacji, aby utrzyma\u0107, tak\u017ce za po\u015brednictwem studi\u00f3w osobistych, odpowiedni\u0105 kompetencj\u0119 i nale\u017cyt\u0105. powag\u0119 zawodow\u0105.<\/p>\n

Podobnie nale\u017cy troszczy\u0107 si\u0119 o powa\u017cn\u0105 \u00ab formacj\u0119 etyczno-religijn\u0105 chrze\u015bcija\u0144skich pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia \u00bb, kt\u00f3ra rozwija\u0142aby w nich szacunek dla warto\u015bci ludzkich i chrze\u015bcija\u0144skich oraz uszlachetnia\u0142a ich sumienia \u00bb. Nale\u017cy \u00ab pomaga\u0107 im we wzro\u015bcie autentycznej wiary i prawdziwego zmys\u0142u moralnego w szczerym poszukiwaniu religijnej \u0142\u0105czno\u015bci z Bogiem, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 podstawa wszelkich idea\u0142\u00f3w dobra i prawdy \u00bb.<\/p>\n

\u00ab Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia powinni by\u0107 kszta\u0142ceni tak\u017ce w dziedzinie moralno\u015bci i etyki \u00bb. W tym celu odpowiedzialni za formacj\u0119 powinni stara\u0107 si\u0119 o powo\u0142anie do istnienia katedr i KPSZ wyk\u0142ad\u00f3w bioetyki.<\/p>\n

8.\u00a0Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia, szczeg\u00f3lnie lekarze, nie mog\u0105 by\u0107 zostawieni sami i obci\u0105\u017ceni odpowiedzialno\u015bci\u0105. wobec coraz bardziej z\u0142o\u017conych i problematycznych przypadk\u00f3w klinicznych, z kt\u00f3rych wiele jest jeszcze na etapie do\u015bwiadcze\u0144, jakimi dysponuje dzisiejsza medycyna, oraz wobec spo\u0142eczno-sanitarnego znaczenia niekt\u00f3rych zagadnie\u0144.<\/p>\n

Aby u\u0142atwi\u0107 im podejmowanie decyzji oraz czuwa\u0107 nad nimi nale\u017cy popiera\u0107 ustanawianie w g\u0142\u00f3wnych centrach szpitalnych komitet\u00f3w etycznych. Przez ich po\u015brednictwo kompetencja i ocena medyczna zostaje zestawiona i po\u0142\u0105czona z kompetencj\u0105 innych form obecno\u015bci obok chorego, by ochrania\u0107 jego godno\u015b\u0107 i sam\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 medyczn\u0105.<\/p>\n

9.\u00a0Zakres dzia\u0142ania pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia stanowi na og\u00f3\u0142 to, co wyra\u017caj\u0105 przede wszystkim poj\u0119cia zdrowie i s\u0142u\u017cba zdrowia.<\/p>\n

Przez pojecie \u00ab zdrowia \u00bb rozumie si\u0119 to wszystko, co dotyczy zapobiegania, diagnozy, leczenia i rehabilitacji, aby polepszy\u0107 r\u00f3wnowaga i dobro fizyczne, psychiczne oraz duchowe osoby. Przez poj\u0119cie \u00ab s\u0142u\u017cby zdrowia \u00bb rozumie si\u0119 natomiast to wszystko, co dotyczy polityki, prawodawstwa, programowania i struktur sanitarnych.<\/p>\n

Integralne poj\u0119cie zdrowia odzwierciedla si\u0119 wprost tak\u017ce w poj\u0119ciu s\u0142u\u017cby zdrowia. Rzeczywi\u015bcie \u00ab instytucje s\u0105 bardzo wa\u017cne i nieodzowne, jednak\u017ce \u017cadna instytucja sama z siebie nie zast\u0105pi ludzkiego serca, ludzkiego wsp\u00f3\u0142czucia, ludzkiej mi\u0142o\u015bci, ludzkiej inicjatywy, gdy chodzi o wyj\u015bcie naprzeciw cierpieniu drugiego cz\u0142owieka \u00bb.<\/p>\n

Praktyczne spotkanie i synteza wymaga\u0144 oraz zada\u0144, jakie wynikaj\u0105 z poj\u0119\u0107 zdrowia i s\u0142u\u017cby zdrowia, stanowi\u0105 podstaw\u0119 i drog\u0119 humanizacji medycyny. Powinna by\u0107 ona rozwijana zar\u00f3wno w zakresie osobowo-zawodowym (relacja lekarz-pacjent) jak r\u00f3wnie\u017c w wymiarze spo\u0142eczno-politycznym, by broni\u0107 w strukturach instytucjonalnych i technologicznych interes\u00f3w ludzko-chrze\u015bcija\u0144skich w spo\u0142eczno\u015bci oraz infrastruktur instytucjonalnych i technologicznych. Wszystko to jest wzajemnie powi\u0105zane, poniewa\u017c taka humanizacja, odpowiada nie tylko wymogowi mi\u0142o\u015bci, ale tak\u017ce \u00ab zadaniu sprawiedliwo\u015bci \u00bb. Taka humanizacja buduje podstawy \u00ab owej „cywilizacji mi\u0142o\u015bci i \u017cycia”, bez kt\u00f3rej egzystencja os\u00f3b i spo\u0142ecze\u0144stwa traci sw\u00f3j sens najbardziej ludzki \u00bb.<\/p>\n

10.\u00a0Niniejsza Karta stawia sobie za zadanie zapewnienie wierno\u015bci etycznej pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia, je\u015bli chodzi o decyzje i postawy, w kt\u00f3rych urzeczywistnia si\u0119, s\u0142u\u017cba \u017cyciu.<\/p>\n

Wierno\u015b\u0107 ta zostaje okre\u015blona wed\u0142ug etap\u00f3w \u017cycia ludzkiego, jakimi s\u0105: \u00ab narodziny \u00bb, \u00ab \u017cycie \u00bb i \u00ab \u015bmier\u0107 \u00bb, obieraj\u0105c je za punkt odniesienia refleksji etyczno- duszpasterskich.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

I NARODZINY<\/h3>\n

11. \u00ab W opisie biblijnym odr\u0119bno\u015b\u0107 cz\u0142owieka od innych istot stworzonych jest podkre\u015blona zw\u0142aszcza przez fakt, \u017ce tylko jego stworzenie zostaje przedstawione jako owoc specjalnej decyzji Boga i Jego postanowienia, by potoczy\u0107 cz\u0142owieka ze Stw\u00f3rc\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 i specyficzna wi\u0119zi\u0105: „Uczy\u0144my cz\u0142owieka na nasz obraz, podobnego nam” (Rdz l, 26). \u017bycie ofiarowane przez Boga cz\u0142owiekowi jest darem, dzi\u0119ki kt\u00f3remu B\u00f3g udziela co\u015b z siebie stworzeniu.<\/p>\n

\u00ab B\u00f3g sam to powiedzia\u0142: „Nie jest dobrze cz\u0142owiekowi by\u0107 samemu” (Rdz 2, 18)… chc\u0105c da\u0107 mu pewne specjalne uczestnictwo w swoim w\u0142asnym dziele stw\u00f3rczym, pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 m\u0119\u017cczy\u017anie i kobiecie m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n

„b\u0142\u0105d\u017acie p\u0142odni i rozmna\u017cajcie si\u0119” (Rdz l, 28)… Zrodzenie dziecka jest wydarzeniem g\u0142\u0119boko ludzkim i wysoce religijnym, gdy\u017c anga\u017cuje ma\u0142\u017conk\u00f3w, tworz\u0105cych „jedno cia\u0142o” (por. Rdz 2, 24), a zarazem Boga samego, kt\u00f3ry jest obecny \u00bb.<\/p>\n

Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia wype\u0142niaj\u0105 swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119, gdy pomagaj\u0105 rodzicom w odpowiedzialnej prokreacji, sprzyjaj\u0105c jej warunkom, usuwaj\u0105c trudno\u015bci i chroni\u0105c j\u0105 przed zagra\u017caj\u0105cym oraz niegodnym prokreacji ludzkiej technicyzmem.<\/p>\n

Manipulacja genetyczna<\/p>\n

12.\u00a0Coraz szersze poznanie ludzkiego dziedzictwa genetycznego (genoma), wyszczeg\u00f3lnienie gen\u00f3w i okre\u015blenie ich funkcji, wraz z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przenoszenia ich, modyfikowania i zast\u0119powania, otwiera przed medycyn\u0105 niezwyk\u0142e perspektywy, a r\u00f3wnocze\u015bnie stawia nowe i delikatne problemy etyczne.<\/p>\n

W ocenie moralnej nale\u017cy odr\u00f3\u017cni\u0107 manipulacj\u0105 \u015bci\u015ble terapeutyczna kt\u00f3ra ma na celu leczenie chor\u00f3b wynikaj\u0105cych z anomalii genetycznych lub chromosomowych (terapia genetyczna), od manipulacji ingeruj\u0105cych w ludzkie dziedzictwo genetyczne. Interwencja lecznicza, kt\u00f3ra jest okre\u015blana tak\u017ce mianem \u00ab chirurgii genetycznej \u00bb, \u00ab b\u0119dzie zasadniczo uwa\u017cana za po\u017c\u0105dan\u0105, za\u0142o\u017cywszy, \u017ce d\u0105\u017cy do realizacji faktycznej poprawy stanu zdrowia jednostki, bez nara\u017cenia na szkody jej integralno\u015bci lub na pogorszenie zdrowia \u00bb.<\/p>\n

13.\u00a0Je\u015bli chodzi natomiast o interwencje nie maj\u0105ce charakteru \u015bci\u015ble leczniczego, kt\u00f3re \u00ab zmierzaj\u0105 do wytworzenia istot ludzkich dobranych wed\u0142ug p\u0142ci lub wcze\u015bniej ustalonych w\u0142a\u015bciwo\u015bci \u00bb, a w ka\u017cdym razie zmieniaj\u0105 dziedzictwo genetyczne jednostki i gatunku ludzkiego, \u00ab s\u0105… przeciwne godno\u015bci osobowej istoty ludzkiej, jej integralno\u015bci i to\u017csamo\u015bci. Nie mog\u0105 wi\u0119c w \u017caden spos\u00f3b by\u0107 usprawiedliwione przez wzgl\u0105d na ewentualne dobroczynne skutki dla przysz\u0142ych pokole\u0144 \u00bb; \u00ab \u017cadna u\u017cyteczno\u015b\u0107 spo\u0142eczna lub naukowa i \u017cadna motywacja ideologiczna nigdy nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y uzasadni\u0107 interwencji na ludzkie dziedzictwo genetyczne, kt\u00f3ra nie mia\u0142aby charakteru terapeutycznego, to znaczy nie by\u0142aby w sobie ukierunkowana na naturalny rozw\u00f3j istoty ludzkiej \u00bb.<\/p>\n

14.\u00a0W ka\u017cdym razie ten rodzaj interwencji \u00ab nie mo\u017ce przes\u0105dza\u0107 pocz\u0105tku \u017cycia ludzkiego, to znaczy prokreacji zwi\u0105zanej ze zjednoczeniem nie tylko biologicznym, lecz tak\u017ce duchowym rodzic\u00f3w, z\u0142\u0105czonych w\u0119z\u0142em ma\u0142\u017ce\u0144skim \u00bb.<\/p>\n

Podkre\u015blone w tym miejscu negatywne oceny medyczne odnosz\u0105 si\u0119 do ka\u017cdej interwencji maj\u0105cej charakter manipulacji genetycznej, kt\u00f3ra dotyczy\u0142aby embrion\u00f3w. Nie podejmuje si\u0119 natomiast zagadnie\u0144 moralnych dotycz\u0105cych manipulacji na kom\u00f3rkach somatycznych maj\u0105cych cele lecznicze, a tak\u017ce manipulacji na kom\u00f3rkach zwierz\u0119cych lub ro\u015blinnych maj\u0105cych cele farmaceutyczne.<\/p>\n

Regulacja p\u0142odno\u015bci<\/p>\n

15.\u00a0\u00ab Dlatego prawdziwy szacunek dla mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i ca\u0142y sens \u017cycia rodzinnego zmierzaj\u0105 do tego, \u017ceby ma\u0142\u017conkowie nie zapominaj\u0105c pozosta\u0142ych cel\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa, sk\u0142onni byli m\u0119\u017cnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z mi\u0142o\u015bci\u0105 Stw\u00f3rcy i Zbawiciela, kt\u00f3ry przez nich wci\u0105\u017c powi\u0119ksza i wzbogaca swoj\u0105 rodzin\u0119 \u00bb. \u00ab Gdy z ma\u0142\u017ce\u0144skiej jedno\u015bci dwojga rodzi sianowy cz\u0142owiek, to przynosi on z sob\u0105 na \u015bwiat szczeg\u00f3lny obraz i podobie\u0144stwo Boga samego: w biologi\u0119 rodzenia wpisana jest genealogia osoby. Je\u015bli m\u00f3wimy, \u017ce ma\u0142\u017conkowie jako rodzice s\u0105 wsp\u00f3\u0142pracownikami Boga-Stw\u00f3rcy w pocz\u0119ciu i zrodzeniu nowego cz\u0142owieka, to sformu\u0142owaniem tym nie wskazujemy tylko na prawa biologii, ale na to, \u017ce w ludzkim rodzicielstwie sam B\u00f3g jest obecny \u00bb.<\/p>\n

\u00ab Ci ma\u0142\u017conkowie realizuj\u0105 odpowiedzialne rodzicielstwo, kt\u00f3rzy kieruj\u0105c si\u0119 roztropnym namys\u0142em i wielkoduszno\u015bci\u0105, decyduj\u0105 si\u0119 na przyj\u0119cie liczniejszego potomstwa, albo te\u017c, dla wa\u017cnych przyczyn i przy poszanowaniu nakaz\u00f3w moralnych, postanawiaj\u0105 okresowo lub nawet na czas nieograniczony, unika\u0107 zrodzenia dalszego dziecka \u00bb. W tym drugim przypadku pojawia si\u0119 problem regulacji p\u0142odno\u015bci.<\/p>\n

16.\u00a0W ocenie postaw \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 z regulacj\u0105 p\u0142odno\u015bci, s\u0105d moralny \u00ab nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od samej szczerej intencji i oceny motyw\u00f3w, lecz musi by\u0107 okre\u015blony w \u015bwietle obiektywnych kryteri\u00f3w, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych natur\u0105 osoby ludzkiej i jej czyn\u00f3w \u00bb. Chodzi o godno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny i kobiety oraz ich najbardziej wewn\u0119trznego zwi\u0105zku. Szacunek dla tej godno\u015bci decyduje o prawdzie mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o akt ma\u0142\u017ce\u0144ski, wyra\u017ca on \u00ab nierozerwalny zwi\u0105zek mi\u0119dzy dwoma znaczeniami aktu: znaczeniem jednocz\u0105cym i znaczeniem prokreacyjnym. Akty, za po\u015brednictwem kt\u00f3rych ma\u0142\u017conkowie w pe\u0142ni realizuj\u0105 i intensyfikuj\u0105 swoje zjednoczenie, s\u0105 tymi samymi aktami, kt\u00f3re rodz\u0105 \u017cycie, i na odwr\u00f3t. Mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra w celu wyra\u017cenia si\u0119 przyjmuje \u00ab j\u0119zyk cia\u0142a jest r\u00f3wnocze\u015bnie jednocz\u0105ca i prokreacyjna: zawiera w sobie wyra\u017ane „znaczenie oblubie\u0144cze” i rodzicielskie zarazem \u00bb. W akcie ma\u0142\u017ce\u0144skim to po\u0142\u0105czenie ma charakter wewn\u0119trzny: \u00ab cz\u0142owiek nie mo\u017ce go zerwa\u0107 ze swojej inicjatywy \u00bb, nie zaprzeczaj\u0105c swojej godno\u015bci osoby i \u00ab wewn\u0119trznej prawdzie mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej \u00bb.<\/p>\n

17.\u00a0Dlatego wi\u0119c, podczas gdy jest dozwolone, z powa\u017cnych powod\u00f3w, korzystanie ze znajomo\u015bci p\u0142odno\u015bci kobiety, wyrzekaj\u0105c si\u0119 korzystania z ma\u0142\u017ce\u0144stwa w okresach p\u0142odno\u015bci, jest niedozwolone uciekanie si\u0119 do \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych.<\/p>\n

Metody naturalne zak\u0142adaj\u0105 akt ma\u0142\u017ce\u0144ski, kt\u00f3ry z jednej strony nie zapocz\u0105tkowuje nowego \u017cycia, a z drugiej pozostaje jednak w sobie otwarty na \u017cycie. \u00ab W\u0142a\u015bnie taki szacunek uprawnia, w duchu s\u0142u\u017cby odpowiedzialnemu rodzicielstwu, do stosowania naturalnych metod regulacji p\u0142odno\u015bci: s\u0105 one coraz bardziej precyzyjne z naukowego punktu widzenia i stwarzaj\u0105 konkretne mo\u017cliwo\u015bci podejmowania decyzji zgodnych z warto\u015bciami moralnymi \u00bb.<\/p>\n

\u015arodki sztuczne zaprzeczaj\u0105 \u00ab naturze tak m\u0119\u017cczyzny jak i kobiety, a tak\u017ce… g\u0142\u0119bokiemu ich zespoleniu \u00bb. Zjednoczenie p\u0142ciowe jest w tym przypadku oddzielone od prokreacji; akt zostaje zafa\u0142szowany w jego naturalnej otwarto\u015bci na \u017cycie. \u00ab Zniekszta\u0142ca si\u0119 w ten spos\u00f3b i fa\u0142szuje pierwotn\u0105 tre\u015b\u0107 ludzkiej p\u0142ciowo\u015bci, za\u015b dwa znaczenia \u2014 jednocz\u0105ce i prokreacyjne \u2014 wpisane g\u0142\u0119boko natur\u0119 aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, zostaj\u0105 sztucznie rozdzielone: jedno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny i kobiety zostaje tym samym zdradzona, a p\u0142odno\u015b\u0107 poddana ich samowoli \u00bb. Zachodzi to w przypadku \u00ab wszelkich dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re \u2014 b\u0105d\u017a to w przewidywaniu zbli\u017cenia ma\u0142\u017ce\u0144skiego, b\u0105d\u017a podczas jego spe\u0142niania, czy w rozwoju naturalnych skutk\u00f3w \u2014 mia\u0142yby za cel uniemo\u017cliwienie pocz\u0119cia \u00bb.<\/p>\n

18.\u00a0Wy\u0142ania siew ten spos\u00f3b \u00ab r\u00f3\u017cnica antropologiczna a zarazem moralna, jaka istnieje pomi\u0119dzy \u015brodkami antykoncepcyjnymi, a odwo\u0142aniem si\u0119 do rytm\u00f3w okresowych \u00bb.<\/p>\n

\u00ab Nie chodzi tu o rozr\u00f3\u017cnienie na poziomie technicznym lub praktycznym, kt\u00f3re wynika\u0142oby w g\u0142\u00f3wnej mierze ze „sztucznego” i „naturalnego” charakteru r\u00f3\u017cnych metod, ale przede wszystkim o r\u00f3\u017cnic\u0119 w sposobie post\u0119powania \u00bb. Jest to r\u00f3\u017cnica, kt\u00f3ra anga\u017cuje<\/p>\n

\u00ab nie daj\u0105ce si\u0119 ze sob\u0105 pogodzi\u0107, dwie koncepcje osoby i p\u0142ciowo\u015bci ludzkiej \u00bb.<\/p>\n

Nale\u017cy wi\u0119c uzna\u0107 i uzasadni\u0107 t\u0119 \u00ab r\u00f3\u017cnic\u0119 \u00bb: \u00ab racj\u0105 ostateczn\u0105 ka\u017cdej metody naturalne) nie jest po prostu jej skuteczno\u015b\u0107 czy wiarygodno\u015b\u0107 biologiczna, ale jej sp\u00f3jno\u015b\u0107 z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wizj\u0105 p\u0142ciowo\u015bci wyra\u017caj\u0105cej mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 \u00bb. \u00ab Twierdzi si\u0119 cz\u0119sto, \u017ce antykoncepcja, je\u015bli jest bezpieczna i dost\u0119pna dla wszystkich, stanowi najskuteczniejszy \u015brodek przeciw aborcji… Taka argumentacja okazuje si\u0119 w rzeczywisto\u015bci zwodnicza… W istocie, kultura proaborcyjna jest najbardziej rozpowszechniona w\u0142a\u015bnie w \u015brodowiskach, kt\u00f3re odrzucaj\u0105 nauczanie Ko\u015bcio\u0142a o antykoncepcji \u00bb.<\/p>\n

19.\u00a0Bardziej ni\u017c na instrukcje wykorzystania, metody naturalne odpowiadaj\u0105 na znaczenie nadane mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, kt\u00f3ra ukierunkowuje i okre\u015bla \u017cycie ma\u0142\u017conk\u00f3w. \u00ab Wyb\u00f3r rytmu naturalnego bowiem, poci\u0105ga za sob\u0105 akceptacj\u0119 cyklu osoby, to jest kobiety, a co za tym idzie, akceptacj\u0119 dialogu, wzajemnego poszanowania, wsp\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci, panowania nad sob\u0105… W tym kontek\u015bcie… wsp\u00f3lnota ma\u0142\u017ce\u0144ska ubogaca si\u0119 takimi warto\u015bciami, jak czu\u0142o\u015b\u0107 i serdeczno\u015b\u0107, kt\u00f3re s\u0105 czynnikami g\u0142\u0119boko o\u017cywiaj\u0105cymi p\u0142ciowo\u015b\u0107 ludzk\u0105, r\u00f3wnie\u017c w jej wymiarze fizycznym \u00bb.<\/p>\n

20.\u00a0Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia mog\u0105. przyczynia\u0107 si\u0119, odpowiednio do ich mo\u017cliwo\u015bci, do rozpowszechniania tej ludzkiej i chrze\u015bcija\u0144skiej koncepcji p\u0142ciowo\u015bci, udost\u0119pniaj\u0105c ma\u0142\u017conkom, a wcze\u015bniej jeszcze m\u0142odzie\u017cy, informacje konieczne do kszta\u0142towania postawy odpowiedzialnej i szanuj\u0105cej szczeg\u00f3ln\u0105, godno\u015b\u0107 ludzkiej p\u0142ciowo\u015bci.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 odwo\u0142uje si\u0119 do ich \u00ab odpowiedzialno\u015bci \u00bb, by \u00ab skutecznie pom\u00f3c ma\u0142\u017ce\u0144stwom w prze\u017cywaniu ich mi\u0142o\u015bci tak, a\u017ceby uszanowane by\u0142y struktura i cel aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3ry j\u0105 wyra\u017ca \u00bb.<\/p>\n

Sztuczna prokreacja<\/p>\n

21.\u00a0Zastosowanie do cz\u0142owieka biotechnologii, opracowanych na podstawie bada\u0144 nad zap\u0142odnieniem zwierz\u0105t, umo\u017cliwi\u0142o r\u00f3\u017cne interwencje w dziedzinie prokreacji ludzkiej, stawiaj\u0105c powa\u017cne zagadnienia dozwolono\u015bci moralnej. \u00ab Tak\u017ce r\u00f3\u017cne techniki sztucznej reprodukcji, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107 \u017cyciu i cz\u0119sto s\u0105 stosowane z t\u0105 intencj\u0105, w rzeczywisto\u015bci stwarzaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 nowych zamach\u00f3w na \u017cycie \u00bb.<\/p>\n

Kryterium oceny etycznej jest w tym przypadku okre\u015blane przez oryginalno\u015b\u0107 rodzenia ludzkiego, kt\u00f3re \u00ab pochodzi z samej w\u0142a\u015bciwo\u015bci osoby ludzkiej \u00bb. \u00ab Przekazywanie \u017cycia ludzkiego jest powierzone przez natur\u0119 osobowemu i \u015bwiadomemu aktowi, i jako takie jest poddane naj\u015bwi\u0119tszym prawom Bo\u017cym, prawom niezmiennym i nienaruszalnym, kt\u00f3re wszyscy powinni przyj\u0105\u0107 i zachowa\u0107 \u00bb. Taki akt osobowy jest wewn\u0119trznym zjednoczeniem mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w, kt\u00f3rzy daj cip si\u0119, sobie ca\u0142kowicie, przekazuj\u0105, \u017cycie. Jest to jedyny i nierozdzielny akt, r\u00f3wnocze\u015bnie jednocz\u0105cy i prokreacyjny, ma\u0142\u017ce\u0144ski i rodzicielski.<\/p>\n

Ten akt, b\u0119d\u0105cy \u00ab wyrazem wzajemnego daru, kt\u00f3ry zgodnie ze s\u0142owami Pisma \u015awi\u0119tego sprawia, „\u017ce b\u0119d\u0105 oboje jednym cia\u0142em” \u00bb, stanowi centrum zapocz\u0105tkowuj\u0105ce \u017cycie.<\/p>\n

22.\u00a0Cz\u0142owiek nie ma prawa do nie uznawania i nie przestrzegania wewn\u0119trznych znacze\u0144 i warto\u015bci \u017cycia ludzkiego od jego pocz\u0105tku. \u00ab Nie mo\u017cna wi\u0119c u\u017cywa\u0107 \u015brodk\u00f3w i i\u015b\u0107 za metodami, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 dozwolone w przekazywaniu \u017cycia ro\u015blin i zwierz\u0105t \u00bb. Godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej wymaga, aby przychodzi\u0142a ona na \u015bwiat jako dar Bo\u017cy i owoc aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, kt\u00f3ry jest w\u0142a\u015bciwy i specyficzny dla jednocz\u0105cej i prokreacyjnej mi\u0142o\u015bci mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami, a wi\u0119c aktu, kt\u00f3ry z samej swojej natury okazuje si\u0119 niezast\u0105piony.<\/p>\n

Ka\u017cdy \u015brodek i ka\u017cda interwencja lekarska, je\u015bli chodzi o prokreacj\u0119, powinna mie\u0107 funkcj\u0119 pomocnicz\u0105 i nigdy nie mo\u017ce zast\u0119powa\u0107 aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Rzeczywi\u015bcie \u00ab lekarz pozostaje w s\u0142u\u017cbie os\u00f3b i przekazywania \u017cycia ludzkiego. Nie jest uprawniony do dysponowania nimi, ani do decydowania o nich. Interwencja lekarska szanuje godno\u015b\u0107 os\u00f3b, gdy u\u0142atwia ten akt (ma\u0142\u017ce\u0144ski)… Przeciwnie, nieraz zdarza si\u0119, \u017ce interwencja lekarska technicznie zast\u0119puje akt ma\u0142\u017ce\u0144ski… W tym przypadku interwencja lekarska nie jest, tak jak powinna by\u0107, w s\u0142u\u017cbie jedno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, lecz przyw\u0142aszcza sobie funkcj\u0119 rodzicielsk\u0105, a w taki spos\u00f3b sprzeciwia si\u0119 godno\u015bci oraz niezbywalnym prawom ma\u0142\u017conk\u00f3w i maj\u0105cego narodzi\u0107 si\u0119 dziecka \u00bb.<\/p>\n

23.\u00a0\u00ab Niekoniecznie odrzuca si\u0119. u\u017cywanie pewnych sztucznych \u015brodk\u00f3w przeznaczonych jedynie… dla u\u0142atwienia aktu naturalnego \u00bb. Ma to miejsce w przypadku sztucznej inseminacji homologicznej, czyli w ramach ma\u0142\u017ce\u0144stwa sperm\u0105 ma\u0142\u017conka, gdy otrzymuje si\u0119 j\u0105 przez normalny akt ma\u0142\u017ce\u0144ski.<\/p>\n

24.\u00a0FIVET (zap\u0142odnienie w prob\u00f3wce z przeniesieniem embrionu) jest niedopuszczalny, poniewa\u017c pocz\u0119cie nie nast\u0119puje w ramach aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego \u2014 \u00ab jako owoc aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, to znaczy specyficznego dzia\u0142ania jedno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w \u00bb \u2014 ale poza nim: w prob\u00f3wce, b\u0119d\u0105c dzie\u0142em technik\u00f3w, kt\u00f3rzy ustalaj\u0105 jego warunki i decyduj\u0105c jego przebiegu. Nie odpowiada ono logice \u00ab daru \u00bb, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy si\u0119 z rodzicielstwem ludzkim, ale \u00ab produkcji \u00bb i \u00ab panowania \u00bb, w\u0142a\u015bciwej dla przedmiot\u00f3w i skutk\u00f3w. W tym przypadku dziecko nie rodzi si\u0119 jako \u00ab dar \u00bb mi\u0142o\u015bci, ale jako produkt laboratorium.<\/p>\n

\u00ab FIVET homologiczny powoduje rozdzielenie mi\u0119dzy dzia\u0142aniami przeznaczonymi do zap\u0142odnienia ludzkiego a aktem ma\u0142\u017ce\u0144skim \u00bb, aktem \u00ab nierozdzielnie cielesnym i duchowym \u00bb. Zap\u0142odnienie dokonuje si\u0119 poza cia\u0142em ma\u0142\u017conk\u00f3w. \u00ab Nie jest ono ani faktycznie uzyskane, ani pozytywnie chciane jako wyraz i owoc w\u0142a\u015bciwego aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego \u00bb, ale nast\u0119puje jako \u00ab wynik \u00bb interwencji technicznej. Cz\u0142owiek \u00ab nie traktuje ju\u017c \u017cycia jako wspania\u0142ego daru Bo\u017cego, kt\u00f3ry zosta\u0142 powierzony jego odpowiedzialno\u015bci, aby on strzeg\u0142 go z mi\u0142o\u015bci\u0105 i „czci\u0142” jako rzeczywisto\u015b\u0107 „\u015bwi\u0119t\u0105”. \u017bycie staje si\u0119 dla niego po prostu „rzecz\u0105”, kt\u00f3r\u0105 on uwa\u017ca za sw\u0105 wy\u0142\u0105czn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107, poddaj\u0105c\u0105 si\u0119 bez reszty jego panowaniu i wszelkim manipulacjom \u00bb.<\/p>\n

25.\u00a0Pragnienie dziecka ze strony ma\u0142\u017conk\u00f3w, jakkolwiek szczere i g\u0142\u0119bokie, nie uprawnia do odwo\u0142ania si\u0119 do technik przeciwnych prawdzie rodzicielstwa ludzkiego i godno\u015bci nowej istoty ludzkiej.<\/p>\n

Pragnienie dziecka nie konstytuuje \u017cadnego prawa do dziecka. Jest ono osob\u0105, kt\u00f3ra ma godno\u015b\u0107 \u00ab podmiotu \u00bb. Jako takie nie mo\u017ce by\u0107 ono chciane jako \u00ab przedmiot \u00bb prawa. Dziecko jest raczej podmiotem: istnieje prawo dziecka do bycia pocz\u0119tym w pe\u0142nym szacunku dla jego bycia osob\u0105.<\/p>\n

26.\u00a0Opr\u00f3cz racji wewn\u0119trznych godno\u015bci osoby i jej pocz\u0119cia, kt\u00f3re decyduj\u0105 o niedopuszczalno\u015bci FIVET-u homologicznego, dochodz\u0105 okoliczno\u015bci i konsekwencje dotycz\u0105ce sposobu, w jaki dokonuje si\u0119 go obecnie.<\/p>\n

Jest on otrzymywany za cen\u0119 licznych strat embrion\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 przerywaniami ci\u0105\u017cy. Mo\u017ce dochodzi\u0107 ponadto zamro\u017cenie, kt\u00f3re oznacza wstrzymanie \u017cycia tak zwanych embrion\u00f3w \u00ab nadliczbowych \u00bb, a cz\u0119sto tak\u017ce ich zniszczenie. Niedopuszczalna jest inseminacja \u00ab post mortem \u00bb, to znaczy sperm\u0105 zmar\u0142ego ma\u0142\u017conka, z\u0142o\u017con\u0105 za \u017cycia.<\/p>\n

Chodzi o czynniki obci\u0105\u017caj\u0105ce post\u0119powanie techniczne, kt\u00f3re ju\u017c samo w sobie jest moralnie niedozwolone i kt\u00f3re pozostaje takim bez tych czynnik\u00f3w.<\/p>\n

27.\u00a0Techniki hetero logiczne s\u0105 \u00ab obci\u0105\u017cone \u00bb \u00ab negatywnym charakterem etycznym \u00bb pocz\u0119cia oddzielonego od ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Odwo\u0142anie si\u0119 do gamet os\u00f3b zewn\u0119trznych w stosunku do ma\u0142\u017conk\u00f3w zaprzecza jedno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i wierno\u015bci ma\u0142\u017conk\u00f3w oraz obra\u017ca prawo dziecka do bycia pocz\u0119tym i wydanym na \u015bwiat w ma\u0142\u017ce\u0144stwie i przez ma\u0142\u017ce\u0144stwo. \u00ab Prokreacja… wyra\u017ca pragnienie czy wr\u0119cz wol\u0119 posiadania dziecka „za wszelk\u0105 cen\u0119”, a wcale nie dlatego, ze oznacza bezwarunkow\u0105 akceptacj\u0119 drugiego cz\u0142owieka, a wi\u0119c tak\u017ce otwarcie si\u0119 na bogactwo \u017cycia, kt\u00f3re przynosi z sob\u0105 dziecko \u00bb.<\/p>\n

Takie techniki nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 wsp\u00f3lnego i jednocz\u0105cego powo\u0142ania ma\u0142\u017conk\u00f3w do ojcostwa i ma\u0142\u017ce\u0144stwa \u2014 \u00ab do stania si\u0119 ojcem i matk\u0105 jedynie dzi\u0119ki sobie \u00bb \u2014 i powoduj\u0105 \u00ab rozdzia\u0142 mi\u0119dzy pokrewie\u0144stwem genetycznym, pokrewie\u0144stwem wynikaj\u0105cym z ci\u0105\u017cy a odpowiedzialno\u015bci\u0105 wychowawcz\u0105 \u00bb, kt\u00f3ra przenosi si\u0119 z rodziny na spo\u0142ecze\u0144stwo. Innym powodem niedopuszczalno\u015bci jest handel i dob\u00f3r eugeniczny gamet.<\/p>\n

28.\u00a0Z tych samych powod\u00f3w, obci\u0105\u017conych brakiem w\u0119z\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144skiego, jest moralnie niedopuszczalne sztuczne zap\u0142odnienie kobiet niezam\u0119\u017cnych i wsp\u00f3\u0142\u017cyj\u0105cych. \u00ab Zniekszta\u0142ca siew ten spos\u00f3b i fa\u0142szuje pierwotn\u0105 tre\u015b\u0107 ludzkiej p\u0142ciowo\u015bci, za\u015b dwa znaczenia \u2014 jednocz\u0105ce i prokreacyjne \u2014 wpisane g\u0142\u0119boko w natur\u0119 aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego, zostaj\u0105 sztucznie rozdzielone: jedno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzny i kobiety zostaje tym samym zdradzona, a p\u0142odno\u015b\u0107 poddana ich samowoli \u00bb.<\/p>\n

29.\u00a0Podobnie przeciwne godno\u015bci kobiety, jedno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i godno\u015bci prokreacji osoby ludzkiej jest macierzy\u0144stwo \u00ab zast\u0119pcze \u00bb.<\/p>\n

Przeniesienie do \u0142ona kobiety embrionu, kt\u00f3ry genetycznie jest jej obcy czy nawet tylko zap\u0142odnienie jej z obowi\u0105zkiem oddania dziecka po urodzeniu temu, kto uzgodni\u0142 ci\u0105\u017c\u0119, oznacza oddzielenie ci\u0105\u017cy od macierzy\u0144stwa, redukuj\u0105c je do inkubacji nie maj\u0105cej szacunku dla godno\u015bci i prawa dziecka \u00ab do pocz\u0119cia, do okresu ci\u0105\u017cy i wychowania przez w\u0142asnych rodzic\u00f3w \u00bb.<\/p>\n

30.\u00a0S\u0105d o niegodziwo\u015bci moralnej dotyczy oczywi\u015bcie sposobu, w jaki otrzymuje si\u0119 zap\u0142odnienie ludzkie, a nie wyniku tych technik, kt\u00f3rym jest zawsze istota ludzka, kt\u00f3ra powinna by\u0107 przyj\u0119ta jako dar dobroci Bo\u017cej i wychowana z mi\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n

31.\u00a0Techniki sztucznego zap\u0142odnienia mog\u0105 otworzy\u0107 dzisiaj drog\u0105 do zamierze\u0144 lub plan\u00f3w zap\u0142odnienia mi\u0119dzy gametami ludzkimi lub zwierz\u0119cymi, do reprodukcji bezp\u0142ciowej istot ludzkich za po\u015brednictwem podzia\u0142u bli\u017aniaczego, klonacji, partenogenezy.<\/p>\n

Takie sposoby post\u0119powania pozostaj\u0105 w sprzeczno\u015bci z godno\u015bci\u0105 ludzk\u0105 embrionu i prokreacji, i z tego powodu nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 je za naganne.<\/p>\n

32.\u00a0Medycyna ukierunkowana na integralne dobro osoby nie mo\u017ce abstrahowa\u0107 od zasad etycznych, kt\u00f3re rz\u0105dz\u0105 narodzinami ludzkimi. St\u0105d \u00ab nagl\u0105cy apel \u00bb do lekarzy i uczonych, \u00ab by dawali przyk\u0142adne \u015bwiadectwo nale\u017cnego szacunku dla embrionu ludzkiego i dla godno\u015bci przekazywania \u017cycia \u00bb.<\/p>\n

33.\u00a0S\u0142u\u017cba lekarska towarzyszy \u017cyciu osoby w ci\u0105gu ca\u0142ego trwania ziemskiego. Staje si\u0119 ono ochron\u0105, promocj\u0105 i trosk\u0105 o zdrowie, czyli o integralno\u015b\u0107 i dobro psychofizyczne osoby, w kt\u00f3rej \u017cycie \u00ab przybiera konkretny kszta\u0142t. Jest ona s\u0142u\u017cb\u0105 opart\u0105 na godno\u015bci osoby ludzkiej i na prawie do \u017cycia oraz wyra\u017ca si\u0119 ponadto w profilaktyce, terapii i rehabilitacji tak\u017ce w promocji ca\u0142o\u015bciowego zdrowia cz\u0142owieka.<\/p>\n

34.\u00a0Ta odpowiedzialno\u015b\u0107 anga\u017cuje pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia w s\u0142u\u017cbie \u017cyciu, kt\u00f3re rozwija si\u0119 \u00ab od samego swojego pocz\u0105tku a\u017c do swojego naturalnego ko\u0144ca \u00bb, czyli \u00ab od pocz\u0119cia do \u015bmierci \u00bb.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

II \u017bYCIE<\/h3>\n

Pocz\u0105tek i narodziny \u017cycia<\/b><\/p>\n

35.\u00a0\u00ab Od chwili, w kt\u00f3rej jajo zostaje zap\u0142odnione, rozpoczyna si\u0119 nowe \u017cycie, kt\u00f3re nie jest \u017cyciem ojca lub matki, lecz nowej istoty ludzkiej, kt\u00f3ra rozwija si\u0119 niezale\u017cnie od nich. Nie sta\u0142aby si\u0119 ona istot\u0105 ludzk\u0105, je\u015bli nie by\u0142aby ni\u0105 od samego pocz\u0105tku. Najnowsza wiedza genetyczna bardzo jasno potwierdza to wszystko, co zawsze by\u0142o oczywiste… Pokaza\u0142a ona, \u017ce istota \u017cyj\u0105ca ma ju\u017c od pierwszej chwili sta\u0142\u0105 struktur\u0119, czyli kod genetyczny: jest cz\u0142owiekiem, i to cz\u0142owiekiem niepodzielnym jako jednostka, wyposa\u017conym we wszystkie w\u0142a\u015bciwe sobie cechy. Od chwili zap\u0142odnienia rozpoczyna si\u0119 cudowny bieg \u017cycia ka\u017cdego cz\u0142owieka, kt\u00f3rego jednak wszystkie zdolno\u015bci wymagaj\u0105 czasu na w\u0142a\u015bciwe uporz\u0105dkowanie i przygotowanie si\u0119 do dzia\u0142ania \u00bb.<\/p>\n

Najnowsze osi\u0105gni\u0119cia biologii ludzkiej potwierdzaj\u0105, \u017ce \u00ab w zygocie powsta\u0142ej z zap\u0142odnienia tworzy si\u0119 ju\u017c to\u017csamo\u015b\u0107 biologiczna nowej jednostki ludzkiej \u00bb. Jest to jednostkowo\u015b\u0107 w\u0142asna bytu autonomicznego, wewn\u0119trznie okre\u015blonego, samo realizuj\u0105cego si\u0119 ze stopniow\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n

Jednostkowo\u015b\u0107 biologiczna, a wi\u0119c osobowa natura zygoty, istnieje ju\u017c od chwili pocz\u0119cia. \u00ab Czy jest do pomy\u015blenia, by cho\u0107by przez chwil\u0119 ten cudowny proces rodzenia si\u0119 \u017cycia nie podlega\u0142 m\u0105dremu l mi\u0142uj\u0105cemu dzia\u0142aniu Stw\u00f3rcy i by\u0142 wydany na lask\u0119 ludzkiej samowoli? \u00bb. Jest wi\u0119c b\u0142\u0119dne i nieuzasadnione m\u00f3wienie o pre-embrionie, je\u015bli rozumie si\u0119 przez niego stadium lub warunek \u017cycia przedludzkiego pocz\u0119tej istoty ludzkiej.<\/p>\n

36.\u00a0\u017bycie przedporodowe jest \u017cyciem w pe\u0142ni ludzkim w ka\u017cdej fazie swojego rozwoju. Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia s\u0105 zobowi\u0105zani do okazania mu takiego samego szacunku, takiej samej ochrony i takiej samej opieki, jakie s\u0105 nale\u017cne ka\u017cdej osobie ludzkiej.<\/p>\n

W szczeg\u00f3lno\u015bci do ginekolog\u00f3w i po\u0142o\u017cnych \u00ab nale\u017cy czuwanie z trosk\u0105 nad cudownym i misteryjnym procesem rodzenia, jakie dokonuje si\u0119. w \u0142onie matki, w celu \u015bledzenia jego regularnego przebiegu i sprzyjania jego wynikowi z przyj\u015bciem na \u015bwiat nowego stworzenia \u00bb.<\/p>\n

37.\u00a0Narodzenie dziecka wyznacza wa\u017cn\u0105 i znacz\u0105c\u0105 chwil\u0119, rozwoju zapocz\u0105tkowanego przez pocz\u0119cie. Nie \u00ab skok \u00bb jako\u015bciowy czy nowy pocz\u0105tek, ale etap tego samego i nieprzerwanego w swojej ci\u0105g\u0142o\u015bci procesu. Por\u00f3d jest przej\u015bciem od ci\u0105\u017cy matki do autonomii fizjologicznej \u017cycia.<\/p>\n

Wraz z narodzinami dziecko jest w stanie \u017cy\u0107 w fizjologicznej niezale\u017cno\u015bci od matki oraz wej\u015b\u0107 w now\u0105 relacja ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym.<\/p>\n

W przypadku porodu przedwczesnego mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119, \u017ce ta niezale\u017cno\u015b\u0107 nie by\u0142aby w pe\u0142ni osi\u0105gni\u0119ta. W takim przypadku pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia maj\u0105 obowi\u0105zek opieki nad noworodkiem, stwarzaj\u0105c mu wszystkie mo\u017cliwe warunki, s\u0142u\u017c\u0105ce do jej osi\u0105gni\u0119cia.<\/p>\n

Je\u015bli mimo wszystkich wysi\u0142k\u00f3w zachodzi powa\u017cna obawa o \u017cycie dziecka, pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia powinni zatroszczy\u0107 si\u0119 o chrzest w warunkach przewidzianych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. W przypadku, gdy nie mo\u017cna znale\u017a\u0107 szafarza zwyczajnego sakramentu \u2014 kap\u0142ana lub diakona \u2014 pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia mo\u017ce go udzieli\u0107.<\/p>\n

Warto\u015b\u0107 \u017cycia: jedno\u015b\u0107 cia\u0142a i duszy<\/p>\n

38.\u00a0Szacunek, ochrona i troska nale\u017cne w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy \u017cyciu ludzkiemu, wynikaj\u0105 z jego szczeg\u00f3lnej godno\u015bci. \u00ab Na poziomie ca\u0142ego stworzenia widzialnego ma ono jedyn\u0105 warto\u015b\u0107 \u00bb. Istota ludzka jest rzeczywi\u015bcie \u00ab jedynym na ziemi stworzeniem, kt\u00f3rego B\u00f3g chcia\u0142 dla niego samego \u00bb. Wszystko jest stworzone dla cz\u0142owieka. Tylko cz\u0142owiek, stworzony na obraz i podobie\u0144stwo Bo\u017ce (por. Rdz l, 26-27), nie jest ukierunkowany i ukierunkowywalny do czego\u015b innego lub do innych, ale tylko do Boga, dla kt\u00f3rego on jest. Tylko cz\u0142owiek jest osob\u0105: posiada \u00ab godno\u015b\u0107 podmiotu i warto\u015b\u0107 celu \u00bb.<\/p>\n

39.\u00a0\u017bycie ludzkie jest r\u00f3wnocze\u015bnie i nierozdzielnie cielesne i duchowne. \u00ab Na mocy zjednoczenia substancjalnego z dusz\u0105 rozumn\u0105, cia\u0142o ludzkie nie mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cane tylko za zesp\u00f3\u0142 tkanek, narz\u0105d\u00f3w i funkcji; nie mo\u017ce by\u0107 oceniane na r\u00f3wni z cia\u0142em zwierz\u0105t, jest bowiem istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 osoby, kt\u00f3ra przez to cia\u0142o objawia si\u0119 i wyra\u017ca \u00bb. \u00ab Ka\u017cda osoba ludzka w swojej niepowtarzalnej wyj\u0105tkowo\u015bci nie jest z\u0142o\u017cona tylko z ducha, lecz tak\u017ce z cia\u0142a, i dlatego w ciele i przez cia\u0142o dociera si\u0119 do samej osoby w jej konkretnej rzeczywisto\u015bci \u00bb.<\/p>\n

40.\u00a0Ka\u017cda interwencja na ciele ludzkim \u00ab nie dotyczy tylko tkanek, narz\u0105d\u00f3w i ich funkcji, lecz anga\u017cuje na r\u00f3\u017cnych poziomach sam\u0105 osob\u0105 \u00bb.<\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 sanitarna nie mo\u017ce nigdy zapomina\u0107 o \u00ab g\u0142\u0119bokiej jedno\u015bci istoty ludzkiej, w oczywistej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci jej funkcji cielesnych, ale tak\u017ce w jedno\u015bci jej wymiar\u00f3w: cielesnego, uczuciowego, intelektualnego i duchowego \u00bb. Nie mo\u017cna wyizolowa\u0107 \u00ab problemu technicznego postawionego przez traktowanie okre\u015blonej choroby od uwagi, jaka powinna by\u0107 okazana osobie chorego w wszystkich jej wymiarach. Jest dobrze pami\u0119ta\u0107 o tym w\u0142a\u015bnie wtedy, gdy wiedza medyczna zmierza do specjalizacji w ka\u017cdej dyscyplinie \u00bb.<\/p>\n

41.\u00a0Cia\u0142o, b\u0119d\u0105ce wyra\u017ceniem osoby, w swoim kszta\u0142cie i dynamizmie biologicznym, jest podstawce i \u017ar\u00f3d\u0142em wymog\u00f3w moralnych. To, co jest i dokonuje si\u0119<\/p>\n

na poziomie biologicznym nie jest oboj\u0119tne, ale posiada znaczenie etyczne; ma dla dzia\u0142ania charakter wskazuj\u0105co-nakazuj\u0105cy. Cia\u0142o jest rzeczywisto\u015bci\u0105 typicznie osobow\u0105, znakiem i miejscem relacji z innymi, z Bogiem oraz ze \u015bwiatem.<\/p>\n

Nie mo\u017cna abstrahowa\u0107 od cia\u0142a i podnosi\u0107 psyche do rangi kryterium i \u017ar\u00f3d\u0142a moralno\u015bci; odczucia i pragnienia podmiotowe nie mog\u0105 g\u00f3rowa\u0107 nad obiektywnymi znaczeniami cielesnymi ani nie mog\u0105 nie bra\u0107 ich pod uwag\u0119. Tendencyjna przewaga tych pierwszych nad drugimi znajduje si\u0119 u pocz\u0105tku dzisiejszej psychologizacji etyki i prawa, kt\u00f3ra wyprowadza z pragnie\u0144 indywidualnych (i z mo\u017cliwo\u015bci technicznych) dozwolono\u015b\u0107 postaw i interwencji na \u017cyciu.<\/p>\n

Nierozporz\u0105dzalno\u015b\u0107 \u017cyciem i jego nienaruszalno\u015b\u0107<\/p>\n

42.\u00a0\u00ab Nienaruszalno\u015b\u0107 osoby, b\u0119d\u0105ca odbiciem absolutnej nienaruszalno\u015bci samego Boga, znajduje swoje pe\u0142ne i podstawowe wyra\u017cenie w nienaruszalno\u015bci \u017cycia ludzkiego \u00bb. \u00ab Pytanie: „C\u00f3\u017ce\u015b uczyni\u0142?” (Rdz 4, 10), kt\u00f3re B\u00f3g zada\u0142 Kainowi, gdy ten zabi\u0142 swego brata Abla, wyra\u017ca do\u015bwiadczenie ka\u017cdego cz\u0142owieka; glos przemawiaj\u0105cy w g\u0142\u0119bi\u0142 jego sumienia przypomina mu zawsze o nienaruszalno\u015bci \u017cycia \u2014 w\u0142asnego i innych \u2014 jako rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra do niego nie nale\u017cy, bo jest w\u0142asno\u015bci\u0105 i darem Boga, Stw\u00f3rcy i Ojca \u00bb.<\/p>\n

Cia\u0142o uczestniczy, nierozdzielnie od ducha, w godno\u015bci w\u0142asnej i w ludzkiej warto\u015bci osoby: jest cia\u0142em-podmiotem, a nie cia\u0142em-przedmiotem, a jako takie jest nierozporz\u0105dzalne i nienaruszalne. Nie mo\u017cna dysponowa\u0107 cia\u0142em jako przedmiotem posiadania. Nie mo\u017cna go fa\u0142szowa\u0107 jako rzeczy czy narz\u0119dzia, kt\u00f3rego jest si\u0119. panami i arbitrami.<\/p>\n

Ka\u017cda nadu\u017cywaj\u0105ca interwencja na ciele jest obraz\u0105. dla godno\u015bci osoby, a przez to jest tak\u017ce obraz\u0105 Boga, kt\u00f3ry jest jego jedynym i absolutnym Panem:<\/p>\n

\u00ab Cz\u0142owiek nie jest panem swojego \u017cycia, ale otrzymuje je, aby nim u\u017cytkowa\u0142; nie jest jego w\u0142a\u015bcicielem, ale administratorem, poniewa\u017c sam B\u00f3g jest Panem \u017cycia \u00bb.<\/p>\n

43.\u00a0Poniewa\u017c \u017cycie nale\u017cy do Boga, a nie do cz\u0142owieka, posiada przez to charakter sakralny, kt\u00f3ry<\/p>\n

budzi postaw\u0105 g\u0142\u0119bokiego szacunku: \u00ab bezpo\u015bredni\u0105 konsekwencj\u0105 Boskiego pochodzenia \u017cycia jest nierozporz\u0105dzalno\u015b\u0107 nim, jego nietykalno\u015b\u0107, to znaczy jego sakralno\u015b\u0107 \u00bb. \u017byciem nie mo\u017cna rozporz\u0105dza\u0107 i jest ono nietykalne, poniewa\u017c jest \u015bwi\u0119te; jest to \u00ab sakralno\u015b\u0107 naturalna, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce uzna\u0107 ka\u017cdy prawy rozum, tak\u017ce abstrahuj\u0105c od wiary religijnej \u00bb.<\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 medyczno-sanitarna czuwa nad t\u0105 sakralno\u015bci\u0105 i strze\u017ce jej; broni to dobro \u00ab w sobie \u00bb, jakim jest \u017cycie ludzkie, przed sprowadzeniem go do roli narz\u0119dziowej, to znaczy uzale\u017cnienia go od innego lub od innych; \u017cycie zale\u017cy tylko od Boga. \u00ab \u017bycie cz\u0142owieka pochodzi od Boga, jest Jego darem, Jego obrazem i odbiciem, udzia\u0142em w Jego o\u017cywczym tchnieniu. Dlatego B\u00f3g Jest jedynym Panem tego \u017cycia \u00bb.<\/p>\n

44.\u00a0Powinna ona by\u0107 uznana ze szczeg\u00f3ln\u0105 moc\u0105 i rozumiana z czujn\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 w tym czasie, gdy prze\u017cywamy ogarniaj\u0105cy wszystko rozw\u00f3j technologu biomedycznych, w kt\u00f3rych wzrasta ryzyko nadu\u017cywania manipulacji \u017cyciem ludzkim. Nie dyskutuje si\u0119 nad technikami samymi w sobie, ale nad ich za\u0142o\u017con\u0105 neutralno\u015bci\u0105 etyczn\u0105. Nie wszystko to, co jest technicznie mo\u017cliwe mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cane za moralnie dopuszczalne.<\/p>\n

Mo\u017cliwo\u015bci techniczne powinny by\u0107 oceniane ich dopuszczalno\u015bci\u0105 etyczn\u0105, kt\u00f3ra ustala ich odniesienie do cz\u0142owieka, czyli ich rzeczywiste znaczenie dla ochrony i szacunku dla godno\u015bci osoby ludzkiej.<\/p>\n

45.\u00a0Wiedza i technika, \u00ab drogocenne \u015brodki cz\u0142owieka, kiedy s\u0105 u\u017cyte w jego s\u0142u\u017cbie i przyczyniaj\u0105 si\u0119, do integralnego i dobroczynnego rozwoju wszystkich, nie mog\u0105 jednak same z siebie wykaza\u0107 sensu istnienia i post\u0119pu ludzkiego. B\u0119d\u0105c skierowane do cz\u0142owieka, od kt\u00f3rego bior\u0105 pocz\u0105tek oraz wzrost i dzi\u0119ki kt\u00f3remu si\u0119 rozwijaj\u0105, czerpi\u0105 z osoby i jej moralnych warto\u015bci wskazania co do swojej celowo\u015bci oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 swoich granic \u00bb.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie z tego powodu wiedza powinna by\u0107 sprzymierzona z m\u0105dro\u015bci\u0105. Wiedza i technika s\u0105 ekspansywne, to znaczy ka\u017cdego dnia przesuwaj\u0105 swoje granice. M\u0105dro\u015b\u0107 i sumienie wyznaczaj\u0105 im nieprzekraczalne granice tego, co ludzkie.<\/p>\n

Prawo do \u017cycia<\/p>\n

46.\u00a0Boskie panowanie nad \u017cyciem jest podstaw\u0105 i gwarancj\u0105 prawa do \u017cycia, kt\u00f3re nie polega jednak na w\u0142adzy nad \u017cyciem. Jest raczej prawem do \u017cycia godnego cz\u0142owieka, a ponadto by by\u0142o zapewnione i chronione to podstawowe, pierwotne i nienaruszalne dobro, kt\u00f3re jest \u017ar\u00f3d\u0142em i warunkiem ka\u017cdego innego dobra-prawa osoby. \u00ab Posiadaczem tego prawa jest istota ludzka w ka\u017cdej fazie swojego rozwoju, od pocz\u0119cia a\u017c do naturalnej \u015bmierci; oraz w ka\u017cdej kondycji, tak w zdrowiu jak w chorobie, w sprawno\u015bci jak upo\u015bledzeniu, w bogactwie i w ub\u00f3stwie \u00bb.<\/p>\n

47. Prawo do \u017cycia staje przed pracownikiem s\u0142u\u017cby zdrowia w podw\u00f3jnej perspektywie. Przede wszystkim nie przypisuje on sobie nad \u017cyciem, o kt\u00f3re ma si\u0119 troszczy\u0107, prawa-w\u0142adzy, kt\u00f3rego nie ma ani on ani sam pacjent, i kt\u00f3re nie mo\u017ce by\u0107 mu przez niego przyznane.<\/p>\n

Prawo pacjenta nie jest w\u0142adcze i absolutne, ale jest zwi\u0105zane z celami ustalonymi przez natur\u0119 i przez ni\u0105<\/p>\n

ograniczone. \u00ab \u017baden cz\u0142owiek nie mo\u017ce jednak samowolnie decydowa\u0107 o tym, czy ma \u017cy\u0107, czy umrze\u0107; jedynym i absolutnym Panem, w\u0142adnym podj\u0105\u0107 tak\u0105 decyzj\u0119, jest Stw\u00f3rca \u2014 Ten, w kt\u00f3rym \u201c\u017cyjemy, poruszamy si\u0119 i jeste\u015bmy\u201d (Dz 17, 28) \u00bb.<\/p>\n

Z ogranicze\u0144 wewn\u0119trznych prawa podmiotu do dysponowania w\u0142asnym \u017cyciem \u00ab wynika ograniczenie moralne dzia\u0142ania lekarza, kt\u00f3ry dzia\u0142a w oparciu o zgod\u0119 pacjenta \u00bb.<\/p>\n

48.\u00a0Na drugim miejscu pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia podejmuje si\u0119 czynnej obrony tego prawa: \u00ab celowo\u015bci\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 \u00bb jego zawodu jest \u00ab potwierdzenie prawa cz\u0142owieka do swego \u017cycia i swojej godno\u015bci \u00bb. Wype\u0142nia je, przyjmuj\u0105c odpowiadaj\u0105ce mu zadanie profilaktycznej i terapeutycznej opieki zdrowotnej oraz poprawiania \u2014 w podlegaj\u0105cym mu zakresie i \u015brodkami, jakie ma do dyspozycji \u2014 \u017cycia os\u00f3b i \u015brodowiska \u017cyciowego. \u00ab W naszej w\u0119dr\u00f3wce prowadzi nas i umacnia prawo mi\u0142o\u015bci: \u017ar\u00f3d\u0142em i wzorem tej mi\u0142o\u015bci jest wcielony Syn Bo\u017cy, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem i \u201cprzez swoj\u0105 \u015bmier\u0107 da\u0142 \u017cycie \u015bwiatu\u201d \u00bb.\u00a0<\/p>\n

49.\u00a0Podstawowe i pierwszorz\u0119dne prawdo ka\u017cdego cz\u0142owieka do \u017cycia, kt\u00f3re zostaje uszczeg\u00f3\u0142owione jako prawo do ochrony zdrowia, podporz\u0105dkowuje prawa zwi\u0105zkowe pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia.<\/p>\n

Wynika z tego, \u017ce ka\u017cde s\u0142uszne \u017c\u0105danie ze strony pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia powinno by\u0107 tak wyra\u017cane, by zachowano prawo chorego do nale\u017cytych zabieg\u00f3w z powodu ich konieczno\u015bci. Dlatego w przypadku strajku powinny by\u0107 zapewnione \u2014 tak\u017ce przez dostosowane wymagania prawne \u2014 istotne i konieczne s\u0142u\u017cby lekarsko-szpitalne s\u0142u\u017c\u0105ce opiece zdrowotnej.<\/p>\n

Zapobieganie<\/p>\n

50.\u00a0Ochrona zdrowia anga\u017cuje pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia przede wszystkim na polu zapobiegania.<\/p>\n

Zapobieganie jest wa\u017cniejsze ni\u017c leczenie, poniewa\u017c zabezpiecza osob\u0119 przed przykro\u015bciami i cierpieniem, jakie powoduje choroba, oraz zwalnia spo\u0142ecze\u0144stwo od koszt\u00f3w choroby, kt\u00f3re maj\u0105 nie tylko wymiar ekonomiczny.<\/p>\n

51.\u00a0Zapobieganie \u015bci\u015ble sanitarne, kt\u00f3re polega na dostarczaniu szczeg\u00f3lnych lekarstw, szczepieniu, prowadzaniu bada\u0144 w celu stwierdzenia sk\u0142onno\u015bci, wskazania postaw i zachowa\u0144 zmierzaj\u0105cych do zapobiegania pojawienia si\u0119, rozprzestrzenienia i pog\u0142\u0119bienia chor\u00f3b, spoczywa ze swej istoty na pracownikach s\u0142u\u017cby zdrowia. Mo\u017ce by\u0107 skierowane do ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, do grup os\u00f3b lub pojedynczych os\u00f3b.<\/p>\n

52.\u00a0Istnieje tak\u017ce zapobieganie sanitarne w sensie szerszym, w kt\u00f3rym dzia\u0142anie pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia jest tylko elementem zada\u0144 profilaktycznych podejmowanych przez spo\u0142ecze\u0144stwo. Jest to profilaktyka, kt\u00f3r\u0105 podejmuje si\u0119 odno\u015bcie do tak zwanych chor\u00f3b<\/p>\n

spo\u0142ecznych, jak uzale\u017cnienie toksyczne, alkoholizm, nikotynizm, AIDS; odno\u015bnie do przykro\u015bci doznawanych przez r\u00f3\u017cne grupy spo\u0142eczne jak m\u0142odzie\u017c, niepe\u0142nosprawni, starcy; odno\u015bcie do ryzyka dla zdrowia zwi\u0105zanego z dzisiejszymi warunkami i sposobami \u017cycia, takimi jak wy\u017cywienie, \u015brodowisko, praca, sport, ruch miejski, u\u017cycie \u015brodk\u00f3w transportu, samochod\u00f3w i urz\u0105dze\u0144 domowych.<\/p>\n

Interwencja zapobiegawcza jest w tych przypadkach pierwszorz\u0119dnym i najskuteczniejszym \u015brodkiem, je\u015bli w og\u00f3le nie jedynym mo\u017cliwym. Wymaga jednak dzia\u0142a\u0144 wspomagaj\u0105cych wszystkich sit obecnych w spo\u0142ecze\u0144stwie. Zapobieganie jest tu czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c dzia\u0142aniem lekarsko-sanitarnym. Chodzi o oddzia\u0142ywanie na kultur\u0119 przez odzyskiwanie zapomnianych warto\u015bci i wychowywanie do nich, rozpowszechnianie bardziej wstrzemi\u0119\u017aliwej i solidarnej wizji \u017cycia, informowanie o szkodliwych zwyczajach, formowanie zgodno\u015bci politycznej odno\u015bnie prawodawstwa pomocniczego.<\/p>\n

Faktyczna i skuteczna mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapobiegania jest zwi\u0105zana nic tylko i na pierwszym miejscu z technikami jej prowadzenia, ale z motywacjami, jakie za ni\u0105 stoj\u0105, oraz z jej konkretyzacj\u0105 i rozprzestrzenieniem kulturowym.<\/p>\n

Choroba<\/p>\n

53.\u00a0\u017bycie cielesne, chocia\u017c uczestniczy w transcendentnej warto\u015bci osoby, odzwierciedla przez swoj\u0105 natur\u0119 tymczasowo\u015b\u0107 kondycji ludzkiej. Staje si\u0119 ona widoczna szczeg\u00f3lnie w chorobie i cierpieniu, kt\u00f3re s\u0105 prze\u017cywane jako niedyspozycja cale) osoby. \u00ab Choroba bowiem i cierpienie s\u0105 do\u015bwiadczeniem, kt\u00f3re dotyczy nie tylko cia\u0142a, ale ca\u0142ego cz\u0142owieka w jego jedno\u015bci duszy i cia\u0142a \u00bb.<\/p>\n

Choroba jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c faktem klinicznym, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 opisany w spos\u00f3b medyczny. Jest zawsze stanem cz\u0142owieka jako chorego. Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia powinni odnosi\u0107 si\u0119. do chorego zgodnie z t\u0105 integralnie ludzk\u0105 wizj\u0105. Chodzi o to, by posiadali, wraz z odpowiedni\u0105 kompetencj\u0105 techniczno-zawodow\u0105, \u015bwiadomo\u015b\u0107 warto\u015bci i znacze\u0144, jakie nadaj\u0105 sens chorobie i ich pracy oraz czyni\u0105 z ka\u017cdego jednostkowego przypadku klinicznego spotkanie ludzkie.<\/p>\n

54.\u00a0Chrze\u015bcijanin dzi\u0119ki swojej wierze wie, \u017ce choroba i cierpienie uczestnicz\u0105 w zbawczej skuteczno\u015bci krzy\u017ca Odkupiciela. \u00ab Dla chrze\u015bcijanina odkupienie dokonane przez Chrystusa i jego zbawcza laska ogarniaj\u0105 wszystko, co sk\u0142ada si\u0119 na kondycj\u0119 ludzk\u0105, a wi\u0119c tak\u017ce chorob\u0119, cierpienie i \u015bmier\u0107 \u00bb. \u00ab Na Krzy\u017cu odnawia si\u0119 i dokonuje, zyskuj\u0105c pe\u0142n\u0105 i ostateczn\u0105 doskona\u0142o\u015b\u0107, cud w\u0119\u017ca wywy\u017cszonego przez Moj\u017cesza na pustyni (por. J 3, 14-15; Lb 21, 8-9). Tak\u017ce dzisiaj ka\u017cdy cz\u0142owiek zagro\u017cony w swoim istnieniu mo\u017ce skierowa\u0107 wzrok ku Temu, kt\u00f3ry zosta\u0142 przebity, aby odnale\u017a\u0107 niezawodn\u0105 nadziej\u0119 wyzwolenia i odkupienia \u00bb.Choroba i cierpienie, prze\u017cywane \u00ab w \u015bcis\u0142ym zjednoczeniu z cierpieniami Jezusa \u00bb nabieraj\u0105 \u00ab szczeg\u00f3lnej p\u0142odno\u015bci duchowej \u00bb. Chory mo\u017ce wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 z Aposto\u0142em: \u00ab w moim ciele dope\u0142niam braki udr\u0119k Chrystusa dla dobra Jego cia\u0142a, kt\u00f3rym jest Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u00bb (Kol l, 24).<\/p>\n

W \u015bwietle takiego chrze\u015bcija\u0144skiego przewarto\u015bciowania cierpienia chory mo\u017ce przyj\u0105\u0107 wobec choroby potr\u00f3jn\u0105 postaw\u0119: postaw\u0119 \u00ab \u015bwiadomo\u015bci \u00bb swojego stanu \u00ab nie pomniejszaj\u0105c go i nie przesadzaj\u0105c \u00bb; postaw\u0105 \u00ab akceptacji \u00bb \u00ab bez mniej lub bardziej \u015blepej rezygnacji \u00bb, ale w pogodnej \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce \u00ab Pan mo\u017ce i chce wyprowadzi\u0107 ze z\u0142a dobro \u00bb; postaw\u0105 \u00ab ofiarowania \u00bb \u00ab podejmowanego ze wzgl\u0105du na mi\u0142o\u015b\u0107 Pana i braci \u00bb.<\/p>\n

55.\u00a0W ka\u017cdym przypadku w osobie chorego jest zawsze dotkni\u0119ta rodzina. Pomoc cz\u0142onk\u00f3w rodziny i ich wsp\u00f3\u0142praca z pracownikami s\u0142u\u017cby zdrowia s\u0105 cennym wk\u0142adem w opiek\u0105 sanitarn\u0105.<\/p>\n

Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia, je\u015bli chodzi o rodzin\u0105 chorego, jest powo\u0142any do okazania, tak osobi\u015bcie jak przez formy przynale\u017cno\u015bci do stowarzysze\u0144, wraz z zabiegami, tak\u017ce wyja\u015bnienia, rady, ukierunkowania i wsparcia.<\/p>\n

Diagnoza<\/p>\n

56.\u00a0Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia, kierowany t\u0105 integralnie ludzk\u0105 i w\u0142a\u015bciwie chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wizj\u0105 choroby, szuka przede wszystkim okre\u015blenia i przeanalizowania jej w chorym: dokonuje diagnozy i odpowiedniego przewidywania.<\/p>\n

Warunkiem ka\u017cdego zabiegu jest wcze\u015bniejsze poprawne okre\u015blenie patologii w jej przejawach i jej przyczynach.<\/p>\n

57.\u00a0W tym przypadku pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia bierze na siebie pytania i niepokoje pacjenta oraz b\u0119dzie musia\u0142 strzec si\u0119 dw\u00f3ch przeciwstawnych postaw: \u00ab wycofania si\u0119 \u00bb i \u00ab uporczywo\u015bci \u00bb diagnostycznej.<\/p>\n

W pierwszym przypadku zmusza si\u0119 pacjenta do przechodzenia od jednego specjalisty do drugiego czy od jednej s\u0142u\u017cby sanitarnej do drugiej, nie bada\u0107 w stanie znale\u017a\u0107 lekarza lub centrum diagnostycznego gotowego zaj\u0105\u0107 si\u0119 jego stanem. Skrajna specjalizacja i rozdrobnienie kompetencji oraz podzia\u0142\u00f3w klinicznych, podczas gdy jest gwarancj\u0105 bieg\u0142o\u015bci zawodowej, odbija si\u0119 ze szkod\u0105 na chorym, je\u015bli struktura sanitarna na terytorium nie nawi\u0105zuje troskliwego i ca\u0142o\u015bciowego kontaktu z jego stanem.<\/p>\n

Natomiast w drugim przypadku upiera si\u0119 znale\u017a\u0107 chorob\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0105. Mo\u017cna kierowa\u0107 si\u0119 motywami lenistwa, zysku czy protagonizmu, w diagnozowaniu choroby i w nadawania znaczenia medycznego problemom, kt\u00f3re nie maj\u0105 charakteru medyczno-sani<\/p>\n

tarnego. W takim przypadku nie pomaga si\u0119 osobie, by mia\u0142a nale\u017cyt\u0105 znajomo\u015b\u0107 swojego stanu, wprowadzaj\u0105c j\u0105 w b\u0142\u0105d lub ograniczaj\u0105c jej odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n

58.\u00a0Wykluczywszy przypadki skrajne, diagnoza prowadzona w pe\u0142nym szacunku dla godno\u015bci i integralno\u015bci osoby, przede wszystkim w odniesieniu do u\u017cycia rozwijaj\u0105cych si\u0119 technik, nie stawia na og\u00f3\u0142 problem\u00f3w natury etycznej. Sama w sobie jest ukierunkowana na terapi\u0119; jest aktem dobroczynnym dla zdrowia.<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142owe problemy pojawiaj\u0105 si\u0119 w przypadku diagnozy przewiduj\u0105cej z powodu mo\u017cliwych konsekwencji na poziomie psychologicznym, odno\u015bnie do dyskryminacji, jakie mo\u017ce spowodowa\u0107, i diagnostyki przedporodowej. W przypadku diagnostyki przedporodowej chodzi o mo\u017cliwo\u015b\u0107 istotnie now\u0105 i znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w du\u017cym rozwoju, kt\u00f3ra jako taka zas\u0142uguje na szczeg\u00f3lne rozwa\u017cenie.<\/p>\n

Diagnoza przedporodowa<\/p>\n

59.\u00a0Coraz szersze poznanie \u017cycia p\u0142odowego i rozw\u00f3j narz\u0119dzi dost\u0119pu do niego umo\u017cliwiaj\u0105 dzisiaj diagnoz\u0119 dotycz\u0105c\u0105 \u017cycia przedporodowego, pozwalaj\u0105c w ten spos\u00f3b na coraz odpowiedniejsze i skuteczniejsze interwencje terapeutyczne.<\/p>\n

Diagnoza przedporodowa odzwierciedla dobro\u0107 moraln\u0105 ka\u017cdej interwencji diagnostycznej. Ujawnia jednak w\u0142asne problemy etyczne, zwi\u0105zane z ryzykiem diagnostycznym i celem, z powodu kt\u00f3rego mo\u017ce by\u0107 \u017c\u0105dana i praktykowana.<\/p>\n

60.\u00a0Czynnik ryzyka dotyczy \u017cycia i integralno\u015bci fizycznej p\u0142odu, a tylko cz\u0119\u015bciowo matki, odno\u015bnie r\u00f3\u017cnych technik diagnostycznych i procentu ryzyka, jakie ka\u017cda zawiera.<\/p>\n

Dlatego nale\u017cy \u00ab przede wszystkim uwa\u017cnie oceni\u0107 ewentualne konsekwencje negatywne, kt\u00f3re mo\u017ce mie\u0107 dla p\u0142odu ludzkiego u\u017cycie okre\u015blonej techniki bada\u0144 \u00bb oraz unika\u0107 \u00ab u\u017cycia takich metod rozpoznawczych, co do kt\u00f3rych celowo\u015bci i nieszkodliwo\u015bci nie posiada si\u0119 wystarczaj\u0105cych gwarancji \u00bb. Je\u015bli czynnik ryzyka b\u0119dzie musia\u0142 by\u0107 uwzgl\u0119dniony, odwo\u0142anie si\u0119 do diagnozy powinno mie\u0107 racjonalne wskazania, kt\u00f3re powinny by\u0107 potwierdzone przez konsultacj\u0119 diagnostyczn\u0105.<\/p>\n

W konsekwencji \u00ab taka diagnoza jest dopuszczalna, je\u015bli stosowane metody, za zgod\u0105 dobrze poinformowanych rodzic\u00f3w, chroni\u0105 \u017cycie i integralno\u015b\u0107 embrionu i jego matki, nie nara\u017caj\u0105c ich na nieproporcjonalne ryzyko \u00bb.<\/p>\n

61.\u00a0Cel, ze wzgl\u0119du na kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 \u017c\u0105dana lub praktykowana diagnoza przedporodowa, powinien by\u0107 zawsze dobroczynny dla dziecka i matki, by ukierunkowa\u0107 podj\u0119cie interwencji terapeutycznych, da\u0107 pewno\u015b\u0107 i spok\u00f3j kobietom w ci\u0105\u017cy zasmuconym z powodu w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie do deformacji p\u0142odu i sk\u0142onnych do przerwania ci\u0105\u017cy, przygotowa\u0107, w przypadku nieszcz\u0119\u015bliwego wyniku, na przyj\u0119cie \u017cycia naznaczonego upo\u015bledzeniem.<\/p>\n

Diagnoza przedporodowa \u00ab sprzeciwia si\u0119 powa\u017cnie prawu moralnemu, gdy w zale\u017cno\u015bci od wynik\u00f3w prowadzi do przerywania ci\u0105\u017cy. Badania stwierdzaj\u0105ce istnienie jakiej\u015b deformacji p\u0142odu lub choroby dziedzicznej nie powinny poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 wyroku \u015bmierci \u00bb.<\/p>\n

Tak samo niedozwolone jest ka\u017cde wskazanie i program w\u0142adz cywilnych i sanitarnych lub organizacji naukowych, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 bezpo\u015bredniemu powi\u0105zaniu mi\u0119dzy diagnoz\u0105 przedporodow\u0105 i przerywaniem ci\u0105\u017cy. By\u0142by winny niedozwolonej wsp\u00f3\u0142pracy specjalista, kt\u00f3ry przeprowadzaj\u0105c diagnoz\u0105 lub m\u00f3wi\u0105c o jej wyniku przyczynia\u0142by si\u0119 w spos\u00f3b zamierzony do powstania zwi\u0105zku mi\u0119dzy diagnoz\u0105 przedporodow\u0105 i przerywaniem ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Terapia i rehabilitacja<\/p>\n

62.\u00a0Po diagnozie nast\u0119puje terapia i rehabilitacja, czyli podj\u0119cie interwencji o charakterze opieku\u0144czym i leczniczym, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na leczenie oraz reintegracj\u0105 osobow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 pacjenta.<\/p>\n

Terapia jest aktem medycznym w sensie \u015bcis\u0142ym, skierowanym do zwalczania chor\u00f3b w ich przyczynach, przejawach i skutkach. Rehabilitacja jest natomiast zespo\u0142em przedsi\u0119wzi\u0105\u0107 medycznych, fizykoterapeutycznych, psychologicznych i przystosowawczych, zmierzaj\u0105cych do przywr\u00f3cenia lub polepszenia stanu psychofizycznego os\u00f3b ograniczonych w ich zdolno\u015bciach integracji, relacji i pracy produkcyjnej.<\/p>\n

Terapia i rehabilitacja maj\u0105 na celu \u00ab nie tylko dobro i zdrowie cia\u0142a, lecz osoby jako takiej, kt\u00f3rej cia\u0142o zosta\u0142o dotkni\u0119te chorob\u0105 \u00bb. Ka\u017cda terapia zmierzaj\u0105ca do integralnego dobra osoby nie jest uwa\u017cana za wynik sukcesu klinicznego, ale w\u0142\u0105czenie dzia\u0142ania rehabilitacyjnego polegaj\u0105cego na przywr\u00f3ceniu osoby jej samej, przez ponowne uaktywnienie i przywr\u00f3cenie funkcji fizycznych ograniczonych przez chorob\u0119.<\/p>\n

63.\u00a0Choremu nale\u017c\u0105 si\u0119 dost\u0119pne zabiegi, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 korzystnie na jego zdrowie.<\/p>\n

Odpowiedzialno\u015b\u0107 w trosce o zdrowie nak\u0142ada na ka\u017cdego \u00ab obowi\u0105zek leczenia si\u0119 i pozwolenia na leczenie \u00bb. A zatem \u00ab ci, kt\u00f3rzy troszcz\u0105 si\u0119 o chorych, powinni z wielk\u0105 pilno\u015bci\u0105 wype\u0142nia\u0107 swoje czynno\u015bci i stosowa\u0107 \u015brodki, kt\u00f3re uznaj\u0105 za konieczne lub po\u017cyteczne \u00bb; nie tylko \u015brodki zmierzaj\u0105ce do bezpo\u015bredniego uzdrowienia, lecz tak\u017ce te \u0142agodz\u0105ce b\u00f3l i przynosz\u0105ce ulg\u0119, gdy powr\u00f3t do zdrowia jest niemo\u017cliwy.<\/p>\n

64.\u00a0Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia, gdy zachodzi niemo\u017cliwo\u015b\u0107 wyleczenia, nigdy nie mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 opieki. Jest on zobowi\u0105zany do zastosowania wszystkich zabieg\u00f3w \u00ab proporcjonalnych \u00bb. Nie zachodzi natomiast obowi\u0105zek odwo\u0142ania si\u0119 do zabieg\u00f3w \u00ab nieproporcjonalnych \u00bb.<\/p>\n

W zale\u017cno\u015bci od sytuacji chorego mo\u017cna uzna\u0107 za zwyczajne te zabiegi, w kt\u00f3rych zachodzi relacja odpowiedniej proporcji mi\u0119dzy zastosowanymi \u015brodkami i osi\u0105gni\u0119tym celem. Gdzie nie zachodzi proporcjonalno\u015b\u0107, zabiegi nale\u017cy uzna\u0107 za nadzwyczajne.<\/p>\n

W celu zweryfikowania i ustalenia czy zachodzi czy nie relacja proporcjonalno\u015bci, \u00ab w\u0142a\u015bciwa ocena \u015brodk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 dokonana wtedy,, gdy rodzaj zastosowanej terapii, stopie\u0144 jej trudno\u015bci i zwi\u0105zanych z ni\u0105 niebezpiecze\u0144stw, konieczne dawki oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania, zestawimy ze spodziewanymi rezultatami, uwzgl\u0119dniaj\u0105c w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy stan chorego, jak r\u00f3wnie\u017c jego si\u0142y psychofizyczne \u00bb.<\/p>\n

65.\u00a0Przypomniana tu zasada proporcjonalno\u015bci podejmowanych zabieg\u00f3w mo\u017ce by\u0107 sprecyzowana i stosowana w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n

\u2014 \u00ab Gdy nie ma do dyspozycji innych \u015brodk\u00f3w, wolno \u2014 za zgod\u0105 chorego \u2014 zastosowa\u0107 \u015brodki dostarczone przez najnowsze odkrycia medyczne, chocia\u017c nie zosta\u0142yby jeszcze sprawdzone w prowadzonych do\u015bwiadczeniach i wi\u0105za\u0142yby si\u0119. z pewnym niebezpiecze\u0144stwem \u00bb.<\/p>\n

\u2014 \u00ab Wolno przerwa\u0107 u\u017cycie takich \u015brodk\u00f3w, ilekro\u0107 nie osi\u0105ga si\u0119 spodziewanych skutk\u00f3w \u00bb, poniewa\u017c nie ma ju\u017c proporcji mi\u0119dzy \u00ab kosztem \u015brodk\u00f3w i zatrudnionych do tego ludzi \u00bb i \u00ab przewidywanymi skutkami \u00bb lub \u00ab zastosowane \u015brodki lecznicze zadaj\u0105 choremu b\u00f3le lub powoduj\u0105 uci\u0105\u017cliwo\u015bci wi\u0119ksze od przewidywanych korzy\u015bci \u00bb.<\/p>\n

\u2014 \u00ab Zawsze wolno uzna\u0107 za wystarczaj\u0105ce \u015brodki powszechnie stosowane. Dlatego nie mo\u017cna nikomu nakazywa\u0107 zastosowania takiego sposobu leczenia, kt\u00f3ry \u2014 chocia\u017c jest ju\u017c stosowany \u2014 nie wyklucza jednak niebezpiecze\u0144stwa albo jest zbyt uci\u0105\u017cliwy. Odrzucenia takiego \u015brodka nie nale\u017cy por\u00f3wnywa\u0107 z samob\u00f3jstwem; nale\u017cy raczej uzna\u0107 za akceptacj\u0119 sytuacji ludzkiej, za ch\u0119\u0107 unikni\u0119cia trudnych zabieg\u00f3w lekarskich, kt\u00f3rych korzy\u015b\u0107 nie odpowiada pok\u0142adanej w nich nadziei, albo niedopuszczania do wielkich obci\u0105\u017ce\u0144 rodziny i spo\u0142eczno\u015bci \u00bb.<\/p>\n

66.\u00a0W celu integracji zdrowia osoby, w przypadku nieobecno\u015bci innych \u015brodk\u00f3w, mog\u0105 by\u0107 konieczne interwencje, kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105 modyfikacj\u0119, okaleczenie i usuni\u0119cie narz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n

Manipulacja terapeutyczna organizmu jest tu uprawniona przez zasad\u0119 ca\u0142o\u015bciowo\u015bci i dlatego w\u0142a\u015bnie jest nazywana zasad\u0105 terapeutyczn\u0105, na mocy kt\u00f3rej \u00ab ka\u017cdy poszczeg\u00f3lny narz\u0105d jest podporz\u0105dkowany ca\u0142o\u015bci cia\u0142a i powinien by\u0107 mu podporz\u0105dkowany w przypadku konfliktu. W konsekwencji ten, kto otrzyma\u0142 u\u017cycie ca\u0142ego organizmu ma prawo do po\u015bwiecenia poszczeg\u00f3lnego organu, je\u015bli zachowanie jego funkcjonowania powoduj\u0105 ca\u0142o\u015bci organicznej du\u017c\u0105 szkod\u0119, niemo\u017cliw\u0105 do unikni\u0119cia w inny spos\u00f3b \u00bb.<\/p>\n

67.\u00a0\u017bycie fizyczne, je\u015bli z jednej strony wyra\u017ca osob\u0105 i przyjmuje jej warto\u015b\u0107, tak \u017ce nie mo\u017cna nim dysponowa\u0107 jak jak\u0105\u015b rzecz\u0105, to z drugiej strony nie wyczerpuje ono warto\u015bci osoby ani nie stanowi najwy\u017cszego dobra.<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie dlatego w spos\u00f3b uprawniony mo\u017cna dysponowa\u0107 jak\u0105\u015b jego cz\u0119\u015bci\u0105 dla dobra osoby. W ten spos\u00f3b jak mo\u017cna po\u015bwi\u0119ci\u0107 j\u0105 lub podj\u0105\u0107 ryzyko dla dobra wy\u017cszego, takiego jak \u00ab obrona czci Bo\u017cej, zbawienie dusz lub s\u0142u\u017cba braciom \u00bb: \u00ab \u017bycie cielesne nale\u017cy uzna\u0107 za podstawowe dobro, kt\u00f3re jest warunkiem wszystkich pozosta\u0142ych d\u00f3br na ziemi. S\u0105 bowiem wy\u017csze dobra, dla kt\u00f3rych b\u0119dzie wolno, a nawet, mo\u017ce by\u0107 nawet konieczne, z\u0142o\u017cy\u0107 ofiar\u0105 z tego \u017cycia \u00bb.<\/p>\n

Znieczulenie i anestezja<\/p>\n

68.\u00a0Z jednej strony samo cierpienie posiada funkcj\u0119, terapeutyczn\u0105, poniewa\u017c \u00ab dopomaga w po\u0142\u0105czeniu si\u0119 reakcji fizycznej i psychicznej z atakiem b\u00f3lu \u00bb, a z drugiej odwo\u0142uje si\u0119. do medycyny w celu terapii \u0142agodz\u0105cej i powstrzymuj\u0105cej.<\/p>\n

69.\u00a0Dla chrze\u015bcijanina cierpienie ma wznios\u0142e znaczenie pokutne i zbawcze. \u00ab Cierpienie, zw\u0142aszcza w ostatnich chwilach \u017cycia, nabiera w\u0142asnego znaczenia w zbawczym planie Boga; stanowi bowiem udzia\u0142 w m\u0119ce Chrystusa i \u0142\u0105czy z Ofiar\u0105 Odkupienia, kt\u00f3r\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142 On z pos\u0142usze\u0144stwa Ojcu niebieskiemu. Jest wiec rzecz\u0105 naturaln\u0105, \u017ce niekt\u00f3rzy chrze\u015bcijanie pragn\u0105 w spos\u00f3b umiarkowany u\u017cywa\u0107 znieczulaj\u0105cych \u015brodk\u00f3w medycznych, by przyjmuj\u0105c dobrowolnie przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 swoich cierpie\u0144, mogli przez nie z\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z Chrystusem przybitym do krzy\u017ca \u00bb. Motywowane i umacniane po chrze\u015bcija\u0144sku znoszenie cierpienia, nie prowadzi do uznania, \u017ce ka\u017cde cierpienie i ka\u017cdy b\u00f3l nale\u017cy znosi\u0107 w ka\u017cdym przypadku i nie mo\u017cna interweniowa\u0107 w celu z\u0142agodzenia go. Co wi\u0119cej, ju\u017c taka interwencja staje si\u0119, drog\u0105 humanizacji b\u00f3lu. Sama mi\u0142o\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska wymaga od pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia \u0142agodzenia cierpienia fizycznego.<\/p>\n

70.\u00a0\u00ab Przed\u0142u\u017canie si\u0119 b\u00f3lu przeszkadza w osi\u0105gni\u0119ciu d\u00f3br i zamierze\u0144 wy\u017cszych \u00bb. Mo\u017ce powodowa\u0107 szkodliwe skutki dla psychofizycznej integralno\u015bci osoby. Cierpienie zbyt intensywne mo\u017ce zmniejszy\u0107 panowanie ducha lub go uniemo\u017cliwi\u0107. Z tego powodu mo\u017cna, i po przekroczeniu pewnego progu wytrzyma\u0142o\u015bci jest obowi\u0105zkiem pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia zapobiega\u0107, \u0142agodzi\u0107 i usuwa\u0107 b\u00f3l. Moralnie dozwolone i odpowiednie jest ponadto zadanie uczonego \u00ab w celu poddania b\u00f3lu w\u0142adzy cz\u0142owieka \u00bb.<\/p>\n

Anestezja podobnie jak znieczulenie, \u00ab interweniuj\u0105c bezpo\u015brednio na to, co b\u00f3l ma najbardziej dotkliwego i wstrz\u0105saj\u0105cego, przywraca cz\u0142owieka jemu samemu, czyni\u0105c bardziej ludzkim jego do\u015bwiadczenie cierpienia \u00bb.<\/p>\n

71.\u00a0Niekiedy zastosowanie lekarstw oraz technik znieczulaj\u0105cych i anestezjologicznych prowadzi do zawieszenia lub pomniejszenia \u015bwiadomo\u015bci oraz u\u017cycia w\u0142adz cz\u0142owieka. O ile takie interwencje nie zmierzaj\u0105 wprost do utraty \u015bwiadomo\u015bci i wolno\u015bci, ale wra\u017cliwo\u015bci na b\u00f3l, oraz utrzymuj\u0105 si\u0119 tylko w granicach potrzeby klinicznej, nale\u017cy uzna\u0107 je za etycznie uprawnione.<\/p>\n

Zgoda poinformowanego pacjenta<\/p>\n

72.\u00a0W interwencji medycznej na chorym pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia powinien mie\u0107 jego zgod\u0105 b\u0105d\u017a wyra\u017con\u0105 b\u0105d\u017a milcz\u0105c\u0105.<\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie \u00ab nie ma on wobec pacjenta osobnego lub niezale\u017cnego prawa. W og\u00f3lno\u015bci, mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 tylko wtedy, gdy pacjent upowa\u017cnia go wyra\u017anie lub niewyra\u017anie (bezpo\u015brednio lub po\u015brednio) \u00bb. Bez takiego upowa\u017cnienia przypisuje sobie w\u0142adz\u0105 samowoln\u0105.<\/p>\n

Relacja sanitarna jest ponadto relacj\u0105 ludzk\u0105: dialogiczn\u0105 a nie przedmiotow\u0105. Pacjent \u00ab nie jest anonimow\u0105 jednostk\u0105 \u00bb, na kt\u00f3rej stosuje si\u0119 wiedz\u0105 medyczn\u0105, ale \u00ab odpowiedzialn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra powinna by\u0107 wezwana, by sta\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142uczestnikiem poprawy swojego zdrowia i osi\u0105gni\u0119cia uzdrowienia. Powinna mie\u0107 zapewnion\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 osobistego wyboru i nie powinna by\u0107 zdana na decyzje i wybory innych \u00bb.<\/p>\n

W celu wyboru dokonanego w pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci i wolno\u015bci, choremu nale\u017cy poda\u0107 prawdziwy stan jego choroby i mo\u017cliwo\u015bci terapeutyczne, wraz z niebezpiecze\u0144stwami, trudno\u015bciami i konsekwencjami, jakie zak\u0142adaj\u0105. Oznacza to, \u017ce od pacjenta powinna by\u0107 wymagana zgoda oparta na informacji.<\/p>\n

73.\u00a0Odno\u015bnie zgody domniemanej nale\u017cy dokona\u0107 rozr\u00f3\u017cnienia miedzy pacjentem b\u0119d\u0105cym w stanie rozumie\u0107 i chcie\u0107 oraz pacjentem, kt\u00f3ry nie znajduje si\u0119 w takim stanie.<\/p>\n

W pierwszym przypadku nie domniemywa si\u0119 zgody: powinna by\u0107 ona okre\u015blona i wyra\u017ana.<\/p>\n

W drugim przypadku pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia mo\u017ce, a w skrajnych sytuacjach musi domniemywa\u0107 zgod\u0105 na interwencje terapeutyczne, jakie on na podstawie wiedzy i w sumieniu uwa\u017ca za konieczne. W przypadku chwilowego braku \u015bwiadomo\u015bci lub woli, dzia\u0142a on na podstawie zasady powierzenia si\u0119, terapii, czyli podstawowej ufno\u015bci, z jak\u0105 pacjent powierzy\u0142 si\u0119 jego trosce. W przypadku trwa\u0142ego braku \u015bwiadomo\u015bci i woli, dzia\u0142a na zasadzie odpowiedzialno\u015bci w trosce o zdrowie, jaka zobowi\u0105zuje pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia do zaj\u0119cia si\u0119 zdrowiem pacjenta.<\/p>\n

74.\u00a0Je\u015bli chodzi o cz\u0142onk\u00f3w rodziny, to powinni by\u0107 informowani o zabiegach zwyczajnych, oraz zaanga\u017cowani w podjecie decyzji odno\u015bnie zabieg\u00f3w nadzwyczajnych i do ich wyboru.<\/p>\n

Badania i eksperymenty<\/p>\n

75.\u00a0Dzia\u0142anie terapeutyczne, b\u0119d\u0105ce w stanie interweniowa\u0107 coraz skuteczniej na rzecz zdrowia, jest samo przez si\u0119 otwarte na poszukiwanie nowych mo\u017cliwo\u015bci. S\u0105 one wynikiem nieustannych i stopniowo rozwijaj\u0105cych si\u0119 bada\u0144 i eksperyment\u00f3w, jakie przynosz\u0105 nowe osi\u0105gni\u0119cia sanitarne.<\/p>\n

Post\u0119powanie drog\u0105 bada\u0144 i eksperyment\u00f3w jest zasad\u0105 ka\u017cdej wiedzy stosowanej: nale\u017cy to do istoty rozwoju naukowego. Nauki biomedyczne i ich rozw\u00f3j nie s\u0105 wy\u0142\u0105czone z tej zasady. Dzia\u0142aj\u0105 one jednak na szczeg\u00f3lnym polu stosowania i obserwacji, jakim jest \u017cycie osoby ludzkiej.<\/p>\n

Osoba ludzka, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 godno\u015b\u0107, poddaje si\u0119 badaniu i eksperymentom klinicznym z ostro\u017cno\u015bci\u0105 nale\u017cn\u0105 istocie, kt\u00f3ra posiada warto\u015b\u0107 podmiotu a nie przedmiotu. Z tego powodu naukom biomedycznym nie przys\u0142uguje taka wolno\u015b\u0107 poszukiwa\u0144, z jakiej korzystaj\u0105 nauki stosowane w odniesieniu do rzeczy. \u00ab Norma etyczna, oparta na szacunku dla godno\u015bci osoby, powinna o\u015bwieca\u0107 i wyznacza\u0107 tak faz\u0119 bada\u0144 jak i faz\u0119 stosowania wynik\u00f3w, jakie w nim osi\u0105gni\u0119to \u00bb.<\/p>\n

76.\u00a0W fazie bada\u0144 norma etyczna wymaga, by by\u0142y one ukierunkowane \u00ab na popieranie dobra ludzkiego \u00bb. Jest niemoralne ka\u017cde badanie przeciwne prawdziwemu dobru osoby. Zaanga\u017cowanie energii i \u015brodk\u00f3w jest sprzeczne z ludzk\u0105 celowo\u015bci\u0105 nauki i jej rozwoju.<\/p>\n

W fazie eksperymentowania, czyli weryfikowania na cz\u0142owieku wynik\u00f3w poszukiwa\u0144, dobro osoby, chronione przez norm\u0119, etyczn\u0105, wymaga szacunku dla uprzednich warunk\u00f3w zwi\u0105zanych w spos\u00f3b istotny ze zgod\u0105 i ryzykiem.<\/p>\n

77.\u00a0Przede wszystkim jest wymagana zgoda pacjenta. Pacjent \u00ab powinien by\u0107 poinformowany o eksperymentowaniu, o jego celu i ewentualnych niebezpiecze\u0144stwach w taki spos\u00f3b, by m\u00f3g\u0142 wyrazi\u0107 zgod\u0105 lub jej odm\u00f3wi\u0107 w pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci i wolno\u015bci. Lekarz rzeczywi\u015bcie ma nad pacjentem tylko t\u0119. w\u0142adz\u0105 i te prawa, jakie sam pacjent mu przyznaje \u00bb. Taka zgoda mo\u017ce by\u0107 domniemana, je\u015bli mia\u0142aby na celu dobro samego pacjenta, to znaczy chodzi\u0142oby o eksperymentowanie terapeutyczne.<\/p>\n

78.\u00a0Na drugim miejscu znajduje czynnik ryzyka. Ka\u017cdy eksperyment sam z siebie zak\u0142ada ryzyko. Dlatego \u00abnie mo\u017cna wymaga\u0107 wykluczenia wszelkich niebezpiecze\u0144stw i wszelkiego ryzyka. To, co przekracza mo\u017cliwo\u015bci ludzkie, parali\u017cowa\u0142oby wszelkie powa\u017cne poszukiwania naukowe i do\u015b\u0107 cz\u0119sto odbija\u0142oby si\u0119 z uszczerbkiem dla pacjenta… Istnieje jednak stopie\u0144 niebezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego moralno\u015b\u0107 nie mo\u017ce dopu\u015bci\u0107\u00bb.<\/p>\n

Osoba ludzka nie mo\u017ce zatem by\u0107 wystawiona na ryzyko w taki sam spos\u00f3b, jak istota podludzka. Jest pr\u00f3g, poza kt\u00f3rym ryzyko staje si\u0119 po ludzku nie do przyj\u0119cia. Ten pr\u00f3g jest wyznaczany przez nienaruszalne dobro osoby, kt\u00f3re zabrania \u00ab nara\u017cania na niebezpiecze\u0144stwo swojego \u017cycia, swojej r\u00f3wnowagi, swojego zdrowia lub powoduje pogarszanie swojego stanu \u00bb.<\/p>\n

79.\u00a0Eksperymentowanie nie mo\u017ce by\u0107 zapocz\u0105tkowane i wprowadzane na szerok\u0105 skale, bez uprzedniego podj\u0119cia wszystkich \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci w celu zapewnienia nieszkodliwo\u015bci interwencji i zmniejszenia ryzyka. Podstawowa faza przedkliniczna, starannie przeprowadzona, powinna dostarczy\u0107 szerokiej dokumentacji oraz jak najpewniejszych gwarancji farmako\u0142ogiczno-toksykologicznych oraz pewno\u015bci operacyjnej.<\/p>\n

W celu osi\u0105gni\u0119cia takiej pewno\u015bci, je\u015bli jest to u\u017cyteczne i konieczne, eksperymentowanie nowych lek\u00f3w i nowych technik powinno by\u0107 praktykowane na zwierz\u0119tach zanim przyst\u0105pi si\u0119 do bada\u0144 na cz\u0142owieku. \u00ab Jest pewne, \u017ce zwierz\u0105 jest w s\u0142u\u017cbie cz\u0142owieka i mo\u017ce zatem by\u0107 przedmiotem eksperyment\u00f3w, jednak<\/p>\n

powinno by\u0107 traktowane jako stworzenie Bo\u017ce, owszem przeznaczone do wsp\u00f3\u0142pracy z cz\u0142owiekiem, ale nie z jego nadu\u017cyciami \u00bb. Wynika st\u0105d, \u017ce ka\u017cdy eksperyment \u00ab powinien przebiega\u0107 w szacunku dla zwierz\u0119cia, bez zadawania mu nieu\u017cytecznych cierpie\u0144 \u00bb.<\/p>\n

Po otrzymaniu tych gwarancji, eksperymentowanie na cz\u0142owieku w fazie klinicznej powinno odpowiada\u0107 zasadzie proporcjonalnego ryzyka, czyli odpowiedniej proporcji miedzy przewidywanymi korzy\u015bciami i przewidywanym ryzykiem. Nale\u017cy w tym miejscu rozr\u00f3\u017cni\u0107 miedzy eksperymentowaniem dokonywanym na osobie chorej, w celach terapeutycznych, i na osobie zdrowej, w celach naukowych i humanitarnych.<\/p>\n

80.\u00a0W eksperymentach na osobie chorej odpowiednia proporcja powinna by\u0107 osi\u0105gni\u0119ta na podstawie zestawienia warunk\u00f3w chorego oraz przewidywanych skutk\u00f3w lek\u00f3w i eksperymentowanych \u015brodk\u00f3w. Dlatego poziom ryzyka, kt\u00f3ry dla jednego chorego jest proporcjonalny i dlatego uprawniony, mo\u017ce nim nie by\u0107 dla innego.<\/p>\n

Obowi\u0105zuje podana ju\u017c zasada, \u017ce \u00ab gdy nie ma do dyspozycji innych \u015brodk\u00f3w, wolno \u2014 za zgod\u0105 chorego \u2014 zastosowa\u0107 \u015brodki dostarczane przez najnowsze odkrycia medyczne, chocia\u017c nie zosta\u0142yby jeszcze sprawdzone w prowadzonych do\u015bwiadczeniach i wi\u0105za\u0142yby si\u0119. z pewnym niebezpiecze\u0144stwem. Chory przyjmuj\u0105cy takie nowe lekarstwa, mo\u017ce da\u0107 przyk\u0142ad wielkoduszno\u015bci z korzy\u015bci\u0105 dla ludzko\u015bci \u00bb. Zawsze jednak nale\u017cy si\u0119. \u00ab wielki szacunek pacjentowi w stosowaniu nowych terapii jeszcze do\u015bwiadczalnych… gdy zak\u0142adaj\u0105 one du\u017cy procent ryzyka \u00bb.<\/p>\n

\u00ab W przypadkach beznadziejnych, gdy chory umrze, je\u015bli nie nast\u0105pi interwencja, je\u017celi istnieje lek, \u015brodek, operacja, kt\u00f3ra nie wykluczaj\u0105c wszelkiego niebezpiecze\u0144stwa, ma jeszcze jak\u0105\u015b mo\u017cliwo\u015b\u0107 powodzenia, prawy i refleksyjny duch niew\u0105tpliwie dopuszcza, by lekarz m\u00f3g\u0142 \u2014 za wyra\u017an\u0105 lub milcz\u0105c\u0105 zgod\u0105 pacjenta \u2014 przyst\u0105pi\u0107 do podj\u0119cia takiego post\u0119powania \u00bb.<\/p>\n

81.\u00a0Eksperymentowanie kliniczne mo\u017ce by\u0107 dokonywane tak\u017ce na osobie zdrowej, kt\u00f3ra dobrowolnie po\u015bwi\u0119ca si\u0119. \u00ab by przyczyni\u0107 si\u0119. ze swojej inicjatywy do post\u0119pu medycyny i w taki spos\u00f3b do dobra wsp\u00f3lnoty \u00bb. W tym przypadku \u00ab zachowuj\u0105c w\u0142asn\u0105 integralno\u015b\u0107 substancjaln\u0105, pacjent mo\u017ce w spos\u00f3b uprawniony podj\u0105\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 ryzyka \u00bb.<\/p>\n

Uprawnia do tego solidarno\u015b\u0107 ludzka i chrze\u015bcija\u0144ska, kt\u00f3ra decyduje o intencji gestu: \u00ab Da\u0107 co\u015b<\/p>\n

z siebie samego, w granicach wyznaczonych przez norm\u0105 moraln\u0105, mo\u017ce stanowi\u0107 \u015bwiadectwo mi\u0142o\u015bci bardzo zas\u0142uguj\u0105ce oraz okazja do wzrostu duchowego tak znacz\u0105cego, \u017ce mo\u017ce skompensowa\u0107 ryzyko ewentualnego nieistotnego pomniejszenia fizycznego \u00bb.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie nale\u017cy przerwa\u0107 eksperymentowanie, gdy wyniki mia\u0142yby zawie\u015b\u0107 pok\u0142adane w nich nadzieje.<\/p>\n

82.\u00a0Uznaj\u0105c w jednostce ludzkiej, w fazie przedporodowej, godno\u015b\u0107 osoby ludzkiej, badania i eksperymenty na embrionach i p\u0142odach ludzkich nale\u017cy podda\u0107 normom etycznym obowi\u0105zuj\u0105cym odno\u015bnie do dziecka ju\u017c narodzonego i ka\u017cdej istoty ludzkiej.<\/p>\n

W szczeg\u00f3lno\u015bci badania, czyli obserwacja danego zjawiska w czasie ci\u0105\u017cy, mog\u0105 by\u0107 prowadzone tylko wtedy, gdy \u00ab mamy pewno\u015b\u0107 moraln\u0105 nie wyrz\u0105dzenia szkody ani \u017cyciu, ani integralno\u015bci p\u0142odu i jego matce, pod warunkiem, \u017ce dobrze poinformowani rodzice wyrazili zgod\u0105 na tak\u0105 interwencj\u0105 \u00bb.<\/p>\n

Eksperymentowanie natomiast jest mo\u017cliwe tylko w celach wyra\u017anie terapeutycznych w przypadku braku innych mo\u017cliwych zabieg\u00f3w. \u00ab \u017baden cel, nawet sam w sobie szlachetny, jak przewidywana u\u017cyteczno\u015b\u0107 dla nauki, dla innych istot ludzkich i dla spo\u0142ecze\u0144stwa, nigdy nie mo\u017ce usprawiedliwi\u0107 do\u015bwiadczenia na embrionie lub \u017cywym p\u0142odzie ludzkim, zdolnym do prze\u017cycia lub nie, w \u0142onie matki lub poza nim. Dobrowolna zgoda, normalnie wymagana dla klinicznego do\u015bwiadczenia na doros\u0142ym, nie mo\u017ce by\u0107 udzielona przez rodzic\u00f3w. Rodzice nie mog\u0105 dysponowa\u0107 ani integralno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105, ani \u017cyciem dziecka, kt\u00f3re ma si\u0119 narodzi\u0107. Z drugiej za\u015b strony do\u015bwiadczenie na embrionach i p\u0142odach niesie zawsze ryzyko, wr\u0119cz bardzo cz\u0119sto przewiduje si\u0119 uszkodzenie integralno\u015bci fizycznej, a nawet ich \u015bmier\u0107. U\u017cycie embrionu lub p\u0142odu ludzkiego jako przedmiotu czy narz\u0119dzia eksperymentu stanowi przest\u0119pstwo wobec godno\u015bci istot ludzkich… Praktyka podtrzymywania przy \u017cyciu embrion\u00f3w ludzkich w \u0142onie lub w prob\u00f3wce, w celach do\u015bwiadczalnych czy handlowych, ca\u0142kowicie sprzeciwia si\u0119 godno\u015bci ludzkiej \u00bb.<\/p>\n

Dawanie i przeszczep narz\u0105d\u00f3w<\/p>\n

83.\u00a0Post\u0119p i rozprzestrzenianie si\u0119 medycyny i chirurgu przeszczep\u00f3w pozwala dzi\u015b na leczenie wielu chor\u00f3b, kt\u00f3re do niedawna mog\u0142y prowadzi\u0107 do \u015bmierci lub, w najlepszym przypadku, do bolesnej i ograniczonej egzystencji. Taka \u00ab s\u0142u\u017cba \u017cyciu \u00bb, kt\u00f3ra wyra\u017ca si\u0119. w dawaniu i przeszczepie narz\u0105d\u00f3w, okre\u015bla jej warto\u015b\u0107 i uprawnia praktyk\u0119 medyczn\u0105. Powinna ona jednak przebiega\u0107 w szacunku dla niekt\u00f3rych warunk\u00f3w, dotycz\u0105cych w spos\u00f3b istotny dawcy oraz organ\u00f3w’ dawanych i przeszczepianych. Ka\u017cdy przeszczep narz\u0105du lub tkanki ludzkiej zak\u0142ada pobranie, kt\u00f3re w jaki\u015b spos\u00f3b ogranicza integralno\u015b\u0107 cielesn\u0105 dawcy.<\/p>\n

84.\u00a0Przeszczepy autoplastyczne, to znaczy takie w kt\u00f3rych pobranie i przeszczepienie dokonywane s\u0105 na tej samej osobie, s\u0105 uprawnione przez zasad\u0119. ca\u0142o\u015bciowo\u015bci, na mocy kt\u00f3rej jest mo\u017cliwe zadysponowanie jak\u0105\u015b cz\u0119\u015bci\u0105 dla integralnego dobra organizmu.<\/p>\n

85.\u00a0Przeszczepy homoplastyczne, to znaczy takie w kt\u00f3rych pobranie jest dokonywane na jednostce tego samego rodzaju co biorca, s\u0105 uprawnione przez zasada solidarno\u015bci, kt\u00f3ra jednoczy istoty ludzkie i przez mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra dysponuje do daru wobec cierpi\u0105cych braci.<\/p>\n

\u00ab Z pojawieniem si\u0119 przeszczep\u00f3w narz\u0105d\u00f3w, zapocz\u0105tkowanych przez transfuzje krwi, cz\u0142owiek znalaz\u0142 spos\u00f3b ofiarowania cz\u0119\u015bci siebie, swojej krwi i swojego cia\u0142a, by inni mogli nadal \u017cy\u0107. Dzi\u0119ki nauce i formacji zawodowej oraz po\u015bwi\u0119ceniu lekarzy i pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia… pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe i wspania\u0142e wyzwania. Jeste\u015bmy wyzwani, by mi\u0142owa\u0107 naszego bli\u017aniego na nowe sposoby; m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem ewangelicznym, mi\u0142owa\u0107 „a\u017c do ko\u0144ca” (J13, l), nawet je\u015bli w pewnych granicach, kt\u00f3re nie mog\u0105 by\u0107 przekroczone, granicach postawionych przez sam\u0105 natur\u0105 ludzk\u0105 \u00bb. Pobranie narz\u0105d\u00f3w w przeszczepach homoplastycznych mo\u017ce nast\u0119powa\u0107 od dawcy \u017cywego lub zmar\u0142ego.<\/p>\n

86.\u00a0W pierwszym przypadku pobranie jest uprawnione pod warunkiem, \u017ce chodzi o narz\u0105dy, kt\u00f3rych pobranie nie zak\u0142ada powa\u017cnego i nieodwracalnego uszkodzenia dla dawcy. \u00ab Osoba mo\u017ce da\u0107 tylko to, czego mo\u017ce pozbawi\u0107 si\u0119 bez powa\u017cnego niebezpiecze\u0144stwa dla w\u0142asnego \u017cycia lub to\u017csamo\u015bci osobowej, oraz ze s\u0142usznej i proporcjonalnej racji \u00bb.<\/p>\n

87.\u00a0W drugim przypadku nie znajdujemy si\u0119. ju\u017c wobec istoty \u017cywej ale cia\u0142a zmar\u0142ego. Powinno by\u0107 ono zawsze szanowane jako cia\u0142o ludzkie, ale nie posiada ju\u017c godno\u015bci podmiotu i warto\u015bci celowej osoby \u017cyj\u0105cej. \u00ab Zmar\u0142y nie jest ju\u017c, w \u015bcis\u0142ym znaczeniu tego s\u0142owa, podmiotem prawa, poniewa\u017c jest pozbawiony osobowo\u015bci, a tylko ona mo\u017ce by\u0107 podmiotem prawa \u00bb. Dlatego \u00ab przeznaczenie go dla cel\u00f3w u\u017cytecznych, nie budz\u0105cych zastrze\u017ce\u0144 moralnych, a tak\u017ce wznios\u0142ych \u00bb jest decyzj\u0105 \u00ab nie do pot\u0119pienia, ale pozytywnego usprawiedliwienia \u00bb.<\/p>\n

Nale\u017cy jednak mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce ma si\u0119 do czynienia ze zmar\u0142ym, by unikn\u0105\u0107 pobrania organ\u00f3w w wyniku spowodowania \u015bmierci lub nawet tylko jej uprzedzenia. Pobranie narz\u0105d\u00f3w od zmar\u0142ego jest uprawnione w nast\u0119pstwie pewnego stwierdzenia \u015bmierci dawcy. Wynika st\u0105d obowi\u0105zek \u00ab podj\u0119cia \u015brodk\u00f3w, by zmar\u0142y nie by\u0142 uwa\u017cany i traktowany jako taki przed odpowiednim stwierdzeniem \u015bmierci \u00bb.<\/p>\n

Aby osoba by\u0142a uwa\u017cana za zmar\u0142\u0105 jest wystarczaj\u0105ce stwierdzenie \u015bmierci m\u00f3zgowej dawcy, kt\u00f3ra polega na \u00ab nieodwracalnym ustaniu wszystkich funkcji m\u00f3zgu \u00bb. Gdy ca\u0142kowita \u015bmier\u0107 m\u00f3zgu jest stwierdzona z pewno\u015bci\u0105, to znaczy po odpowiedniej weryfikacji, mo\u017cna przyst\u0105pi\u0107 do pobrania narz\u0105d\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c do sztucznego zast\u0105pienia funkcji organizmu, by zachowa\u0107 przy \u017cyciu funkcje narz\u0105d\u00f3w ze wzgl\u0105du na przeszczep.<\/p>\n

88.\u00a0Z moralnego punktu widzenia nie wszystkie narz\u0105dy mo\u017cna dawa\u0107. Z przeszczep\u00f3w nale\u017cy wykluczy\u0107 m\u00f3zgowie i gruczo\u0142y p\u0142ciowe, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 osobow\u0105 i prokreacyjn\u0105 osoby. Chodzi o narz\u0105dy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym cia\u0142o w spos\u00f3b specyficzny nabiera niepowtarzalnej jedyno\u015bci osoby, do kt\u00f3rej ochrony jest zobowi\u0105zana medycyna.<\/p>\n

89.\u00a0Istniej\u0105 tak\u017ce przeszczepy heterologiczne, to znaczy narz\u0105d\u00f3w z jednostki z gatunku r\u00f3\u017cnego od biorcy. \u00ab Nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nale\u017ca\u0142oby pot\u0119pi\u0107 ka\u017cdy przeszczep tkanek (biologicznie mo\u017cliwy) mi\u0119dzy dwoma jednostkami r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, ale jest jeszcze mniej prawd\u0105, \u017ce ka\u017cdy przeszczep heterologiczny biologicznie mo\u017cliwy nie jest zabroniony lub nie m\u00f3g\u0142by budzi\u0107 zastrze\u017ce\u0144. Nale\u017cy wprowadzi\u0107 rozr\u00f3\u017cnienie uzale\u017cnione od poszczeg\u00f3lnych przypadk\u00f3w i zobaczy\u0107, jaka tkanka i jaki organ ma zosta\u0107 przeszczepiony. Przeszczepienie cz\u0142owiekowi zwierz\u0119cych gruczo\u0142\u00f3w p\u0142ciowych nale\u017cy odrzuci\u0107 jako niemoralne; przeszczep natomiast rog\u00f3wki z organizmu nie ludzkiego na organizm ludzki nie powodowa\u0142oby \u017cadnej trudno\u015bci, je\u015bli by\u0142by biologicznie mo\u017cliwy i wskazany \u00bb.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d przeszczep\u00f3w heterologicznych nale\u017cy wymieni\u0107 tak\u017ce KPSZ narz\u0105d\u00f3w sztucznych, kt\u00f3rego dozwolono\u015b\u0107 jest uwarunkowana rzeczywistym dobrem osoby i szacunkiem dla jej godno\u015bci.<\/p>\n

90.\u00a0Interwencja medyczna w przeszczepach \u00ab jest nieod\u0142\u0105czna od ludzkiego aktu dawania \u00bb. Osoba, \u017cywa lub zmar\u0142a, z kt\u00f3rej dokonuje si\u0119 pobrania narz\u0105d\u00f3w powinna by\u0107 uznana za dawc\u0119 to znaczy za kogo\u015b, kto zgadza si\u0119, dobrowolnie na pobranie.<\/p>\n

Przeszczep zak\u0142ada uprzedni\u0105, woln\u0105 i \u015bwiadom\u0105, decyzj\u0119 ze strony dawcy lub kogo\u015b, kto reprezentuje go w spos\u00f3b uprawniony, zazwyczaj cz\u0142onk\u00f3w najbli\u017cszej rodziny. \u00ab Jest to decyzja ofiarowania, bez \u017cadnego wynagrodzenia, cz\u0119\u015bci cia\u0142a komu\u015b ze wzgl\u0119du na zdrowie i dobro innej osoby. W tym sensie akt medyczny przeszczepu umo\u017cliwia akt ofiarowania ze strony dawcy, \u00f3w szczery dar z siebie, kt\u00f3ry wyra\u017ca nasze istotne powo\u0142anie do mi\u0142o\u015bci i komunii \u00bb.<\/p>\n

Mo\u017cliwo\u015b\u0107, otwarta przez post\u0119p biomedyczny, by \u00ab przed\u0142u\u017cy\u0107 poza \u015bmier\u0107 powo\u0142anie do mi\u0142o\u015bci \u00bb, powinna poprowadzi\u0107 osob\u0105 do \u00ab ofiarowania za \u017cycia cz\u0119\u015bci w\u0142asnego cia\u0142a, ofiarowania, kt\u00f3re stanie si\u0119. rzeczywiste po \u015bmierci \u00bb. Jest to \u00ab akt wielkiej mi\u0142o\u015bci, tej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra daje \u017cycie za innych \u00bb.<\/p>\n

91.\u00a0Wpisuj\u0105c si\u0119 w t\u0105 ofiarn\u0105 \u00ab ekonomi\u0105 \u00bb mi\u0142o\u015bci, sam akt medyczny przeszczepu, a nawet prosta transfuzja krwi, \u00ab nie jest interwencj\u0105, tak\u0105 jak inne \u00bb. \u00ab Nie mo\u017ce ona by\u0107 oddzielona od aktu ofiarniczego dawcy, od mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra daje \u017cycie \u00bb.<\/p>\n

Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia w tym przypadku \u00ab staje si\u0119 po\u015brednikiem czego\u015b szczeg\u00f3lnie znacz\u0105cego, daru z siebie spe\u0142nianego przez osob\u0105 \u2014 nawet po \u015bmierci \u2014 aby drugi m\u00f3g\u0142 \u017cy\u0107 \u00bb.<\/p>\n

Uzale\u017cnienia<\/p>\n

92.\u00a0Uzale\u017cnienie, z punktu widzenia medyczno-sanitarnego, jest sytuacj\u0105 przyzwyczajenia si\u0119 do substancji lub produktu \u2014 jak lekarstwa, alkohol, \u015brodki odurzaj\u0105ce, nikotyna \u2014 kt\u00f3rego jednostka odczuwa niepohamowan\u0105 potrzeb\u0105 i kt\u00f3rego pozbawienie mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 u niej zaburzenia psychofizyczne.<\/p>\n

Zjawisko uzale\u017cnie\u0144 nabiera w naszych spo\u0142ecze\u0144stwach wzrastaj\u0105cego, budz\u0105cego zaniepokojenie i pod pewnymi wzgl\u0105dami dramatycznego nasilanie si\u0119. Z jednej strony trzeba powi\u0105za\u0107 je z kryzysem warto\u015bci sensu, jakie prze\u017cywa dzisiejsze spo\u0142ecze\u0144stwo i dzisiejsza kultura, a z drugiej strony ze stresami i frustracjami powodowanymi przez niewydajno\u015b\u0107, aktywizm oraz podniesion\u0105 konkurencyjno\u015b\u0107 i anonimowo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci spo\u0142ecznej.<\/p>\n

Niew\u0105tpliwie szkody powodowane przez uzale\u017cnienia i ich leczenie nie podlegaj\u0105 wy\u0142\u0105cznej kompetencji medycy. Ma ona jednak w tym wzgl\u0119dzie sw\u00f3j w\u0142asny wk\u0142ad zapobiegawczy i terapeutyczny.<\/p>\n

Narkomania<\/p>\n

93.\u00a0Narkomania jest prawie zawsze konsekwencj\u0105 nieuniknionej ucieczki, aprioryczn\u0105 kontestacj\u0105 struktury spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra zostaje odrzucona bez pozytywnych propozycji racjonalnych reform; jest wyra\u017ceniem masochizmu motywowanego niedostatkiem warto\u015bci.<\/p>\n

Narkotyzuj\u0105cy si\u0119 nie rozumie \u017cycia lub zagubi\u0142 jego sens i warto\u015b\u0107, wystawiaj\u0105c je na ryzyko, a\u017c do utraty go: wiele \u015bmiertelnych przypadk\u00f3w z powodu przedawkowania jest zamierzonym samob\u00f3jstwem. Narkotyzuj\u0105cy si\u0119 przyjmuje nihilistyczn\u0105 struktur\u0105 my\u015blow\u0105, wybieraj\u0105c powierzchownie nico\u015b\u0107 \u015bmierci w miejsce pe\u0142ni \u017cycia.<\/p>\n

94.\u00a0Z punktu widzenia moralnego \u00ab przyjmowanie narkotyk\u00f3w jest zawsze niegodziwe, poniewa\u017c oznacza nieuzasadnion\u0105 i irracjonaln\u0105 odmow\u0119, my\u015blenia, pragnienia i dzia\u0142ania jako cz\u0142owiek wolny \u00bb.<\/p>\n

S\u0105d o niegodziwo\u015bci nie jest s\u0105dem pot\u0119piaj\u0105cym narkomana. Prze\u017cywa on swoj\u0105 sytuacj\u0119 jako \u00ab ci\u0119\u017ck\u0105 niewol\u0119 \u00bb, potrzebuj\u0105c wyzwolenia z niej. Drog\u0105 wyzwolenia nie mo\u017ce by\u0107 ani droga obwinienia etycznego ani nacisku prawnego, ale sytuuje si\u0119 na poziomie rehabilitacji, kt\u00f3ra \u2014 nie ukrywaj\u0105c ewentualnych win narkomana \u2014 sprzyja jego wyzwoleniu i reintegracji.<\/p>\n

95.\u00a0Wyzwolenie narkomana od narkotyk\u00f3w jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c post\u0119powaniem medycznym. Dlatego lekarstwa nie mog\u0105 uczyni\u0107 w tym przypadku nic lub prawie nic. Wyzwolenie od narkotyk\u00f3w jest interwencj\u0105 integralnie ludzk\u0105, rozumian\u0105 jako \u00ab nadanie pe\u0142nego i ostatecznego znaczenia \u017cyciu \u00bb oraz przywr\u00f3cenie w ten spos\u00f3b narkomanowi owego \u00ab samozaufania i zbawiennej czci dla siebie \u00bb, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 mu odnale\u017a\u0107 rado\u015b\u0107 \u017cycia.<\/p>\n

W dzia\u0142aniach maj\u0105cych na celu wyzwolenie narkomana wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa \u00ab wysi\u0142ek poznania jednostki i zrozumienia jej \u015bwiata wewn\u0119trznego; doprowadzenie go do odkrycia lub ponownego odkrycia w\u0142asnej ludzkiej godno\u015bci, pomaganie mu w osi\u0105gni\u0119ciu wyniku i wzro\u015bcie, jako czynnemu podmiotowi, tych bogactw osobowych, jakie zosta\u0142y pogrzebane przez narkotyki, przez ufne ponowne uaktywnienie mechanizm\u00f3w woli, ukierunkowanej na pewne i wznios\u0142e idea\u0142y \u00bb.<\/p>\n

96.\u00a0Narkotyki s\u0105 przeciwne \u017cyciu. \u00ab Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o „wolno\u015bci narkotyzowania si\u0119” ani o „prawie do narkotyk\u00f3w”, poniewa\u017c istota ludzka nie ma prawa szkodzi\u0107 samej sobie, nie mo\u017ce i nie powinna nigdy pozbawia\u0107 si\u0119 osobowej godno\u015bci, danej jej przez Boga \u00bb, a tym bardziej nie ma prawa powodowa\u0107, by inni p\u0142acili za jej wyb\u00f3r.<\/p>\n

Alkoholizm<\/p>\n

97.\u00a0Alkohol, w odr\u00f3\u017cnieniu od narkotyk\u00f3w, nie jest nieuprawniony w sobie: jego \u00ab umiarkowana konsumpcja… jako napoju nie sprzeciwia si\u0119 zakazom moralnym \u00bb. W rozumnych granicach wino jest pokarmem.<\/p>\n

\u00ab Jego nadu\u017cywanie zas\u0142uguje na pot\u0119pienie \u00bb: alkoholizm, kt\u00f3ry powoduje uzale\u017cnienie, przy\u0107miewa sumienie i w fazie chronicznej powoduje powa\u017cne szkody w organizmie i umy\u015ble.<\/p>\n

98.\u00a0Alkoholik jest chorym potrzebuj\u0105cym opieki medycznej oraz r\u00f3wnocze\u015bnie pomocy na poziomie solidarno\u015bci i psychoterapii. Powinny by\u0107 podj\u0119te wobec niego dzia\u0142ania integralnie ludzkie maj\u0105ce na celu jego wyzwolenie.<\/p>\n

Nikotynizm<\/p>\n

99.\u00a0Tak\u017ce w przypadku nikotyny niedozwolone jest nadu\u017cywanie, a nie u\u017cywanie samo w sobie. Jest dzisiaj stwierdzone, \u017ce nadu\u017cywanie nikotyny jest szkodliwe dla zdrowia i powoduje uzale\u017cnienia. Powoduje to coraz wi\u0119ksze obni\u017canie progu nadu\u017cycia.<\/p>\n

Palenie stawia problem przekonywania i zapobiegania, kt\u00f3ry powinien by\u0107 podejmowany przede wszystkim przez wychowanie sanitarne i informacj\u0119, tak\u017ce typu reklamowego.<\/p>\n

\u015arodki psycho farmakologiczne<\/p>\n

100.\u00a0\u015arodki psychofarmakologiczne stanowi\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 kategori\u0105 lekarstw zmierzaj\u0105cych do zwalczania wzburzenia, majaczenia i halucynacji oraz wyzwolenia z niepokoju i depresji.<\/p>\n

101.\u00a0Aby chroni\u0107, powstrzyma\u0107 i unikn\u0105\u0107 ryzyka uzale\u017cnienia i przyzwyczajenia si\u0119, \u015brodki psychofarmakologiczne powinny by\u0107 przyjmowane wed\u0142ug wskaza\u0144 lekarza. \u00ab Osoby stosuj\u0105ce substancje psychotropowe ze wzgl\u0119d\u00f3w medycznych, gdy w \u015bci\u015ble okre\u015blonych przypadkach maj\u0105 one przynosi\u0107 ulg\u0119 w cierpieniach fizycznych lub psychicznych musz\u0105 czyni\u0107 to bardzo ostro\u017cnie, aby unika\u0107 niebezpiecznych form przyzwyczajenia i uzale\u017cnienia \u00bb.<\/p>\n

\u00ab W\u0142adze sanitarne, lekarze i kierownicy o\u015brodk\u00f3w badawczych winni stara\u0107 si\u0119 redukowa\u0107 do minimum tego rodzaju zagro\u017cenia poprzez w\u0142a\u015bciwe dzia\u0142ania zapobiegawcze i rozpowszechnianie informacji \u00bb.<\/p>\n

102.\u00a0\u015arodki psychofarmakologiczne, podawane w celach terapeutycznych i z nale\u017cnym szacunkiem dla osoby, s\u0105 uprawnione z etycznego punktu widzenia. Odnosz\u0105 si\u0119 do nich og\u00f3lne warunki dozwolono\u015bci interwencji leczniczej.<\/p>\n

Wymaga si\u0119 szczeg\u00f3lnie zgody opartej na informacji i szacunku dla prawa do odrzucenia terapii, uwzgl\u0119dniaj\u0105c zdolno\u015bci decydowania chorego umys\u0142owo. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c szanowa\u0107 zasad\u0119 proporcjonalno\u015bci terapeutycznej w wyborze i podawaniu tych lek\u00f3w, na podstawie starannej etiologii symptom\u00f3w lub motyw\u00f3w, jakie prowadz\u0105 osob\u0119 do \u017c\u0105dania leku.<\/p>\n

103.\u00a0Jest moralnie niedozwolone u\u017cycie nie terapeutyczne i nadu\u017cycie \u015brodk\u00f3w psychofarmakologicznych nastawione na spot\u0119gowanie wydajno\u015bci naturalnej lub w celu spowodowania sztucznego i euforycznego spokoju. W ten spos\u00f3b \u015brodki psychofarmako-logiczne s\u0105 u\u017cywane na r\u00f3wni z jak\u0105kolwiek substancj\u0105 odurzaj\u0105c\u0105, tak \u017ce odnosz\u0105 si\u0119 do niej oceny etyczne ju\u017c sformu\u0142owane odno\u015bnie narkotyk\u00f3w.<\/p>\n

Psychologia i psychoterapia<\/p>\n

104.\u00a0W prawie ka\u017cdej patologii cia\u0142a zosta\u0142a ju\u017c wykazana obecno\u015b\u0107 elementu psychologicznego zar\u00f3wno jako jej wsp\u00f3\u0142-przyczyny jak r\u00f3wnie\u017c jako jej odd\u017awi\u0119ku. Podejmuje to zagadnienie medycyna psychosomatyczna, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 warto\u015bci\u0105 terapeutyczn\u0105 relacji lekarz-pacjent.<\/p>\n

Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia powinien troszczy\u0107 si\u0119 o relacje z pacjentem w taki spos\u00f3b, by jego zmys\u0142 humanitarny umacnia\u0142 jego profesjonalno\u015b\u0107, a kompetencja stawa\u0142a si\u0119 skuteczniejsza przez zdolno\u015b\u0107 rozumienia chorego.<\/p>\n

Pe\u0142ny cz\u0142owiecze\u0144stwa i mi\u0142o\u015bci kontakt wobec chorego, pobudzany przez integralnie ludzk\u0105 wizje choroby i dowarto\u015bciowany przez wiar\u0119, wpisuje si\u0119 w t\u0119 skuteczno\u015b\u0107 terapeutyczn\u0105 relacji lekarz-pacjent.<\/p>\n

105.\u00a0Zaburzenia i choroby natury psychicznej mog\u0105 by\u0107 podj\u0119te i leczone przez psychoterapie,. Obejmuje ona r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 metod, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 jednej jednostce pomaga\u0107 drugiej w odzyskaniu zdrowia lub przynajmniej w polepszeniu jego stanu.<\/p>\n

Psychoterapia jest w swojej istocie procesem wzrostu, to znaczy drog\u0105 wyzwolenia od ma\u0142ostkowych problem\u00f3w, czy te\u017c w ka\u017cdym razie minionych, oraz promocji osoby w zdolno\u015bciach podj\u0119cia to\u017csamo\u015bci, zadania i odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n

106.\u00a0Jako interwencja lecznicza psychoterapia jest do przyj\u0119cia z moralnego punktu widzenia. W szacunku jednak dla osoby pacjenta, w kt\u00f3rego wn\u0119trze zamierza wej\u015b\u0107.<\/p>\n

Taki szacunek zobowi\u0105zuje psychoterapeut\u0119 do nie naruszania intymno\u015bci. drugiego cz\u0142owieka bez jego zgody i dzia\u0142ania w jej ramach. \u00ab Jak jest niedozwolone przyw\u0142aszczenie sobie d\u00f3br drugiego lub godzenie na jego integralno\u015b\u0107 cielesn\u0105 bez jego zgody, tak jest niedozwolone wej\u015bcie wbrew jego woli w jego \u015bwiat wewn\u0119trzny, jakiekolwiek by\u0142yby techniki i metody do tego zastosowane \u00bb.<\/p>\n

Taki sam szacunek zobowi\u0105zuje do nie wp\u0142ywania i nie wywierania nacisku na wol\u0119 pacjenta. \u00ab Psycholog, kt\u00f3ry rzeczywi\u015bcie szuka tylko dobra pacjenta, oka\u017ce si\u0119 tym bardziej uwa\u017cny na szacunek dla granic wyznaczonych jego dzia\u0142aniu przez moralno\u015b\u0107, o ile on, by tak powiedzie\u0107, trzyma w r\u0119ku w\u0142adze psychiczne cz\u0142owieka, jego zdolno\u015b\u0107 dzia\u0142ania w spos\u00f3b wolny, realizowania najwznio\u015blejszych warto\u015bci, jakie zak\u0142adaj\u0105 jego przeznaczenie osobowe i jego powo\u0142anie spo\u0142eczne \u00bb.<\/p>\n

107.\u00a0Z punktu widzenia moralnego uprzywilejowanymi psychoterapiami s\u0105 logoterapia i counselling. Wszystkie s\u0105 jednak dopuszczalne, oby by\u0142y prowadzone przez psychoterapeut\u00f3w, kt\u00f3rzy kieruj\u0105 si\u0119. pog\u0142\u0119bionym zmys\u0142em etycznym.<\/p>\n

Troska duszpasterska i sakrament Namaszczenia chorych<\/p>\n

108.\u00a0Troska duszpasterska o chorych polega na opiece duchowej i religijnej. Jest ona podstawowym prawem chorego i obowi\u0105zkiem Ko\u015bcio\u0142a (por. Mt 10, 8; \u0141k 9, 2; 10, 9). Je\u015bli si\u0119 jej nie zapewnia, nie sprzyja jej lub j\u0105 uniemo\u017cliwia, narusza si\u0119 to prawo i jest si\u0119 niewiernym takiemu obowi\u0105zkowi.<\/p>\n

Troska duszpasterska jest istotnym i specyficznym zadaniem, chocia\u017c nie wy\u0142\u0105cznym, pracownika duszpasterstwa s\u0142u\u017cby zdrowia. Z powodu koniecznej wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy wymiarem fizycznym, psychicznym i duchowym osoby oraz na podstawie obowi\u0105zku \u015bwiadczenia o w\u0142asnej wierze, ka\u017cdy pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia jest zobowi\u0105zany do szukania warunk\u00f3w, aby temu, kto go prosi, tak bezpo\u015brednio jak po\u015brednio, by\u0142a zapewniona opieka religijna.\u00a0<\/sup>\u00ab W Jezusie, „S\u0142owie \u017cycia”, zostaje nam tedy zapowiedziane i udzielone \u017cycie Bo\u017ce i wieczne. Dzi\u0119ki temu objawieniu i temu obdarowaniu fizyczne i duchowe \u017cycie cz\u0142owieka, tak\u017ce w swoim stadium ziemskim, zyskuje pe\u0142n\u0105 warto\u015b\u0107 i znaczenie: \u017cycie Bo\u017ce i wieczne jest bowiem celem, do kt\u00f3rego zmierza i jest powo\u0142any cz\u0142owiek \u017cyj\u0105cy w tym \u015bwiecie \u00bb.<\/p>\n

109.\u00a0Opieka religijna zak\u0142ada, w ramach struktur sanitarnych, istnienie przestrzeni i odpowiednich \u015brodk\u00f3w do jej wype\u0142niania.<\/p>\n

Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia powinien okaza\u0107 pe\u0142n\u0105 gotowo\u015b\u0107 do sprzyjania i przyj\u0119cia pro\u015bby o opiek\u0119, religijn\u0105 ze strony chorego. Gdzie taka opieka, z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w, nie mo\u017ce by\u0107 wype\u0142niana przez pracownika duszpasterstwa, powinna w mo\u017cliwych i uzgodnionych granicach by\u0107 zlecona wprost pracownikowi s\u0142u\u017cby zdrowia, w szacunku dla wolno\u015bci i wiary religijnej pacjenta i w \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce podejmuj\u0105c takie zadanie nie narusza obowi\u0105zk\u00f3w opieki sanitarnej w sensie \u015bcis\u0142ym.<\/p>\n

110.\u00a0Opieka religijna nad chorymi wpisuje si\u0119 w szerokie ramy duszpasterstwa s\u0142u\u017cby zdrowia, czyli obecno\u015bci i dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a zmierzaj\u0105cego do zaniesienia s\u0142owa i \u0142aski Chrystusa tym, kt\u00f3rzy cierpi\u0105 i opiekuj\u0105 si\u0119 nimi.<\/p>\n

W pos\u0142udze kap\u0142an\u00f3w, zakonnik\u00f3w i \u015bwieckich, kt\u00f3rzy indywidualnie lub wsp\u00f3lnotowe s\u0105 zaanga\u017cowani w troska duszpastersk\u0105 o chorych, \u017cyje na nowo mi\u0142osierdzie Boga, kt\u00f3ry w Chrystusie pochyli\u0142 si\u0119 nad ludzkim cierpieniem oraz w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny i uprzywilejowany wype\u0142nia si\u0119 zadanie ewangelizowania, u\u015bwi\u0119cania i mi\u0142o\u015bci powierzone przez Chrystusa Ko\u015bcio\u0142owi.<\/p>\n

Oznacza to, \u017ce troska duszpasterska o chorych ma w katechezie, liturgii i mi\u0142o\u015bci swoje szczeg\u00f3lne formy wyrazu. Chodzi wi\u0119c o ewangelizowanie choroby, pomagaj\u0105c w odkryciu odkupie\u0144czego znaczenia cierpienia prze\u017cywanego w komunii z Chrystusem; celebracje, sakrament\u00f3w jako skutecznych znak\u00f3w odradzaj\u0105cej i o\u017cywiaj\u0105cej \u0142aski Bo\u017cej; \u015bwiadczenie przez s\u0142u\u017cba (\u00ab diakonia \u00bb) i komuni\u0119. (\u00ab koinonia \u00bb) o sile terapeutycznej mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n

111.\u00a0W trosce duszpasterskiej o chorych, mi\u0142o\u015b\u0107 pe\u0142na prawdy i \u0142aski zbli\u017ca si\u0119, do nich za po\u015brednictwem osobnego i szczeg\u00f3lnego sakramentu, jakim jest Namaszczenie chorych<\/p>\n

Udzielany ka\u017cdemu chrze\u015bcijaninowi, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w warunkach zagra\u017caj\u0105cych jego \u017cyciu, sakrament Namaszczenia chorych jest lekarstwem dla cia\u0142a i dla ducha; jest pocieszeniem i umocnieniem dla chorego w integralno\u015bci jego bytu cielesno-duchowego; jest \u015bwiat\u0142em, kt\u00f3re o\u015bwieca tajemnica cierpienia i \u015bmierci oraz nadziei, kt\u00f3ra otwiera tera\u017aniejszo\u015b\u0107 cz\u0142owieka na Bo\u017c\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. \u00ab Sakrament ten udziela choremu \u0142aski Ducha \u015awi\u0119tego, kt\u00f3ra pomaga ca\u0142emu cz\u0142owiekowi do zbawienia, a mianowicie umacnia ufno\u015b\u0107 w Bogu, uzbraja przeciw pokusom szatana i trwodze \u015bmierci \u00bb.<\/p>\n

Namaszczenie chorych, przynosz\u0105c choremu \u0142ask\u0119, \u00ab nie jest sakramentem przeznaczonym tylko dla tych, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 w ostatecznym niebezpiecze\u0144stwie utraty \u017cycia. Odpowiednia zatem pora na przyj\u0119cie tego sakramentu jest ju\u017c w\u00f3wczas, gdy wiernym zaczyna grozi\u0107 niebezpiecze\u0144stwo \u015bmierci z powodu choroby lub staro\u015bci \u00bb.<\/p>\n

Jak ka\u017cdy sakrament, tak\u017ce Namaszczenie chorych nale\u017cy poprzedzi\u0107 odpowiedni\u0105 katechez\u0105, by uczyni\u0107 chorego, \u015bwiadomym i odpowiedzialnym podmiotem \u0142aski sakramentu, a nie nie\u015bwiadomym przedmiotem jakiego\u015b obrz\u0119du zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 \u015bmierci.<\/p>\n

112.\u00a0Szafarzem namaszczenia chorych jest tylko kap\u0142an, kt\u00f3ry troszczy si\u0119 o udzielanie go \u00ab wiernym, kt\u00f3rych \u017cycie jest zagro\u017cone z powodu choroby lub podesz\u0142ego wieku \u00bb. Dla oceny powagi choroby wystarczy \u00ab roztropny prawdopodobny os\u0105d \u00bb.<\/p>\n

Celebracja namaszcze\u0144 wsp\u00f3lnotowych mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 dla przezwyci\u0119\u017cenia negatywnych przes\u0105d\u00f3w odno\u015bnie do Namaszczenia chorych i pomaga\u0107 w dowarto\u015bciowaniu tak znaczenia tego sakramentu jak sensu solidarno\u015bci eklezjalnej.<\/p>\n

Namaszczenie mo\u017ce by\u0107 powt\u00f3rzone, je\u015bli chory po odzyskaniu zdrowia z choroby, z powodu kt\u00f3rej go otrzyma\u0142, popada w inn\u0105 chorob\u0119, lub je\u015bli w czasie tej samej choroby nast\u0119puje pogorszenie.<\/p>\n

Namaszczenie mo\u017ce by\u0107 udzielone przed interwencj\u0105 chirurgiczn\u0105, gdy jest ona motywowana \u00ab niebezpieczn\u0105 chorob\u0105 \u00bb.<\/p>\n

\u00ab Osobom w podesz\u0142ym wieku, kt\u00f3rych si\u0142y opuszczaj\u0105, mo\u017cna udzieli\u0107 Namaszczenia chorych r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy nie zagra\u017ca im niebezpieczna choroba \u00bb.<\/p>\n

Namaszczenie chorych mo\u017ce by\u0107 udzielane tak\u017ce dzieciom, \u00ab je\u017celi osi\u0105gn\u0119\u0142y taki poziom umys\u0142owy, \u017ce ten sakrament mo\u017ce im przynie\u015b\u0107 pokrzepienie \u00bb.<\/p>\n

W przypadku chorych w stanie nie\u015bwiadomo\u015bci lub nie maj\u0105cych u\u017cywania rozumu mo\u017cna udzieli\u0107 Namaszczenia chorych, \u00ab je\u017celi istnieje prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce jako wierz\u0105cy prosiliby o to, gdyby byli przytomni \u00bb.<\/p>\n

Pacjentowi zmar\u0142emu nie mo\u017cna udziela\u0107 sakramentu.<\/p>\n

\u00ab W w\u0105tpliwo\u015bci, czy chory osi\u0105gn\u0105\u0142 u\u017cywanie rozumu, czy powa\u017cnie choruje albo czy rzeczywi\u015bcie umar\u0142, nale\u017cy udzieli\u0107 tego sakramentu \u00bb.<\/p>\n

113.\u00a0Tak\u017ce Eucharystia, jako Wiatyk, nabiera szczeg\u00f3lnego znaczenia i skuteczno\u015bci dla chorego. \u00ab W przej\u015bciu z tego \u017cycia do wieczno\u015bci cz\u0142owiek wierz\u0105cy zostaje umocniony Wiatykiem Cia\u0142a i Krwi Chrystusa i otrzymuje zadatek zmartwychwstania, zgodnie ze s\u0142owami Pana: „Kto spo\u017cywa moje Cia\u0142o i pije moj\u0105 Krew, ma \u017cycie wieczne, a Ja go wskrzesz\u0105 w dniu ostatecznym” (J 6, 54) \u00bb.<\/p>\n

Eucharystia jest dla chorego tym wiatykiem \u017cycia i nadziei. \u00ab Komunia \u015bw. przyjmowana jako Wiatyk jest szczeg\u00f3lnym znakiem uczestnictwa w tajemnicy \u015bmierci Pana i Jego przej\u015bcia do Ojca, sprawowanej w Ofierze Mszy \u015bw. \u00bb<\/p>\n

Jest wi\u0119c obowi\u0105zkiem chrze\u015bcijanina prosi\u0107 o Wiatyk i przyj\u0105\u0107 go, a obowi\u0105zkiem duszpasterskim Ko\u015bcio\u0142a jest udzielanie go.<\/p>\n

Szafarzem Wiatyku jest kap\u0142an; w jego zast\u0119pstwie diakon lub nadzwyczajny szafarz Eucharystii.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

III \u015aMIER\u0106<\/h3>\n

114.\u00a0S\u0142u\u017cba \u017cyciu oznacza dla pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia opiek\u0119 nad nim a\u017c do naturalnego ko\u0144ca.<\/p>\n

\u017bycie jest w r\u0119kach Boga; On jest jego panem i tylko On ustala jej ko\u0144cow\u0105 chwil\u0119. Ka\u017cdy wierny s\u0142uga \u017cycia czuwa nad tym wype\u0142nieniem si\u0119 woli Bo\u017cej w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka powierzonego jego trosce. Nie uwa\u017ca si\u0119 za tego, kto decyduje o \u015bmierci, czy te\u017c o czyim\u015b \u017cyciu.<\/p>\n

\u015amiertelnie chorzy<\/p>\n

115.\u00a0Gdy warunki zdrowotne pogarszaj\u0105 si\u0119 w spos\u00f3b nieodwracalny i \u015bmiertelny, cz\u0142owiek wchodzi w ko\u0144cowe stadium swojego ziemskiego istnienia. \u017bycie staje si\u0119 dla niego szczeg\u00f3lnie i stopniowo niepewne i ci\u0119\u017ckie. Do b\u00f3lu i cierpienia dochodzi dramat psychologiczny oraz duchowy rozstania, jaki oznacza i zak\u0142ada umieranie.<\/p>\n

\u015amiertelnie chory jest wi\u0119c osob\u0105 potrzebuj\u0105c\u0105 ludzkiej i chrze\u015bcija\u0144skiej opieki; lekarze i piel\u0119gniarki s\u0105 powo\u0142ani, by da\u0107 w tym wzgl\u0119dzie sw\u00f3j w\u0142asny i nieodzowny wk\u0142ad.<\/p>\n

Chodzi o realizacj\u0119 szczeg\u00f3lnej opieki sanitarnej nad umieraj\u0105cym, poniewa\u017c tak\u017ce umieraj\u0105c cz\u0142owiek powinien by\u0107 uznany i traktowany Jak \u017cyj\u0105cy. \u00ab Nigdzie jak w blisko\u015bci \u015bmierci i w samej \u015bmierci nale\u017cy celebrowa\u0107 i wywy\u017csza\u0107 \u017cycie. Powinno ono by\u0107 w pe\u0142ni szanowane, chronione i wspomagane tak\u017ce w tym, kto prze\u017cywa jej naturalne zako\u0144czenie… Postawa wobec \u015bmiertelnie chorego jest cz\u0119sto bankiem pr\u00f3b zmys\u0142u os\u0105du i mi\u0142o\u015bci, godno\u015bci ducha, odpowiedzialno\u015bci i zdolno\u015bci zawodowej pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, pocz\u0105wszy od lekarzy \u00bb.<\/p>\n

116.\u00a0\u015amier\u0107 nale\u017cy do \u017cycia jako jego ostatnia faza. Powinna by\u0107 wi\u0119c szanowana jako jego ostatnia chwila. Domaga si\u0119 wi\u0119c odpowiedzialno\u015bci terapeutycznej pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia, tak jak ka\u017cda inna chwila \u017cycia ludzkiego.<\/p>\n

Umieraj\u0105cy nie tylko nie powinien by\u0107 traktowany jako nieuleczalny i porzucony w swoj\u0105 samotno\u015b\u0107 i zdany na rodzin\u0119, ale powinien by\u0107 powierzony opiece lekarzy i piel\u0119gniarek. Ta opieka, \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119 z opiek\u0105 kap\u0142an\u00f3w, opiekun\u00f3w spo\u0142ecznych, wolontariuszy, cz\u0142onk\u00f3w rodziny i przyjaci\u00f3\u0142, pozwala umieraj\u0105cemu zaakceptowa\u0107 \u015bmier\u0107 i prze\u017cywa\u0107 j\u0105. Pomaga\u0107 osobie w umieraniu oznacza pomaga\u0107 jej w prze\u017cyciu \u015bmierci jako ostatniego do\u015bwiadczenia \u017cycia. Gdy jest to mo\u017cliwe i zainteresowany to akceptuje, powinno da\u0107 si\u0119 mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 zako\u0144czenia swojego \u017cycia w rodzinie z odpowiedni\u0105 opiek\u0105 sanitarn\u0105.<\/p>\n

117.\u00a0\u015amiertelnie choremu powinny by\u0107 zastosowane zabiegi lecznicze, kt\u00f3re pozwol\u0105 zmniejszy\u0107 ci\u0119\u017car \u015bmierci. W tym wypadku wchodz\u0105 w gr\u0105 tak zwane zabiegi paliatywne i symptomatyczne.<\/p>\n

Pierwszy zabieg polega na \u00ab pe\u0142nej mi\u0142o\u015bci obecno\u015bci \u00bb pe\u0142nionej przy umieraj\u0105cym. Jest to obecno\u015b\u0107 \u015bci\u015ble medyczno-sanitarna, kt\u00f3ra nie budz\u0105c u niego z\u0142udze\u0144, pozwala mu czu\u0107 si\u0119 \u017cywym, osob\u0105 po\u015br\u00f3d os\u00f3b, poniewa\u017c jest adresatem, jak ka\u017cda potrzebuj\u0105ca istota, uwagi i troski. Ta uwa\u017cna i troskliwa obecno\u015b\u0107, pobudza ufno\u015b\u0107 i nadziej\u0119, w chorym oraz pojednuje go ze \u015bmierci\u0105. Jest jedynym w swoim rodzaju wk\u0142adem, jaki piel\u0119gniarki i lekarze, z ich ludzk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 postaw\u0105, jak\u0105, wcze\u015bniej ni\u017c to, co wykonuj\u0105, mog\u0105 i powinni ofiarowa\u0107 umieraj\u0105cemu, by w miejsce odrzucenia wesz\u0142a akceptacja, a nad strachem przewa\u017cy\u0142a nadzieja.<\/p>\n

Chroni si\u0119 w ten spos\u00f3b \u015bmier\u0107 ludzk\u0105 przed ujmowaniem jej \u00ab w kategoriach wy\u0142\u0105cznie medycznych \u00bb, kt\u00f3ra nast\u0119puje dzisiaj \u00ab cz\u0119sto w zaludnionych i ruchliwych salach pod kontrol\u0105 lekarzy i personelu, interesuj\u0105cych si\u0119 g\u0142\u00f3wnie biofizycznym aspektem choroby \u00bb. Wszystko to \u00ab odczuwa si\u0119 coraz bardziej za brak poszanowania dla z\u0142o\u017conej sytuacji cierpi\u0105cej osoby \u00bb.<\/p>\n

118.\u00a0\u00ab Wobec tajemnicy \u015bmierci cz\u0142owiek jest bezsilny; zostaj\u0105 zachwiane jego ludzkie pewniki. I w\u0142a\u015bnie w takiej sytuacji bezsilno\u015bci wiara chrze\u015bcija\u0144ska… staje si\u0119 dla\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142em duchowej pogody i spokoju… To, co wydawa\u0142o si\u0119. pozbawione znaczenia, nabiera sensu i warto\u015bci \u00bb.<\/p>\n

Gdy w \u017cyciu osoby dokonuje si\u0119 takie \u00ab przej\u015bcie \u00bb, w tej decyduj\u0105cej godzinie jej \u017cycia, \u015bwiadectwo wiary i nadziei Chrystusa pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia ma decyduj\u0105ce znaczenie. Rzeczywi\u015bcie otwiera ono nowe horyzonty sensu, czyli zmartwychwstania i \u017cycia, temu, kto widzi, \u017ce zamykaj\u0105 si\u0119 przed nim perspektywy \u017cycia ziemskiego.<\/p>\n

\u00ab Do\u015bwiadczenie uczy, \u017ce ponad ludzk\u0105 pociech\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 pomoc\u0105 dla umieraj\u0105cego jest wiara w Boga i nadzieja na \u017cycie wieczne \u00bb. Ofiarowanie obecno\u015bci wiary i nadziei jest dla lekarzy i piel\u0119gniarek najwy\u017csz\u0105 form\u0105 humanizacji \u015bmierci. Jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c ulg\u0105 w cierpieniu; oznacza zaanga\u017cowanie si\u0119 \u00ab w u\u0142atwianie choremu przej\u015bcia do Boga \u00bb.<\/p>\n

Umieranie z godno\u015bci\u0105<\/p>\n

119.\u00a0Prawo do \u017cycia ukonkretnia si\u0119 u \u015bmiertelnie chorego jako \u00ab prawo do umierania w spokoju, z zachowaniem godno\u015bci ludzkiej i chrze\u015bcija\u0144skiej \u00bb.<\/p>\n

Nie mo\u017ce ono oznacza\u0107 prawa do zadania sobie \u015bmierci lub zadawania \u015bmierci, ale do prze\u017cywania \u015bmierci po ludzku i po chrze\u015bcija\u0144sku oraz nie uciekania przed ni\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0105. Cz\u0142owiek wsp\u00f3\u0142czesny u\u015bwiadomi\u0142 sobie stopniowo to prawo, by broni\u0107 go w chwili \u015bmierci przed \u00ab „technicyzacj\u0105”, kt\u00f3ra niesie z sob\u0105 niebezpiecze\u0144stwo nadu\u017cy\u0107 \u00bb.<\/p>\n

Medycyna dzisiejsza dysponuje rzeczywi\u015bcie \u015brodkami b\u0119d\u0105cymi w stanie sztucznie op\u00f3\u017ania\u0107 \u015bmier\u0107, przy czym pacjent nie otrzymuje \u017cadnej realnej korzy\u015bci. Jest po prostu utrzymywany przy \u017cyciu lub jest si\u0119 w stanie da\u0107 mu jaki\u015b czas \u017cycia za cen\u0105 kolejnych i ci\u0119\u017ckich cierpie\u0144. Okre\u015bla si\u0119 taki przypadek tak zwan\u0105 \u00ab uporczywo\u015bci\u0105 terapeutyczn\u0105 \u00bb, polegaj\u0105c\u0105 na \u00ab stosowaniu \u015brodk\u00f3w szczeg\u00f3lnie wyniszczaj\u0105cych i uci\u0105\u017cliwych dla chorego, skazuj\u0105c go na sztucznie przed\u0142u\u017can\u0105 agoni\u0105 \u00bb.<\/p>\n

Jest to sprzeczne z godno\u015bci\u0105 umieraj\u0105cego i zadaniem moralnym przyj\u0119cia \u015bmierci oraz pozwolenia na jej naturalny przebieg. \u00ab \u015amier\u0107 jest nieuniknionym faktem \u017cycia ludzkiego \u00bb; nie mo\u017cna op\u00f3\u017ania\u0107 jej bezu\u017cytecznie, chroni\u0105c si\u0119 przed ni\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0105.<\/p>\n

120.\u00a0Pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia, \u015bwiadomy, \u017ce nie jest \u00ab ani panem \u017cycia, ani zdobywc\u0105 \u015bmierci \u00bb, w ocenie \u015brodk\u00f3w, \u00ab powinien dokona\u0107 odpowiednich wybor\u00f3w, to znaczy odnie\u015b\u0107 si\u0119 do pacjenta i odpowiedzie\u0107 odpowiednio do jego rzeczywistej sytuacji \u00bb.<\/p>\n

Stosuje tutaj wspomnian\u0105 ju\u017c zasad\u0105 \u00ab proporcjonalno\u015bci zabieg\u00f3w \u00bb, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy tak sprecyzowa\u0107:<\/p>\n

\u00ab Gdy zagra\u017ca \u015bmier\u0107, kt\u00f3rej w \u017caden spos\u00f3b nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 przez zastosowanie dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w, wolno w sumieniu podj\u0105\u0107 zamiar nie korzystania z leczenia, kt\u00f3re mo\u017ce przynie\u015b\u0107 tylko niepewne i bolesne przed\u0142u\u017canie \u017cycia, nie przerywaj\u0105c jednak zwyczajnej opieki, jaka w podobnych przypadkach nale\u017cy si\u0119 choremu. Nie stanowi to powodu, dla kt\u00f3rego lekarz m\u00f3g\u0142by odczuwa\u0107 niepok\u00f3j, jakoby odm\u00f3wi\u0142 pomocy komu\u015b znajduj\u0105cemu si\u0119 w niebezpiecze\u0144stwie \u00bb.<\/p>\n

Pokarm i nap\u00f3j, podawane tak\u017ce sztucznie, nale\u017c\u0105 do normalnych zabieg\u00f3w zawsze nale\u017cnych choremu, je\u015bli nie s\u0105 ci\u0119\u017carem dla chorego; ich odm\u00f3wienie mo\u017ce oznacza\u0107 prawdziw\u0105 i w\u0142a\u015bciw\u0105 eutanazj\u0119..<\/p>\n

121.\u00a0W przypadku lekarza i jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w nie chodzi o decydowanie o \u017cyciu lub \u015bmierci jednostki. Chodzi po prostu o bycie lekarzem, czyli o poszukiwanie oraz decydowanie zgodnie z wiedz\u0105 i sumieniem, o zabiegu szanuj\u0105cym \u017cycie i \u015bmier\u0107 powierzonego mu chorego. Ta odpowiedzialno\u015b\u0107 nie wymaga zawsze i w ka\u017cdym przypadku odwo\u0142ania si\u0119 do ka\u017cdego \u015brodka. Mo\u017ce tak\u017ce wymaga\u0107 rezygnacji ze \u015brodk\u00f3w, ze wzgl\u0119du na pogodne i spokojne zaakceptowanie \u015bmierci \u015bci\u015ble zwi\u0105zanej z \u017cyciem. Mo\u017ce tak\u017ce oznacza\u0107 szacunek dla woli chorego, kt\u00f3ry odrzuci\u0142by zastosowanie takich \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n

U\u017cycie \u015brodk\u00f3w znieczulaj\u0105cych w chorobach \u015bmiertelnych<\/p>\n

122.\u00a0Do \u015brodk\u00f3w, jakie mo\u017cna zastosowa\u0107 odno\u015bnie do \u015bmiertelnie chorego, nale\u017cy zaliczy\u0107 \u015brodki znieczulaj\u0105ce. Sprzyjaj\u0105c mniej dramatycznemu przebiegowi choroby, przyczyniaj\u0105 si\u0119 do humanizacji i akceptacji \u015bmierci.<\/p>\n

Nie stanowi to jednak og\u00f3lnej normy post\u0119powania. Nie mo\u017cna wi\u0119c narzuca\u0107 wszystkim \u00ab po stawy heroicznej \u00bb. Nast\u0119pnie \u00ab b\u00f3l pomniejsza si\u0142\u0119 moraln\u0105 \u00bb osoby;\u00a0<\/sup>cierpienia \u00ab pogarszaj\u0105 stan os\u0142abienia i wyczerpania fizycznego, przeszkadzaj\u0105 zapa\u0142owi duszy i wyniszczaj\u0105 si\u0142y moralne zamiast je podtrzymywa\u0107. Powstrzymywanie b\u00f3lu powoduje natomiast odpr\u0119\u017cenie organiczne i psychiczne, u\u0142atwia modlitw\u0105 i umo\u017cliwia bardziej wielkoduszny dar z siebie \u00bb.<\/p>\n

\u00ab Ludzka i chrze\u015bcija\u0144ska roztropno\u015b\u0107 zaleca wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b chorych stosowanie lekarstw, kt\u00f3re mog\u0105 z\u0142agodzi\u0107 lub wyeliminowa\u0107 cierpienie, chocia\u017c ubocznie (jako skutki drugorz\u0119dne) mog\u0105 spowodowa\u0107 oszo\u0142omienie i zmniejszenie \u015bwiadomo\u015bci. Je\u015bli chodzi o tych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 w stanie wyrazi\u0107 swoich \u017cycze\u0144, s\u0142usznie wolno przypuszcza\u0107, \u017ce pragn\u0105 otrzyma\u0107 \u015brodki znieczulaj\u0105ce i chc\u0105, by by\u0142y im dawane zgodnie ze wskazaniami lekarzy \u00bb.<\/p>\n

U\u017cycie \u015brodk\u00f3w znieczulaj\u0105cych w przypadku umieraj\u0105cych nie jest jednak pozbawione trudno\u015bci.<\/p>\n

123.\u00a0Zastosowanie \u015brodk\u00f3w znieczulaj\u0105cych mo\u017ce mie\u0107 przede wszystkim jako skutek, opr\u00f3cz zmniejszenia b\u00f3lu, tak\u017ce antycypacje, \u015bmierci.<\/p>\n

Gdy wymagaj\u0105 tego \u00ab proporcjonalne motywy \u00bb, \u00ab jest dozwolone umiarkowane u\u017cycie \u015brodk\u00f3w narkotycznych, kt\u00f3re przynosz\u0105 ulg\u0119. w cierpieniu, ale powoduj\u0105 tak\u017ce szybsz\u0105 \u015bmier\u0107 \u00bb. \u00ab Jest jasne, \u017ce w tym przypadku \u015bmier\u0107 nie jest w \u017caden spos\u00f3b zamierzona ani nie d\u0105\u017cy si\u0119 do niej, chocia\u017c na skutek rozumnej przyczyny nara\u017ca si\u0119 na jej niebezpiecze\u0144stwo; zamierza si\u0119 tylko skuteczne u\u015bmierzenie b\u00f3lu, stosuj\u0105c \u015brodki znieczulaj\u0105ce, kt\u00f3rymi dysponuje medycyna \u00bb.<\/p>\n

124.\u00a0Nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107, \u017ce \u015brodki znieczulaj\u0105ce mog\u0105 spowodowa\u0107 u umieraj\u0105cego ewentualne pozbawienie \u015bwiadomo\u015bci. Takie u\u017cycie zas\u0142uguje na szczeg\u00f3lne rozwa\u017cenie.<\/p>\n

\u00ab Bez powa\u017cnej przyczyny nie godzi si\u0119 pozbawia\u0107 umieraj\u0105cego \u015bwiadomo\u015bci \u00bb. Niekiedy systematyczne odwo\u0142anie si\u0119 do \u015brodk\u00f3w narkotycznych, kt\u00f3re powoduj\u0105 nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 chorego, cz\u0119sto ukrywa nie\u015bwiadome pragnienie pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia nie utrzymywania relacji z umieraj\u0105cym. Nie szuka si\u0119 w ten spos\u00f3b ul\u017cenia cierpieniom chorego, ale raczej unikni\u0119cia niewyg\u00f3d znajduj\u0105cych si\u0119 w pobli\u017cu. Pozbawia si\u0119 umieraj\u0105cego mo\u017cliwo\u015bci \u00ab prze\u017cycia swojej \u015bmierci \u00bb, powoduj\u0105c jego nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 niegodn\u0105 istoty ludzkiej. Z tego powodu podanie \u015brodk\u00f3w narkotycznych tylko w celu pozbawienia umieraj\u0105cego \u015bwiadomego ko\u0144ca jest \u00ab praktyk\u0105 rzeczywi\u015bcie nagann\u0105 \u00bb.<\/p>\n

Inna sytuacja zachodzi w przypadku powa\u017cnego wskazania klinicznego na u\u017cycie \u015brodk\u00f3w znieczulaj\u0105cych pozbawiaj\u0105cych \u015bwiadomo\u015bci, ze wzgl\u0105du na gwa\u0142towne i niezno\u015bne b\u00f3le. Anestezja mo\u017ce by\u0107 uznana za dozwolon\u0105, ale przy zaistnieniu warunk\u00f3w uprzednich, to znaczy je\u015bli umieraj\u0105cy zado\u015b\u0107uczyni\u0142 lub b\u0119dzie jeszcze m\u00f3g\u0142 zado\u015b\u0107uczyni\u0107 swoim obowi\u0105zkom moralnym, rodzinnym i religijnym.<\/p>\n

Prawda wobec umieraj\u0105cego<\/b><\/p>\n

125.\u00a0Je\u015bli chodzi o powiedzenie umieraj\u0105cemu, i w og\u00f3le tym wszystkim, kt\u00f3rzy s\u0105 dotkni\u0119ci nieuleczaln\u0105 chorob\u0105, prawdy odno\u015bnie diagnozy i zwi\u0105zanej z ni\u0105 prognozy pojawia si\u0119 problem przekazania prawdy.<\/p>\n

Perspektywa \u015bmierci utrudnia i dramatyzuje przekazanie wiadomo\u015bci, ale nie zwalnia od prawdom\u00f3wno\u015bci. Komunikacja mi\u0119dzy umieraj\u0105cymi i tymi kt\u00f3rzy mu asystuj\u0105 nie mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119. na udawaniu. Nigdy nie jest godne umieraj\u0105cego i nie przyczynia si\u0119 do humanizacji \u015bmierci.<\/p>\n

Istnieje prawo osoby, by by\u0142a informowana o swoim stanie \u017cycia. To prawo nie zostaje pomniejszone wobec diagnozy i przewidywania choroby, kt\u00f3ra prowadzi do \u015bmierci, ale znajduje p\u00f3\u017aniejsze motywy.<\/p>\n

Z tak\u0105 informacj\u0105 jest zwi\u0105zana wa\u017cna i nieprzekazywalna odpowiedzialno\u015b\u0107. Jest to odpowiedzialno\u015b\u0107 zwi\u0105zana z terapiami, jakie nale\u017cy wykona\u0107 za zgod\u0105 poinformowanego pacjenta.<\/p>\n

Zbli\u017canie si\u0119 \u015bmierci przynosi ze sob\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 wype\u0142nienia odpowiednich obowi\u0105zk\u00f3w dotycz\u0105cych w\u0142asnych relacji z rodzin\u0105, uporz\u0105dkowanie ewentualnych kwestii zawodowych, wype\u0142nienia zobowi\u0105za\u0144 wobec innych. Zbli\u017canie si\u0119 \u015bmierci wymaga od wierz\u0105cego dyspozycji odno\u015bnie okre\u015blonych akt\u00f3w podj\u0119tych z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, przede wszystkim pojednuj\u0105cego spotkania z Bogiem w sakramencie Pokuty.<\/p>\n

Nie mo\u017cna pozostawia\u0107 w nie\u015bwiadomo\u015bci osoby w decyduj\u0105cej \u00ab godzinie \u00bb jej \u017cycia, odsuwaj\u0105c j\u0105 od jej samej oraz jej ostatnich i najwa\u017cniejszych decyzji.<\/p>\n

\u00ab \u015amier\u0107 stanowi zbyt istotn\u0105 chwil\u0119, by jej perspektywa by\u0142a odrzucona \u00bb<\/p>\n

126.\u00a0Obowi\u0105zek przekazania prawdy \u015bmiertelnie choremu wymaga od personelu sanitarnego rozr\u00f3\u017cnienia i taktu ludzkiego.<\/p>\n

Nie mo\u017ce ono polega\u0107 na przekazaniu oderwanego i oboj\u0119tnego w stosunku do diagnozy i zwi\u0105zanego z ni\u0105 przewidywania. Prawda nie powinna by\u0107 przemilczana, ale nie powinna by\u0107 r\u00f3wnie\u017c po prostu komunikowana w swojej brutalnej rzeczywisto\u015bci. Powinna by\u0107 powiedziana z pe\u0142n\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, wzywaj\u0105c do w\u0142\u0105czenia si\u0119 do tej komunii wszystkich tych, kt\u00f3rzy z r\u00f3\u017cnych racji asystuj\u0105 choremu.<\/p>\n

Chodzi o ustalenie z nim takiej relacji ufno\u015bci, przyj\u0119cia i dialogu, kt\u00f3ra umie dobra\u0107 czas i s\u0142owa. Istnieje taki spos\u00f3b powiedzenia, kt\u00f3ry umie rozr\u00f3\u017cni\u0107 i szanowa\u0107 samopoczucie chorego, dostosowuj\u0105c si\u0119 do niego. Istnieje taki spos\u00f3b m\u00f3wienia, kt\u00f3ry umie przyj\u0105\u0107 jego pro\u015bby, a tak\u017ce pobudzi\u0107 je, by stopniowo ukierunkowa\u0107 go na poznanie jego stanu zdrowia. Kto stara si\u0119, by by\u0107 obecnym obok chorego i by\u0107 wra\u017cliwym na jego los, umie znale\u017a\u0107 s\u0142owa i odpowiedzi, jakie pozwalaj\u0105 komunikowa\u0107 w prawdzie i mi\u0142o\u015bci: \u00ab czyni\u0105c prawd\u0105 w mi\u0142o\u015bci \u00bb (E f 4, 15).<\/p>\n

127.\u00a0\u00ab Ka\u017cdy pojedynczy przypadek ma swoje wymagania, odpowiednio do wra\u017cliwo\u015bci i zdolno\u015bci ka\u017cdego, relacji z chorym i jego stanem; przewiduj\u0105c jego ewentualne reakcje (bunt, depresj\u0119, rezygnacj\u0119, itd.), powinno si\u0119 by\u0107 przygotowanym do spotkania z nimi ze spokojem i taktem \u00bb. To, co jest najwa\u017cniejsze nie polega na \u015bcis\u0142o\u015bci tego, co si\u0119 m\u00f3wi, ale na solidarnej relacji z chorym. Nie chodzi tylko o przekazanie danych klinicznych, ale komunikowanie ich znaczenia.<\/p>\n

Perspektywa \u015bmierci w tej relacji nie przedstawia si\u0119 tak nieunikniona i traci swoj\u0105 moc budz\u0105c\u0105 strach;<\/p>\n

pacjent nie czuje si\u0119 porzucony i skazany na \u015bmier\u0107. Prawda, kt\u00f3ra jest mu komunikowana w taki spos\u00f3b nie zamyka go na nadziej\u0119, poniewa\u017c pozwala mu czu\u0107 si\u0119 \u017cywym w relacji wsp\u00f3\u0142uczestniczenia i komunii. Nie jest sam ze swoim cierpieniem; czuje si\u0119 rozumiany w prawdzie, pojednany ze sob\u0105 i z innymi. Jest sam sob\u0105 jako osoba. Jego \u017cycie, mimo wszystko, ma sens, i nabiera znaczenia, kt\u00f3re przekracza \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Chwila \u015bmierci<\/p>\n

128.\u00a0KPSZ technologii reanimacyjnych i potrzeba \u017cywych narz\u0105d\u00f3w dla chirurgii przeszczep\u00f3w stawiaj\u0105 dzisiaj w nowy spos\u00f3b problem diagnozy stanu \u015bmierci.<\/p>\n

\u015amier\u0107 jest widziana i do\u015bwiadczana jako rozk\u0142ad, unicestwienie, zerwanie. \u00ab Nast\u0119puje, gdy zasada duchowa, kt\u00f3ra utrzymuje jedno\u015b\u0107 jednostki nie mo\u017ce ju\u017c wype\u0142nia\u0107 swoich funkcji na organizmie, kt\u00f3rego elementy, zostawione same sobie, ulegaj\u0105 rozk\u0142adowi. Oczywi\u015bcie, ta destrukcja nie dotyka ca\u0142ej istoty ludzkiej. Wiara chrze\u015bcija\u0144ska \u2014 i nie tylko ona \u2014 stwierdza przetrwanie, poza \u015bmierci\u0105, duchowej zasady cz\u0142owieka. Wiara umacnia w chrze\u015bcijaninie nadzieje \u00ab odnalezienia swojej integralno\u015bci osobowej przekszta\u0142conej i ostatecznie danej Chrystusowi (por. 1 Kor 15, 22) \u00bb.<\/p>\n

Ta wiara pe\u0142na nadziei nie wyklucza, \u017ce \u00ab \u015bmier\u0107 jest bolesnym zerwaniem \u00bb. Chwila tego zerwania nie jest wprost dostrzegalna, i jest problemem rozpoznanie jej znak\u00f3w \u00bb. Stwierdzenie i interpretacja tych znak\u00f3w nie nale\u017cy do kompetencji wiary i moralno\u015bci, ale do wiedzy medycznej: \u00ab nale\u017cy do lekarza… danie jasnej oraz precyzyjnej definicji \u015bmierci i chwili \u015bmierci \u00bb. \u00ab Uczeni, badacze i specjali\u015bci powinni kontynuowa\u0107 swoje poszukiwania i studia, aby okre\u015bli\u0107 w mo\u017cliwie najw\u0142a\u015bciwszy spos\u00f3b precyzyjn\u0105 chwil\u0119 i bezdyskusyjny znak \u015bmierci \u00bb.<\/p>\n

Po doj\u015bciu do takiego okre\u015blenia, w jego \u015bwietle znajduj\u0105 rozwi\u0105zanie kwestie i konflikty moralne wzbudzane przez nowe technologie i nowe mo\u017cliwo\u015bci terapeutyczne. Moralno\u015b\u0107 nie mo\u017ce bowiem nie uzna\u0107 okre\u015blenia biomedycznego jako decyduj\u0105cego kryterium.<\/p>\n

129.\u00a0Papieska Akademia Nauk, podejmuj\u0105c istot\u0119 zagadnienia, da\u0142a autorytatywny wk\u0142ad w to zagadnienie. Poda\u0142a przede wszystkim biomedyczna, definicje, \u015bmierci: \u00ab osoba umar\u0142a, gdy utraci\u0142a nieodwaracalnie wszelkie zdolno\u015bci integracji i koordynacji funkcji fizycznych i my\u015blowych cia\u0142a \u00bb.<\/p>\n

Na drugim miejscu, je\u015bli chodzi o precyzacj\u0119 chwili \u015bmierci, stwierdzi\u0142a: \u00ab \u015bmier\u0107 nast\u0119puje gdy: a) spontaniczne funkcje serca i oddechu zanikaj\u0105 w spos\u00f3b ostateczny; lub b) stwierdzono nieodwracalne ustanie wszelkich funkcji m\u00f3zgu \u00bb. W rzeczywisto\u015bci \u00ab \u015bmier\u0107 m\u00f3zgu jest prawdziwym kryterium \u015bmierci, poniewa\u017c zahamowanie ostateczne funkcji kardio-oddechowych prowadzi bardzo szybko do \u015bmierci m\u00f3zgu \u00bb.<\/p>\n

Wiara i moralno\u015b\u0107 uznaj\u0105, te stwierdzenia nauki. Wymagaj\u0105 jednak od pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia staranniejszego zastosowania r\u00f3\u017cnych metod klinicznych i narz\u0119dziowych w pewnej diagnozie \u015bmierci, aby nie deklarowa\u0107 za zmar\u0142\u0105 i nie traktowa\u0107 jako takiej osoby, kt\u00f3ra by ni\u0105 nie by\u0142a.<\/p>\n

Opieka religijna nad umieraj\u0105cymi<\/p>\n

130.\u00a0Kryzys, jaki powoduje zbli\u017canie si\u0119 \u015bmierci, prowadzi chrze\u015bcijanina i Ko\u015bci\u00f3\u0142 do przekazywania \u015bwiat\u0142a prawdy, jakie tylko wiara mo\u017ce rzuci\u0107 na misterium \u015bmierci.<\/p>\n

\u015amier\u0107 jest wydarzeniem, kt\u00f3re wprowadza w \u017cycie Boga, odno\u015bnie kt\u00f3rego tylko objawienie mo\u017ce wypowiedzie\u0107 s\u0142owo prawdy. Ta prawda powinna by\u0107 g\u0142oszona w wierze umieraj\u0105cemu. \u00ab Pe\u0142ne wiary i prawdy \u00bb (J l, 14) g\u0142oszenie Ewangelii towarzyszy chrze\u015bcijaninowi od pocz\u0105tku do ko\u0144ca \u017cycia. Ostatnim s\u0142owem Ewangelii jest s\u0142owo \u017cycia, kt\u00f3re zwyci\u0119\u017ca \u015bmier\u0107 i otwiera ludzkie umieranie na najwi\u0119ksz\u0105 nadziej\u0119.<\/p>\n

131.\u00a0Nale\u017cy wi\u0119c ewangelizowa\u0107 \u015bmier\u0107, to znaczy g\u0142osi\u0107 Ewangeli\u0119 umieraj\u0105cemu. Jest ono obowi\u0105zkiem duszpasterskim ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty eklezjalnej. Specjalne zadanie spoczywa na kapelanie s\u0142u\u017cby zdrowia, powo\u0142anym w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b do troski duszpasterskiej o umieraj\u0105cych w najszerszym \u015brodowisku duszpasterstwa chorych.<\/p>\n

Takie zadanie nak\u0142ada na niego nie tylko rol\u0119 do podj\u0119cia osobi\u015bcie przy chorym powierzonym jego trosce, lecz tak\u017ce promocj\u0119 tego duszpasterstwa na poziomie organizacji s\u0142u\u017cb religijnych, formacji i uwra\u017cliwienia pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia, zaanga\u017cowania cz\u0142onk\u00f3w rodziny i przyjaci\u00f3\u0142.<\/p>\n

G\u0142oszenie Ewangelii umieraj\u0105cemu wyra\u017ca si\u0119 i aktualizuje w mi\u0142o\u015bci, modlitwie i sakramentach.<\/p>\n

132.\u00a0Mi\u0142o\u015b\u0107 oznacza udzielaj\u0105c\u0105 si\u0119 i przyjmuj\u0105c\u0105 obecno\u015b\u0107, kt\u00f3ra ustala z umieraj\u0105cym komuni\u0119, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142ada si\u0119 uwaga, zrozumienie, troska, cierpliwo\u015b\u0107, \u017cyczliwo\u015b\u0107 i darmowo\u015b\u0107.<\/p>\n

Mi\u0142o\u015b\u0107 widzi w nim, jak w nikim innym, oblicze cierpi\u0105cego i umieraj\u0105cego Chrystusa, kt\u00f3ry powo\u0142uje go do mi\u0142o\u015bci. Mi\u0142o\u015b\u0107 wobec umieraj\u0105cych \u2014 ten \u00ab ubogi \u00bb, kt\u00f3ry wyrzeka si\u0119 wszystkich d\u00f3br tego \u015bwiata \u2014 jest uprzywilejowanym wyrazem mi\u0142o\u015bci Boga w bli\u017anim (por. Mt 25, 31-40).<\/p>\n

Mi\u0142owa\u0107 go po chrze\u015bcija\u0144sku oznacza pomaga\u0107 mu w uznaniu misteryjnej obecno\u015b\u0107 Boga u jego boku oraz pozwoli\u0107 mu j\u0105 odczu\u0107; w mi\u0142o\u015bci brata ukazuje si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 Ojca.<\/p>\n

133.\u00a0Mi\u0142o\u015b\u0107 otwiera relacj\u0119 z umieraj\u0105cym na modlitw\u0119 czyli na komuni\u0119 z Bogiem. W niej zwraca si\u0119 on do Boga jako do Ojca, kt\u00f3ry przyjmuje syn\u00f3w wracaj\u0105cych do Niego.<\/p>\n

Pomaga\u0107 umieraj\u0105cemu w modlitwie i modli\u0107 si\u0119 razem z nim, oznacza otworzy\u0107 umieraj\u0105cemu horyzonty \u017cycia Bo\u017cego. Oznacza r\u00f3wnocze\u015bnie wej\u015bcie w t\u0119 \u00ab komuni\u0119 \u015bwi\u0119tych \u00bb, w kt\u00f3rej nawi\u0105zuj\u0105 si\u0119 w nowy spos\u00f3b relacje, jakie \u015bmier\u0107 wydaje si\u0119 nieodwracalnie zrywa\u0107.<\/p>\n

134. Uprzywilejowan\u0105 chwil\u0105 modlitwy z umieraj\u0105cym jest celebracja sakrament\u00f3w; pe\u0142nych laski znak\u00f3w zbawczej obecno\u015bci Boga.<\/p>\n

Sakrament Namaszczenia chorych, za po\u015brednictwem kt\u00f3rego Duch \u015awi\u0119ty dope\u0142nia w chrze\u015bcijaninie upodobnienie do Chrystusa zapocz\u0105tkowane na Chrzcie, czyni go w spos\u00f3b definitywny uczestnikiem zwyci\u0119stwa paschalnego nad ziem i \u015bmierci\u0105.<\/p>\n

Wiatyk jest pokarmem eucharystycznym, chlebem komunii z Chrystusem, kt\u00f3ry daje umieraj\u0105cemu si\u0142\u0119 do podj\u0119cia ostatecznego i decyduj\u0105cego etapu w\u0119dr\u00f3wki \u017cycia.<\/p>\n

Pokuta jest sakramentem Pojednania; umieraj\u0105cy w pokoju z Bogiem jest pojednany z sob\u0105 i bli\u017animi.<\/p>\n

135.\u00a0W tej wierze pe\u0142nej mi\u0142o\u015bci niemoc w obliczu misterium \u015bmierci nie jest prze\u017cywana jako strach i obawa. Chrze\u015bcijanin znajduje nadzieje a w niej, mimo wszystko, mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u017cycia i zwyci\u0119\u017cenia \u015bmierci.<\/p>\n

Zab\u00f3jstwo<\/p>\n

136.\u00a0Nienaruszalno\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego oznacza i zak\u0142ada niegodziwo\u015b\u0107 ka\u017cdego aktu bezpo\u015brednio zab\u00f3jczego. \u00ab Nienaruszalno\u015b\u0107 prawa do \u017cycia niewinnej istoty ludzkiej, 'od chwili pocz\u0119cia a\u017c do \u015bmierci’ jest znakiem i wymogiem nietykalno\u015bci samej osoby, kt\u00f3r\u0105 Stw\u00f3rca obdarowa\u0142 \u017cyciem \u00bb Sam B\u00f3g \u00ab staje si\u0119 m\u015bcicielem ka\u017cdego niewinnego \u017cycia \u00bb: \u00ab Upomn\u0119 si\u0119… u cz\u0142owieka o \u017cycie cz\u0142owieka i u ka\u017cdego o \u017cycie brata \u00bb (Rdz 9, 5; por. Mt 19, 18; Rz 13, 9). Jego przykazanie jest kategoryczne: \u00ab Nie zabijaj \u00bb (Wj 20, 13); \u00ab Nie wydasz wyroku \u015bmierci na niewinnego i sprawiedliwego, bo Ja nie uniewinni\u0105 nieprawego \u00bb (Wj 23, 7).<\/p>\n

137.\u00a0Z tego powodu \u00ab nikomu nie wolno nastawa\u0107 na \u017cycie cz\u0142owieka niewinnego, poniewa\u017c sprzeciwia si\u0119 to mi\u0142o\u015bci Boga wobec niego, narusza jego, nieutracalne i niezbywalne, podstawowe prawo \u00bb.<\/p>\n

Prawo to jest dawane cz\u0142owiekowi bezpo\u015brednio przez Boga (nie przez innych: rodzic\u00f3w, spo\u0142ecze\u0144stwo, w\u0142adz\u0105 ludzk\u0105). \u00ab Nie istnieje wiec \u017caden cz\u0142owiek, \u017cadna w\u0142adza ludzka, \u017cadna nauka, \u017cadne 'wskazanie’ medyczne, eugeniczne, spo\u0142eczne, ekonomiczne, moralne, kt\u00f3re mog\u0142oby uzna\u0107 lub da\u0107 s\u0142uszn\u0105 racj\u0119 prawn\u0105 na bezpo\u015brednie dobrowolne dysponowanie niewinnym \u017cyciem ludzkim, to znaczy dyspozycj\u0119, kt\u00f3ra zmierza\u0142aby do jego zniszczenia, czy to jako cel czy jako \u015brodek do innego celu; jest przez si\u0119 w ka\u017cdym przypadku niedozwolona \u00bb.<\/p>\n

W szczeg\u00f3lno\u015bci \u00ab nikt i nic nie mo\u017ce w \u017caden spos\u00f3b zezwoli\u0107 na zadanie \u015bmierci niewinnej istocie ludzkiej, bez wzgl\u0119du na to, czy chodzi o p\u0142\u00f3d czy embrion, o dziecko, osob\u0119, doros\u0142\u0105, czy starca, o osob\u0105 nieuleczalnie chor\u0105, czy znajduj\u0105c\u0105 si\u0119. w agonii. Ponadto nikomu nie wolno prosi\u0107 o tak\u0105 \u015bmierciono\u015bn\u0105 czynno\u015b\u0107, ani dla siebie, ani dla kogo\u015b innego, powierzonego jego odpowiedzialno\u015bci; co wi\u0119cej, nikt nie mo\u017ce zgodzi\u0107 si\u0119 na to, bezpo\u015brednio lub po\u015brednio. Nie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c takiej czynno\u015bci prawomocnie nakaza\u0107 ani zezwoli\u0107 na ni\u0105 \u017cadna w\u0142adza. Chodzi w tym przypadku o naruszenie prawa Bo\u017cego, o zniewa\u017cenie godno\u015bci osoby ludzkiej, przest\u0119pstwo przeciw \u017cyciu, zbrodni\u0119 przeciw ludzko\u015bci \u00bb.<\/p>\n

138.\u00a0Na pracownikach s\u0142u\u017cby zdrowia, jako \u00ab obro\u0144cach \u017cycia, a nigdy narz\u0119dziach \u015bmierci \u00bb,\u00a0<\/sup>\u00ab spoczywa zadanie ochrony \u017cycia, czuwanie, by ewoluowa\u0142o i rozwija\u0142o si\u0119 w ca\u0142ym ci\u0105gu istnienia, w szacunku dla zamys\u0142u wyznaczonego przez Stw\u00f3rca \u00bb.<\/p>\n

Ta czujna pos\u0142uga ochrony \u017cycia ludzkiego odrzuca zab\u00f3jstwo jako akt bardzo ci\u0119\u017cki z moralnego punktu widzenia, b\u0119d\u0105cy w sprzeczno\u015bci z misj\u0105 lekarza, i sprzeciwia si\u0119 \u015bmierci dobrowolnej, to znaczy samob\u00f3jstwu. jako \u00ab nie do przyj\u0119cia \u00bb, odsuwaj\u0105c od niego ka\u017cdego kuszonego.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d sposob\u00f3w, zab\u00f3jczych lub samob\u00f3jczych, przerwania \u017cycia znajduj\u0105 si\u0119 dwa \u2014 przerwanie ci\u0105\u017cy i eutanazja \u2014 na kt\u00f3re ta pos\u0142uga musi by\u0107 dzisiaj szczeg\u00f3lnie czujna i do pewnego stopnia profetyczna, z powodu kontekstu kulturowego i prawodawczego do\u015b\u0107 cz\u0119sto niewra\u017cliwego, je\u015bli nie sprzyjaj\u0105cego wprost ich rozpowszechnianiu si\u0119..<\/p>\n

Przerywanie ci\u0105\u017cy<\/p>\n

139.\u00a0Nienaruszalno\u015b\u0107 osoby ludzkiej od chwili pocz\u0119cia zabrania przerywania ci\u0105\u017cy jako zab\u00f3jstwa \u017cycia przed urodzeniem. Jest to \u00ab bezpo\u015brednie naruszenie podstawowego prawa do \u017cycia istoty ludzkiej \u00bb i stanowi \u00ab okropne przest\u0119pstwo \u00bb.<\/p>\n

Nale\u017cy robi\u0107 bezpo\u015brednie odniesienie do aborcyjnego zab\u00f3jstwa \u017cycia i jego ci\u0119\u017caru moralnego, z powodu \u0142atwo\u015bci, z jak\u0105 stosuje si\u0119 dzisiaj t\u0119 zab\u00f3jcz\u0105 praktyk\u0105 i z powodu oboj\u0119tno\u015bci etycznej wprowadzonej w stosunku do niej przez hedonistyczn\u0105 i utylitarystyczn\u0105 kultur\u0119, c\u00f3rk\u0119 materializmu teoretycznego i praktycznego, kt\u00f3ra przyczyni\u0142a si\u0119 do zrodzenia prawdziwej mentalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Eliminowanie \u017cycia maj\u0105cego narodzi\u0107 si\u0119 nie chcianego dziecka sta\u0142o si\u0119. zjawiskiem do\u015b\u0107 rozpowszechnionym, finansowanym przez permisywne prawo dawstwa. Wszystko to w szkodliwy spos\u00f3b prowadzi wielu ludzi do nie brania \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci wobec rodz\u0105cego si\u0119 \u017cycia i banalizowania ci\u0119\u017ckiej winy. \u00ab Niestety, te niepokoj\u0105ce zjawiska bynajmniej nie znikaj\u0105, przeciwnie, ich zasi\u0119g staje si\u0119 raczej coraz szerszy: nowe perspektywy otwarte przez post\u0119p nauki i techniki daj\u0105 pocz\u0105tek nowym formom zamach\u00f3w na godno\u015b\u0107 ludzkiej istoty, jednocze\u015bnie za\u015b kszta\u0142tuje si\u0119 i utrwala nowa sytuacja kulturowa, w kt\u00f3rej nast\u0119pstwa przeciw \u017cyciu zyskuj\u0105 aspektdot\u0105d nieznany i \u2014 n\u0119\u0107 mo\u017cna \u2014 jeszcze bardziej niegodziwy, wzbudzaj\u0105c g\u0142\u0119boki niepok\u00f3j znaczna cz\u0119\u015b\u0107 opinii publicznej usprawiedliwia przest\u0119pstwa przeciw \u017cyciu w imi\u0119. prawa do indywidualnej wolno\u015bci l wychodz\u0105c z tej przes\u0142anki domaga si\u0119. nie tylko ich niekaralno\u015bci, ale wr\u0119cz aprobaty pa\u0144stwa dla nich, aby m\u00f3c ich dokonywa\u0107 z ca\u0142kowit\u0105 swobod\u0105, a nawet korzystaj\u0105c z bezp\u0142atnej po mocy s\u0142u\u017cby zdrowia<\/p>\n

140.\u00a0Ko\u015bci\u00f3\u0142, jak ka\u017cdy cz\u0142owiek mi\u0142uj\u0105cy \u017cycie, nie mo\u017ce uzna\u0107 tej mentalno\u015bci i podnosi sw\u00f3j g\u0142os w obronie \u017cycia, w szczeg\u00f3lno\u015bci tego bezbronnego l nie znanego, jakim jest \u017cycie embrionalne l p\u0142odowe<\/p>\n

Wzywa on pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia do wierno\u015bci zawodowej, kt\u00f3ra nie uznaje \u017cadnego dzia\u0142ania zab\u00f3jczego dla \u017cycia, mimo \u00ab ryzyka niezrozumienia nieporozumie\u0144, a tak\u017ce powa\u017cnych dyskryminacji, do jakich ta sp\u00f3jno\u015b\u0107 mo\u017ce prowadzi\u0107 \u00bb Wierno\u015b\u0107 medyczno-sanitarna nie dopuszcza \u017cadnego zabiegu, chirurgicznego lub farmaceutycznego, zmierzaj\u0105cego do przerwania ci\u0105\u017cy w ka\u017cdej jej fazie.<\/p>\n

141.\u00a0To prawda, ze w pewnych przypadkach, uciekaj\u0105c \u015bl\u0105 do przerywania ci\u0105\u017cy, nast\u0119puje odwo\u0142anie si\u0119 do d\u00f3br tak\u017ce wielkich, co do kt\u00f3rych jest normalna ch\u0119\u0107 ich ochrony Chodzi na przyk\u0142ad o przypadek zdrowia matki, obci\u0105\u017cenie jeszcze jednym dzieckiem, powa\u017cne zniekszta\u0142cenie p\u0142odu, ci\u0105\u017c\u0105 b\u0119d\u0105c\u0105 wynikiem gwa\u0142tu.<\/p>\n

Nie mo\u017cna nie uznawa\u0107 lub minimalizowa\u0107 tych trudno\u015bci i racji, z jakich one wyrastaj\u0105. Nale\u017cy jednak stwierdzi\u0107, \u017ce \u017cadna z nich me mo\u017ce przyzna\u0107 w spos\u00f3b obiektywny prawa do decydowaniu o \u017cyciu drugiego, nawet w fazie pocz\u0105tkowej. \u00ab \u017bycie bowiem jest dobrem zbyt podstawowym, by mo\u017cna je by\u0142o zestawi\u0107 z najwi\u0119kszymi nawet stratami \u00bb.<\/p>\n

142.\u00a0Niedopuszczalno\u015b\u0107 etyczna, jako akt wewn\u0119trznie naganny, dotyczy ka\u017cdej formy bezpo\u015bredniego przerywania ci\u0105\u017cy Jest aktem aborcyjnym tak\u017ce u\u017cycie lek\u00f3w lub \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re uniemo\u017cliwiaj\u0105 osadzenie embrionu lub powoduj\u0105 jego przedwczesne oderwanie. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a z czynem aborcyjnym ten lekarz, kt\u00f3ry \u015bwiadomie przepisuje lub stosuje takie leki lub \u015brodki.<\/p>\n

Gdy przerwanie ci\u0105\u017cy nast\u0119puje jako przewidziana konsekwencja, ale nie zamierzona ani nie chciana, po prostu tolerowana, nieuniknionego czynu terapeutycznego ze wzgl\u0105du na zdrowie matki, jest moralnie dopuszczalne. Przerwanie ci\u0105\u017cy jest konsekwencj\u0105, po\u015bredni\u0105 czynu, kt\u00f3ry w sobie nie zmierza\u0142 do niego.<\/p>\n

143.\u00a0Wobec prawodawstwa sprzyjaj\u0105cego przerywaniu ci\u0105\u017cy pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia \u00ab powinien wyrazi\u0107 sw\u00f3j cywilny, ale zdecydowany sprzeciw \u00bb.\u00a0<\/sup>\u00ab Cz\u0142owiek nigdy nie mo\u017ce by\u0107 pos\u0142uszny prawu, kt\u00f3re samo w sobie jest niemoralne; mia\u0142oby to miejsce, gdyby prawo uzna\u0142o za dozwolone przerywanie ci\u0105\u017cy \u00bb.<\/p>\n

Oznacza to, \u017ce lekarze i piel\u0119gniarki s\u0105 zobowi\u0105zani do podniesienia sprzeciwu sumienia. Wielkie i podstawowe dobro \u017cycia czyni taki obowi\u0105zek powa\u017cnym zdaniem moralnym personelu sanitarnego, kierowanego przez prawo do praktykowania przerywania ci\u0105\u017cy lub do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w bliski spos\u00f3b w bezpo\u015brednim przerywaniu ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

\u015awiadomo\u015b\u0107 nienaruszalnego dobra \u017cycia i prawa Bo\u017cego, kt\u00f3re go chroni, wyprzedza ka\u017cde pozytywne prawo ludzkie. Gdy jest ono z nim sprzeczne, sumienie stwierdza swoje pierwotne prawo i prymat prawa Bo\u017cego: \u00ab Trzeba bardziej s\u0142ucha\u0107 Boga ni\u017c ludzi \u00bb (Dz 5, 29).<\/p>\n

\u00ab Nie zawsze jest \u0142atwo i\u015b\u0107 za g\u0142osem sumienia w przestrzeganiu prawa Bo\u017cego, zw\u0142aszcza, \u017ce mo\u017ce to poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 niedogodno\u015bci i ci\u0119\u017ckie ofiary. Trzeba niekiedy heroicznego m\u0119stwa, by pozosta\u0107 wiernym wymaganiom moralnym. Trzeba jednak jasno stwierdzi\u0107, \u017ce sta\u0142a wierno\u015b\u0107 prawdziwemu i prawemu sumieniu jest drog\u0105 do autentycznego rozwoju osoby ludzkiej \u00bb.<\/p>\n

144.\u00a0Autentycznie motywowany sprzeciw sumienia pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia, opr\u00f3cz tego, \u017ce jest znakiem wierno\u015bci zawodowej, jest tak\u017ce wa\u017cnym znakiem spo\u0142ecznego podania do wiadomo\u015bci niesprawiedliwo\u015bci prawnej skierowanej przeciw niewinnemu i bezbronnemu \u017cyciu.<\/p>\n

145.\u00a0Ci\u0119\u017car grzechu przerwania ci\u0105\u017cy i \u0142atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 si\u0119 go pope\u0142nia, sprzyjanie prawa i obiegowej mentalno\u015bci, zmusza Ko\u015bci\u00f3\u0142 do na\u0142o\u017cenia kary ekskomuniki na chrze\u015bcijanina, kt\u00f3ry je pope\u0142nia: \u00ab Kto powoduje przerwanie ci\u0105\u017cy, po zaistnieniu skutku, podlega ekskomunice wi\u0105\u017c\u0105cej moc\u0105 samego prawa \u00bb.<\/p>\n

Ekskomunika ma przede wszystkim znaczenie zapobiegawcze i wychowawcze. Jest zdecydowanym przypomnieniem Ko\u015bcio\u0142a, zmierzaj\u0105cym do pobudzenia wra\u017cliwo\u015bci sumie\u0144, do odwiedzenia od aktu absolutnie niezgodnego z wymaganiami Ewangelii i do wzbudzenia bezwarunkowej wierno\u015bci \u017cyciu. Nie mo\u017cna nale\u017ce\u0107 do komunii eklezjalnej i zniewa\u017ca\u0107 ewangeli\u0119 \u017cycia przerywaniem ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Ochrona i przyj\u0119cie rodz\u0105cego si\u0119 \u017cycia, jego niepor\u00f3wnywalno\u015b\u0107 z \u017cadnym innym dobrem, jest decyduj\u0105cym i wiarygodnym \u015bwiadectwem, jakie mimo wszystko powinien dawa\u0107 chrze\u015bcijanin.<\/p>\n

146.\u00a0Pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia maj\u0105 szczeg\u00f3lne obowi\u0105zki, je\u015bli chodzi o p\u0142ody pochodz\u0105ce z przerwania ci\u0105\u017cy. P\u0142\u00f3d, je\u015bli jest jeszcze \u017cywy, w granicach mo\u017cliwo\u015bci, powinien by\u0107 ochrzczony.<\/p>\n

P\u0142odowi ju\u017c umar\u0142emu nale\u017cny jest szacunek w\u0142a\u015bciwy zw\u0142okom ludzkim. Zak\u0142ada to, \u017ce nie mo\u017cna niszczy\u0107 go jak jakiegokolwiek odpadku. W granicach mo\u017cliwo\u015bci powinien by\u0107 odpowiednio pogrzebany.<\/p>\n

P\u0142\u00f3d nie mo\u017ce tak\u017ce sta\u0107 si\u0119 przedmiotem eksperyment\u00f3w i przeszczepu narz\u0105d\u00f3w, je\u015bli nast\u0105pi\u0142o dobrowolne przerwanie ci\u0105\u017cy. By\u0142aby to niegodne narz\u0119dziowe traktowanie \u017cycia ludzkiego.<\/p>\n

Eutanazja<\/p>\n

147.\u00a0Mentalno\u015b\u0107 coraz mniej sk\u0142onna do uznania \u017cycia za warto\u015b\u0107 sam\u0105 w sobie, zale\u017cn\u0105 od samego Boga, niezale\u017cnie od sposobu istnienia w \u015bwiecie; koncepcja jako\u015bci \u017cycia wyra\u017cana w poj\u0119ciach skuteczno\u015bci i u\u017cyteczno\u015bci psychofizycznej, niezdolna do nadania znaczenia cierpieniu i upo\u015bledzeniu, a tym samym do ucieczki przed nimi za wszelk\u0105 cen\u0119 i wszystkimi \u015brodkami; wizja \u015bmierci jako absurdalnego ko\u0144ca \u017cycia, z kt\u00f3rego jeszcze mo\u017cna korzysta\u0107, lub jako wyzwolenia od istnienia uwa\u017canego za pozbawionego ju\u017c sensu; wszystko to \u2014 w ramach kultury, kt\u00f3ra abstrahuj\u0105c od Boga czyni cz\u0142owieka odpowiedzialnym tylko wobec siebie i praw dowolnie ustanowionych przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u2014 jest terenem kultury eutanazji. Gdzie rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 te przekonania \u00ab mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 logiczne i 'ludzkie’ po\u0142o\u017cenie 's\u0142odkiego’ kresu \u017cyciu w\u0142asnemu lub \u017cyciu innych, je\u015bli \u0142\u0105czy\u0142oby si\u0119 ono tylko z cierpieniami lub powa\u017cnymi ograniczeniami \u00bb.<\/p>\n

\u00ab W rzeczywisto\u015bci jest to jednak absurdalne i nieludzkie Eutanazja jest aktem zab\u00f3jczym, do kt\u00f3rego nie mo\u017ce upowa\u017cni\u0107 \u017caden cel. Przez eutanazj\u0119 rozumie si\u0119 \u00ab czynno\u015b\u0107 lub jej zaniechanie, kt\u00f3ra ze swej natury lub w zamierzeniu dzia\u0142aj\u0105cego powoduje \u015bmier\u0107 w celu wyeliminowania wszelkiego cierpienia. Tak wi\u0119c eutanazja wi\u0105\u017ce si\u0119 z intencj\u0105 dzia\u0142aj\u0105cego oraz stosowanymi \u015brodkami \u00bb.<\/p>\n

Lito\u015b\u0107 wzbudzana przez b\u00f3l i cierpienie wobec chorych umieraj\u0105cych, dzieci upo\u015bledzonych, chorych umys\u0142owo, starc\u00f3w, os\u00f3b dotkni\u0119tych przez nieuleczalne choroby, nie upowa\u017cnia do \u017cadnej eutanazji po\u015bredniej lub bezpo\u015bredniej. Nie chodzi w tym wypadku o udzielenie choremu pomocy, ale o zamierzone zab\u00f3jstwo cz\u0142owieka.<\/p>\n

148.\u00a0Personel medyczny i paramedyczny \u2014 wierny zadaniu \u00ab s\u0142u\u017cenia zawsze \u017cyciu i opiekowania si\u0119 nim a\u017c do ko\u0144ca \u00bb < \u2014 nie mo\u017ce pomaga\u0107 w \u017cadnej praktyce eutanazji, nawet na \u017c\u0105danie zainteresowanego, a tym bardziej jego bliskich. Jednostka nie ma bowiem prawa do eutanazji, poniewa\u017c nie ma prawa do samowolnego dysponowania w\u0142asnym \u017cyciem. \u017baden pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia nie mo\u017ce wi\u0119c sta\u0107 si\u0119 wykonawc\u0105 prawa, kt\u00f3re nie istnieje.<\/p>\n

Inny jest przypadek wspomnianego ju\u017c prawa do umierania z godno\u015bci\u0105 ludzk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Jest to prawo rzeczywiste i uprawnione; personel sanitarny jest powo\u0142any do strze\u017cenia go, troszcz\u0105c si\u0119 o umieraj\u0105cego i akceptuj\u0105c naturalne zako\u0144czenie \u017cycia. Zachodzi radykalna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy \u00ab zadaniem \u015bmierci \u00bb i \u00ab zgodzeniem si\u0119 na \u015bmier\u0107 \u00bb; w pierwszym przypadku jest to akt zab\u00f3jczy wobec \u017cycia, w drugim nast\u0119puje przyj\u0119cie go do ko\u0144ca.<\/p>\n

149.\u00a0\u00ab Pro\u015bby ci\u0119\u017cko chorych, niekiedy domagaj\u0105cych si\u0119 \u015bmierci, nie powinny by\u0107 rozumiane jako wyra\u017cenie prawdziwej woli eutanazji, prawie zawsze chodzi o pe\u0142ne niepokoju wzywanie pomocy i mi\u0142o\u015bci. Opr\u00f3cz opieki medycznej, chory potrzebuje mi\u0142o\u015bci, gor\u0105cego uczucia ludzkiego i nadprzyrodzonego, kt\u00f3rymi mog\u0105 i powinni go otoczy\u0107 bliscy, rodzice i dzieci, lekarze i s\u0142u\u017cba zdrowia \u00bb.<\/p>\n

Chory, kt\u00f3ry czuje si\u0119 otoczony pe\u0142n\u0105 mi\u0142o\u015bci ludzk\u0105 i chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 obecno\u015bci\u0105, nie popada w beznadziejno\u015b\u0107 i strach, jak ten, kto czuje si\u0119 samotnie zdany na cierpienie i prosi, by przerwano jego \u017cycie. Dlatego w\u0142a\u015bnie eutanazja jest zniewag\u0105 tego, kto o niej m\u00f3wi, kto o niej decyduje i j\u0105 praktykuje. Eutanazja nie jest w \u017cadnym przypadku aktem lito\u015bci; jest indywidualnym i spo\u0142ecznym aktem samolito\u015bci i ucieczki z sytuacji uznanej za niezno\u015bn\u0105.<\/p>\n

150.\u00a0Eutanazja burzy relacje, lekarz-pacjent. Ze strony pacjenta, poniewa\u017c zwraca si\u0119 do lekarza jako do tego, kto mo\u017ce zapewni\u0107 mu \u015bmier\u0107. Ze strony lekarza, poniewa\u017c nie jest on najbardziej absolutnym gwarantem \u017cycia: chory musi ba\u0107 si\u0119 zadania przez niego \u015bmierci. Relacja lekarz-pacjent jest relacj\u0105 zaufania wobec \u017cycia i tak\u0105 powinna pozosta\u0107.<\/p>\n

Eutanazja jest \u00ab przest\u0119pstwem \u00bb, w kt\u00f3rym w \u017caden spos\u00f3b nie mog\u0105 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 pracownicy s\u0142u\u017cby zdrowia jako ci, kt\u00f3rzy zapewniaj\u0105 zawsze i wy\u0142\u0105cznie \u017cycie.<\/p>\n

Eutanazja oznacza dla wiedzy medycznej \u00ab chwil\u0119 regresu i rezygnacji, opr\u00f3cz obrazy dla godno\u015bci umieraj\u0105cego i jego osoby \u00bb. Jej rozszerzanie si\u0119, jako \u00ab kolejna granica \u015bmierci po przerywaniu ci\u0105\u017cy \u00bb, powinno by\u0107 uznane za \u00ab dramatyczne wezwanie \u00bb do czynnej i bezgranicznej wierno\u015bci wobec \u017cycia.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

INDEKS TEMATYCZNY<\/u><\/h3>\n
\n

Alkoholizm, 97<\/a><\/p>\n

Anestezja<\/a><\/p>\n