{"id":5203,"date":"2026-09-11T06:50:57","date_gmt":"2026-09-11T06:50:57","guid":{"rendered":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=5203"},"modified":"2026-09-11T06:52:32","modified_gmt":"2026-09-11T06:52:32","slug":"stanowisko-zespolu-ekspertow-kep-ds-bioetycznychw-sprawie-transplantacji-organow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/?p=5203","title":{"rendered":"Stanowisko Zespo\u0142u Ekspert\u00f3w KEP ds. Bioetycznychw sprawie transplantacji organ\u00f3w"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Stanowisko Zespo\u0142u Ekspert\u00f3w KEP ds. Bioetycznych
w sprawie transplantacji organ\u00f3w<\/strong><\/span><\/h1>

\u00a0<\/p>

\u00a0<\/p>

Transplantacje darem dla pacjenta ze schy\u0142kow\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 narz\u0105d\u00f3w<\/span><\/p>

\u00a0<\/p>

  1. Nie spos\u00f3b przeceni\u0107 wszystkich osi\u0105gni\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej medycyny. Chocia\u017c w niekt\u00f3rych przypadkach niesie ona ze sob\u0105 okre\u015blone zagro\u017cenia dla cz\u0142owieka, czemu towarzyszy sprzeciw Ko\u015bcio\u0142a, to jednak w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w rozw\u00f3j jej mo\u017cliwo\u015bci oznacza wyj\u015bcie naprzeciw fundamentalnym potrzebom zdrowia i \u017cycia cz\u0142owieka. To w\u0142a\u015bnie rozw\u00f3j medycyny oraz wspomagaj\u0105cych j\u0105 nauk stworzy\u0142 fundamenty do wypracowania nowych metod leczenia pozwalaj\u0105cych w spos\u00f3b bardziej skuteczny ratowa\u0107 \u017cycie cz\u0142owieka oraz wzmacnia\u0107 jego zdrowie. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ocenia te tendencje pozytywnie i je popiera. Dzieje si\u0119 tak nie tylko dlatego, \u017ce s\u0105 one znakiem post\u0119pu kulturowego i rozwoju naukowego, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce stanowi\u0105 one wyraz wsp\u00f3\u0142pracy cz\u0142owieka z Bogiem w trosce o dobro \u017cycia i zdrowia ludzkiego oraz tworz\u0105 przestrze\u0144 wielbienia Boga poprzez pomna\u017canie dzie\u0142 mi\u0142o\u015bci. Jako istota duchowo-cielesna dzi\u0119ki zdolno\u015bciom swojego umys\u0142u i cia\u0142a mo\u017ce wznosi\u0107 si\u0119 na szczyty czynienia tego, co dobre, pi\u0119kne i szlachetne. Konsekwentnie Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II uczy, \u017ce cz\u0142owiekowi \u201enie wolno gardzi\u0107 \u017cyciem cia\u0142a, lecz przeciwnie, powinien on uwa\u017ca\u0107 cia\u0142o swoje, jako przez Boga stworzone i maj\u0105ce by\u0107 wskrzeszone w dniu ostatecznym, za dobre i godne szacunku. [\u2026] Sama godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wymaga, aby wys\u0142awia\u0142 Boga w swoim ciele\u201d (GS 14). Tym samym jest ono godne troski o jego jako\u015b\u0107 i sprawno\u015b\u0107 w dost\u0119pnym wymiarze.<\/span><\/li>
  2. W \u015bwietle powy\u017cszej perspektywy ka\u017cdy cz\u0142owiek pragn\u0105cy dobra bli\u017aniego powinien patrze\u0107 na transplantacj\u0119 organ\u00f3w jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 niesienia pomocy chorym. Bardzo aktualna w takich sytuacjach pozostaje tak zwana \u201ez\u0142ota regu\u0142a\u201d znana szeroko ju\u017c od czas\u00f3w staro\u017cytnych i obecna w nauczaniu Buddy (ok. 563-483 przed Chr.), Konfucjusza (551-479 przed Chr.), wybitnych my\u015blicieli staro\u017cytnej Grecji i Rzymu, a tak\u017ce w Starym Testamencie (por. Tob 4,15). Najwi\u0119kszy autorytet zyska\u0142a ona w nauczaniu Pana Jezusa. W prostszej formie brzmi ona: \u201eMi\u0142uj bli\u017aniego, jak siebie samego\u201d (Mt 19,19; 22,39; Mk 12,31; 12,33; \u0141k 10,27). W formule bardziej z\u0142o\u017conej brzmi ona: \u201eWszystko, co by\u015bcie chcieli, \u017ceby wam ludzie czynili, i wy im czy\u0144cie, albowiem na tym polega Prawo i Prorocy\u201d (Mt 7,12; por. tak\u017ce \u0141k 6,31).<\/span><\/li>
  3. Na obecnym etapie rozwoju medycyny transplantacja jest cenn\u0105, a w niekt\u00f3rych przypadkach jedyn\u0105 metod\u0105 ratowania \u017cycia os\u00f3b ze schy\u0142kow\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 narz\u0105d\u00f3w, tkanek czy te\u017c kom\u00f3rek. Dop\u00f3ki nie b\u0119dzie mo\u017cliwe szerokie stosowanie ksenotransplant\u00f3w czy organ\u00f3w sztucznych, przeszczepianie organ\u00f3w, tkanek czy kom\u00f3rek pozostaje mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie wtedy, gdy znajdzie si\u0119 ich dawca. Powa\u017cny niedob\u00f3r organ\u00f3w, tkanek i kom\u00f3rek mo\u017cliwych do przeszczepu jest dzi\u015b najpowa\u017cniejsz\u0105 barier\u0105 ograniczaj\u0105c\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uratowania \u017cycia czy przywr\u00f3cenia choremu pacjentowi w miar\u0119 pe\u0142nej obecno\u015bci w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Nie chodzi tutaj jedynie o znalezienie zgodnego genetycznie dawcy, ale o powa\u017cny problem etyczny. Tego typu zabiegi zak\u0142adaj\u0105 bowiem uczynienie daru z siebie. Nie chodzi wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie o problem medyczny, ale tak\u017ce o postaw\u0119 prospo\u0142eczn\u0105 motywowan\u0105 mi\u0119dzyludzk\u0105 solidarno\u015bci\u0105, a w jeszcze wi\u0119kszej mierze o mi\u0142o\u015b\u0107, do kt\u00f3rej praktykowania zaprasza Pan Jezus: \u201ePrzykazanie nowe daj\u0119 wam, aby\u015bcie si\u0119 wzajemnie mi\u0142owali tak, jak Ja was umi\u0142owa\u0142em; \u017ceby\u015bcie i wy tak si\u0119 mi\u0142owali wzajemnie. Po tym wszyscy poznaj\u0105, \u017ce\u015bcie uczniami moimi, je\u015bli b\u0119dziecie si\u0119 wzajemnie mi\u0142owali\u201d (J 13,34-35).<\/span><\/li><\/ol>

    \u00a0<\/p>

    Podstawowe warunki post\u0119powania etycznego<\/span><\/p>

    \u00a0<\/p>

    1. Problem dawstwa organ\u00f3w szerzej przedstawi\u0142 ju\u017c papie\u017c Pius XII. Sformu\u0142owa\u0142 on warunki pobrania organu z ludzkich zw\u0142ok: 1) nale\u017cy uszanowa\u0107 wol\u0119 zmar\u0142ego lub jego krewnych[1]<\/a>; 2) nale\u017cy z szacunkiem odnosi\u0107 si\u0119 do ludzkich zw\u0142ok, kt\u00f3rych \u201enie mo\u017cna traktowa\u0107 na r\u00f3wni ze szcz\u0105tkami zwierz\u0105t czy z jak\u0105\u015b rzecz\u0105\u201d, gdy\u017c \u201eby\u0142y [one] mieszkaniem duchowej i nie\u015bmiertelnej duszy, istotnej cz\u0119\u015bci konstytutywnej ludzkiej osoby, i uczestniczy\u0142y w jej godno\u015bci osobowej; co\u015b z tej godno\u015bci jest wci\u0105\u017c w nich obecne. [\u2026] W ko\u0144cu cia\u0142o zmar\u0142e jest przeznaczone do zmartwychwstania i do \u017cycia wiecznego\u201d[2]<\/a>; 3) papie\u017c przestrzega przed nadu\u017cyciami w postaci handlu organami [\u2026]; najw\u0142a\u015bciwszy jest darmowy przekaz organ\u00f3w, jako najbardziej odpowiadaj\u0105cy mi\u0142o\u015bci[3]<\/a>; 4) przekazanie organ\u00f3w winno mie\u0107 charakter dobrowolny i spontaniczny; nie mo\u017cna wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o obowi\u0105zku ich oddania, ani nawet o \u201eobowi\u0105zkowym akcie mi\u0142o\u015bci\u201d[4]<\/a>. Jan Pawe\u0142 II, odnosz\u0105c si\u0119 do dawstwa organ\u00f3w, dodaje ze swej strony: \u201ejest ono tym bardziej godne pochwa\u0142y, im w mniejszym stopniu popycha cz\u0142owieka do niego ch\u0119\u0107 zysku lub wzgl\u0105d doczesny, i jednocze\u015bnie p\u0142ynie ono z hojno\u015bci serca, solidarno\u015bci ludzkiej i chrze\u015bcija\u0144skiej: z mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, kt\u00f3ra formu\u0142uje motyw inspiruj\u0105cy […] i kt\u00f3ra zosta\u0142a zdefiniowana jako przykazanie nowe (J 13,34)\u201d[5]<\/a>. Z kolei papie\u017c Leon XIV, przy okazji obchod\u00f3w siedemdziesi\u0105tej rocznicy pierwszego przeszczepu rog\u00f3wki we W\u0142oszech, podkre\u015bla, \u017ce przeszczepy s\u0105 \u201eaktem, kt\u00f3ry jednoczy w sobie hojno\u015b\u0107 daru z odpowiedzialno\u015bci\u0105 moraln\u0105\u201d, kt\u00f3rej wyrazem jest troska o integralne dobro cz\u0142owieka oraz poszanowanie jego godno\u015bci. Jednocze\u015bnie Leon XIV zach\u0119ca instytucje i wolontariat do rozwijania spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci i przyczyniania si\u0119 do wzrostu kultury przekazywania organ\u00f3w w spos\u00f3b \u015bwiadomy, wolny, solidarny i braterski[6]<\/a>.<\/span><\/li>
    2. Zgodnie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a dawca, a gdy on tego nie uczyni\u0142 wprost \u2013 jego najbli\u017csza rodzina, mo\u017ce wyrazi\u0107 zgod\u0119 na pobranie od niego organ\u00f3w. Konsekwentnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 zach\u0119ca, aby osoby gotowe na taki akt wyra\u017ca\u0142y pisemnie lub ustnie wobec \u015bwiadk\u00f3w swoje przyzwolenie. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Polsce obowi\u0105zuje prawna zasada domniemanej zgody. W praktyce oznacza to, \u017ce doros\u0142a i \u015bwiadoma osoba jest uznawana za potencjalnego dawc\u0119, je\u017celi oficjalnie nie z\u0142o\u017cy\u0142a sprzeciwu. W przypadku osoby ma\u0142oletniej lub nie\u015bwiadomej taki sprzeciw mog\u0105 wyrazi\u0107 za jej \u017cycia najbli\u017csi lub przedstawiciele ustawowi.<\/span><\/li>
    3. Pobranie organu, tkanek czy kom\u00f3rek mo\u017ce by\u0107 dokonane po kompetentnym stwierdzeniu \u015bmierci dawcy. Chocia\u017c s\u0105 osoby, kt\u00f3re dystansuj\u0105 si\u0119 od stosowanego obecnie kryterium (\u015bmierci m\u00f3zgowej), to trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jednoznacznie uznaje je za pewne z moralnego punktu widzenia. Nauk\u0119 t\u0119 wyrazi\u0142 on ju\u017c kilkakrotnie w podstawowych dokumentach i wypowiedziach papieskich[7]<\/a>. Ostatni z tych dokument\u00f3w, w formie deklaracji, pod tytu\u0142em: Why the Concept of Brain Death is Valid as a Definition of Death. Statement by Neurologists and Others<\/em>, wyja\u015bnia, dlaczego \u015bmier\u0107 m\u00f3zgowa jest wa\u017cnym kryterium \u015bmierci cz\u0142owieka. Dokument ten odpowiada jednocze\u015bnie na zastrze\u017cenia prof. Roberta Spaemanna i dra Alana Shewmona, kt\u00f3rzy wyrazili sprzeciw wobec kryterium \u015bmierci m\u00f3zgowej. Ponadto wyja\u015bnia on tak\u017ce sytuacje budz\u0105ce w\u0105tpliwo\u015bci, takie jak wybudzenie si\u0119 pacjent\u00f3w, u kt\u00f3rych b\u0142\u0119dnie stwierdzono \u015bmier\u0107 m\u00f3zgow\u0105, ci\u0105\u017ca mimo stwierdzonej \u015bmierci m\u00f3zgowej matki czy obecno\u015b\u0107 hormon\u00f3w antydiuretycznych w m\u00f3zgu uznanym za obumar\u0142y.<\/span><\/li>
    4. W tej kwestii jednoznacznie wypowiedzia\u0142 si\u0119 tak\u017ce Jan Pawe\u0142 II, stwierdzaj\u0105c: \u201emo\u017cna potwierdzi\u0107, \u017ce aktualne kryterium stwierdzania \u015bmierci [\u2026], to znaczy ca\u0142kowite i nieodwracalne zaprzestanie wszelkiej aktywno\u015bci m\u00f3zgu, je\u017celi jest skrupulatnie aplikowane, nie kontrastuje z istotnymi elementami poprawnej koncepcji antropologicznej. Konsekwentnie pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia, kt\u00f3ry jest profesjonalnie odpowiedzialny za takie orzeczenie, mo\u017ce na nim bazowa\u0107, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 w ka\u017cdym przypadku ten stopie\u0144 pewno\u015bci w os\u0105dzie etycznym, kt\u00f3ry doktryna moralna okre\u015bla jako \u00abpewno\u015b\u0107 moralna\u00bb, [to znaczy] pewno\u015b\u0107 konieczna i wystarczaj\u0105ca, aby dzia\u0142a\u0107 w spos\u00f3b moralnie poprawny\u201d[8]<\/a>.<\/span><\/li>
    5. Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje te\u017c za moralnie poprawne podarowanie parzystego organu, tkanki lub kom\u00f3rek przez dawc\u0119 \u017cyj\u0105cego. Jan Pawe\u0142 II sformu\u0142owa\u0142 r\u00f3wnie\u017c warunki dokonania takiego aktu: 1) nie spowoduje on bezpo\u015bredniego, powa\u017cnego zagro\u017cenia dla zdrowia i \u017cycia dawcy; 2) ma on charakter oblacyjny, to znaczy darmowego daru; zostaje wi\u0119c wykluczony nie tylko handel organami, ale tak\u017ce ich sprzeda\u017c[9]<\/a>.<\/span><\/li>
    6. Powy\u017csze nauczanie Jana Paw\u0142a II znalaz\u0142o te\u017c wyraz w wa\u017cnych dokumentach z czasu jego pontyfikatu, a zw\u0142aszcza w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego oraz w encyklice Evangelium vitae<\/em>. W przypadku dawcy \u017cyj\u0105cego fizyczne i psychiczne niebezpiecze\u0144stwo oraz ryzyko ponoszone przez niego powinny by\u0107 proporcjonalne do oczekiwanych korzy\u015bci biorcy. Jest jednak \u201erzecz\u0105 moralnie niedopuszczaln\u0105 bezpo\u015brednie powodowanie trwa\u0142ego kalectwa lub \u015bmierci, nawet gdyby to mia\u0142o przed\u0142u\u017cy\u0107 \u017cycie innych os\u00f3b\u201d[10]<\/a>.<\/span><\/li>
    7. Z kolei w encyklice Evangelium vitae<\/em> Jan Pawe\u0142 II zdecydowanie \u201epot\u0119pia\u201d \u201epraktyk\u0119 wykorzystywania embrion\u00f3w i p\u0142od\u00f3w ludzkich jeszcze \u017cywych [\u2026] jako \u017ar\u00f3d\u0142a organ\u00f3w albo tkanek do przeszczep\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105cych leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b. W rzeczywisto\u015bci zab\u00f3jstwo niewinnych istot ludzkich, nawet gdy przynosi korzy\u015b\u0107 innym, jest aktem absolutnie niedopuszczalnym\u201d. Zdecydowanie pot\u0119pia r\u00f3wnie\u017c przy\u015bpieszanie \u015bmierci \u201ecelem uzyskania wi\u0119kszej ilo\u015bci organ\u00f3w do przeszczep\u00f3w\u201d, b\u0105d\u017a te\u017c \u201epobieranie tych\u017ce organ\u00f3w od dawc\u00f3w, zanim jeszcze zostaliby uznani wed\u0142ug obiektywnych i adekwatnych kryteri\u00f3w za zmar\u0142ych\u201d[11]<\/a>.<\/span><\/li><\/ol>

      \u00a0<\/p>

      Zach\u0119ta do dawstwa organ\u00f3w<\/span><\/p>

      \u00a0<\/p>

      1. Maj\u0105c na uwadze powy\u017csze nauczanie Magisterium Ko\u015bcio\u0142a, Biskupi Polscy, a tak\u017ce Zesp\u00f3\u0142 Ekspert\u00f3w Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych ju\u017c wielokrotnie podkre\u015blali szlachetno\u015b\u0107 dawstwa organ\u00f3w do zabieg\u00f3w transplantacyjnych i zach\u0119cali wiernych do takich akt\u00f3w po swojej \u015bmierci. Podkre\u015blamy te\u017c dobroczynny charakter oddania przez osob\u0119 \u017cyj\u0105c\u0105 parzystego organu (np. nerka, fragment w\u0105troby), tkanki (np. krew, szpik kostny) czy kom\u00f3rek (np. krwiotw\u00f3rcze kom\u00f3rki macierzyste), je\u017celi pozwalaj\u0105 na to jej warunki zdrowotne. Jednocze\u015bnie zach\u0119camy rodzic\u00f3w, o ile nie przekracza to mo\u017cliwych do przyj\u0119cia ram ich emocjonalnych prze\u017cy\u0107, do wyra\u017cenia zgody na pobranie organ\u00f3w od ich zmar\u0142ego dziecka. Za ka\u017cdym razem, gdy jest to mo\u017cliwe z etycznego i medycznego punktu widzenia, oddanie swojego transplantu jest \u015bwiadectwem mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego i postawy prospo\u0142ecznej.<\/span><\/li><\/ol>

        \u00a0<\/p>

        W imieniu Zespo\u0142u Ekspert\u00f3w Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych<\/span><\/p>

        Bp J\u00f3zef Wr\u00f3bel SCJ<\/em><\/span><\/p>

        Warszawa, 9 wrze\u015bnia 2026 roku<\/span><\/p>

        \u00a0<\/p>

        \u00a0<\/p>

        [1]<\/a> Prelievo e trapianto di tessuti e di organi<\/em> (14.05.1956). W: Biologia, medicina ed etica. Testi del Magistero cattolico<\/em>. Red. P. Verspieren. Brescia: Queriniana 1990 s. 409-410.<\/p>

        [2]<\/a> Tam\u017ce s. 408-409, 410-411.<\/p>

        [3]<\/a> Tam\u017ce s. 409.<\/p>

        [4]<\/a> Tam\u017ce.<\/p>

        [5]<\/a> Il vostro gesto verso i bisognosi sia come un’offerta al Signore.<\/em> Przem\u00f3wienie do dawc\u00f3w krwi i organ\u00f3w. (02.08.1984). W: Insegnamenti di Giovanni Paolo II.<\/em> T. 7\/2 (1984). Citt\u00e0 del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana 1984 s. 157-158.<\/p>

        [6]<\/a> Discorso<\/em> ai Partecipanti all’incontro Promosso dal centro Nazionale per i trapianti<\/em>. Vaticano 26 marca 2026, https:\/\/www.vatican.va\/content\/leo-xiv\/it\/speeches\/2026\/march\/documents\/20260326-cnt.html.<\/p>

        [7]<\/a> Por. Papieska Akademia Nauk. Deklaracja o sztucznym przed\u0142u\u017caniu \u017cycia i dok\u0142adnym ustaleniu momentu \u015bmierci<\/em> (21.10.1085). W: W trosce o \u017cycie. Wybrane dokumenty Stolicy Apostolskiej<\/em>. Tarn\u00f3w: Biblos 1998 s. 453-454; Papieska Rada ds. Duszpasterstwa S\u0142u\u017cby Zdrowia. Nowa karta pracownik\u00f3w S\u0142u\u017cby Zdrowia<\/em>. Katowice: Ksi\u0119garnia \u015bw. Jacka 2016 nr 115-116; The Signs of Death<\/em>. The Proceedings of the Working Group<\/em>. 11-12 September 2006. Vatican City: The Pontifical Academy of Sciences 2008; Http:\/\/www.vatican.va\/roman_curia\/pontifical_academies\/acdscien\/documents\/newpdf\/sv110.pdf.<\/p>

        [8]<\/a> Por. Discorso al 18\u00b0 Congresso Internazionale della Societ\u00e0 dei Trapianti (29.08.2000) nr 5. Http:\/\/www.vatican.va\/holy_father\/john_paul_ii\/speeches\/2000\/jul-sep\/documents\/hf_jp-ii_spe_20000829_transplants_it.html.<\/p>

        [9]<\/a> Por. Il vostro gesto verso i bisognosi sia come un’offerta al Signore<\/em>. Przem\u00f3wienie do dawc\u00f3w krwi i organ\u00f3w. (02.08.1984). W: Insegnamenti di Giovanni Paolo II<\/em>. T. 7\/2 (1984). Citt\u00e0 del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana 1984 s. 157-158; La disponibilit\u00e0 di organi da trapiantare\u201a una sfida alla generosit\u00e0 dei Cristiani<\/em>. Przem\u00f3wienie do mi\u0119dzynarodowej grupy nefrolog\u00f3w (30.04.1990). W: tam\u017ce, t. 13\/1 s. 1070-1071; La soci\u00e9t\u00e9 a besoin de gestes concrets de solidarit\u00e9 et du don de soi<\/em>. Przem\u00f3wienie do uczestnik\u00f3w I Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Transplantacji Narz\u0105d\u00f3w (20.06.1991). \u201eLa documentation catholique\u201d 1992 nr 11(2051) s. 526-527.<\/p>

        [10]<\/a> Por. Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/em>. Pozna\u0144: Pallottinum 2022 nr 2296.<\/p>

        [11]<\/a> EV 15, 63; por. tak\u017ce Jan Pawe\u0142 II. Discorso al 18\u00b0 Congresso Internazionale della Societ\u00e0 dei Trapianti<\/em> (29.08.2000) nr 8. Http:\/\/www.vatican.va\/holy_father\/john_paul_ii\/speeches\/2000\/jul-sep\/documents\/hf_jp-ii_spe_20000829_transplants_it.html.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Stanowisko Zespo\u0142u Ekspert\u00f3w KEP ds. Bioetycznych w sprawie transplantacji organ\u00f3w \u00a0 \u00a0 Transplantacje darem dla pacjenta ze schy\u0142kow\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 narz\u0105d\u00f3w \u00a0 Nie spos\u00f3b przeceni\u0107 wszystkich osi\u0105gni\u0119\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnej medycyny. Chocia\u017c w niekt\u00f3rych przypadkach niesie ona ze sob\u0105 okre\u015blone zagro\u017cenia dla cz\u0142owieka, czemu towarzyszy sprzeciw Ko\u015bcio\u0142a, to jednak w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w rozw\u00f3j jej mo\u017cliwo\u015bci oznacza wyj\u015bcie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5204,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5203"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5208,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5203\/revisions\/5208"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dsz.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}