Pod koniec pa\u017adziernika 1987 roku ko\u0144czy\u0142 si\u0119 w Rzymie Synod Generalny Biskup\u00f3w, na kt\u00f3rym przez prawie dwa miesi\u0105ce dyskutowano na temat „powo\u0142ania i misji os\u00f3b \u015bwieckich w Ko\u015bciele i w \u015bwiecie”.<\/p>\n
Zanim biskupi wyjechali z Rzymu – chocia\u017c nie by\u0142o jeszcze podsumowania – Papie\u017c postanowi\u0142, w spos\u00f3b po\u015bredni, ale bogaty w znaczenie, zainterweniowa\u0107, daj\u0105c za przyk\u0142ad posta\u0107 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 pewnego chrze\u015bcijanina, dok\u0142adniej – cz\u0142owieka \u015bwieckiego.<\/p>\n
Na wst\u0119pie uroczysto\u015bci kanonizacyjnej powiedzia\u0142 tak:<\/p>\n
„Cz\u0142owiek, kt\u00f3rego dzisiaj og\u0142osimy \u015awi\u0119tym Ko\u015bcio\u0142a powszechnego, jawi si\u0119 nam jako konkretne spe\u0142nienie idea\u0142u chrze\u015bcijanina \u015bwieckiego. Giuseppe Moscati – lekarz, ordynator oddzia\u0142u szpitalnego, wybitny naukowiec, docent uniwersytetu w dziedzinie fizjologii cz\u0142owieka i chemii fizjologicznej…”<\/p>\n
Uparcie my\u015bli si\u0119, na przyk\u0142ad, \u017ce m\u00f3g\u0142by sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119tym jaki\u015b piel\u0119gniarz, je\u015bli po\u015bwi\u0119ci si\u0119 na spos\u00f3b „misyjny” i z niestrudzonym mi\u0142osierdziem s\u0142u\u017cbie swoim chorym, je\u015bli przyjmie cierpienia zadawane mu przez koleg\u00f3w i samych chorych, je\u015bli jest w stanie utrzyma\u0107 w sobie czyste i dobre serce w obliczu k\u0105\u015bliwych uwag otoczenia oraz codziennego zm\u0119czenia.<\/p>\n
Ale jak mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u015bwi\u0119tym jaki\u015b „ordynator” (posiadaj\u0105cy w\u0142adz\u0119), kierownik katedry uniwersyteckiej, ze wszystkimi swoimi kongresami, przewodnictwem w konkursach, chmar\u0105 student\u00f3w i trosk\u0105 o publikacje, wspania\u0142y diagnosta rozchwytywany na konsultacje we W\u0142oszech i za granic\u0105.
\nW tym wypadku budzi si\u0119 conajmniej zdziwienie, jak m\u00f3g\u0142 tego dokona\u0107 i czy jest mo\u017cliwe na\u015bladowanie go.<\/p>\n
Trzeba uczy\u0107 si\u0119 od „\u015bwi\u0119tego” zgodno\u015bci tego, co robi\u0142 zawodowo, z jego \u017cyciem.<\/p>\n
Jan Pawe\u0142 II, kanonizuj\u0105c Moscatiego, nie powiedzia\u0142 osobom \u015bwieckim, \u017ceby na pierwszym miejscu uczyli si\u0119 jego cnoty moralnej, lecz aby uczyli si\u0119 przemy\u015blenia w\u0142asnego powo\u0142ania: „Ko\u015bci\u00f3\u0142 stawiaj\u0105c nam przed oczami posta\u0107 Jednego wyniesionego do chwa\u0142y o\u0142tarzy… m\u00f3wi wszystkim \u015bwieckim: rozwa\u017ccie wasze powo\u0142anie!”.<\/p>\n
Giuseppe Moscati urodzi\u0142 si\u0119 w 1880 roku w Benewento.<\/p>\n
Dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 zupe\u0142nie normalnie, w prawdziwie chrze\u015bcija\u0144skiej rodzinie, w kt\u00f3rej nie brakowa\u0142o przyg\u00f3d: kr\u00f3tko po tym, jak Giuseppe zapisa\u0142 si\u0119 na uniwersytet, nagle umiera ojciec; kilka lat p\u00f3\u017aniej, jako nast\u0119pstwo d\u0142ugiej choroby, umiera, maj\u0105cy dopiero 32 lata, brat. Kariera lekarska trwa\u0142a 24 lata. Umiera w roku 1927 maj\u0105c zaledwie czterdzie\u015bci siedem lat.<\/p>\n
W roku 1903 zwyci\u0119\u017ca w konkursie na starszego asystenta Szpitala Zjednoczenia w Neapolu. Podczas wybuchu Wezuwiusza zosta\u0142a mu powierzona odpowiedzialno\u015b\u0107 za szpital Torre del Greco, do kt\u00f3rego, ryzykuj\u0105c w\u0142asnym \u017cyciem, przeni\u00f3s\u0142 chorych.<\/p>\n
W 1908 roku jest asystentem w Instytucie Kliniki Fizjologii.<\/p>\n
W 1911 zostaje zast\u0119pc\u0105 ordynatora w Szpitalu Zjednoczenia, zwyci\u0119\u017caj\u0105c w konkursie, w kt\u00f3rym, poniewa\u017c by\u0142 on oczekiwany od trzydziestu lat, brali udzia\u0142 najbardziej wykszta\u0142ceni lekarze i docenci z po\u0142udnia. Moscati by\u0142 najm\u0142odszy i zwyci\u0119\u017cy\u0142 pokonuj\u0105c dwu przysz\u0142ych dyrektor\u00f3w kliniki uniwersyteckiej. Zosta\u0142 mianowany cz\u0142onkiem senatu Akademii Medycznej. W tym samym roku otrzymuje docentur\u0119 z chemii fizjologicznej i przez ponad dwana\u015bcie lat zajmuje si\u0119 w szpitalu dydaktyk\u0105.<\/p>\n
W 1919 roku dostaje nominacj\u0119 na ordynatora III Sali Nieuleczalnie Chorych.<\/p>\n
W 1922 roku powo\u0142ana przez Ministra O\u015bwiaty specjalna komisja nadaje mu tytu\u0142 docenta nauk og\u00f3lnoklinicznych.<\/p>\n
W 1923 roku zostaje wydelegowany jako przedstawiciel pa\u0144stwa w\u0142oskiego na Mi\u0119dzynarodowy Kongres Fizjologii w Edynburgu.<\/p>\n
Chcieli\u015bmy przytoczy\u0107 pokr\u00f3tce przebieg jego kariery zawodowej \u017ceby umo\u017cliwi\u0107 zapoznanie si\u0119 – poprzez przedstawienie dat, tytu\u0142\u00f3w i specjalizacji – z \u017cyciem g\u0119sto i rozumnie wype\u0142nionym osi\u0105gni\u0119ciami, o kt\u00f3rych, nawet w innej formie i ukierunkowaniu, \u015bni niejeden student medycyny. Dodajmy jedynie, \u017ce – gdyby Moscati tylko chcia\u0142 – Wydzia\u0142 Medyczny w Neapolu by\u0142 got\u00f3w ofiarowa\u0107 mu katedr\u0119 w Klinice Fizjologii.<\/p>\n
W podobny spos\u00f3b mo\u017cemy przedstawi\u0107 wykaz tytu\u0142\u00f3w jego publikacji naukowych: od tematu pracy dyplomowej, ocenianej jako godnej opublikowania, kt\u00f3ra nosi\u0142a tytu\u0142 „Urogeneza w\u0105trobowa”, do ostatnich dw\u00f3ch artyku\u0142\u00f3w napisanych dla Riforma Medica (czasopisma, kt\u00f3rego by\u0142 redaktorem wyda\u0144 w j\u0119zykach: angielskim, niemieckim, francuskim i hiszpa\u0144skim): pierwszego nosz\u0105cego tytu\u0142: „O tak zwanym antagonizmie pomi\u0119dzy nadnerczami i trzustk\u0105”, drugiego: „Drogi limfatyczne z jelit do p\u0142uc”.<\/p>\n
W czym jednak wyra\u017ca\u0142a si\u0119 u Moscatiego, dojrza\u0142o\u015b\u0107 szczeg\u00f3lnej \u015bwi\u0119to\u015bci?<\/p>\n
Musimy przede wszystkim pomy\u015ble\u0107 o czasach , w kt\u00f3rych \u017cy\u0142. Dobrze opisuje to jeden z jego biograf\u00f3w:<\/p>\n
„Posta\u0107 Moscatiego winna by\u0107 zobrazowana w klimacie kultury zdominowanej przez pozytywizm, „S\u0142uga Bo\u017cy \u017cy\u0142 w tym czasie, w kt\u00f3rym z powodu laicyzmu, jak si\u0119 powszechnie m\u00f3wi, masa ludzi zosta\u0142a oderwana od Ko\u015bcio\u0142a, wiar\u0119 oddzielono i postawiono w opozycji do nauki.<\/p>\n
Zacznijmy wi\u0119c od tych bardziej fascynuj\u0105cych wspomnie\u0144.<\/p>\n
Wspaniale jawi\u0142 si\u0119 Moscati pomi\u0119dzy kolegami, jako cz\u0142owiek zupe\u0142nie nie przywi\u0105zuj\u0105cy wagi do pieni\u0119dzy. Oto znamienne \u015bwiadectwo pewnego lekarza, kt\u00f3ry cz\u0119sto obserwowa\u0142 go w czasie wykonywania obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych:<\/p>\n
„On, kt\u00f3ry lubi\u0142 widzie\u0107 w chorych bolesn\u0105 posta\u0107 Chrystusa, nie chcia\u0142 przyjmowa\u0107 pieni\u0119dzy i ka\u017cd\u0105 ofert\u0119 w widoczny spos\u00f3b bole\u015bnie prze\u017cywa\u0142.<\/p>\n
Je\u015bli bada\u0142 osoby bogate i dobrze sytuowane, oczywi\u015bcie przyjmowa\u0142 nale\u017cn\u0105 zap\u0142at\u0119, ale jego niepok\u00f3j – przed samym sob\u0105 i przed Bogiem – budzi\u0142a obawa, by nigdy nie sta\u0107 si\u0119 wyzyskiwaczem.”<\/p>\n
Oto jeden z list\u00f3w adresowanych do \u017cony pewnego pacjenta:<\/p>\n
„Szanowna Pani, zwracam cz\u0119\u015b\u0107 honorarium, poniewa\u017c wydaje mi si\u0119, \u017ce da\u0142a mi Pani za du\u017co. Oczywi\u015bcie, od innych, kt\u00f3rzy byliby rekinami, wzi\u0105\u0142bym wi\u0119cej, ale od ludzi pracy, nie. Mam nadziej\u0119, \u017ce B\u00f3g da rado\u015b\u0107 wyzdrowienia Pani m\u0119\u017cowi. Prosz\u0119 uwa\u017ca\u0107, \u017ceby nie oddala\u0142 si\u0119 od Boga i ucz\u0119szcza\u0142 do \u017ar\u00f3d\u0142a zdrowia (Komunii \u015awi\u0119tej). Pozdrawiam Pani\u0105. G. Moscati”.<\/p>\n
Pewnego razu by\u0142 kilkakrotnie proszony do pi\u0119tnastoletniego chorego ch\u0142opca. Zajmowa\u0142 si\u0119 nim, a\u017c ten zupe\u0142nie wyzdrowia\u0142. Kiedy zako\u0144czy\u0142 kuracj\u0119, otrzyma\u0142 kopert\u0119 z honorarium; otworzy\u0142 j\u0105 po przyj\u015bciu do domu i w\u00f3wczas spostrzeg\u0142, \u017ce jest w niej – znaczna w\u00f3wczas sum\u0119 – tysi\u0105c lir\u00f3w. Widziano go, jak szybko zawr\u00f3ci\u0142, wbieg\u0142 po schodach i trzymaj\u0105c nerwowo kopert\u0119 rzek\u0142 te s\u0142owa:<\/p>\n
„Albo jeste\u015bcie g\u0142upcami albo uwa\u017cacie mnie za z\u0142odzieja”.<\/p>\n
Rodzice my\u015bleli, \u017ce znakomity profesor jest niezadowolony z powodu zbyt ma\u0142ej zap\u0142aty i zak\u0142opotany ojciec ch\u0142opca wyj\u0105\u0142 nast\u0119pny banknot tysi\u0105clirowy. Ale profesor nie tylko zdenerwowany odrzuci\u0142 t\u0105 now\u0105 ofert\u0119, lecz otworzywszy portfel, zwr\u00f3ci\u0142 osiemset lir\u00f3w dodaj\u0105c, \u017ce dwie\u015bcie a\u017c nadto wystarczy, po czym poszed\u0142 stamt\u0105d ca\u0142kiem zadowolony, pozostawiaj\u0105c w os\u0142upieniu b\u0119d\u0105ce tam osoby.<\/p>\n
Je\u015bli bogaci zabiegali o niego z powodu s\u0142awy dobrego diagnosty, biedni nie mieli \u015bmia\u0142o\u015bci prosi\u0107, bo wiedzieli, \u017ce m\u00f3g\u0142by nie za\u017c\u0105da\u0107 honorarium albo po prostu sam m\u00f3g\u0142by im da\u0107 pieni\u0105dze. W najbardziej trudnej sytuacji materialnej posuwa\u0142 si\u0119 a\u017c do wk\u0142adania kilku banknot\u00f3w mi\u0119dzy recepty, albo pod poduszk\u0119 pacjenta, u kt\u00f3rego wyczuwa\u0142 ci\u0119\u017ck\u0105 sytuacj\u0119 finansow\u0105, szczeg\u00f3lnie, kiedy spostrzeg\u0142, \u017ce choroba powsta\u0142a na skutek niedo\u017cywienia.<\/p>\n
Czasami takich ludzi osobi\u015bcie zabezpiecza\u0142 w lekarstwa, kt\u00f3re przepisywa\u0142 albo p\u0142aci\u0142 za pobyt w szpitalu za tych, kt\u00f3rzy nie mieli takiej mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n
Pewnego dnia, jeden z jego koleg\u00f3w, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 mu w czasie jednej z wizyt zauwa\u017cy\u0142, \u017ce jego brak przywi\u0105zania do pieni\u0119dzy wprawia wszystkich w zak\u0142opotanie, ale odpowied\u017a, kt\u00f3r\u0105 da\u0142 w tej sprawie by\u0142 a\u017c nadto wyrazista:<\/p>\n
„Wybacz, J\u00f3zek: je\u015bli jaka\u015b matka p\u0142acze z powodu choroby swego dziecka, jak ty mo\u017cesz przychodzi\u0107 do mnie, by mi m\u00f3wi\u0107 o pieni\u0105dzach!”<\/p>\n
Mo\u017cna go by\u0142o wzywa\u0107 nawet do dzielnic ciesz\u0105cych si\u0119 z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105, zau\u0142k\u00f3w, gdzie niebezpiecznie by\u0142o ryzykowa\u0107 samemu, do tych ciemnych korytarzy, gdzie zmuszony by\u0142 wchodzi\u0107 ze \u015bwiec\u0105 – nie odmawia\u0142 nigdy. Je\u015bli ostrzegano go, odpowiada\u0142: „Nie powinno si\u0119 ba\u0107, gdy si\u0119 idzie czyni\u0107 dobro.”<\/p>\n
W domu Moscatiego, siostra, kt\u00f3ra opiekowa\u0142a si\u0119 domem, bra\u0142a wszystkie jego pobory i zarz\u0105dza\u0142a nimi w taki spos\u00f3b, aby zabezpieczy\u0107 godne \u017cycie, przeznaczaj\u0105c reszt\u0119 dla potrzebuj\u0105cych. Profesor wracaj\u0105c z wizyt przynosi\u0142 adresy biednych rodzin, kt\u00f3re tam spotka\u0142, przekazywa\u0142 je siostrze i prosi\u0142 o zaj\u0119cie si\u0119 nimi.<\/p>\n
Jest to jeden z wielu podobnych epizod\u00f3w \u015bwiadczonego dobra.<\/p>\n
By\u0142 pewien staruszek, biedny i samotny, kt\u00f3ry onego czasu by\u0142 kompozytorem piosenek. Sytuacja jego by\u0142a krytyczna, je\u015bli nie tragiczna, i mog\u0142a w spos\u00f3b nag\u0142y jeszcze pogorszy\u0107 si\u0119. Potrzebowa\u0142 codziennej kontroli, ale Moscati nie m\u00f3g\u0142 mu jej zagwarantowa\u0107, poniewa\u017c by\u0142 zaj\u0119ty prac\u0105 w szpitalu. Zrobi\u0142 wi\u0119c tak: ka\u017cdego ranka staruszek spotyka\u0142 si\u0119 z nim w kawiarni przy drodze, kt\u00f3r\u0105 Moscati szed\u0142 do szpitala i jad\u0142 biszkopty oraz pi\u0142 szklank\u0119 mleka (wszystko, oczywi\u015bcie, na rachunek profesora). Profesor przechodz\u0105c, zagl\u0105da\u0142 do \u015brodka, sprawdzaj\u0105c czy jest obecny, u\u015bmiecha\u0142 si\u0119 do niego i wychodzi\u0142 z po\u015bpiechem. Je\u017celi kt\u00f3rego\u015b ranka nie zastawa\u0142 go, rozumia\u0142, \u017ce musi szybko go odwiedzi\u0107 w jego ruderze, aby udzieli\u0107 mu pomocy.<\/p>\n
Opowiadania mo\u017cna by mno\u017cy\u0107, ale nie mo\u017cemy zapomina\u0107, \u017ce mi\u0142osierdzie Moscatiego nie by\u0142o dzia\u0142alno\u015bci\u0105 dobroczynn\u0105 kogo\u015b cichego, lecz lekarza ciesz\u0105cego si\u0119 du\u017cym presti\u017cem, b\u0119d\u0105cego pod ci\u0105g\u0142ym nawa\u0142em stresuj\u0105cej pracy, rozrywanego przez liczne zaj\u0119cia. We wszystkim przejawia\u0142 postaw\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i nigdy nie uchyla\u0142 si\u0119 od niesienia pomocy prosz\u0105cym go najbiedniejszym.<\/p>\n
Temu, kto pyta\u0142 go, jak jest w stanie to wszystko wytrzyma\u0107, odpowiada\u0142 w prosty spos\u00f3b:<\/p>\n
„Kto przyjmuje Komuni\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 ka\u017cdego ranka, ma ze sob\u0105 \u0142adunek energii, kt\u00f3ry nie ulega wyczerpaniu.”<\/p>\n
O jego umiej\u0119tno\u015bciach jako lekarza mo\u017cemy za\u015bwiadczy\u0107, wspominaj\u0105c spotkanie ze wspania\u0142ym tenorem Enrico Caruso. Powr\u00f3ci\u0142 on do rodzinnego Neapolu po krwotoku, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 w czasie koncertu w Nowym Jorku. By\u0142 badany w najlepszych klinikach w Ameryce, podobnie w Rzymie, i nikt nie by\u0142 w stanie postawi\u0107 w\u0142a\u015bciwej diagnozy. W ko\u0144cu uda\u0142 si\u0119 do Moscatiego. By\u0142o ju\u017c jednak zbyt p\u00f3\u017ano i pozosta\u0142y mu jedynie dwa miesi\u0105ce \u017cycia, a neapolita\u0144ski lekarz podejrzewa\u0142, \u017ce chodzi o ropie\u0144 podpowi\u0119ziowy.<\/p>\n
Wszyscy musieli p\u00f3\u017aniej przyzna\u0107 jemu racj\u0119, chocia\u017c ju\u017c nic nie mog\u0142o to pom\u00f3c czterdziestoo\u015bmioletniemu tenorowi, kt\u00f3ry wyjecha\u0142 z Neapolu jako biedak, a powr\u00f3ci\u0142 w 1921 roku z maj\u0105tkiem szacowanym na ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t milion\u00f3w \u00f3wczesnych lir\u00f3w. Nie przyda\u0142y mu si\u0119 medyczne umiej\u0119tno\u015bci Moscatiego, lecz jego wiara. Nie zawaha\u0142 si\u0119 wypomnie\u0107 arty\u015bcie, \u017ce konsultowa\u0142 si\u0119 u wszystkich lekarzy, lecz nie u Jezusa Chrystusa.<\/p>\n
Tenor odrzek\u0142 jemu: „Profesorze, niech pan robi, co trzeba”.<\/p>\n
Moscati zatroszczy\u0142 si\u0119 o to, \u017ceby szybko udzielono choremu ostatnich sakrament\u00f3w i po bratersku towarzyszy\u0142 mu a\u017c do ko\u0144ca.<\/p>\n
Powr\u00f3\u0107my teraz do jego s\u0142awy jako lekarza.<\/p>\n
Jego osi\u0105gni\u0119cia diagnostyczne – za\u015bwiadcza jeden z koleg\u00f3w – wprawia\u0142y w os\u0142upienie zar\u00f3wno uczni\u00f3w, jak i mistrz\u00f3w.<\/p>\n
Wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 uznawany przez wszystkich za mistrza mistrz\u00f3w. Medycyn\u0119 wyk\u0142ada\u0142 bezpo\u015brednio przy \u0142\u00f3\u017cku chorego („student\u00f3w pierwszego roku r\u00f3wnie\u017c traktowa\u0142 jako 'koleg\u00f3w’ i ich tak\u017ce pyta\u0142 o zdanie w sprawie pacjent\u00f3w”).<\/p>\n
Zwyk\u0142 m\u00f3wi\u0107:<\/p>\n
„Przy chorym nie ma hierarchii. Wszyscy przychodzimy tutaj, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 by\u0107: dyrektorem, asystentem, adiunktem; wszyscy przy \u0142\u00f3\u017cku chorego jeste\u015bmy r\u00f3wni, poniewa\u017c chory dla wszystkich jest otwart\u0105 ksi\u0119g\u0105 natury”. Lekcja by\u0142a p\u00f3\u017aniej kontynuowana w amfiteatrze anatomicznym.<\/p>\n
Instytut anatomii by\u0142 w\u00f3wczas w stanie upadku: nikt nie chcia\u0142 si\u0119 tym zajmowa\u0107, wi\u0119c Moscati bez specjalnego wynagrodzenia przej\u0105\u0142 opiek\u0119 nad „organizacj\u0105 i racjonalnym jego funkcjonowaniem”. Nad wej\u015bciem znajdowa\u0142o si\u0119 motto umieszczone tam kiedy\u015b przez za\u0142o\u017cyciela, na kt\u00f3re nikt zbytnio nie zwraca\u0142 uwagi: „Hic est locus ubi mors gaudet succurrere vitam” , „Oto jest miejsce, w kt\u00f3rym \u015bmier\u0107 raduje si\u0119, \u017ce mo\u017ce przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 \u017cyciu”.<\/p>\n
Moscati zawiesi\u0142 na \u015bcianie pi\u0119kny krzy\u017c i da\u0142 umie\u015bci\u0107 napis: „O mors ero mors tua”, „O \u015bmierci, b\u0119d\u0119 twoj\u0105 \u015bmierci\u0105!” Tym przyrzeczeniem Zmartwychwstania, Moscati zrehabilitowa\u0142 owo miejsce nazywane przez wszystkich: „niezdrowym, szpetnym, ograniczonym, przygn\u0119biaj\u0105cym”.<\/p>\n
Kiedy wchodzi\u0142a grupa student\u00f3w i otacza\u0142a profesora, przez chwil\u0119 spogl\u0105da\u0142 na krzy\u017c i wszyscy spostrzegali, \u017ce najpierw modli\u0142 si\u0119 w ciszy, a nast\u0119pnie rozpoczyna\u0142 sekcj\u0119, zawsze dodaj\u0105c kr\u00f3tk\u0105 i wyrazist\u0105 uwag\u0119: „Tutaj ko\u0144czy si\u0119 pycha ludzka! oto czym jeste\u015bmy! jak\u017ce pouczaj\u0105ca jest \u015bmier\u0107!” Albo wskazuj\u0105c na nieboszczyka, powiada\u0142: „Kiedy\u015b by\u0142 on naszym pacjentem, dzi\u015b widzimy niekt\u00f3re nale\u017c\u0105ce do niego organy… Je\u015bli wy, m\u0142odzi, od czasu do czasu zastanowiliby\u015bcie si\u0119 nad \u015bmierci\u0105, byliby\u015bcie znacznie lepsi”.<\/p>\n
Uczniowie, kt\u00f3rzy codziennie otaczali Moscatiego, darzyli go najwy\u017cszym szacunkiem, a wielu towarzyszy\u0142o mu a\u017c do domu, kontynuuj\u0105c podczas drogi dyskusj\u0119 i zadaj\u0105c pytania. Jeden z nich, poruszony, przytoczy\u0142 scen\u0119 z Neapolu (prawie „rodzinn\u0105”): „Przeprowadzali go procesyjnie jakby by\u0142 jakim\u015b \u015bwi\u0119tym”. Prawie wszyscy ko\u0144czyli niedzielny spacer w jego towarzystwie na Mszy \u015awi\u0119tej.<\/p>\n
Opowiada\u0142 pewien ksi\u0105dz:<\/p>\n
„W czasie wsp\u00f3lnej podr\u00f3\u017cy tramwajem przepe\u0142nionym lud\u017ami, w kt\u00f3rym zap\u0142aci\u0142 tak\u017ce za m\u00f3j bilet, zapytany przeze mnie, o czym\u017ce rozmy\u015bla, odpowiedzia\u0142: O Bogu, ojcze, o niebie!”<\/p>\n
„Kocha\u0107 Boga bezgraniczn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, nawet w b\u00f3lu”; jest to maksyma, kt\u00f3ra wyra\u017ca\u0142a jednocze\u015bnie zar\u00f3wno jego pos\u0142annictwo jako chrze\u015bcija\u0144skiego lekarza, jak i spojrzenie, jakim obejmowa\u0142 chorych. Mimo \u017ce czasy \u00f3wczesne i \u015brodowisko wcale nie by\u0142y \u0142atwe.<\/p>\n
Oto niekt\u00f3re \u015bwiadectwa spisane w czasie procesu beatyfikacyjnego:<\/p>\n
Moscati \u017cy\u0142 w \u015brodowisku zdominowanym przez lekarzy o zdeklarowanej przynale\u017cno\u015bci maso\u0144skiej i otwartej orientacji materialistycznej. Wiedzia\u0142 on o tym bardzo dobrze. Co wi\u0119cej, gdy w gr\u0119 wchodzi\u0142a prawda i prawo\u015b\u0107, przedstawia\u0142 je bez ogr\u00f3dek.<\/p>\n
„Wszyscy wiedzieli – powiada jeden ze \u015bwiadk\u00f3w – \u017ce profesor Moscati by\u0142 jak ksi\u0105dz i walka wytoczona przeciw niemu przez lekarzy mason\u00f3w i przez innych koleg\u00f3w materialist\u00f3w nie powodowa\u0142a jego os\u0142abienia… Powiedzia\u0142 mi: Co mnie oni obchodz\u0105? Troszcz\u0119 si\u0119 o to jak podoba\u0107 si\u0119 Bogu.”<\/p>\n
Zreszt\u0105 zobaczymy pokr\u00f3tce, \u017ce wyznawanie wiary przez Moscatiego by\u0142o jawne w spos\u00f3b prawie nie do zniesienia, tak, \u017ce dzi\u015b by\u0142by krytykowany r\u00f3wnie\u017c przez najbardziej pobo\u017cnych i prawowiernych.<\/p>\n
W procesach kanonicznych, podczas kt\u00f3rych postawy s\u0105 drobiazgowo analizowane i oceniane, powtarza\u0142o si\u0119 pytanie ko\u015bcielnego s\u0119dziego (czasem nawet bardzo ukryte): „Czy Moscati by\u0142 religijnym maniakiem?”. „Nie – odpowiadaj\u0105 wszyscy \u015bwiadkowie – by\u0142 zr\u00f3wnowa\u017cony, uwa\u017cny, pe\u0142en szacunku”. Swoj\u0105 drog\u0105, by\u0142a w jego medycznej profesji, a tak\u017ce konsekwentnie w dzia\u0142aniu, pewna nadzwyczajna idea.<\/p>\n
Problem polega\u0142 na tym, \u017ce Moscati by\u0142 ca\u0142kowicie przekonany, i\u017c lekarz nie powinien wy\u0142\u0105cznie zajmowa\u0107 si\u0119 zdrowiem cia\u0142a pacjenta, lecz r\u00f3wnie\u017c troszczy\u0107 si\u0119 o potrzeby jego rodziny, w jakimkolwiek aspekcie mo\u017cna by je rozwa\u017ca\u0107.<\/p>\n
Z tego powodu przypisywano mu mi\u0142osiern\u0105 postaw\u0119 wzgl\u0119dem tych wszystkich potrzeb, o kt\u00f3rych m\u00f3wili\u015bmy. Z t\u0105 sam\u0105 niezaprzeczaln\u0105 logik\u0105 bra\u0142 pod uwag\u0119 jako priorytety sprawy duchowe pacjent\u00f3w, jak i trosk\u0119 o ich dusze.<\/p>\n
Wyra\u017amy to ca\u0142kiem jasno. M\u00f3wi jeden ze \u015bwiadk\u00f3w: „Chorzy wiedzieli, \u017ce aby by\u0107 leczonym przez Moscatiego, trzeba by\u0142o ucz\u0119szcza\u0107 do sakrament\u00f3w”. I dalej:<\/p>\n
„Wszystkich chorych pyta\u0142, czy s\u0105 w stanie \u0142aski Bo\u017cej, czy ucz\u0119szczaj\u0105 do sakrament\u00f3w, czy s\u0105 w zgodzie z w\u0142asnym sumieniem. S\u0142owem, leczy\u0142 najpierw dusze, a nast\u0119pnie cia\u0142a tych, kt\u00f3rzy zg\u0142aszali si\u0119 do niego”.<\/p>\n
Moscati utrzymywa\u0142, \u017ce w szpitalu „pos\u0142annictwem wszystkich” – si\u00f3str zakonnych, piel\u0119gniarzy, lekarzy – jest „wsp\u00f3\u0142praca z Bo\u017cym Mi\u0142osierdziem”.<\/p>\n
Wyra\u017cenia w rodzaju „niech si\u0119 pan wyspowiada”, „prosz\u0119 podda\u0107 si\u0119 dzia\u0142aniu \u0142aski Boga”, „powierzcie si\u0119 Panu”, „pomy\u015blcie o duszy nie\u015bmiertelnej”, „B\u00f3g jest panem \u017cycia i \u015bmierci” – pojawia\u0142y si\u0119 jako pierwsze, a po nich zalecenia „zdrowotne”. Moscati dawa\u0142 je swoim pacjentom, przede wszystkim wtedy, gdy zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce ich \u017cycie jest w niebezpiecze\u0144stwie i w niebezpiecze\u0144stwie jest ich wieczne zbawienie. Jest faktem, \u017ce kiedy je u\u017cywa\u0142, by\u0142y akceptowane i wielu pacjent\u00f3w by\u0142o im pos\u0142usznych.<\/p>\n
Pewnemu wspania\u0142emu mediola\u0144skiemu adwokatowi, po tym, jak postawi\u0142 diagnoz\u0119 odno\u015bnie jego stanu zdrowia, wys\u0142a\u0142 list, w kt\u00f3rym wskaza\u0142 mu w mie\u015bcie imi\u0119 pewnego ksi\u0119dza, polecaj\u0105c w nim, „aby zawar\u0142 pok\u00f3j z Bogiem, poniewa\u017c od lat by\u0142 od niego z daleka, gdy\u017c w przeciwnym wypadku nie b\u0119dzie w stanie wyleczy\u0107 jego cia\u0142a”.<\/p>\n
Innemu, kt\u00f3ry wydawa\u0142 si\u0119 nie reagowa\u0107 na leczenie, po miesi\u0119cznej kuracji spokojnie powiedzia\u0142: „Dlatego, \u017ce nie by\u0142 pan u spowiedzi, nie wyzdrowieje pan. B\u00f3g w taki spos\u00f3b panu o tym przypomina”.<\/p>\n
Temu, kto dziwi\u0142 si\u0119 jego stylowi, tak to t\u0142umaczy\u0142:<\/p>\n
„Jest to m\u00f3j nawyk m\u00f3wienia do chorych o innych sprawach ni\u017c cia\u0142o, poniewa\u017c oni maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c dusz\u0119… Tak zwana psychoanaliza Freuda jest rodzajem leczenia; czym\u017ce jest psychoanaliza? Jest to spowied\u017a przed lekarzem dla uchwycenia sedna zalegaj\u0105cych my\u015bli. To jest dobre dla kraj\u00f3w protestanckich, gdzie nie ma spowiedzi. My natomiast mamy katolick\u0105 spowied\u017a.”<\/p>\n
Pewnemu m\u0142odemu cz\u0142owiekowi, kt\u00f3rego najgorsz\u0105 chorob\u0105 zdawa\u0142 si\u0119 by\u0107 prawie ca\u0142kowity brak kr\u0119gos\u0142upa, da\u0142 recept\u0119, na kt\u00f3rej napisa\u0142: „Leczenie Eucharysti\u0105”.<\/p>\n
W wielu listach widzi si\u0119, jak profesor wpaja\u0142 te zasady swoim uczniom:<\/p>\n
„Macie, w swoim pos\u0142annictwie zawierzonym Opatrzno\u015bci, pami\u0119ta\u0107, \u017ce wasi chorzy przede wszystkim maj\u0105 dusz\u0119, do kt\u00f3rej musicie umie\u0107 zbli\u017cy\u0107 si\u0119, i kt\u00f3r\u0105 musicie przybli\u017cy\u0107 do Boga; pami\u0119tajcie, \u017ce macie zobowi\u0105zanie mi\u0142o\u015bci w waszym gabinecie, gdy\u017c tylko w ten spos\u00f3b mo\u017cecie wype\u0142ni\u0107 wielki mandat niesienia pomocy w nieszcz\u0119\u015bciu. Nauka i wiara! (16 lipca 1926 roku).<\/p>\n
Trzeba dobitnie przypomnie\u0107, \u017ce Moscati nie robi\u0142 z siebie uzdrowiciela, albo \u015bwi\u0119toszka: pracowa\u0142 jako lekarz i profesj\u0119 swoj\u0105 wykonywa\u0142 perfekcyjnie, lecz by\u0142 jednocze\u015bnie \u015bwiadomy, \u017ce ma przed sob\u0105 przede wszystkim nie\u015bmierteln\u0105 dusz\u0119.<\/p>\n
Nigdy, troszcz\u0105c si\u0119 o sprawy duchowe, nie zaniedbywa\u0142 cia\u0142a. Pewnej siostrze zakonnej, kt\u00f3ra chcia\u0142a oddali\u0107 si\u0119 dla jakiego\u015b \u015bwi\u0105tobliwego zaj\u0119cia w czasie godzin pracy, ostro odpowiedzia\u0142:<\/p>\n
„Siostro! Bogu s\u0142u\u017cy si\u0119 pracuj\u0105c.”<\/p>\n
Innej zacnej pani, kt\u00f3ra zaniedbywa\u0142a swoje leczenie, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce wystarczy modli\u0107 si\u0119, rzek\u0142:<\/p>\n
„Dla pani duszy wa\u017cniejsze jest wykonanie jednego zastrzyku lecz\u0105cego chorob\u0119 ni\u017c odmawianie wielu modlitw.”<\/p>\n
Ca\u0142a osobowo\u015b\u0107 Moscatiego ujawni\u0142a si\u0119 na oczach wszystkich jego koleg\u00f3w, a tak\u017ce nieprzyjaci\u00f3\u0142, w pewnym wspania\u0142ym epizodzie, kt\u00f3ry zdarzy\u0142 si\u0119 w Neapolu w tamtych lata.<\/p>\n
By\u0142 luty 1927 roku (dwa miesi\u0105ce przed \u015bmierci\u0105 Moscatiego, kt\u00f3rej nikt nie przewidywa\u0142). Do miasta przyby\u0142, aby wyst\u0105pi\u0107 w czasie pewnego kongresu medycznego, wspania\u0142y profesor Leonardo Bianchi. By\u0142 on kierownikiem katedry Psychiatrii i Neurochirurgii, najpierw w Palermo, a nast\u0119pnie w Neapolu. Potem by\u0142 ministrem o\u015bwiaty, dalej ministrem obrony i wiceprzewodnicz\u0105cym Izby Deputowanych. W wieku 75 lat opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 „Mechanika m\u00f3zgu”. Ponadto by\u0142 jednym z bardziej znanych mason\u00f3w. Zaledwie kilka lat wcze\u015bniej prowadzi\u0142 publiczn\u0105 konferencj\u0119 skierowan\u0105 przeciw Jezusowi Chrystusowi.<\/p>\n
Siedemdziesi\u0119cioo\u015bmioletni profesor przemawia\u0142 w pewnej auli wype\u0142nionej lekarzami i docentami. W pewnej chwili, gdy podnios\u0142y si\u0119 oklaski, osun\u0105\u0142 si\u0119 na ziemi\u0119. Byli tam obecni lekarze specjali\u015bci z r\u00f3\u017cnych dziedzin i wszyscy, \u0142\u0105cznie z Moscatim, podeszli do niego aby udzieli\u0107 pomocy. Ale pos\u0142uchajmy bezpo\u015bredniego \u015bwiadectwa \u015bwi\u0119tego:<\/p>\n
„Nie chcia\u0142em jecha\u0107 na t\u0105 konferencj\u0119, poniewa\u017c na d\u0142u\u017cszy czas musia\u0142bym oddali\u0107 si\u0119 z Uniwersytetu. Jednak tego dnia jaka\u015b nadludzka si\u0142a , kt\u00f3rej nie by\u0142em si\u0119 w stanie oprze\u0107, popchn\u0119\u0142a mnie tam… Sta\u0142o si\u0119 to, o czym m\u00f3wi przypowie\u015b\u0107 z Ewangelii, \u017ce zaproszeni o jedenastej i o pierwszej godzinie dnia otrzymaj\u0105 tak\u0105 sam\u0105 zap\u0142at\u0119. Jeszcze do tej pory czuj\u0119 na sobie to spojrzenie (umieraj\u0105cego), kt\u00f3re szuka mnie mi\u0119dzy wielu przyby\u0142ymi uczonymi… Leonardo Bianchi by\u0142 dobrze zorientowany w moich uczuciach religijnych. Zna\u0142 mnie od czasu, gdy by\u0142em studentem. Podbieg\u0142em blisko do niego, podpowiedzia\u0142em mu s\u0142owa \u017calu i wiary, podczas gdy on \u015bciska\u0142 mi d\u0142o\u0144, poniewa\u017c nie m\u00f3g\u0142 m\u00f3wi\u0107…”<\/p>\n
Spr\u00f3bujmy wyobrazi\u0107 sobie, w tym okresie masoneri\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a w\u00f3wczas na Uniwersytecie w Neapolu. Niebywa\u0142e by\u0142o wej\u015bcie ksi\u0119dza z sakramentami (zawo\u0142anego przez Moscatiego), ale r\u00f3wnie niebywa\u0142a by\u0142a scena, w kt\u00f3rej stary mason umieraj\u0105cy w ramionach najbardziej \u015bwi\u0119tego z lekarzy wypowiada w jasny spos\u00f3b akty \u017calu i wiary.<\/p>\n
Taki by\u0142 Moscati.<\/p>\n
\u017byjemy w okresie, w kt\u00f3rym my, chrze\u015bcijanie, stajemy si\u0119 bardzo zdolni do „rozdzielania”: naturalnego i nadnaturalnego, ko\u015bcio\u0142a i \u015bwiata, wiary i rozumu, objawienia i nauki, ewangelizacji i promocji ludzkiej, „teraz i jeszcze nie”, jedno\u015bci i pluralizmu itd. I tak oto, od czasu do czasu, B\u00f3g decyduje si\u0119 na ofiarowanie nam przyk\u0142ad\u00f3w takich chrze\u015bcijan w ca\u0142o\u015bciowej „formie chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d.<\/p>\n
Tutaj mo\u017cemy jedynie wyliczy\u0107 w punktach „wykonan\u0105 form\u0119”, w jakiej Moscati pozwoli\u0142 si\u0119 prowadzi\u0107 i edukowa\u0107.<\/p>\n
1. By\u0107 powo\u0142anym do istnienia i by\u0107 powo\u0142anym do pewnego zadania powinno dla chrze\u015bcijanina stanowi\u0107 jedn\u0105 spraw\u0119, podobnie jak to by\u0142o w przypadku Jezusa, w kt\u00f3rym „ja” zawiera\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie w „zosta\u0107 pos\u0142anym” od Ojca, po to aby pe\u0142ni\u0107 w spos\u00f3b ca\u0142kowity Jego wol\u0119. Cz\u0119sto natomiast te dwa „powo\u0142ania” (do istnienia i do wype\u0142nienia pos\u0142annictwa) pozostaj\u0105 dwoma oddzielonymi od siebie \u015bwiatami, kt\u00f3re usi\u0142uj\u0105 z trudem by\u0107 przynajmniej powi\u0105zanymi mi\u0119dzy sob\u0105.<\/p>\n
Moscati mia\u0142 \u0142ask\u0119 czucia i \u017cycia powo\u0142aniem lekarskim w spos\u00f3b zupe\u0142nie wyrazisty, w sensie zadania dla swojej egzystencji i okrywa\u0142o ono ca\u0142kowicie ca\u0142e jego „ja” oraz egzystencj\u0119.<\/p>\n
2. Egzystencj\u0105 i pos\u0142annictwem chrze\u015bcijanina jest przede wszystkim uczucie do Chrystusa, osobiste przylgni\u0119cie do Niego jako \u017cywej Osoby.<\/p>\n
Nikt, patrz\u0105c na \u017cycie i dzie\u0142a Moscatiego, nie mo\u017ce w\u0105tpi\u0107, \u017ce osobi\u015bcie i zdecydowanie kocha\u0142 Chrystusa.<\/p>\n
Jeden ze \u015bwiadk\u00f3w przekaza\u0142:<\/p>\n
„Zapyta\u0142em pewnego razu dlaczego nie chcia\u0142 przyj\u0105\u0107 ofiarowanego mu przez bogatego chorego honorarium. Chory ten wpad\u0142 w ci\u0119\u017cki stan, a by\u0142 wielkim grzesznikiem, odpowiedzia\u0142 mi wtedy: 'Nawr\u00f3c\u0119 go’.”<\/p>\n
Wed\u0142ug Moscatiego, trzeba spe\u0142nia\u0107 dzie\u0142a mi\u0142osierdzia w wymiarze „podw\u00f3jnym”, w spos\u00f3b kompletny i dla ca\u0142o\u015bciowego przepowiadania Chrystusa, \u017ceby dzia\u0142anie to nie przerodzi\u0142o si\u0119 w b\u0142\u0119dn\u0105 dobroczynno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wys\u0142uguj\u0105 si\u0119 przede wszystkim ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 utwierdza\u0107 samych siebie i \u015bwiat w odrzucaniu Chrystusa.<\/p>\n
3. Wzajemny wp\u0142yw, poprzez kt\u00f3ry to, co naturalne przelewa si\u0119 w spos\u00f3b „naturalny” w to, co nadnaturalne, a nadnaturalne „nadnaturalnie” otwiera si\u0119 na to, co naturalne.<\/p>\n
Z punktu widzenia sztuki medycznej mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jego zdolno\u015bci zawodowe by\u0142y niewiarygodnie wielkie. I to w dwu aspektach. Z jednej strony wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wiara (patrze\u0107 na chorego na spos\u00f3b chrze\u015bcija\u0144ski) ubogaca\u0142a jego ju\u017c znacz\u0105ce umiej\u0119tno\u015bci diagnostyczne, sprawia\u0142a wra\u017cenie „odgadywania”, „widzenia” chor\u00f3b cielesnych, odczytywania ich ze znak\u00f3w niewidzialnych, kt\u00f3re wprawia\u0142y w os\u0142upienie jego koleg\u00f3w. Z drugiej strony tak przenikliwa intuicja schodzi\u0142a tak g\u0142\u0119boko, \u017ce diagnozowa\u0142 on tak\u017ce choroby duszy.<\/p>\n
Jan Pawe\u0142 II powiedzia\u0142 w czasie kanonizacji, \u017ce by\u0142 on „pionierem humanizacji medycyny, podnoszonej dzisiaj jako koniecznego warunku dla odnowienia uwagi i opieki wzgl\u0119dem tych, kt\u00f3rzy cierpi\u0105”.<\/p>\n
„Mi\u0142osierdzie” Moscatiego pozwoli\u0142o mu dostrzec jedno\u015b\u0107 pacjenta i w pacjencie i powodowa\u0142o, \u017ce twardo domaga\u0142 si\u0119 dla chorego takiej godno\u015bci.<\/p>\n
Protestowa\u0142 przeciw „dekretom, kt\u00f3re czyni\u0105 ludzkie cia\u0142o towarem na sprzeda\u017c”, dla kt\u00f3rych „chorzy s\u0105 wydrukowanymi tytu\u0142ami na gie\u0142dzie”. Pisze w pewnej recenzji: „B\u00f3l winien by\u0107 traktowany nie jako rodzaj wibracji albo kurczu mi\u0119\u015bni, lecz jako krzyk duszy, na kt\u00f3ry kto\u015b po bratersku, lekarz, nadbiega z gor\u0105c\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i mi\u0142osierdziem.”<\/p>\n
W li\u015bcie pe\u0142nym pochwa\u0142 dla jednego z uczni\u00f3w, lekarza, kt\u00f3ry opuszcza\u0142 go, aby podj\u0105\u0107 pierwsz\u0105 prace , Moscati pozostawi\u0142 mu w spadku tak\u0105 my\u015bl:<\/p>\n
„Nie nauka, lecz mi\u0142osierdzie przemieni\u0142o \u015bwiat…<\/p>\n
W czasie, gdy w Wielki Czwartek w roku 1927, poprzez ulice Neapolu rozwija\u0142 si\u0119 ogromn\u0105 rzesz\u0105 uczonych, student\u00f3w i prostych ludzi, kondukt pogrzebowy, pewien staruszek zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do stolika ustawionego w sieni domu Moscatiego i w ksi\u0105\u017cce kondolencyjnej napisa\u0142 dr\u017c\u0105c\u0105 r\u0119k\u0105:<\/p>\n
„Op\u0142akujemy go, poniewa\u017c, \u015bwiat utraci\u0142 \u015bwi\u0119tego, Neapol – przyk\u0142ad wszelkiej cnoty, a biedni chorzy stracili wszystko.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015awi\u0119ty Lekarz – Giuseppe Moscati (1880-1927) Pod koniec pa\u017adziernika 1987 roku ko\u0144czy\u0142 si\u0119 w Rzymie Synod Generalny Biskup\u00f3w, na kt\u00f3rym przez prawie dwa miesi\u0105ce dyskutowano na temat „powo\u0142ania i misji os\u00f3b \u015bwieckich w Ko\u015bciele i w \u015bwiecie”. Zanim biskupi wyjechali z Rzymu – chocia\u017c nie by\u0142o jeszcze podsumowania – Papie\u017c postanowi\u0142, w spos\u00f3b po\u015bredni, ale […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":309,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-320","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-patroni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=320"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1638,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/320\/revisions\/1638"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}